Prezentacja programu PowerPoint

W stanach nagłych – ostrych stanach zagrożenia życia – najistotniejsze

znaczenie ma

zapewnienie podstawowych czynności życiowych wg zasady ABC oraz

niedopuszczenie do pogorszenia

stanu

zdrowia poprzez natychmiastowe leczenie

objawowe i przyczynowe powstałych zaburzeń.

Szpitalny

Oddział

Ratunkowy jest miejscem, gdzie kontynuuje się, rozpoczętą przez zespoły wyjazdowe
pogotowia

ratunkowego, terapię ostrych stanów zagrożenia życia. Bardzo często w

takich sytuacjach pierwszeństwo mają zabiegi ratujące życie (udrożnienie dróg
oddechowych i utrzymanie ich drożności,

zapewnienie odpowiedniej wentylacji płuc,

masaż pośredni serca, odbarczenie odmy opłucnej czy tamponady osierdzia).

Jednym z podstawowych elementów postępowania w stanach nagłych jest

farmakoterapia.

Zasadą jest

podawanie silnie i szybko działających leków

najczęściej drogą dożylną. W wybranych

sytuacjach wykorzystuje się inne drogi

( dotchawicza, doszpikowa).

Proponujemy ujednolicenie farmakoterapii stanów nagłych tak, aby

zespół lekarzy i

pielęgniarek pracujących w Szpitalnym Oddziale Ratunkowym znalazł w

przedstawionym wykazie leków te, które są niezbędne do zastosowania w określonej
sytuacji klinicznej.

Wybór konkretnego leku, jego dawka , sposób podania ( bolus, wlew

ciągły) zależy od decyzji

lekarza podjętej po ocenie stanu chorego ( wywiad, badanie

przedmiotowe, badania dodatkowe) i

postawieniu rozpoznania.

W opracowaniu nie uwzględniono osobno tlenu jako leku rozumiejąc, że

w każdym stanie nagłym podaje się choremu do oddychania wysokie stężenia tlenu przez
maskę tlenową (także Venturiego), wąsy tlenowe, cewnik donosowy czy rurkę
intubacyjną.

DROGI PODAWANIA LEKÓW W RESUSCYTACJI

1. Żyły obwodowe :najczęściej wykorzystywana droga podawania leków :

- żyły przedramienia, żyła odłokciowa, żyła szyjna zewnętrzna

- przez żyłę odłokciową można wprowadzić cewnik do żyły centralnej

- po podaniu leku należy podać 20 ml płynu ( woda do wstrzyknięć, sól
fizjologiczna), co skraca czas dotarcia leku do głównych tętnic

- NIE podawać leków reanimacyjnych do żył nadgarstka i dłoni: leki słabo
przenikają do krążenia centralnego

2. Żyły centralne: żyła szyjna wewnętrzna, podobojczykowa

- uzyskuje się najwyższe stężenia leku po ich podaniu do żyły centralnej

- wykorzystuje się ewentualnie już istniejącą drogę

- żyła centralna jest optymalną drogą podania leków podczas resuscytacji:
wymaga to przerwania czynności

reanimacyjnych, istnieje niebezpieczeństwo odmy i krwiaka opłucnej,
szczególnie przy leczeniu

trombolitycznym, trudno zachować zasady aseptyki

- przy braku odpowiedniego sprzętu i wyszkolonego personelu kaniuluje się
żyły obwodowe

3. Droga dotchawicza przez rurkę intubacyjną

- szczególnie wykorzystywana przy trudnościach w uzyskaniu dostępu do żyły

- leki stosowane dotchawiczo: adrenalina, atropina, lidokaina, , nalokson

- podaje się 2-3 razy większą dawkę niż przy podaniu dożylnym rozpuszczoną
w 10 ml soli fizjologicznej

lub wody do wstrzyknięć po podaniu dotchawiczym należy wykonać 5
sztucznych oddechów

4. Droga doszpikowa

- szczególnie wykorzystywana u małych dzieci przy braku dostępu do żyły

- doszpikowo można podawać wszystkie leki i płyny

- miejsce wkłucia : bliższa przednioprzyśrodkowa część piszczeli 2 cm
poniżej wyniosłości

piszczelowej

. NIE podaje się w czasie resuscytacji leków podskórniei

domięśniowo

NIE podaje się leków do żyły udowej, chyba że założono cewnik

sięgający powyżej

przepony

. NIE podaje się leków dosercowo : możliwość uszkodzenia tętnicy

wieńcowej, podania

leku do

mięśnia sercowego, wytworzenia odmy opłucnowej,

krwiaka opłucnej czy

krwiaka osierdzia; konieczność przerwania czynności

reanimacyjnych (masażu serca i

wentylacji)

Nazwa leku

Nazwa
handlowa

Postać

Dawka

Dawkowanie

epinefryna

Inj.Adrenalini
0,1%

amp

1 mg=1ml

1 mg co 3 min

atropina

Atropinum
sulfuricum

amp

1 mg=1ml

jednorazowo

amiodaron

Cordarone

amp

150 mg= 3 ml

300 mg w 20
ml
5 % glukozy
przez 1-2 min

lidocaina

Lignocainum

HCl 2%
1%

amp

2 ml
20 ml
1 ml=20 mg
1 ml=10 mg

1-1,5 mg/kg ,
śr.100mg,
nast.

wlew

ciągły 2-4 mg/
min

wodorowęglan
sodu

NaHCO3 8,4%

amp

20 mEq=20 ml

1 ml=1 mmol

mmol/kg,

nast.
0,5

mmol/kg

co 10 min

magnez

20% MgSO4

amp

10 ml=2g

1-2 g w 100 ml
soli
fizjologicznej
przez 1-2 min

wazopresyna

Pitressin

amp.

10j.=0,5 ml
20j.=1 ml

40
j.jednorazowo

LEKI STOSOWANE W RESUSCYTACJI wg

wytycznych Europejskiej Rady ds. Resuscytacji 2005

UWAGI

Podczas resuscytacji zawsze pierwszeństwo mają czynności ABC
( udrożnienie dróg oddechowych, sztuczne oddychanie, masaż
pośredni serca , ew. defibrylacja elektryczna).

