1
Źródła i formy
finansowania majątku
Opracowanie:
dr Dariusz Wieczorek
1
Źródła i formy
finansowania majątku
Opracowanie:
dr Dariusz Wieczorek
2
Źródła kapitałów
przedsiębiorstwa
wewnętrzne samofinansowanie
przedsiębiorstwa
ZYSK NETTO + AMORTYZACJA =
NADWYŻKA FINANSOWA
zewnętrzne
3
Klasyfikacja kapitałów
Kapitały własne
Kapitały obce
Kapitały stałe
Kapitały własne
Zobowiązania długoterminowe
Kapitały krótkoterminowe
4
Klasyfikacja kapitałów
Kapitały własne:
- kapitał podstawowy (np. akcyjny,
zakładowy, fundusz założycielski),
- kapitał zapasowy,
- kapitały rezerwowe,
- zysk/strata netto
5
Źródła kapitałów własnych:
ZEWNĘTRZNE
- wpłaty udziałowców,
- dopłaty do kapitału zakładowego,
- private equity
WEWNĘTRZNE
- samofinansowanie (kapitalizacja
zysku, tzw. zysk zatrzymany)
6
Samofinansowanie
Uchwała WZA o podziale zysku
decyzja o poziomie samofinansowania,
o wypłacie dywidend itp.
STOPA SAMOFINANSOWANIA =
stopa zwrotu z kapitału własnego
(ROE) - stopa dywidendy
7
Emisja akcji a formy kapitału
Wartość nominalna
KAPITAŁ AKCYJNY
Agio
KAPITAŁ ZAPASOWY
WARTOŚĆ NOMINALNA + AGIO = CENA EMISYJNA
AGIO – nadwyżka ceny emisyjnej nad wartością nominalną
8
Kapitał zakładowy – funkcje:
Funkcja gospodarcza
– w pewnym stopniu świadczy o
rozmiarach prowadzonej działalności,
- pozwala na uruchomienie działalności
oraz stanowi zabezpieczenie dla
wierzycieli
Funkcja prawna
- podstawa prawna uczestniczenia
akcjonariuszy w spółce
9
Kapitał akcyjny
vide: kodeks spółek handlowych
co najmniej 500.000 zł,
minimalna wartość nominalna 1
akcji = 1 grosz
10
Rodzaje wkładów
Wkłady pieniężne – gotówka
- wpłaty za akcje dokonane
bezpośrednio lub za pośrednictwem
biura maklerskiego na rachunek
spółki akcyjnej
Wkłady niepieniężne - aport
11
Rodzaje wkładów
Wkłady niepieniężne – aport
- wymierne wartości majątkowe, zbywalne i
mogące wejść jako aktywa do bilansu
spółki
- np. własność, prawa rzeczowe, prawa
własności intelektualnej, wierzytelności,
akcje lub udziały, know-how,
przedsiębiorstwo itp.
- sprawozdanie z przyjęcia aportu jest
badane przez biegłego rewidenta
- ewentualne spory rozstrzyga sąd
rejestrowy
12
Cechy akcji
niepodzielność
równość – równa wartość nominalna
zbywalność uwaga: zbycie akcji
imiennych lub aportowych może podlegać
pewnym ograniczeniom
nieoprocentowanie
zapewniają prawa do udziału w spółce
i do głosowania na WZA
zapewniają prawo do udziału w zysku
13
Rodzaje akcji
AKCJE NA OKAZICIELA
- najbardziej typowe akcje
- nie określają osoby akcjonariusza
- uprawnienia przechodzą na
każdorazowego posiadacza
- można je wydać dopiero po pełnym
opłaceniu (wyłącznie gotówką)
AKCJE IMIENNE
14
Rodzaje akcji
AKCJE NA OKAZICIELA
AKCJE IMIENNE
- wskazują osobę uprawnioną,
- akcjonariuszem jest osoba wpisana
do księgi akcyjnej,
- mogą być pokrywane zarówno
gotówką, jak i wkładem
niepieniężnym
15
Rodzaje akcji
AKCJE GOTÓWKOWE (pokryte gotówką),
AKCJE APORTOWE (pokryte aportem),
- do dnia zatwierdzenia przez ZWZA
sprawozdania finansowego za rok obrotowy
w którym nastąpiło wniesienie wkładów:
1) powinny pozostać imiennymi,
2) nie mogą być zbyte ani zastawione.
