Slajd 1

●

substancje narkotyczne

●

opioidowe analgetyki

●

naturalne i półsyntetyczne pochodne

wywodzące się z opium

●

antagonizowane przez naloxon

●

znane od czasów starożytnych

●

rok 1803 – Sertürner wyizolował z opium

czystą morfinę – Morpheus grecki bóg

snów

●

rok 1923 Robinson opisał strukturę

●

rok 1952 pełna synteza potwierdziła

strukturę

●

otrzymywanie opium

●●

40 alkaloidów

●●●

morfina, kodeina,

tebaina,

papaweryna

●●●

10% morfina, 0,5%

kodeina

●

agoniści, częściowi agoniści, antagoniści

●●

różne typy receptorów

Mechanizm działania

●

w mózgu jest kilka rodzajów receptorów

opioidowych

●●

receptory

μ (mi)

●●

receptory

(delta)

●●

receptory κ

(kappa)

●●

receptory

(sigma)

●●

pobudzenie powoduje zniesienie

czucia bólu

●●

podtypy receptorów

●●

G-proteiny (Ca

, fosforylacja)

●●

na receptory te działają, oprócz

leków, także związki

endogenne

peptydy opioidowe

(dawniej endorfiny)

●●●

enkefaliny (met-, leu-),

endorfiny I i II, dynorfina

●●●

powstają z prekursorów

prepro-opiomelanocortin POMC

preproenkefalina (proenkefalina A)

preproendorfina (proenkefalina B)

●●●

stwierdzono obecność endogennej

morfiny i kodeiny

●●

receptory w mózgu i rdzeniu

kręgowym

●●●

receptory μ (działanie

przeciwbólowe,

euforyzujące,

hamujące na układ

oddechowy,

zależność fizyczna)

●●●

receptory δ

●●●

receptory κ

●●

pentazocyna κ, leu-enkefalina δ,

dynorfina κ

●

ból

●●

odczucie subiektywne

●●

dotarcie do mózgu impulsów

nerwowych wywołanych bodźcami

●●

jest sygnałem ostrzegawczym

●●

jeśli ból nie spełnia roli

ostrzegawczej, a występuje, to

należy go opanować

●

bodziec

●●

wytwarzany w tkankach

●●

wydzielane są nuroprzekaźniki

wywołujące uczucie bólu

●●●

serotonina, histamina,

acetylocholina,

substancja

prostaglandyny,

glutaminian, norepinefryna

●

przewodzenie bólu

●

działanie

●●

ośrodkowe – na CNS

●●

obwodowe

●

bóle ostre i przewlekłe

●●

kanały jonowe bramkowane ligandami

●●●

receptory VR1 (vaniloidowe)

●●●

receptory TRPV1

(kapsaicynowe-

aktywowane przez ciepło i

czynniki

procesu zapalnego)

●●●

receptory P2X (wrażliwe na-

uwalnianie

puryn)

●●

kanały jonowe bramkowane

potencjałem

●●●

receptory PN3/SNS (kanały

sodowe)

●●●

N-typ

receptor

●●

receptory NMDA

(N-metylo-D-

aspargini

)

●●●

ketamina-antagonista

●●

receptory GABA

●

leczenie narkomanii

●●

objawy przy odstawieniu

●●

podawanie środków mniej

uzależniających, antagonistów

receptorów opioidowych

●●

tylko na samym początku

narkomanii da się odstawić

●● w dalszych etapach podaje się

narkotyk w malejących dawkach,

a następnie podawanie

antagonistów

receptorów opioidowych – blokują

działanie narkotyków

124. MORFINA

(

Morfinum hydrochloridum

, Morphinum)

hydrochloricum)

ATC – N 02



)- 4,5-epoksy-17-metylo-7-morfinen-

3,6-diol

7,8-didehydro-4,5-epoksy-17-metylomorfinan-

3,6-diol

●

zmiany w strukturze

●●

-CH

=> -CH

-CH=CH

na N

●●

-CH

na -O(3)H i -O(6)H

●●

-OCCH

na -O(3)H i -O(6)H

●●

pochodna fenantrenu

(pierścienie…A,B,C)

●●

eteryfikacja grupy fenolowej



osłabienie działania

●●

eteryfikacja/estryfikacja grupy

alkoholowej



wzmocnienie działania

●●

usunięcie grupy N-metylowej



osłabienie działania

●●

podstawnik allilowy przy N



działanie

antagonistyczne

●

Wchłanianie morfiny (podana

parenteralnie)

●●

podskórne

●●

domięśniowe

●●

na śluzówkę

●●●

czopki, systemy transdermalne,

donosowe,

podawanie kontrolowane

●

Dystrybucja

●●

tkanki

●●

bariera krew mózg

●●

łożysko

●

Metabolizm

●

sprzężenie z kwasem glukuronowym (-OH)