Cele farmakoterapii w resuscytacji :

- poprawa ukrwienia narządów podczas akcji reanimacyjnej
(szczególnie OUN)

- ułatwienie defibrylacji elektrycznej

- zapobieganie komorowym zaburzeniom rytmu (nawrotom
migotania komór)

- zwiększenie pobudliwości i przewodzenia w bradyasystolii lub
asystolii

- wyrównanie zaburzeń metabolicznych

Adrenalina

- działa pobudzająco na receptory alfa1 i alfa2 oraz beta1 ibeta2

- działanie adrenaliny powoduje wzrost oporu obwodowego, zapobieganie
zapadaniu żył, wzrost ciśnienia rozkurczowego w aorcie oraz zwiększenie przepływu
mózgowego i wieńcowego, a także wzrost siły skurczu mięśnia sercowego, poprawę
przewodzenia i automatyzmu w układzie bodżcoprzewodzącym serca i zwiększenie
amplitudy migotania komór

- stosowana w: migotaniu komór, aktywności elektrycznej bez tętna oraz w
asystolii

- dawkowanie : 1 mg co 3 min

- poprzednio stosowane były zwiększane dawki : 1mg, następnie 3 mg, następnie
5 mg oraz duże dawki: 0,1 mg/kg (śr.5-10 mg) co 3 min – obecnie takie dawkowanie nie
jest polecane

- działania uboczne po przywróceniu spontanicznej czynności serca: tachykardia,
zaburzenia rytmu, obkurczenie naczyń nerkowych, wzrost zużycia tlenu przez mięsień
sercowy

Atropina

- ma działanie parasympatykolityczne : blokuje pobudzenie nerwu błędnego

- działanie polega na zwiększeniu częstości pobudzeń zatokowych i poprawie
przewodnictwa i automatyzm układu bodżcoprzewodzącego

- stosuje się ją w przypadku aktywności elektrycznej bez tętna ( dawniej:
rozkojarzenie elektromechaniczne) i asystolii

- najbardziej skuteczna przy zatrzymaniu krążenia z powodu pobudzenia nerwu
błędnego ( zatrzymanie odruchowe)

- dawkowanie : jednorazowo 3 mg dożylnie

- uwaga! Dawka mniejsza niż 0,5 mg może spowodować paradoksalną
bradykardię

- działania uboczne po przywróceniu spontanicznej czynności serca: tachykardia
(przewaga współczulna) z arytmią) , suchość w jamie ustnej, zaburzenia akomodacji
oczu

Amiodaron

- lek pierwszego rzutu w migotaniu komór opornym na defibrylację

- dawkowanie 300 mg = 2 amp rozpuszczone w 20 ml 5% glukozy w powolnym
wstrzyknięciu przez 1-2 minuty

po trzech defibrylacjach

Lidokaina

- stosowana w migotaniu komór opornym na defibrylację, jeśli niedostępny jest
amiodaron

- zmniejsza pobudliwość komórek mięśnia sercowego, tłumi ektopowe komorowe
zaburzenia rymu, podwyższa próg migotania komór

- działanie: stabilizuje błony komórkowe, zmniejsza szybkość depolaryzacji, obniża
próg defibrylacji

- dawkowanie : 1-1,5 mg/kg w bolusie (średnio 100 mg) , następna dawka po 8-10
min 0,5 mg/kg (średnio 50 mg)

tak, aby nie przekroczyć 3 mg/kg; po powrocie

spontanicznego krążenia wlew ciągły 2-4 mg/min

- 1 ml 2% lidokainy = 20 mg

- 5 ml 2% lidokainy = 100 mg

5. Wodorowęglan sodu

- istnieją kontrowersje co do stosowania wodorowęglanów w resuscytacji

- stosowany, gdy zatrzymanie krążenia trwa > 5 min, gdy resuscytacja
krążeniowo – oddechowa przedłuża się ponad 10 min

- zalecane stosowanie przy uprzednio istniejącej kwasicy metabolicznej,
hiperkaliemii, zatruciu lekami , antydepresyjnymi trójcyklicznymi

- dawkowanie : 1 mmol/kg (50mol ), następne dawki co 10 min 0,5 mmol/kg

- 1 ml 8,4% NaHCO3 = 1 mmol

- konieczność zapewnienia skutecznej eliminacji CO2 ( sprawna wentylacja)

- przy przedawkowaniu – możliwa alkaloza metaboliczna

Magnez

- szczególnie polecany przy istniejącym niedoborze magnezu

- polecany przy długo utrzymującym się migotaniu komór i częstoskurczu
Torsades de pointes

- dawkowanie we wlewie 1-2g magnezu w 100 ml soli fizjologicznej przez 1-2 min

- 10 ml 20% MgSO4 = 2 g

FARMAKOTERAPIA W ZAWALE MIĘŚNIA
SERCOWEGO

Nazwa leku

Nazwa handlowa

Postać

Dawka

Dawkowanie

nitrogliceryna

Nitroglycerinum

Perlinganit

tabl.

amp

O,5 mg

10 mg

0,5 mg co 5 min
podjęzykowo

5-10mikrog/min,
nast.

zwiększać

dawkę o 5 mikrog
/min

morfina

Morphinum
sulfas

amp

10 mg

2-5 mg iv co 5-10
min

aspiryna

Aspirin

tabl

500 mg

160

325

doustnie

streptokinaza

Streptokinaza

amp

250000 j

wlew 1,5 mln j. przez
1 godz.

tkankowy
aktywator
plazminogenu

Actilyse

flakon

50 mg

15 mg w ciągu 2
min, nast.0,75 mg/kg
przez 1 godz.

heparyna

Heparinum

amp

25000j/5 ml

bolus 80j/kg, nast.
wlew 15 j/ kg / godz.
(śr. 5000 j bolus,
nast. 1000 j/ godz.)

metoprolol

Beloc

amp

5 mg

trzy dawki 5 mg co 5
min, nast. 50 mg
doustnie co 6 godz

propranolol

Propranolol

amp

1 mg

0,1 mg/kg w trzech
dawkach co 5 min
(śr.2-2,5 mg co 5
min)

magnez

MgSO4 20%

amp

10 ml=2g

1-3 g w 100ml przez
30 min, nast.wlew 18
g / dobę

UWAGI

1. Zawał mięśnia sercowego jest stanem zagrożenia życia; ból zawałowy – w
okolicy zamostkowej, piekący, ściskający, uciskający; promieniuje do szyi,
żuchwy, barku, ramienia lub łopatki, utrzymuje się ponad 30 min, nie ustępuje
po nitrglicerynie; towarzyszą mu: lęk, nudności, duszność, obfite poty

