Ciąża przeterminowana i 

przenoszona.

Dorota Wickiewicz 

Klinika Ginekologii II Katerdy 

Ginekologii i Położnictwa 

Kierownik Kliniki: 

prof.nadzwyczajny 

M.St.Gabryś

 

 

Nieprawidłowy czas 

trwania ciąży:

•  

poronienie

 - ukończenie ciąży przed 

22 tygodniem;

•  

poród przedwczesny

 - ukończenie 

ciąży między 22 a końcem 36 
tygodnia ciąży;

•  

ciąża przeterminowana

- ukończenie 

ciąży po 42 tygodniu jej trwania;

 

 

Bezwzględne i względne przenoszenie 

ciąży 

[ G.Martius 1996]:

przenoszenie 
bezwzględne

 

(przeterminowani
e)-

 

rzeczywiste 

przekroczenie 42 
tygodnia czasu 
trwania ciąży;

przenoszenie 
względne- 

przekroczenie 
dopuszczalnego 
czasu trwania 
ciąży w warunkach 
istniejącej 
niewydolności 
łożyska;

 

 

   

Przenoszenie

 ciąży wiążące się z 

pojęciem biologicznym nadmiernie 
długiego okresu trwania ciąży, jest wg 
wielu autorów pojęciem 
przestarzałym. W piśmiennictwie 
niemieckojęzycznym używa się 
obecnie terminu 

przedłużony okres 

ciąży – der verlangerte Tragzeit

 (H. 

Schmidt-Matthiesen 1998), w 
piśmiennictwie anglojęzycznym 
stosowane jest określenie 

ciąży po 

terminie - post term pregnancy.

 

 

 

Ciąża przeterminowana wg WHO i FIGO 

(International Federation of Gynecology 

and Obstetrics) to ciąża trwająca 

pełne 

42 tygodnie

 i dłużej ( > 295 dni).

 

 

Statystyka

zjawisko dotyczy 
około 

1,5-2,5 %,

 

znacznie większy 
odsetek rozpoznania 
ciąż 
przeterminowanych 
wynika z mylnego 
obliczenia terminu 
porodu

z przeterminowaniem 
ciąży wiąże się 
zwiększenie 
śmiertelności 
okołoporodowej 

     ( z 

2,3

/1000 w 40 

tygodniu, 3,0/1000 w 
42 do 

4,0

/1000 w 43 

tygodniu – LS. 
Bakketeig 1989)

 

 

Przyczyny przedłużonego 

okresu trwania ciąży:

      

związane ze schorzeniami płodu 

      ( bezmózgowie i niedobór sulfatazy 

łożyskowej)
      częściej u pierwiastek i kobiet, 
które wcześniej też rodziły po terminie 
       niedobór kortyzolu, 
prostaglandyn, oksytocyny, 
progesteronu

 

 

Noworodek przenoszony- 

zespół Clifforda, „zespół 

przejrzałości”

• zespół cech stwierdzanych po 

porodzie

• „ręce praczki”
• sucha, łuszcząca się skóra
• mała ilość tkanki podskórnej

 

 

Algorytm postępowania w ciąży po 
terminie:

- <20 tygodnia USG, jeśli data ostatniej miesiączki jest niepewna
- w 39-40 tygodniu ciąży omówienie sposobów postępowania po 41 tygodniu 
( w PL rutynowe przyjęcie ciężarnej na oddział Patologii Ciąży w siódmej 
dobie po wyznaczonym terminie porodu wg reguły Naegelego )

  

• Pacjentki 

z czynnikami

 

ryzyka indukcja porodu 

• Wybór indukcji porodu na 

podstawie oceny stanu 

szyjki (skala Bishopa)

• Szyjka dojrzła- przebicie 

pęcherza płodowego, jeśli 

część przodująca nisko, 

oksytocyna, prostaglandyny 

• Szyjka niedojrzała- 

prostaglandyny lub sposoby 

mechaniczne + oksytocyna

• Pacjentki 

bez czynników  

ryzyka

 monitorowanie 

stanu płodu

• Indukcja porodu jeśli 

pojawią się czynniki 
ryzyka wynikające ze 
zmian stwierdzonych 
podczas monitorowania 
płodu

 

 

Czynniki zwiększające ryzyko 

powikłań okołoporodowych:

• nadciśnienie tętnicze
• wewnątrzmaciczne opóźnienie 

rozwoju płodu

• makrosomia
• cukrzyca 
• wielowodzie
• ciąża wielopłodowa

 

 

Monitorowanie stanu 

płodu:

 

• liczenie ruchów płodu
• niestresowe testy kardiotokograficzne 

(NST)

• ocena objętości płynu owodniowego 

AFI

• test biofizyczny płodu Manninga
• pomiary przepływów pępowinowych 

metodą Dopplera

 

 

 

Ruchy płodu

• w 30 tygodniu płód w ciągu godziny wykonuje 

około 32 ruchów, a w 40 - około 23;

• liczba ruchów u zdrowego płodu waha się od 

10 do 1000 dziennie;

