WYSTĘPOWANIE
WYSTĘPOWANIE
Komar widliszek, widliszek
Komar widliszek, widliszek
plamistoskrzydły
plamistoskrzydły
występuje w krajach
występuje w krajach
klimatu tropikalnego i
klimatu tropikalnego i
subtropikalnego, także w klimacie
subtropikalnego, także w klimacie
umiarkowanym. Jest to gatunek
umiarkowanym. Jest to gatunek
owada z rodziny komarowatych
owada z rodziny komarowatych
(Culicidae), rzędu muchówek. Obok
(Culicidae), rzędu muchówek. Obok
komara brzęczącego najbardziej
komara brzęczącego najbardziej
rozpowszechniony komar na terenie
rozpowszechniony komar na terenie
Polski.
Polski.
Komar widliszek
Komar widliszek
ma 8 mm
ma 8 mm
długości, jest szarobrunatnej
długości, jest szarobrunatnej
barwy, a na skrzydłach
barwy, a na skrzydłach
występują ciemne plamki.
występują ciemne plamki.
Posiada możliwość
Posiada możliwość
przenoszenia malarii jednak
przenoszenia malarii jednak
w Polsce ze względu na
w Polsce ze względu na
chłodny klimat pierwotniaki
chłodny klimat pierwotniaki
wywołujące tę chorobę nie
wywołujące tę chorobę nie
przechodzą pełnego cyklu
przechodzą pełnego cyklu
rozwojowego.
rozwojowego.
Na głowie widliszka znajduje się para
Na głowie widliszka znajduje się para
oczu złożonych, oraz para czułków,
oczu złożonych, oraz para czułków,
składających się z 15 członów. Aparaty
składających się z 15 członów. Aparaty
gębowe są odmienne dla obu płci. U
gębowe są odmienne dla obu płci. U
samicy występuje aparat typu kłującego
samicy występuje aparat typu kłującego
u boku którego mieszczą się głaszczki tej
u boku którego mieszczą się głaszczki tej
samej długości. Samica nakłuwa skórę
samej długości. Samica nakłuwa skórę
przy pomocy żuwaczek i szczęk. Narządy
przy pomocy żuwaczek i szczęk. Narządy
gębowe u samca są nieco zredukowane i
gębowe u samca są nieco zredukowane i
służą do pobierania soków roślinnych.
służą do pobierania soków roślinnych.
Na skrzydełkach występują plamki.
Na skrzydełkach występują plamki.
Tułów owalny, połączony jest z głową
cienką szyją.
Śródtułów silnie rozwinięty, przykryty jest
tarczą (scutum), która przykrywa resztę
tułowia. Nogi zakończone są pazurkami.
Poszczególne gatunki różnią się kolorem i
kształtem łusek na skrzydełkach. Na końcu
odwłoka widoczne są narządy płciowe,
które u samca są bardzo wyraźne.
CYKL ŻYCIOWY
CYKL ŻYCIOWY
Po zapłodnieniu, samica szuka żywicieli,
Po zapłodnieniu, samica szuka żywicieli,
a w kilka dni po pobraniu krwi składa w
a w kilka dni po pobraniu krwi składa w
wodzie od 150-350 wrzecionowatego
wodzie od 150-350 wrzecionowatego
kształtu jaj. Jaja zaopatrzone są z
kształtu jaj. Jaja zaopatrzone są z
boków w komory powietrzne, które
boków w komory powietrzne, które
utrzymują je na wodzie. W zależności
utrzymują je na wodzie. W zależności
od gatunku samica może składać jaja
od gatunku samica może składać jaja
nawet kilkanaście razy do roku. W
nawet kilkanaście razy do roku. W
Polsce wylęgają się 3-4 pokolenia
Polsce wylęgają się 3-4 pokolenia
A.maculipennis.
A.maculipennis.
CYKL ŻYCIOWY
CYKL ŻYCIOWY
W wodzie początkowo białe jaja
W wodzie początkowo białe jaja
ciemnieją w ciągu kilku godzin. Już w
ciemnieją w ciągu kilku godzin. Już w
temp 10 stopni wykluwają się z nich
temp 10 stopni wykluwają się z nich
larwy, które żywią się drobnoustrojami
larwy, które żywią się drobnoustrojami
i szczątkami roślin. Larwy zamieniają
i szczątkami roślin. Larwy zamieniają
się w poczwarki, z których wylęgają
się w poczwarki, z których wylęgają
się dorosłe osobniki po czasie około 4
się dorosłe osobniki po czasie około 4
tygodni. Zapłodniona samica może
tygodni. Zapłodniona samica może
zimować, zahamowany rozwój jaj.
zimować, zahamowany rozwój jaj.
CYKL ŻYCIOWY
CYKL ŻYCIOWY
Samica składa jaja w naturalnych,
Samica składa jaja w naturalnych,
czystych zbiornikach stojących, w
czystych zbiornikach stojących, w
których znajdują się glony i inne
których znajdują się glony i inne
rośliny zaopatrujące wodę w tlen i
rośliny zaopatrujące wodę w tlen i
chroniące larwy przed
chroniące larwy przed
drapieżnikami. Może żyć tylko w
drapieżnikami. Może żyć tylko w
wodach słodkich (do 5-6
wodach słodkich (do 5-6
‰ NaCl).