2. Celem leczenia jest:

- zniesienie bólu zawałowego

- rozpuszczenie skrzepliny i zapobieganie powiększania się jej

- ograniczenie martwicy i strefy niedokrwienia mięśnia sercowego

- zmniejszenie obciążenia serca pracą

3. Doraźne leczenie podejrzenia zawału serca : M O N A

Morfina

Oxygen (tlen)

Nitrogliceryna

Aspiryna

1. Stosowane grupy leków:

a) nitraty :

nitrogliceryna

- podjęzykowo : 1 tabl co 5 min do ustąpienia bólu przy

zachowaniu  ciśnienia          tętniczego  krwi  powyżej  90  mm  Hg,  dawka
maksymalna 4  tabletki; dożylnie: 10 mikrog/ min zwiększając co 10 min
dawkę  o  5-10  mikrog/min  do  momentu  ustąpienia  bólów,    utrzymując
ciśnienie skurczowe powyżej 90-100 mmHg

b) opioidy -

morfina

(działanie przeciwbólowe i alfaadrenolityczne)2-

5 mg dożylnie co 5-10 min do momentu ustąpienia bólu; objawy
uboczne morfiny: spadek ciśnienia tętniczego krwi, depresja oddechowa;
jeśli wystąpi depresja oddechowa –

nalokson

0,2-0,4 mg dożylnie

c) leki trombolityczne - powodują rozpuszczenie skrzepiliny
zamykającej tętnicę wieńcową; powinny być podane w ciągu 6 godzin od
wystąpienia zawału serca(najlepiej w ciągu 1-2 godz.)

- streptokinaza : podawana we wlewie ciągłym 1,5 mln j w ciągu 1
godziny

100

ml soli fizjologicznej ; może wywoływać reakcje uczuleniowe i obniżenie
ciśnienia tętniczego krwi

-           tkankowy  aktywator  plazminogenu  (  Actylyse)  :  aktywuje
przekształcenie plazminogenu w plazminę trawiącą włóknik skrzepliny ;
podaje  się  go  wg  schematu:  bolus  15  mg,  następnie  wlew  0,75  mg/kg
przez  1  godz  .  Po  zakończeniu  podawania  t-PA  konieczne  jest  podanie
heparyny

Przeciwwskazania do leczenia trombolitycznego:

- bezwzględne: czynne krwawienie (np. z przewodu pokarmowego),
skaza krwotoczna,

duży uraz lub operacja neurochirurgiczna (lub duża chirurgiczna)
w ciągu ostatnich

6 miesięcy, podejrzenie rozwarstwienia aorty, nowotwór lub
tętniak mózgu, uczulenie

na lek trombolityczny

- względne: resuscytacja krążeniowo – oddechowa trwająca powyżej
10 min, ciężkie, źle

kontrolowane nadciśnienie tętnicze, choroba nowotworowa z
obecnością przerzutów,

udar mózgowy w wywiadzie , ciąża, nie gojące się miejsca wkłuć.

Powikłania leczenia trombolitycznego:

- krwawienia szczególnie u chorych z towarzyszącym nadciśnieniem
tętniczym i cukrzycą

- krwawienia wewnątrzmózgowe

- zaburzenia rymu serca (bradykardia zatokowa i przyspieszony
rytm idiowentrykularny)

a) Leki antykoagulacyjne :

-           heparyna  –  podawana  po  leczeniu  trombolitycznym,  zapobiega  reokluzji
tętnicy  wieńcowej;  podaje  się  bolus  80j/kg  dożylnie,  następnie  wlew  15j/kg/godz.
(śr. 5000j bolus, następnie wlew 1000j/godzinę); obowiązuje kontrola częściowego
czasu  tromboplastynowego  (PTT)  i  utrzymanie  jego  wydłużenia  1,5  –  2,5  raza  w
stosunku do kontroli

- aspiryna

– lek hamujący agregację płytek, podaje się doustnie 325 mg/dobę jak

najszybciej po
rozpoznaniu zawału, równolegle z leczeniem trombolitycznym

b) beta-blokery

: szczególnie u chorych z tachykardią i nadciśnieniem

Przeciwwskazania: astma oskrzelowa, zastoinowa niewydolność krążenia,
bradykardia, blok serca, ciśnienie skurczowe poniżej 100 mmHg.

Leki stosuje się dożylnie:

-          metoprolol – trzy dawki po 5 mg co 5 min, po 30-60 minutach doustnie 50
mg co 6 godz. przez 2 dni,
           potem 100 mg 2 razy dziennie
-

propranolol – 0,1mg/kg w trzech dawkach co 5 minut (śr.2-2,5 mg co 5

min), po 30 minutach 20-80 mg
co 6 godz. doustnie
-

esmolol – selektywny betabloker o krótkim czasie działania, podawany we

wlewie 200 – 300
mikrog/kg/min w leczeniu wspołistniejącego nadciśnienia i tachykardii
c)

magnez

: 20% MgSO4 10 ml = 2g ; podaje się 1-2g w 100ml przez 30 min;

następnie 18g przez dobę;
                  działa  antyarytmicznie,    rozszerza  naczynia;  terapię  magnezem  należy
rozpocząć przed leczeniem
         trombolitycznym lub równolegle z nim
d)         inhibitory  konwertazy  angiotensyny  :  podaje  się,  gdy  ciśnienie  skurczowe
wynosi ponad 100 mmHg,
         kaptopryl doustnie 6,25 mg

FARMAKOTERAPIA W OBRZĘKU PŁUC

Nazwa leku

Nazwa handlowa

Postać

Dawka

Dawkowanie

morfina

Morphinum sulfas

amp

10 mg

2-4 mg iv co 5 min

furosemid

Furosemidum

amp

20 mg

20-40  mg,po15-30  min  40-
80  mg  do  dawki  150  mg  iv,
podawać  z  szybkością  20
mg/min

nitrogliceryna

Nitroglycerinum

tabl

amp

0,5 mg

10 mg

0,5 mg podjęzykowo co 5
min
10-200mikrogram/min ww
wlewie

nitroprusydek sodu

Nipride

amp

50 mg

0,5-10 mikrog/kg/min

dopamina

Dopaminum
hydrochloricum

amp

200 mg

2-5-10 mikrog/kg/min

dobutamina

Dobutrex

amp

250 mg

2-15 mikrog/kg/min

norepinefryna

Levonor

amp

4 mg

2-5-12 mikrog/min

digoksyna

Digoxin

amp

0,5 mg

0,25-0,5 mg,nast. 0,2mg co
3-5godz.do dawki 1-1,5 mg

UWAGI

1. Obrzęk płuc jest wyrazem ostrej niewydolności lewokomorowej; wymaga

natychmiastowej

interwencji.

