PODSTAWY 

POMOCY PSYCHOLOGICZNEJ 4 (2009/2010)

Lucyna Golińska

Instytut Psychologii 

Uniwersytet Łódzki

1

Wykład 4   

Relacja terapeutyczna

 

część 2.

 

ROLA RELACJI TERAPEUTYCZNEJ W 

POMAGANIU 

 Relacja wg Prochaski 

 SKŁADNIKI RELACJI TERAPEUTYCZNEJ

 

 PRZYMIERZE TERAPEUTYCZNE
 KONFIGURACJA PRZENIESIENIOWA- 

PRZENIESIENIE I PRZECIWPRZENIESIENIE

 RZECZYWISTA RELACJA-

 Rola relacji z perspektywy różnych podejść 

psychoterapeutycznych 

2

         

         

• Relacja wg Prochaski 

warunek wstępny konieczny do prowadzenia 

terapii

podstawowy proces który sam w sobie wywołuje 

zmianę  

podstawowe źródło treści, które są 

przepracowywane i omawiane

3

Relacja terapeutyczna

 

4

PRZYMIERZE TERAPEUTYCZNE

• PRZYMIERZE TERAPEUTYCZNE (sojusz terapeutyczny) – 

związek rozsądnego ja (ego ) klienta z analizującym lub 

terapeutyzującym ja (ego) terapeuty w celu wspólnej pracy

• pierwszym krokiem w każdej zmianie jest przyjęcie 

odpowiedzialności za swoje życie. jakże bowiem 

możemy je zmienić jeżeli w ogóle nie czujemy się za nie 

odpowiedzialni  

(Prochaska)

• Wzięcie odpowiedzialności za swoje życie

• zgoda co do celów terapii

• zadań które należy wykonać by te cele osiągnąć

• więź

5

Indywidualne predyspozycje –

wzorce wchodzenia w interakcje

• ZALEŻY OD UTRWALONYCH WZORCÓW NAWIĄZYWANIA 

RELACJI- ( badania Ainsworth) ukształtowane w pierwotnych 
relacjach z obiektem, 

• Najczęściej nieuświadomione
• Ich wyrazem przekonania na temat innych ludzi i siebie

• Wzorce (Bartholomew, Horowitz): 
• bezpieczny, (pozytywny ja i pozytywny inny)
•  lękowy,  (negatywny ja i negatywny inny
• zaabsorbowany ( negatywny ja, pozytywny inny)
• unikający (pozytywny ja negatywny inny) 

6

KONFIGURACJA PRZENIESIENIOWA- PRZENIESIENIE

• PRZENIESIENIE – doświadczanie przez klienta osoby terapeuty 

kształtowane przez własne struktury psychiczne i przeszłość 

łączące się z przemieszczeniem na osobę terapeuty uczuć 

postaw i zachowań przynależnych właściwie wcześniejszym 
ważnym relacjom. 

stąd konkluzja- osoba terapeuty i jego działania zawsze wpływają 

na ostateczny kształt przeniesienia

, 

aczkolwiek nie terapeuta 

jest ich rzeczywistym źródłem 

7

KONFIGURACJA PRZENIESIENIOWA- PRZENIESIENIE

Przyczyny pojawienia się i utrzymywania przeniesienia

•

K ma patogenne przekonania jak reagują na niego inni – liczy, że terapeuta im 

zaprzeczy

– Skąd wiadomo, że reakcja klienta jest przeniesieniem

•

nieodpowiedniość ( do zachowania terapeuty)

•

intensywność lub brak emocji

•

ambiwalencja ( jedna strona jawna, druga ( np. nienawiść nieuświadomiona ale 

rzutowana na osoby podobne do terapeuty

•

kapryśność

•

uporczywość

PRZECIWPRZENIESIENIE

• przeniesienie terapeuty w reakcji na materiał klienta a więc na 

wszystkie jego komunikaty związane i niezwiązane z 

przeniesieniem.

8

Przeciwprzeniesienie 

PRZECIWPRZENIESIENIE

• przeniesienie terapeuty w reakcji na materiał klienta a więc na 

wszystkie jego komunikaty związane i niezwiązane z 

przeniesieniem.

Wewnętrzna reakcja przeciwprzeniesieniowa wywołuje 

zachowania przeciwprzeniesieniowe

To co ułatwia opanowanie przeciwprzeniesienia to

• Integracja ja

• opanowanie niepokoju

• umiejętności poznawcze

• empatia

• wgląd we własne ja

9

RZECZYWISTA RELACJA-

• RZECZYWISTA RELACJA-  
charakteryzuje się 

• prawdziwością – bycie w relacji prawdziwym sobą – szczerym 

otwartym autentycznym i spójnym z własnym wewnętrznym 
doświadczeniem

• i realistycznym postrzeganiem – nie związane z 

zniekształceniem zawinionym przez przeniesienia i 
mechanizmy obronne. 

10

Relacja terapeutyczna- cztery wymiary

Cztery wymiary:

•

WYMIAR CENTRALNOŚCI

tzn stopień w jakim relacja klient terapeuta jest postrzegana jako 

kluczowy element zmiany w kliencie

•

WYMIAR ŚRODKA-CELU

 

na ile relacja spostrzegana jako środek lub cel sam w sobie

•

np. w poznawczo- behawioralnej jako wzbudzenie poczucia 

bezpieczeństwa, zaufania

•

WYMIAR RELACJI RZECZYWISTEJ- NIERZECZYWISTEJ

Na ile określa się role przeniesienia a na ile relacji rzeczywistej 

•

WYMIAR WŁADZY-

 jaka władze ma terapeuta i na ile z niej

korzysta, jakie są jej źródła 

•

(społeczny szacunek, teoretyczne zaplecze, umiejętności )

11

Wymiary relacji terapeutycznej

• Nurt   

Centralność

   

Rzecz/nierzecz 

  

Środek/cel 

  

władza

• Humanistyczny

W

 

RZ

CEL

M

   

• Psychoanalityczny

W

NRZ

Ś

Ś

• Poznawczo-Beh

S

RZ

Ś

D

12