16
Rodzaje akcji
AKCJE ZWYKŁE
AKCJE UPRZYWILEJOWANE
1) co do głosu – max. 2 głosy na 1 akcję,
2) co do dywidendy – max. 150% dywidendy
przeznaczonej do wypłaty z tytułu akcji
nieuprzywilejowanej,
3) co do podziału majątku w razie likwidacji –
pierwszeństwo przy podziale majątku (do
wysokości sum wpłaconych na każdą akcję)
17
Rodzaje akcji
INNE RODZAJE AKCJI:
1) akcje nieme – uprzywilejowane w
zakresie dywidendy ale bez prawa głosu na
WZA,
2) tzw. „akcje złote” – określeni w statucie
posiadacze akcji mogą dysponować
dodatkowymi przywilejami, np. prawo
powoływania/odwoływania członków zarządu,
lub członków rady nadzorczej
18
PODWYŻSZENIE KAPITAŁU
AKCYJNEGO
wymaga zmiany statutu S.A. oraz
uchwały WZA o podwyższeniu
kapitału (kwalifikowana większość ¾
głosów oddanych na WZA)
poprzez wyemitowanie nowych akcji
lub podwyższenie wartości
nominalnej dotychczasowych akcji,
19
PODWYŻSZENIE KAPITAŁU
AKCYJNEGO – prawo poboru
Akcjonariuszom przysługuje prawo
pierwszeństwa objęcia nowych akcji
(prawo poboru)
Prawo poboru może zostać
wyłączone lub ograniczone uchwałą
WZA (większością kwalifikowaną 4/5
oddanych głosów)
20
PODWYŻSZENIE KAPITAŁU
AKCYJNEGO – rodzaje subskrypcji
subskrypcja prywatna – skierowana
do oznaczonego adresata
subskrypcja zamknięta – skierowana
wyłącznie do akcjonariuszy (według
prawa poboru)
subskrypcja otwarta (publiczna) – w
drodze ogłoszenia skierowanego do
osób nie posiadających prawa
poboru
21
Zalety emisji kapitału
własnego
Brak stałych kosztów finansowych
(odsetek)
Wzrost zdolności kredytowej
Poprawa płynności finansowej
Wzrost wiarygodności względem
kontrahentów (poprawa wizerunku
rynkowego)
22
Wady emisji kapitału
własnego
Skomplikowany (długotrwały,
kosztochłonny) charakter procedur
związanych z emisją akcji
Wzrost liczby akcji może powodować
rozdrobnienie akcjonariatu
Zmiany w strukturze akcjonariuszy
(zagrożenie tzw. wrogim przejęciem)
Wzrost oczekiwań właścicieli na zysk
Zwiększenie kosztów kapitałów własnych
Często – pogorszenie rentowności
kapitałów własnych bezpośrednio po emisji
23
Private equity (venture capital)
Nowi inwestorzy „wchodzą” do
spółki jako udziałowcy
Kapitał podwyższonego ryzyka o
charakterze udziałowym angażowany na
określony okres czasu (zwykle 3-7 lat)
Zasada współwłasności – obok dawców
private equity (angażujących kapitał
podwyższonego ryzyka) istnieją też inni
akcjonariusze
24
Private equity (venture capital)
Strategia osób udzielających private
equity nastawiona na wzrost
wartości firmy
Po uzyskaniu możliwości korzystnej
odsprzedaży akcji/udziałów
następuje „wyjście” private equity z
firmy
25
Finansowanie dłużne
Zobowiązania długoterminowe
Zobowiązania krótkoterminowe
26
Finansowanie dłużne
Zobowiązania długoterminowe
Kredyty inwestycyjne
Pożyczki długoterminowe
Emisja obligacji
Leasing
27
Kredyt inwestycyjny
wchodzi w skład kapitałów stałych
Służy do finansowania
przedsięwzięć inwestycyjnych o
okresie zaangażowania kapitału
obcego > 1 roku
Podlega przepisom Prawa
bankowego (ustawa z 29.08.1997r.)
28
Kredyt inwestycyjny
Przedmiot umowy – kwota pieniędzy,
Kredyt ma charakter celowy
Umowa na czas oznaczony
Zabezpieczony w sposób:
rzeczowy – np. hipoteka, zastaw,
przewłaszczenie, kaucja, blokada środków na
rachunku
osobisty – np. poręczenie wg prawa cywilnego,
weksel in blanco, poręczenie wekslowe,
gwarancje bankowe, przelew wierzytelności
Kredytobiorca:
obowiązany do zapłaty odsetek i prowizji,
29
Kredyt inwestycyjny
Kredytobiorca:
zobowiązany do zapłaty odsetek i
prowizji,
zobowiązany umożliwić dokonanie
przez bank oceny swojej sytuacji
finansowej oraz kontrolę i
wykorzystanie kredytu
30
Pożyczka długoterminowa
Podlega przepisom Kodeksu
cywilnego (art. 720-724)
Jest to instrument bardziej
elastyczny niż kredyt bankowy
art. 353
1
kc: strony mogą ułożyć
stosunek prawny według swego
uznania
31
Pożyczka długoterminowa
Przedmiot umowy: kwota pieniędzy
lub rzeczy oznaczone co do gatunku
Umowa pożyczki > 500 zł powinna
być stwierdzona na piśmie
Pożyczkodawcą może być każda
osoba prawna lub fizyczna
Udzielona na czas oznaczony lub na
czas nieoznaczony
Nie ma charakteru celowego
32
Pożyczka długoterminowa
Umowa pożyczki może przewidywać
brak wynagrodzenia lub
wynagrodzenie za udzielenie
pożyczki:
odsetki,
udział w zyskach,
świadczenie niepieniężne, np.