2. Objawy obrzęku płuc: pozycja siedząca ortopnoe, duszność („ brak powietrza”),

wydzielanie

pienistej, różowo podbarwionej śliny, sinica, rzężenia.

3. Obrzęk płuc może towarzyszyć np. ostrym zaburzeniom rytmu serca, ostremu

zawałowi serca,

przełomowi nadciśnieniowemu, innym chorobom serca powikłanym np. infekcją,
niewydolności nerek i in.

4. Cele leczenia: obniżenie obciążenia wstępnego (rozszerzenie żył) oraz obniżenie

obciążenia

następczego (rozszerzenie tętnic, poprawa frakcji wyrzutowej)

1. Stosowane grupy leków:

morfina

– zmniejsza niepokój i rozszerza żyły; podawana, gdy ciśnienie skurczowe

jest wyższe niż 100 mm Hg, podaje się 2-4 mg dożylnie co 5 min; przy wystąpieniu

depresji oddechowej –

nalokson

0,2-0,4 mg dożylnie

- diutetki :

furosemid

zmniejsz obciążenie wstępne szczególnie u chorych

przewodnionych; stosować, gdy ciśnienie skurczowe jest wyższe niż 100 mmHg;

podawany w dawce wstępnej 20-40 mg, po 15-30 min dawkę się podwaja do dawki

150 mg; podawać nie szybciej niż

      20 mg/min
-          wazodilatory :

nitrogliceryna

rozszerza przede wszystkim żyły , polecana szczególnie u chorych

z chorobą niedokrwienną serca - podawać podjęzykowo 0,5 mg co 5 min trzy tabl ,

później dożylnie 10-200 mikrog/min do obniżenia ciśnienia tętniczego poniżej 130

mmHg;

nitroprusydek sodu rozszerza przede wszystkim tętnice, zmniejsza obciążenie

następcze, stosowany szczególnie u chorych z nadciśnieniem tętniczym; rozkłada

się pod wpływem światła,dawka wstępna 0,5 mikrog/kg/min we wlewie, dawka

max.10 mikrog/kg/min

- leki inotropowe – stosuje się przy towarzyszącym wstrząsie kardiogennym:
dopamina stosowana przy ciśnieniu poniżej 90 mmHg i przy skąpomoczu,

stosowana we wlewie 2-5-10 mikrog/kg/min

dobutamina poprawia pojemność minutową serca, działa inotropowo dodatnio

stosuje się przy ustabilizowanym ciśnieniu skurczowym powyżej 90 mmHg;

stosowana we wlewie 2-15 mikrog/kg/min

noradrenalina stosowana w przypadku wybitnie ciężkiego wstrząsu

kardiogennego z ciśnieniem skurczowym poniżej 70 mmHg; dawka

wstępna 2-5 mikrog/min, zwiększa się ją do osiągnięcia ciśnienia skurczowego 90

mmHg

digoksyna – stosowana rzadko , szczególnie przy współistnieniu migotania

przedsionków z szybką czynnością komór ; podaje się 0,25- 0,5 mg, nast. co 3-5

godz. 0,2 mg do dawki 1-1,5 mg

2. W szczególnie ciężkich przypadkach obrzęku płuc i towarzyszącego wstrząsu

kardiogennego może wystąpić konieczność zaintubowania chorego i zastosowania

oddechu kontrolowanego z dodatnim ciśnieniem końcowowydechowym. Przy

współistniejącej niewydolności nerek konieczna może być terapia nerkozastępcza.

FARMAKOTERAPIA W PRZEŁOMIE

NADCIŚNIENIOWYM

Nazwa leku

Nazwa handlowa

Postać

Dawka

Dawkowanie

nitrogliceryna

Perlinganit

Nitro-Mack
Nitroven

amp

tabl

10 mg

0,5 mg

wlew

ciągły

mcg/min, zwiększać
dawkę

5-10

mcg/min
do 100 mcg/min

nitroprusydek sodu Nipride

amp

50 mg

wlew

0,25-1-10

mcg/kg/min
(śr.3mcg/kg/min)

hydralazyna

Nepresol

amp

25 mg

10-25 mg, po 30 min
dawkę powtórzyć

nifedypina

Cordafen
Adalat

tabl

10 mg

10-20 mg doustnie,
dawkę powtórzyć po
4 godz.

urapidyl

Ebrantil

amp

25 mg

12,5-25 mg co 15-20
min iv lub wlew 2
mg/min

diazoksyd

Hyperstat

amp

300 mg

Bolus  50  mg  co  5-10
min
wlew15-30  mg  /  min
do

dawki

mg/kg(śr.600mg)

propranolol

Propranolol

amp

1 mg

1-10 mg dożylnie

labetalol

Trandat

amp

100 mg

20  mg  dożylnie  przez
2  min,  podwojoną
dawkę  powtarzać  co
10  min  do  dawki  300
mg(2-3 mg/kg)

esmolol

Brevibloc

amp

2,5 g

500

mcg/kg/min

przez

min,

następnie

mcg/kg/min,
max.wlew
długotrwały:300mcg/
kg/min

furosemid

Furosemidum

amp

20 mg

20 mg iv przez 2 min
powtarzać
zwiększając dawki co
10 min do dawki 300
mg

kaptopryl

Captopril

tabl

25 mg

12,5-

doustnie

enalapryl

Vasotec Enarenal
Enap

amp

tabl

1,25 mg

5,10,20 mg

dożylnie

1,25

przez 5 min, nast.2,5-
5 mg co 30-60 min
doustnie 2,5-10 mg

klonidyna

Catapresan
Haemiton

amp

0,15

0,15-0,3 mg iv

trimetafan

Arfonad

amp

500 mg

0,5-5

mg/min

wlewie

fentolamina

Regityna

amp

10 mg w 1 ml

2,5-5-10 mg iv lub
wlew 0,5-5 mg/ min
(śr.1 mg )

Uwagi

1. Przełom nadciśnieniowy – stan, w którym nadciśnienie powoduje uszkodzenie
ważnych dla życia narządów

z następującymi objawami:

- encefalopatia nadciśnieniowa

- krwotok wewnątrzczaszkowy

- rozwarstwienie ściany aorty

- zawał mięśnia sercowego

- obrzęk płuc.