‰ NaCl).
Charakterystyka larw
Charakterystyka larw
Odwłok składający się z 9 elementów.
Odwłok składający się z 9 elementów.
Na stronie grzbietowej każdego znajdują się
Na stronie grzbietowej każdego znajdują się
włoski, ułożone w formie wachlarza,
włoski, ułożone w formie wachlarza,
pomagające larwie utrzymać się poziomo pod
pomagające larwie utrzymać się poziomo pod
powierzchnią wody i zapewniające lepszy
powierzchnią wody i zapewniające lepszy
dostęp tlenu
dostęp tlenu
Na 8 segmencie występują dwie przetchlinki i
Na 8 segmencie występują dwie przetchlinki i
płytka, na której znajduje się grzebień
płytka, na której znajduje się grzebień
9 segment od strony grzbietowej zaopatrzony
9 segment od strony grzbietowej zaopatrzony
jest w siodełko (dwie pary pęczków włosków po
jest w siodełko (dwie pary pęczków włosków po
stronie grzbietowej i parę po stronie brzusznej)
stronie grzbietowej i parę po stronie brzusznej)
na końcu 9 segmentu znajdują się 4 wyrostki
na końcu 9 segmentu znajdują się 4 wyrostki
oddechowe (skrzela)
oddechowe (skrzela)
Charakterystyka larw
Charakterystyka larw
Po czwartym linieniu uwalnia się ruchliwa
Po czwartym linieniu uwalnia się ruchliwa
poczwarka, posiada segmentowany
poczwarka, posiada segmentowany
odwłok zaopatrzony w parę wioseł.
odwłok zaopatrzony w parę wioseł.
Głowotułów posiada wachlarzykowate
Głowotułów posiada wachlarzykowate
włoski oraz parę rurek oddechowych w
włoski oraz parę rurek oddechowych w
kształcie kieliszka. Poczwarka nie pobiera
kształcie kieliszka. Poczwarka nie pobiera
pokarmu a wylinka służy jej jako łódeczka,
pokarmu a wylinka służy jej jako łódeczka,
na której pozostaje aż do stwardnienia
na której pozostaje aż do stwardnienia
chityny i wyprostowania skrzydeł.
chityny i wyprostowania skrzydeł.
Wykrywanie
Wykrywanie
Zaczerpnięcie wody pozwala na
Zaczerpnięcie wody pozwala na
stwierdzenie w zbiorniku obecności
stwierdzenie w zbiorniku obecności
larw, które rozpoznajemy po
larw, które rozpoznajemy po
równoległym położeniu w stosunku
równoległym położeniu w stosunku
do poziomu wody. Dorosłe osobniki
do poziomu wody. Dorosłe osobniki
można znaleźć w zacienionych
można znaleźć w zacienionych
kątach obór, zawieszone
kątach obór, zawieszone
bezpośrednio nad zwierzętami a
bezpośrednio nad zwierzętami a
także w mieszkaniach na suficie.
także w mieszkaniach na suficie.
Objawy ukąszenia
Objawy ukąszenia
W miejscu ukłucia pojawia się świąd
W miejscu ukłucia pojawia się świąd
i stan zapalny, następnie guzek
i stan zapalny, następnie guzek
zapalny, który ustępuje bez śladu lub
zapalny, który ustępuje bez śladu lub
z pozostawieniem małego
z pozostawieniem małego
przebarwienia. Swędzenie skłania do
przebarwienia. Swędzenie skłania do
drapania miejsca ukłucia i w
drapania miejsca ukłucia i w
następstwie do wtórnego zakażenia
następstwie do wtórnego zakażenia
rany bakteriami ropnymi.
rany bakteriami ropnymi.
Leczenie i profilaktyka
Leczenie i profilaktyka
Miejsce ukłucia należy zdezynfekować
Miejsce ukłucia należy zdezynfekować
(spirytus, jodyna), zmiany posmarować
(spirytus, jodyna), zmiany posmarować
kremem łagodzącym swędzenie (Fenistil,
kremem łagodzącym swędzenie (Fenistil,
Laticort, Laticort CH). W celu
Laticort, Laticort CH). W celu
odstraszenia komarow spożywać duże
odstraszenia komarow spożywać duże
dawki witaminy B1(200 mg na dobę w
dawki witaminy B1(200 mg na dobę w
dawkach po 25 mg). Zewnętrznie wcierać
dawkach po 25 mg). Zewnętrznie wcierać
w skórę olejki odstraszające komary
w skórę olejki odstraszające komary
(lemonidowy, goździkowy, paczulowy lub
(lemonidowy, goździkowy, paczulowy lub
geraniowy – rozcieńczone z oliwą 1:1)
geraniowy – rozcieńczone z oliwą 1:1)
Zwalczanie
Zwalczanie
Ochrona mechaniczna (siatki,
Ochrona mechaniczna (siatki,
nakrycia, moskitiery
nakrycia, moskitiery
Środki odstraszające –
Środki odstraszające –
dwuetylotoluamid, ftalan
dwuetylotoluamid, ftalan
dwumetylu
dwumetylu
Środki chemiczne – sanitazol,
Środki chemiczne – sanitazol,
muchozol, karbosep, aerosekt
muchozol, karbosep, aerosekt
(bobmki areozolowe)
(bobmki areozolowe)