udzielenie pomocy technologicznej,
szkolenie pracowników, udostępnienie
rzeczy lub praw
33
Obligacje
Obligacja – papier wartościowy, w
którym emitent (wystawca)
potwierdza zaciągnięcie określonej
kwoty pożyczki i zobowiązuje się do
jej zwrotu właścicielowi obligacji
(obligatariuszowi) w określonym
terminie oraz do spełnienia
świadczenia określonego w
warunkach emisji obligacji
34
Obligacje - rodzaje
Oprocentowane
o stałym oprocentowaniu
o zmiennym oprocentowaniu (tzw.
floatery)
Nieoprocentowane (zerokuponowe)
Cena emisyjne tych obligacji jest niższa
od wartości nominalnej
35
Obligacje - rodzaje
Tandetne (śmieciowe, junk bonds)
bez zabezpieczenia
emitowane w celu przejęcia innej firmy,
która jest sprzedawana po przejęciu (po
przeprowadzeniu sanacji lub przed
restrukturyzacją)
o charakterze spekulacyjnym
Wysokie ryzyko dla obligatariusza
wysokie oprocentowanie
36
Obligacje – finansowanie
hybrydowe
Obligacje zamienne na akcje
Obligacje z prawem pierwokupu
Obligacje z warrantami na akcje
Obligacje z prawem udziału w
zyskach spółki (tzw. certyfikaty
inwestycyjne)
37
Obligacje – zalety i wady
Dostępne tylko dla spółek o b.dobrej
kondycji finansowej
Możliwość zebrania dużych kwot od
wielu wierzycieli na długi okres
Instrument b.elastyczny –
różnorodność konstrukcji
38
Obligacje – zalety i wady
Ryzyko można rozłożyć na emitenta
i inwestora
Możliwość połączenia finansowania
dłużnego i finansowania własnego
Możliwość związania z obligacjami
świadczeń o charakterze
niepieniężnym (dzięki temu
pozyskanie środków jest często
tańsze niż w przypadku kredytu)
39
Leasing
forma pozyskiwania środków trwałych
specyficzna forma dzierżawy środków
trwałych
możliwość zaliczenia całej raty
leasingowej do kosztów uzyskania
przychodów alternatywa dla kredytu
inwestycyjnego
to lease – wydzierżawiać
40
Leasing - rodzaje
Leasing finansowy (kapitałowy)
Leasing operacyjny
Leasing bezpośredni
Leasing pośredni
Leasing zwrotny
Leasing norweski
41
Leasing finansowy
(kapitałowy)
Przedmiot leasingu – trudnozbywalny
(specyficzny) lub łatwozbywalny (powszechny)
Po zakończeniu umowy leasingowej przedmiot
przechodzi na leasingobiorcę
Amortyzacja śr.trw. – dokonywana przez
leasingobiorcę
Wydatki operacyjne – zwykle dokonywane w
całości przez leasingobiorcę
Rata leasingowa = koszty kapitału + marża
Czas trwania umowy – zbliżony do
przewidywanego okresu eksploatacji
42
Leasing operacyjny
Przedmiot leasingu – łatwozbywalny
Po zakończeniu umowy leasingowej przedmiot
przechodzi na leasingobiorcę lub powraca do
leasingodawcy
Amortyzacja śr.trw. – dokonywana przez
leasingodawcę
Wydatki operacyjne – część dokonywana przez
leasingodawcę
Rata leasingowa = koszty kapitału + wydatki
operacyjne leasingodawcy + marża
Czas trwania umowy – krótszy od
przewidywanego okresu eksploatacji
43
Leasing zwrotny
sale and lease back
Polega na sprzedaży przez firmę środka
trwałego leasingodawcy (przeniesienie
prawa własności) i równoczesnym
pozyskaniu go w formie leasingu
(operacyjnego lub finansowego)
Pozwala na pozyskanie środków
finansowych poprawa płynności
finansowej
Bardziej dostępny dla firm o słabej
kondycji finansowej niż kredyt bankowy
44
Leasing norweski
Leasing „z góry”
Pierwsza rata leasingu opiewa na 100%
wartości środka trwałego (jednorazowa
rata = pierwsza wpłata)
Pozwala na zaliczenie całości nakładów na
zakup środka trwałego w koszty uzyskania
przychodów tzw. efekt tarczy
podatkowej (korzyści podatkowe)