W przełomie nadciśnieniowym najczęściej występuje wzrost ciśnienia powyżej 220/ 130
mmHg.

2. Stany naglące wymagające natychmiastowego obniżenia ciśnienia ( w ciągu kilku
minut) to:

- ostra lewokomorowa niewydolność serca

- tętniak rozwarstwiający aorty

- ostra niewydolność wieńcowa

- świeży zawał serca

- rzucawka

- nadciśnienie złośliwe

Ciśnienie obniża się szybko, ale stopniowo o 25% wartości wyjściowej lub do wartości 100 –
110 mmHg

3. Stosowane grupy leków :

- leki rozszerzające tętniczki: nitroprusydek sodu, nitrogliceryna, diazoksyd,
hydralazyna

- leki blokujące receptory adrenergiczne: alfa-blokery (fentolamina), alfa- i beta-
blokery (labetalol), beta-blokery

(propranolol, esmolol

- blokery kanału wapniowego (werapamil, nifedypina)

- inhibitory enzymu korwentującego (enalapryl, kaptopryl)

leki moczopędne ( furosemid).

FARMAKOTERAPIA W STANIE

PRZEDRZUCAWKOWYM

I W RZUCAWCE

Nazwa leku

Nazwa handlowa

Postać

Dawka

Dawkowanie

hydralazyna

Nepresol

amp

25 mg

5-10

zwiększając dawkę
co 20 min

labetalol

Trandate

amp

100 mg

20-80 mg iv co 10-
15 min lub wlew 2-
3 mg/min

siarczan magnezu

20% MgSO4

amp

2 g

4 g w bolusie przez
10 min, nast.wlew
1-3g/godz

diazepam

Relanium

amp

10 mg

5 –10 mg iv

tiopental

Thiopental

fiolki

1 g

50-100 mg iv

ketanseryna

Sufrexal

tabl

10 mg

10 mg podjęzykowo

FARMAKOTERAPIA W STANIE DRGAWKOWYM

(padaczkowym)

Nazwa leku

Nazwa handlowa

Postać

Dawka

Dawkowanie

diazepam

Relanium

amp

10 mg

5 mg/min iv do dawki
0,25 mg/kg

midazolam

Dormicum
Midanium

amp

5 mg

0,1 – 0,3 mg/kg iv,
we wlewie ciągłym 0,9 –
11 mikrog/kg/godz

lorazepam

Lorafen
Ativan

amp

4 mg

0,1

mg/kg

szybkością 2 mg/min do
dawki 8 mg

fenytoina

Epanutin

amp

250 mg

mg/kg

szybkością 50 mg/min
do dawki 30 mg/kg

fenobarbital

Luminalum

amp

200 mg

wlewie

szybkością 100 mg/ min
do dawki 20 mg/kg

lidokaina

Lignocainum HCl 2
%

amp

2 ml
20 ml

iv 1 mg/kg w bolusie
nast. wlew z szybkością
2 – 4 mg/min

Uwagi

1.Stan padaczkowy

- czynność napadowa trwająca dłużej niż 30 minut bez odzyskania

przez chorego świadomości w

tym czasie.

2.Przyczyny :

- padaczka ( drgawki kloniczno – toniczne; uogólnione lub częściowe)

- hipoglikemia

- zapalenie opon mózgowych i mózgu

- rzucawka

- hipoksja

- zatrucie.

3. Stosowane grupy leków:

a)Benzodwuazepiny:

diazepam

(Relanium) - 5 mg/min iv. do dawki 0,25 mg/kg

- lorazepam (Lorafen, Ativan) - 0,1 mg/kg iv z szybkością 2 mg/min do dawki 8 mg

midazolam

(Dormicum, Midanium) - 0,1-0,3 mg/kg , następnie ciągły wlew dożylny

0,9 –11 mikrog/kg/godz

b)Fenytoina ( lek drugiego rzutu, po 20 min bezskutecznej terapii benzodwuazepinami;
nie łączyć z glukozą);

wstępna dawka 18 mg/kg iv. z szybkością max.50 mg/min. do łącznej dawki 30

mg/kg

c) Fenobarbital (Luminal) - we wlewie iv. z szybkością 100 mg/min. do dawki 20 mg/kg,
najczęściej już po intubacji

Lidokaina

( Lignicainum) – iv. 1mg/kg w bolusie, a następnie wlew z szybkością 2 – 4

mg/min

e)środki znieczulenia ogólnego – propofol, tiopental.

FARMAKOTERAPIA W ZABURZENIACH RYTMU

SERCA I ZABURZENIACH PRZEWODNICTWA

Nazwa leku

Nazwa handlowa

Postać

Dawka

Dawkowanie

Wskazania

adenozyna

Adenocard

amp

6 mg

6 mg szybko dożylnie
w ciągu 1-2 sek., w
razie

potrzeby

następna

dawka

12mg

napadowa tachykardia
nadkomorowa

werapamil

Isoptin

amp

5 mg

2,5 – 5 mg iv przez 2
min, po 15-30 min 5-
10 mg iv do dawki 20
mg

tachyarytmia z wąskimi
zespołami QRS

esmolol

Brevibloc

amp

2,5 g

0,5 mg/kg w ciągu
minuty, nast. 50-200
mcg/kg/min

migotanie i trzepotanie
przedsionków, skok
ciśnienia

propranolol

Propranolol

amp

1 mg

0,5 – 1 mg iv powoli
do dawki 0,1 mg/kg

migotanie
przedsionków,
tachykardia nadkomor.

metoprolol

Beloc

amp

5 mg

1 – 5 mg iv.

tachykardia nadkomor.

digoksyna

Digoxin

amp

0,5 mg

0,5

–

iv,

nast.0,25 mg co 2-4
godz. do dawki1,5
mg/dobę

migotanie
przedsionków z szybką
akcją

komór

niewydolnością
krążenia

diltiazem

Dilzem

amp

25 mg

0,25 mg/kg w bolusie
przez 2 min, po 15
min 0,35 mg/kg w
bolusie,

nast.ew.