• zmniejszenie ruchów poprzedza od 12godzin - 

4 dni wystąpienie zaburzeń rytmu serca;

• norma: występowanie 

3 ruchów na godzinę

 

świadczy o dobrostanie płodu;

 

 

Kliniczna ocena testu NST

( rejestracja czynności serca płodu przez około 30 min, w 

przypadku braku akceleracji powinien być przedłużony do 

60 min ):

• Test reaktywny 
• Test niereaktywny 
• Test wątpliwy

 

 

 

Test reaktywny- 

w zapisie

 

pojawiają się akceleracje o amplitudzie co najmniej 15 

uderzeń na minutę i trwające co najmniej 15 sekund, 

towarzyszące ruchom płodu w okresie 30 min;

 

 

Test niereaktywny-

brak akceleracji w okresie 60 min

Test wątpliwy- 

mniej niż 2 

akceleracje

 lub akceleracje o nieprawidłowym okresie 

trwania i amplitudzie;

 

 

 

Deceleracje wczesne

 

 

 

Deceleracje późne

 

 

 

Deceleracje zmienne

 

 

 

Indeks płynu 

owodniowego (AFI)

• suma pomiarów p.o. w 4 kwadrantach

 w 

przekroju podłużnym płodu;

• w okienku brak pępowiny i części 

drobnych płodu;

• norma AFI dla ciąży 36-42-tygodniowej 

wg Phelana: 12,3+/-4,6 cm

• małowodzie jest rozpoznawane gdy 

AFI<

5

 cm

• wielowodzie - gdy AFI >

18

 cm

 

 

Ultrasonograficzny test oceny stanu 

płodu

 

( test Manninga 1980)

Prawidłowy

Liczba 
punktó

w

Nieprawidłowy

Liczba 
punktó

w

Stwierdzenie ruchów 

oddechowych trwających 

łącznie 60 sek w czasie 30 

min obserwacji

      2

Brak tego 

parametru

       0

Ruchy płodu wystąpienie 3 

ruchów w 30 min okresie

        2

Mniejsza liczba 

ruchów

          0

Napięcie mięśni płodu: 
-1 epizod wyprostu kończyn 

płodu i z powrotem do 

przygięcia
-zgięcie i wyprost kręgosłupa
-przygięcie i odgięcie głowy

        2

Kończyny w 

pozycji 

wyprostowanej, 

kręgosłup w 

pozycji zgięciowej, 

dłoń płodu 

wyprotowana

          0

Płyn owodniowy-pomiar w 

linii podłużnej macicy musi 

przekraczać 1 cm

         2

Brak płynu 

owodniowego, 

największy 

zbiornik o 

średnicy mniejszej 

niż 1 cm

          0  

Ogółem

         

8

          0

 

 

Zastosowanie Dopplera w 

diagnostyce ciąży po 

terminie

    

W przypadku hypoksemii płodu 

dochodzi do redystrybucji krwi polegającej 
na zwiększeniu przepływów w tętnicach 
mózgowych, myocardium i nadnerczach a 
redukowaniu przepływów przez nerki, 
przewód pokarmowy i kończyny dolne.

 

 

  

Hemodynamic changes occurring in fetal arterial 

vessels during hypoxemia and acidemia induced by 

uteroplacental insufficiency.

 

Vessel 

 

                     

        

Impedance to flow

 

 

Descending aorta 

increased

Renal artery 

increased

Femoral artery

increased

Mesenteric arteries   

increased

Cerebral arteries 

decreased

Adrenal arteries 

decreased

Coronary arteries 

decreased

 

 

Ocena przepływów w 

tętnicy pępowinowej

• A/B

- stosunek przepływu fali skurczowej do 

fali rozkurczowej  w tętnicy pępowinowej 
nie powinien w ciąży donoszonej 
przekraczać 3; ( fala skurczowa-czynność 
serca; fala rozkurczowa-stan naczyń );

• Objawy niekorzystne: 

AEDV-  

brak 

przepływu w fazie późnorozkurczowej, 

ARDV-  

przepływ wsteczny w fazie 

późnorozkurczowej.

 

 

Abnormal Development of the umbilical 

arteries

• Umbilical arteries

- high pulsatility index

• Umbilical arteries

- high pulsatility index

• Umbilical arteries

- very high pulsatility index.
- end diastolic velocity
- pulsation in the umbilical vein

• Umbilical arteries

Severe cases absence of 
reversal of end diastolic 
frequencies   

 

 

 

 

 

 

Badanie Color Doppler tętnic koła tętniczego mózgu 
(circulus arteriosus cerebri, Willis).

1.Obraz widma przepływu fali przez tetnicę 

środkową mózgu z prawidłowymi niskimi prędkościami 
przepływu w fazie rozkurczowej ( rys. po prawej u góry)

2.Obraz widma z wysokimi wartosciami przepływu 

w fazie rozkurczowej u płodu z hipoksemią ( rys. po prawej 
u dołu).

