PROBLEMATYKA UBÓSTWA
WYKŁAD
PROBLEMATYKA UBÓSTWA
WYKŁAD
DEFINICJA
Ubóstwo to stan różnego rodzaju braków –
braków w takich rozmiarach, że człowiek
permanentnie nie zaspokaja swoich
podstawowych potrzeb.
To nie tylko niskie dochody, ale także
poczucie marginalizacji i wyłączenia,
świadomość izolacji od innych ludzi,
niezdolność do trwałych satysfakcjonujących
związków z ludźmi, problemy psychiczne.
Trzy aspekty ubóstwa
EKONOMICZNY
PSYCHOLOGICZNY
SPOŁECZNY
Skutki ubóstwa
Niski standard życia
Pogorszenie stanu zdrowia
Zaniżenie aspiracji edukacyjnych
Brak dostępu do dóbr kultury, do
wypoczynku
Skutki – ciąg dalszy
Poczucie poniżenia, bezradności,
obniżenie poczucia własnej wartości
Wzrost ryzyka patologii społecznej
(alkoholizm, przestępczość, rozbicie
rodziny, przemoc domowa)
Zepchnięcie na margines życia
społecznego
Kryterium pomiaru
Minimum socjalne
Minimum egzystencji
Relatywna linia ubóstwa (poniżej 50%
średnich wydatków gospodarstw
domowych)
Ubóstwo rejestrowane
Subiektywna granica ubóstwa
Wyniki badań – dane bardzo
zróżnicowane
Dane z badań historycznych (kryterium –
minimum socjalne)
1989 – 14,8%
1994 – 57,3%
1997 – 50,4%
Badania - cd
Rok 2002 – kryterium minimum egzystencji
(badania IPiSS)
Poniżej minimum egzystencji 11% obywateli,
w skrajnym ubóstwie – 16,1% dzieci w wieku
0-14 oraz 15,9% młodzieży w wieku 15-19 lat
Co 20 Polak żyje w skrajnym ubóstwie dłużej
niż 2 lata (utrwalanie nawyku korzystania z
pomocy społecznej)
Grupy społeczne najbardziej
narażone na ubóstwo
Osoby utrzymujące się ze źródeł
niezarobkowych (bezrobotni, renciści,
emeryci, rolnicy)
Mieszkańcy miast poniżej 20 tysięcy
mieszkańców
Osoby posiadające na utrzymaniu dzieci,
zwłaszcza rodziny wielodzietne
Rodziny, w których jest osoba
niepełnosprawna
Przyczyny ubóstwa
Dzielimy je na dwie grupy:
Osobiste (tzw. zawinione)
Pozaosobiste (tzw. strukturalne)
Przyczyny osobiste
Nieudolność
Lenistwo
Niegospodarność
uzależnienia
Przyczyny pozaosobiste
Strukturalne bezrobocie
Spadek realnych dochodów wielu grup
zawodowych
Klęski żywiołowe
Ograniczanie i wadliwe rozdzielanie
środków na pomoc społeczną
Bieda a bezrobocie
Ok. 17% - tylu ludzi w wieku produkcyjnym
nie ma pracy
Ok. 40% spośród wszystkich bezrobotnych to
osoby długotrwale bezrobotne ( powyżej 12
miesięcy)
Najbardziej narażeni na bezrobocie – ludzie
po 45 roku życia z wykształceniem
podstawowym lub zasadniczym zawodowym.
Relacje między biedą a
sytuacją dzieci
Ochrona dzieci przed ubóstwem
Pozytywny i negatywny udział dzieci w
pokonywaniu biedy
„Skazywanie” dzieci na ubóstwo np.
przez alkoholizm rodziców
Izolacja społeczna dziecka
Ryzyko „dziedziczenia” biedy