wlew 5-15 mg/godz

częstoskurcz
nadkomorowy,
migotanie i trzepotanie
przedsionków

siarczan
magnezu

20% MgSO4

amp

10 ml =
2 g

1-2 g w ciągu 2 min
nast.. 2 g we wlewie
przez 1 godz.

torsades de pointes

lidocaina

Lignocainum HCl
2%

amp

2 ml
20 ml
1ml=20
mg

1-1,5mg/kg,

śr.100mg,  nast.  wlew
ciągły 2-4 mg/ min

komorowe

zaburzenia

rytmu, szcz. w zawale
m.

sercowego,

częstoskurcz komorowy
z szerokimi zespołami
QRS

amiodaron

Cordarone

amp

250 mg
150 mg

150  mg    w  ciągu  10
minut,następna
dawka  150  mg;wlew
dożylny
300  mg  w  100  ml
glukozy przez godz.

częstoskurczkomorowy,
nadkomorowy,
migotanie

komór,

prewencja

nawrotów

migotania komór po
defibrylacji

prokainamid

Procainamidum
Pronestyl

amp

500 mg
100 mg

20-30 mg/min, aż do
dawki 17mg/kg

częstoskurcz komorowy
z szerokimi zespołami
QRS,

częstoskurcz

nadkomorowy,

atropina

Atropinum
sulfuricum

amp

1 mg

0,5 mg iv co 5 min
do dawki 0,03 mg/kg

bradykardia, bloki serca

izoprenalina

Isuprel

amp

1 mg

wlew ciągły
2 –10 mcg/kg/min

bradykardia, blok serca,
asystole

FARMAKOTERAPIA W STANIE ASTMATYCZNYM

Nazwa leku

Nazwa handlowa

Postać

Dawka

Dawkowanie

salbutamol
albuterol

Salbutamol

0,2% aerosol

amp

0,5 mg

wziewnie,
w nebulizacji 2,5
mg co 15 min lub
ciągle

orcyprenalina
metaproterenol

Astmopent
Alupent

amp

2% aerosol

0,5 mg
5 mg

1 dawka=0,75 mg

0,5 mg im lub sc
co 30 min;
dożylnie 0,25 -0,5
mg , we wlewie
0,01-0,03 mg/min

metyloprednisolon

Solu-Medrol

amp

125 mg
500 mg
1000 mg

125

iv,

następnie

60-80

mg co 6 godz iv

hydrokortyzon

Hydrocortisonum
hemisuccinatum

amp

100 mg, 500 mg

4 mg/kg iv

prednizon

Encorton

tabl

1 mg; 5 mg

doustnie

przez 7-10 dni

epinefryna

Adrenalina

amp

1 mg

0,3  mg  podskórnie
co  20  min,  podaje
się 3 dawki
(=0,3  ml  roztworu
1:1000)

salbutamol

Salbutamol

amp

0,5 mg

0,3 mg przwz 15
min, nast.wlew 4
mcg/min

atropina

Atropinum
sulfuricum

amp

1 mg

1 mg w nebulizacj

aminofilina

Aminophylinum

amp

250 mg

dawka nasycająca
6mg/kg, nast. 0,5-
0,9

mcg/kg/godz

(300 mg iv, nast.
wlew 1 mg/kg)

magnez

20% MgSO4

amp

dożylnie 2-4 g w
ciągu 20 min lub w
nebulizacji100-
200mg

FARMAKOTERAPIA W CIĘŻKICH ODCZYNACH

ANAFILAKTYCZNYCH

Nazwa leku

Nazwa handlowa

Postać

Dawka

Dawkowanie

epinefryna

Adrenalina

amp

1 mg

0,3-0,5  ml  roztworu
1:1000  podskórnie  lub
domięśniowo  co  10-20
min;  dożylnie  roztwór
1:100000(0,1ml
roztworu  1:1000  +9,9
ml soli) przez 5-10 min

dopamina

Dopaminum

amp

200 mg

2-20 mcg/kg/min
we

wstrząsie

anafilaktycznym

norepinefryna

Levonor

amp

4 mg

2-5-12 mcg/kg/min

orciprenalina

Astmopent

amp

5 mg/1 ml

glukagon

Glucagon

amp

1 mg
10 mg

1 mg w 100 ml 5%
glukozy z szybkością 5-
10 ml/min

metylprednisolon

Solu-Medrol

amp

125 mg
500 mg,1000mg

125-250 mg iv

hydrokortyzon

Hydrocortisonum
hemisuccinatum

amp

100 mg
500 mg

250-1000mg iv

difenhydramina

Benadryl

amp

50 mg/1 ml

1 mg/kg, śr 50 mg

chlorfenamina

Chlor-Trimeton
Phenetron
Piriton

amp

10 mg

10-20 mg iv lub im

cymetydyna

Altramet

amp

200 mg

300 mg iv lub im

prometazyna

Diphergan

amp

50 mg

25 – 50 mg iv lub im

chlorpromazyna

Fenactil

amp

25 mg
50 mg

25 mg iv lub im

hydroksyzyna

Hydroxyzinum

amp

100 mg

50 –100 mg iv lub im

salbutamol

Salbutamol

aerosol

wziewnie przy skurczu
oskrzeli

UWAGI

Odczyny anafilaktyczne (mediator: IgE) i anafilaktoidalne (rzekomo anafilaktyczne)
przebiegają identycznie
i są tak samo leczone doraźnie.

Postacie kliniczne anafilaksji:

-          zmiany skórne: rumień, pokrzywka,
-          obrzęk naczynioruchowy
-          obturacja oskrzeli, obrzęk krtani z dusznością
-          zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie spojówek
-          ból brzucha, biegunka
-          uczucie zagrożenia, spadek ciśnienia tętniczego krwi
-          wstrząs anafilaktyczny

Czynniki wywołujące reakcje anafilaktyczne:

-          leki –penicylina (obserwacja 30 min po podaniu leku), aspiryna
-          inhibitory enzymu konwertującego angiotensynę
-          ukąszenia owadów
-          pokarmy (białko jaja, orzechy ziemne)
-          jodowe środki kontrastujące
-          kompletne białka (streptokinaza, insulina, surowica odpornościowa)

Najistotniejsze znaczenie ma utrzymanie drożności dróg oddechowych i

odpowiedniej wentylacji:

PO2>60 mmHg, SatO2>90%, może być konieczna intubacja, krykotyroidotomia
lub krykotyroidotomia igłowa.