●

estry hydrolizowane przez esterazy

●●

heroina => morfina

●

N-demetylacja, O-demetylacja

●●

meperydyna => normeperydyna

125. KODEINA

300 mg

(myszy)

(

Codeinum

, Codeinum phosphoricum)



)-4,5-epoksy-3-metoksy-17-metylo-7-

morfinen-6-ol

●

1/6 działania morfiny

●

działa przeciwkaszlowo

●

mostek epoksydowy niekonieczny

do działania przeciwbólowego

126

. OKSYKODON

(

Oxycodon

, Oxycontin)

●

półsyntetyczny

4,5-



-epoksy-

hydroksy-3-metoksy-

17-

metylo-morfinan-6-on

127

. HYDROKODON

(

Hydrocodon

, Vicodin)

●

półsyntetyczny

4,5



-epoksy-3-metok

y-17-metylo-

morfinan-6-on

2. Pochodne fenylopiperydyny

130. PETYDYNA

(

Pethidinum

, Dolantin)

●

pochodna fenylopiperydyny

Ester etylowy kwasu 1-metylo-4-

fenylopiperydylo-4-karboksylowego

131. FENTANYL

(

Fentanyl

, Fentanyl)

●

pochodna syntetyczna

●

SUFENTANIL, ALFENTANIL,

REMIFENTANIL, KARFENTANIL

N-Fenylo-N-[1-(2-fenyloetylo)-4-piperydylo]-

propionamid

3. Pochodne difenylopropyloaminy

(

fenyloheptyloaminy

)

132

. METADON

(

Methadon

hydrochloridum

, Polamidon)

4,4-

ifenylo-6-dimetyloamino-3-heptanon

Podawany

leczeniu narkomanii

4. Pochodne benzomorfanu

133

. PENTAZOCYNA

(

Pentazocin

, Fortral)

●

syntetyczna pochodna benzomorfanu

●

agonista receptorów

, słaby

antagonista μ

5. Pochodne oripawiny

134. BUPRENORFINA

(

Buprenorphinum

, Bun

ondol

)

Cyklopropylometylo-4,5-epoksy-6,14-

etanomorfinan-7-ylo]-3-hydroksy-6-metoksy-

3,3-dimetylobutan-2-ol

6.Pochodne morfinanu

135. LEWORFANOL

(

Levorphanolum

, Dromoran)

●

pochodna morfinanu

●

syntetyczny

●●

podobny do morfiny

17-Metylo-3 morfinanol

7. Inne opioidy

137. DEKSTROMORAMID

(

Dextromoramidum

, Palfium)

2,2-

ifenylo-3-metylo-4-(4-morfoli

o)-1-

pirolidyno-1-butanon

●

μ receptor

●

hamuje wychwyt zwrotny serotoniny

i norepinefryny

●

aktywny metabolit

●

działa poza receptorami opioidowymi

●

częściowo antagonizowany przez nalokson

ANTAGONIŚCI

139. NALOKSON

(

Naloxonum

, Narcan)



)-4,5-Epoksy-17-allilo-morfinano-3,14-diol-

6-on

140. NALORFINA

(

Nalorphinum

, Nalline)



)-4,5-epoksy-17-allilo-7-morfinen-3,6-

diol

141. NALTREKSON

(

Naltrexonum

, Trexan)



)-4,5-epoksy-17-cyklopropano-7-

morfinen-3,6-diol

AGONIŚCI

MORFINA

HEROINA

METADON

FENTANYL

SUFENTANIL

ALFENTANIL

REMIFENTANILLEWORFANOL

UMIARKOWANI AGONIŚCI

CODEINA

OKSYKODON

DIHYDROKODON

LOPERAMID

MIESZANY EFEKT

NALBUFINA

BUPRENORFINA

PENTAZOCYNA

TRAMADOL

PL: Alfentanil, Buprenor

, Fentanyl,

Metadon

Mor

finy

siarczan

, Pentazoc

Remifentanil, Sufentanil, Nalo

on,

odein

trometor

USA: Alfentanil (Alfenta), Buprenorphine

(Buprenex), Butorphanol (Stadol), Codeine,

Dezocine (Dalgan), Fentanyl (Sublimaze,

Duragesic), Hydromorphone (generic,

Dilaudid), Levomethadyl acetate (Orlaam),

Levorphanol (Levo-Dormoran), Meperidine

(generic, Demerol), Methadone (generic,

Dolphine) Morphine sulfate, Nalbuphine

(Nubain), Oxyxodone, Oxymorphone

(Numorphan), Pentazocine (Talwin),

Remifentanil (generic, Darvon Pulvules),

Sufentanil (Sufenta), Tramadol (Ultraam),

Nalmefene (Revex), Naloxone (Narcan),

Codeine, Dextrometorphan

WHO

Morphi

e, Pethidine, Codeine

Document Outline