Slajd 1

OCHRONA PRZED

PROMIENIOWANIEM

JONIZUJĄCYM

easonabl

chievabl

•

Zwiększenie

odległości

•

Ograniczenie czasu

•

Osłony

•

Szczelność źródła

promieniowania

SKAŻENIEM

PROMIENIOTWÓRCZYM

nazywamy

zanieczyszczenie terenu, wody, powietrza,

żywności, powierzchni różnego rodzaju

przedmiotów i obiektów, a także ludzkiego

ciała substancjami promieniotwórczymi.

Skażenia osobiste mogą być zewnętrzne,

gdy występują na zewnętrznych

powierzchniach ciała, i wewnętrzne, gdy

powstają wskutek przedostania się

substancji promieniotwórczych do wnętrza

organizmu.

Głównymi źródłami skażenia
promieniotwórczego środowiska są:

• opad promieniotwórczy globalny, powstały w wyniku testów
z bronią

jądrową (głównie w latach 1958-1963)

• katastrofy jądrowe (Czarnobyl, katastrofy w rejonie
Czelabińska na Uralu w 1957 i 1967)

• przeróbka paliwa jądrowego (w tym radziecki program
produkcji broni jądrowej uchodzący obecnie za największą
katastrofę jądrową w dziejach)

• rutynowe i awaryjne wycieki radioaktywne w trakcie
eksploatacji urządzeń jądrowych, wycieki ze
składowisk odpadów promieniotwórczych

• wypadki rozszczelnień źródeł promieniotwórczych
wykorzystywanych w geologii, medycynie, przemyśle, itp.

METODY WYKRYWANIA

SKAŻEŃ



Metoda fotograficzna



Metoda luminescencyjna

(scyntylacyjna)



Metoda jonizacyjna



Metoda chemiczna

Metoda fotograficzna

opiera się na

zjawisku zaczerniania się

światłoczułej emulsji kliszy lub błony

fotograficznej pod wpływem

promieniowania jonizującego. Jest

ona m.in. wykorzystana w zdjęciach

rentgenowskich i przyrządach do

kontroli napromieniowania.

metodzie chemicznej

korzysta

się z faktu, iż niektóre substancje

chemiczne zmieniają zabarwienie

pod wpływem promieniowania. Ma

ona zastosowanie w dozymetrach

chemicznych używanych w wojsku i

obronie cywilnej.

Metoda luminescencyjna

(scyntylacyjna)

polega na

wykorzystaniu zjawiska świecenia

pewnych substancji chemicznych w

wyniku napromieniowania. Liczba

błysków w określonym czasie pozwala

określić moc dawki lub stopień

skażenia promieniotwórczego.

Metoda jonizacyjna

jest związana z

pomiarem stopnia jonizacji atomów

substancji, będących pod działaniem

promieniowania jonizacyjnego.

Metoda ta jest stosowana w

rentgenometrach (pomiar mocy

dawki) oraz radiometrach (pomiar

stopnia skażenia).

PODZIAŁ, OGÓLNA BUDOWA I ZASADY

POSŁUGIWANIA SIĘ PRZYRZĄDAMI

DOZYMETRYCZNYMI

Przyrządy dozymetryczne mają różne

przeznaczenie. Do wykrywania i pomiaru

mocy dawki stosuje się sygnalizatory i

rentgenometry. Do określania stopnia

skażenia powierzchni różnych przedmiotów

używa się radiometrów, natomiast do

określania wielkości dawek

promieniowania pochłoniętych przez ludzi -

indywidualnych, małowymiarowych

dawkomierzy.

Sygnalizator promieniowania

RS-70

Podstawowym przyrządem do

wykrywania skażenia

promieniotwórczego terenu,

sprzętu, pomieszczeń jest

sygnalizator promieniowania RS-

70. Nie wskazuje on dokładnie

mocy dawki promieniowania,

lecz sygnalizuje optycznie

(błyski czerwonej lampki) lub

akustycznie (przerywany dźwięk

brzęczyka) przekroczenie

określonych progów mocy

dawki: 0,5 R/h, 5 R/h i 30 R/h.

Sygnalizator EKO-S/k

Przyrząd jest przeznaczony do

wykrywania promieniowania

jonizującego X, gamma i beta oraz

sygnalizowania przekroczenia

ustalonego progu mocy dawki.