Stosowane grupy leków:

a) Epinefryna

(Adrenalina): podawana podskórnie lub domięśniowo 0,3-0,5 ml

roztworu 1:1000 co 10-20 min

(0,01 ml/kg roztworu 1:1000) ; przy

spadku ciśnienia tętniczego poniżej 70 mmHg – dożylnie roztwór

1:100000 ( 0,1 ml roztworu 1:1000 + 9,9 ml soli fizjologicznej) podawać przez 5-

10 min.Hamuje uwalnianie

mediatorów z bazofilów i mastocytów,

przeciwdziała skurczowi oskrzeli i rozszerzeniu naczyń.

b) Przy niskim ciśnieniu tętniczym – sól fizjologiczna: 2000 ml, dopamina,

norepinefryna lub

glukagon

Glukagon

– wskazany u chorych przewlekle stosujących -blokery – w bolusie 1

mg w 1 ml lub we wlewie

1 mg w 100 ml 5% glukozy z szybkością 5 – 10 ml/min.

d) Beta-agoniści wziewnie przy skurczu oskrzeli –

salbutamol

w aerosolu.

e) Kortykosteroidy: zmniejszają nasilenie i czas trwania anafilaksji.

Metylprednizolon

125-250 mg iv, nast. co 6 godz

Hydrokortyzon

250-1000 mg iv, powórnie po 6 godz.

Leki przeciwhistaminowe.

          Preparaty :
-          Phenazolinum – amp 100 mg
-

Clemastinum

– amp 2 mg

-          Diphergan ( prometazyna) – amp 50 mg
-          Fenactil ( chlorpromazyna) – amp 25 mg, 50 mg
-          Hydroxyzinum – amp 100 mg
-          Benadryl ( difenhydramina) – amp 50 mg
-         Cymetydyna ( Altramet) amp 200 mg – bloker receptora H2.

FARMAKOTERAPIA W HIPOGLIKEMII

Nazwa leku

Nazwa handlowa

Postać

Dawka

Dawkowanie

Glukoza

50%

40%,

20%,

10%

Glucosum

amp

10 ml

jedna amp iv, w
razie

potrzeby

następna amp
dawka – 25 g

tiamina

Vitaminum B1

amp

100 mg

100 mg iv lub im

glukagon

Glukagon

amp

10 mg = 10 ml

przy braku dostępu
do żyły
1-2

domięśniowo

lub

podskórnie

Glukoza 5%,

10%

Sol.Glukosi 5%,
10 %

butelka

500 ml

ciągły wlew dożylny
przy nawracającej
hipoglikemii

FARMAKOTERAPIA CUKRZYCOWEJ KWASICY

KETONOWEJ

Nazwa leku

Nazwa handlowa

Postać

Dawka

Dawkowanie

Sól fizjologiczna

Sol. 0,9% Natrium
Chloratum

butelka

500 ml, 1000 ml

Bolus 1000 ml w
ciągu 30-60 min,
następny

litr

ciągu 1-2 godz.

insulina

Insulinum

fiolka

10 ml

1 ml = 40j lub
1 ml = 80j

Dożylnie  bolus  0,1-
0,2  j  /kg,  następnie
wlew  dożylny  0,1
j/kg/godz.;  kontrola
glikemii co 30 min

Roztwór potasu

15%

Kalium

Chloratum

amp

1 ml 15% =
2 mEq K+

1 ml 7,5% =
1 mEq K+

1 g KCl = 13,5
mEq K

20 mEq do 1 litra,
nast. 20-40 mEq do
drugiego litra
- do żyły obwodowej
10 mEq/godz.
- do żyły centralnej
20 mEq/godz.

FARMAKOTERAPIA HIPEROSMOLARNEJ ŚPIĄCZKI

NIEKETONOWEJ

Nazwa leku

Nazwa handlowa

Postać

Dawka

Dawkowanie

Sól fizjologiczna

0,9% Sol. Natrium
Chloratum

buteka

500 ml, 1000 ml

u chorych z niskim
ciśnieniem

krwi,

(niedobór

płynów

8-12l)

Półnormalny
roztwór

soli

fizjologicznej

0,45%

Sol.Natrii

Chlorati

butelka

250ml, 500 ml

wyrównywanie
niedoboru
płynów(8-12l)

szybkością 250-500
ml/godz., szcz. U
chorych

nadciśnieniem lub
Na>160mEq/l

insulina

Insulinum

fiolka

10 ml
1ml = 40j lub
1 ml = 80j

Bolus

10-20

dożylnie lub wlew
0,1j/kg/godz

glikemii 300 mg%

Roztwór potasu

15%

Kalium

Chloratum

amp

1 ml 15% =
   2 mEq K+

1 ml 7,5% =
     1 mEq K+

1 g KCl = 13,5
                    mEq
K+

10-20 mEq/godz

SPECYFICZNE ODTRUTKI

Trucizna

Dominujący

objaw

zagrażający życiu

Odtrutka

Dawkowanie

Opioidy, opiaty (morfina,
kodeina, heroina)

Depresja

ośrodka

oddechowego

Nalokson(Narcan)
amp 0,4 mg

0,4

–0,8-

2-4-10

dożylnie, domięśniowo lub
podskórnie

Benzodwazepiny

Depresja

układu

oddechowego i OUN

Flumazenil(Anexate)
amp 0,5 mg

0,2

dożylnie,

domięśniowo,

dawki

powtarzane do 1mg

Środki
antycholinergiczne (leki
antydepresyjne,
przeciwwymiotne,
przeciwhistaminowe,
przeciwpsychotyczne
atropina)

Tachykardia,

bloki

serca,

pobudzenie

psychiczne,halucy-
nacje,drgawki

Polstygmina
Amp 0,5 mg

Dwuwęglan sodu
8,4% amp 20 ml

1-2 mg dożylnie przez 5
min

1-2 mEq/kg, nast. wlew 80
mEq w 1000ml z szybkością
50-100 ml/godz.

paracetamol

Nudności, wymioty
Uszkodzenie wątroby

N-acetylocysteina
ACC amp.300 mg

140 mg/kg dożylnie lub
doustnie, nast. 70 mg/kg co
4 godz.