 

 

 

 

 

 

    

W przypadku dłużej trwającej 

hipoksemii z powodu zmniejszonej perfuzji 
krwi przez łożysko, indeks PI w tętnicy 
pępowinowej (umbilical artery) wzrasta, a PI 
w tętnicy środkowej mózgu (middle cerebral 
artery) spada, co w konsekwencji powoduje, 
że stosunek PI UA/MCA wzrasta.

 

 

Badanie Color Doppler w aorcie piersiowej z prawidłowym 
dodatnim przepływem w fazie późnorozkurczowej ( rys. po 
str. prawej u góry) i z widocznym przepływem wstecznym 
w fazie późnorozkurczowej u płodu z hipoksemią ( objaw 
ARDV ) rys. po str. prawej na dole.

 

 

 

 

 

Nieprawidłowy przepływ 

w tętnicach macicznych

 

Wcięcie (notch) w obrazie widma fali w fazie 
rozkurczowej w tętnicy macicznej świadczy o 
wzroście oporu w naczyniach łożyska i po 20 
Hbd jest objawem źle rokującym ( np. 
wyprzedza o 2 tygodnie wystąpienie PIH) 

 

 

Skala Bishopa

- stan szyjki oceniony 

na 8

 lub więcej świadczy o jej 

wystarczającym przygotowaniu do porodu

 

Cecha

Punkty

Rozwarcie 
ujścia 
zewnętrzne
go (cm)

 

Skrócenie 
szyjki %

Wysokość 
części 
przodującej

Konsystencj
a szyjki

Położenie 
szyjki

0

Zamkni
ęte

0-30

-3

Twarda

Do tyłu

1

1-2

40-50 -2

Pośredn
ia

W osi 
kanału

2

3-4

60-70 -1,0

Miękka

Do 

przodu

3

5-6

80

+1,+

2

-

-

 

 

Postępowanie w 

przypadku 

przedłużonego okresu 

ciąży:

• preindukcja

 – postępowanie mające na celu 

przyspieszenie dojrzałości szyjki macicy ( np. 

podawanie miejscowo prostaglandyn, 

mechaniczne rozszerzanie szyjki, odklejenie 

dolnego bieguna jaja płodowego )

• indukcja porodu

 - wywołanie czynności 

skurczowej macicy przed samoistnym jej 

rozpoczęciem, mające na celu doprowadzenie do 

porodu drogami natury ( oksytocyna i metody 

niefarmakologiczne np, przebicie pęcherza 

płodowego, drażnienie brodawek sutkowych );

 

 

 

   

Oksytocyna

 

     

• wrażliwość na oksytocynę 

zmienia się w trakcie ciąży

, 

wzrasta stopniowo od 20-34 tygodnia ciąży, następnie od 

34 tygodnia do terminu porodu osiąga stały poziom i 

ponownie wzrasta około terminu porodu

• reakcja na oksytocynę rozpoczyna się po około 3-5 minut
• stałe stężenie w surowicy jest osiągane po 40 minutach
• stosowana we wlewie kroplowym lub w pompie infuzyjnej
• w celu wzniecenia porodu skuteczną dawką jest 5-10 

jednostek oksytocyny. 

• stosuje się rozcieńczenia w stosunku 1 jednostka na 100ml 

5% glukozy ( lub  0,9% NaCl, PWE w cukrzycy)

• średnia prędkość

 wlewu wynosi 3- 24 m.j./min (6- 48 

kropli/min), 

maksymalna prędkość

 wlewu to 30-40 

m.j./min ( 60-80 kropli/min) 

 

 

 

Prostaglandyny

• zwiększają prawdopodobieństwo wystąpienia porodu
• skracają czas od rozpoczęcia indukcji do porodu
• zmniejszają całkowite i maksymalne dawki oksytocyny
• podanie dokanałowe ma większy wpływ na dojrzewanie 

szyjki

• podanie do sklepienia pochwy w większym stopniu 

stymuluje czynność skurczową

• w Polsce dostępna  

PGE2 -dinoproston

 ( w dawce 0,5 mg- 

Prepidil żel, i w dawkach 1,0 lub 2,0 w preparacie Prostin 

E), maksymalna dawka dinoprostonu 1,5 mg ( trzy porcje 

żelu)

• oksytocyna potęguje działanie protaglandyn (

przerwa 

między podaniem prostaglandyn a włączeniem wlewu z 

oksytocyną minimum 6-12 godzin

)

• PGE1 –mizoprostol

 –preparat Cytotec- jest możliwy do 

stosowania wg Zarządu PTG tylko wtedy gdy nie zakładamy 

urodzenia żywego dziecka. 

 

 

Indukcja porodu

 

      -

Wskazaniem do takiego postępowania jest ogólnie 

rzecz biorąc sytuacja, kiedy kontynuacja ciąży stanowi z 
pewnych względów wyjście bardziej ryzykowne niż jej 
szybkie zakończenie a jednocześnie brak uzasadnienia 
dla wykonania cięcia cesarskiego; 

   
         - jest to świadomy wybór postępowania sprzecznego z 

naturą;

         - próba indukcji porodu przy nieprzygotowanej części 

pochwowej jest odroczoną decyzją o cięciu cesarskim;