Wartość progowa alarmu mocy

dawki tego przyrządu wynosi od 5

mSv/h (około 0,5 mR/h) do 5

mSv/h (około 0,5 R/h). Może on być

stosowany przez służby graniczne,

policyjne, straży pożarnej, ochrony

radiologicznej, a także OC.

RADIOMETRY

Przemysł produkuje obecnie różnego typu radiometry

nowej generacji. Są one używane w laboratoriach,

przemyśle stosującym w produkcji izotopy

promieniotwórcze, szpitalach i służbach

dozymetrycznych. Takim radiometrem jest np.

radiometr uniwersalny RUST-3. Umożliwia on za

pomocą różnych sond dokonywanie pomiarów: mocy

dawki promieniowania gamma, równoważnika mocy

dawki pochodzącej od neutronów, aktywności

próbek alfa, beta i gamma, skażeń powierzchni

dużych i małych, skażeń cieczy. Zapewnia on

również sygnalizację przekroczenia ustalonych

wartości. Ma 8 podzakresów pomiarowych, a błąd

pomiaru wynosi około 5%.

DAWKOMIERZE

Do kontrolowania indywidualnego napromienienia

ludzi służą dawkomierze. Przekroczenie

dopuszczalnych dawek napromienienia ludzi może

spowodować chorobę popromienną. Człowiek

może być jednorazowo napromieniowany bez

szczególnego zagrożenia dla zdrowia dawką 50 R

(44 cGy). Dotyczy to dawki otrzymanej zarówno w

jednej sekundzie, jak też w łącznym czasie

czterech dni. Napromieniowanie dawką 60 R (52,8

cGy) bez szkody dla zdrowia może się dokonać

wciągu tygodnia, a dawką 100 R (88 cGy) w ciągu

miesiąca.

FOTODOZYMETR OSOBISTY

•

NALEŻY DO NAJPROSTRZYCH DETEKTORÓW

PROMIENIOWANIA JONIZUJĄCEGO

•

ZBUDOWANY JEST Z KASETY, WEWNĄTRZ

KTÓREJ ZNAJDUJE SIĘ KLISZA FOTOGRAFICZNA

•

POZWALA NA OKREŚLENIE INDYWIDUALNEJ

DAWKI EKSPOZYCYJNEJ PRZEZ PORÓWNANIE

STOPNIA ZACZERNIENIA NOSZONEJ PRZEZ NP.

PRACOWNIKA KLISZY Z ZACZERNIENIEM KLISZ

NAPROMIENIOWANYCH WZORCOWYMI

DAWKAMI PROMIENIOWANIA

POZIOM PROMIENIOWANIA W

ŚRODOWISKU NATURALNYM I

SZTUCZNYM CZŁOWIEKA

Równoważnik dawki-

dawka pochłonięta w

danej tkance lub narządzie z uwzględnieniem

skutków biologicznych wywołanych przez różne

rodzaje promieniowania jonizującego.

JEDNOSTKA: SIVERT (Sv)

NATURALNE ŹRÓDŁA

PROMIENIOWANIA

PROMIENIOWANIE KOSMICZNE

PRODUKTY ROZPADU PIERWIASTKÓW

RADIOAKTYWNYCH

•

NATURALNE PROMIENIOWANIE OTOCZENIA POCHODZI Z

OKOŁO 50 RADIOAKTYWNYCH RODZAJÓW JĄDER

ATOMOWYCH, KTÓRE ZNAJDUJĄ SIĘ NA ZIEMI. WIĘKSZOŚĆ Z

NICH NALEŻY DO 4 SZEREGÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH:

URAN-RAD

URAN-AKTYN

TOR

NEPTUN

SZTUCZNE ŹRÓDŁA PROMIENIOWANIA

1) wydobycie i spalanie paliw organicznych,

2) radiomedycyna (diagnostyka i terapia za pomocą

promieni X, radioizotopów),

3) zastosowanie promieniowania jonizującego w

przemyśle i nauce,

4) mnogość zadań z zastosowaniem energii jądrowej.

Porównanie dawek napromieniowania

od źródeł naturalnych z dawkami

pochodzenia cywilizacyjnego w Polsce

Document Outline