Alkohol metylowy

Nudności, wymioty
Ból

brzucha,

zaburzenia widzenia,
zaburzenia
świadomości

Alkohol etylowy

Tiamina 100 mg co 6
godz.
Kwas foliowy 50 mg iv
co 4 godz

Doustnie

20%

alkohol

etylowy,dawka nasycająca-
1g/kg
Dożylnie 10% alkohol w 5%
glukozie

szybkością

1ml/kg/godz

FARMAKOTERAPIA WE WSTRZĄSIE - LECZENIE

PŁYNAMI

Nazwa leku

Nazwa handlowa

Postać

Dawka

Dawkowanie

Sól fizjologiczna

0,9%

Sol.

Natrii

Chlorati

butelka

500 ml
1000 ml

250-2000 ml we
wlewie ciągłym

Płyn Ringera

Solutio Ringeri

butelka

500 ml

początkowo

ml/kg, u dorosłych
1-2 litry

Roztwór skrobii

Haes-steril 6%
Haes-steril 10%

butelka

500 ml

dawka max
20 ml/kg/dobę

Roztwór żelatyny

Gelafundin

butelka

500 ml

dawka max
20 ml/kg/dobę

dekstran

Dextran 40
Dextran 70

butelka

500 ml

Hipertoniczny
roztwór
soli

10% Sol.Natrii
Chlorati

amp

10 ml

4 ml/kg 7,5% NaCl

AMINY KATECHOLOWE

Nazwa leku

Nazwa
handlowa

Postać,
dawka

Pobudzany
receptor

Dawkowanie

Wskazania

Adrenalina,
epinefryna

0,1%

Sol.

Adrenalini

amp
1ml=1
mg

Alfa 1,2
Beta 1,2

wlew
2-20 mcg/min
0,1-1 mcg/kg/min

resuscytacja
dz. inotropowe i
presyjne , skurcz
oskrzeli,
anafilaksja

Noradrenalina,n
orepinefryna

Levonor

amp
4 mg

Alfa
Beta 1

wlew 2-20 mcg/min
0,04-
0,4mcg/kg/min

lek

obkurczający

naczynia-presyjny,
inotropowy

Dopamina

Dopaminum
hydrochloricu
m

amp
200 mg

Alfa

Beta 1

dopaminergiczny

>10mcg/kg/min

3-10mcg/kg/min

1-3 mcg/kg/min

lek presyjny

inotropowy

zwiększa przepływ
nerkowy

dobutamina

Dobutamine

fiolki
250 mg

Beta 1,2

Wlew
0,5-30 mcg/kg/min

lek inotropowy,
obniża

opór

płucny i obwodowy

izoprenalina

Isuprel
Aludrin

amp
0,2 mg

Beta 1,2

Wlew
2-20 mcg/min
0,02-0,15
mcg/kg/min

bradyarytmie,
boki

serca,

rozszerzenie
oskrzeli

FARMAKOTERAPIA W ZATORZE TĘTNICY PŁUCNEJ

Nazwa leku

Nazwa handlowa

Postać

Dawka

Dawkowanie

streptokinaza

Streptokinaza

flakon

250000 j.m.

250000j iv w ciągu
30

min,

następnie100000j/
godz/24godz.

tkankowy
aktywator

plazminogenu

Actilyse

flakon

50 mg

100 mg w ciągłym
wlewie

dożylnym

przez 2 godz.

heparyna wysoko-
cząsteczkowa

Heparinum

amp

25000j / 5 ml

Bolus 5000j
( 80j/kg ) ,nast.
Wlew ciągły 1000-
1600j/godz
(18 j/kg/godz.)

UWAGI

Zator tętnicy płucnej

- stan zamknięcia naczynia tętniczego płucnego przez

materiał z zakrzepu
w układzie żylnym kończyn dolnych, miednicy.

Objawy zatoru tętnicy płucnej :

-          nagła duszność
-          ból w klatce piersiowej o charakterze opłucnowym
-          niepokój
-          kaszel
-          krwioplucie
-          tachykardia (uczucie szybkiego bicia serca)
-          omdlenie.

Cel leczenia farmakologicznego :

-          rozpuszczenie skrzepliny zamykającej światło tętnicy
-          zahamowanie tworzenia i powiększania się skrzepliny
-          utrzymanie prawidłowej wentylacji i odpowiedniego ciśnienia tętniczego krwi

1. Stosowane grupy leków:

a)      leki trombolityczne – szczególnie u chorych niestabilnych hemodynamicznie
-           streptokinaza  –  250000  j  iv  w  ciągu  30  min,  następnie  wlew  100000j/godz  przez
24 godz.
-          tkankowy aktywator plazminogenu – 100 mg we wlewie przez 2 godz.

leki przeciwzakrzepowe:

bezwzględne przeciwwskazania : krwawiący wrzód żołądka,

niedawny zabieg operacyjny, niedawny mózgowy incydent naczyniowy

heparyna

dożylnie : bolus 5000j (80 j/kg), następnie wlew dożylny 1000 – 1600 j/

godz.( 18 j/kg/godz.)
- należy utrzymać wydłużenie PTT 1,5 – 2 razy w stosunku do wartości kontrolnej.
należy utrzymać wydłużenie PTT 1,5 – 2 razy w stosunku do wartości kontrolnej.

LEKI UŻYWANE DO SZYBKIEGO WPROWADZENIA

DO ZNIECZULENIA

Nazwa leku

Nazwa handlowa

Postać

Dawka

Dawkowanie

lidokaina

Lignocainum
hydrochloricum
2%

amp

2 ml, 10 ml,
20 ml

1,5 mg/kg iv

atropina

Atropinum
sulfuricum

amp

0,5mg, 1 mg

0.01 mg/kg

pancuronium

Pavulon

amp

4 mg

dawka
prekuraryzacyjna:0,0
1 mg/kg

atracurium

Tracrium

amp

50 mg

dawka
prekuraryzacyjna:0,0
3-0,05mg/kg

tiopental

Thiopental

fiolka

1 g

4 mg/kg

ketamina

Ketanest

fiolka

500 mg

1-2 mg/kg

midazolam

Dormicum

amp

5 mg, 15 mg

0,1 mg/kg

diazepam

Relanium

amp

10 mg

0,1-0,5 mg/kg

sukcynylocholina

Chlorsuccylin

fiolka

200 mg

1,5 mg/kg

Document Outline