background image

1

Zatrucia

Zatrucia

 

 

lekami

lekami

Zatrucia

Zatrucia

 

 

lekami

lekami

Wybrane zagadnienia

Wybrane zagadnienia

Wybrane zagadnienia

Wybrane zagadnienia

background image

2

zatrucia lekami

zatrucia lekami

Zatrucie benzodiazepinami

Zatrucie benzodiazepinami

 

 

Leki z grupy benzodiazepin s

Leki z grupy benzodiazepin s

ą

ą

 używane w leczeniu nerwicy 

 używane w leczeniu nerwicy 

l

l

ę

ę

kowej, bezsenno

kowej, bezsenno

ś

ś

ci, zespołów l

ci, zespołów l

ę

ę

kowych, jako leki 

kowych, jako leki 

przeciwdrgawkowe i zwiotczaj

przeciwdrgawkowe i zwiotczaj

ą

ą

ce mi

ce mi

ęś

ęś

nie szkieletowe.

nie szkieletowe.

(1) 

(1) 

Toksyczno

Toksyczno

ść

ść

. Zatrucia benzodiazepinami są częste, 

. Zatrucia benzodiazepinami są częste, 

jakkolwiek do zgonów w wyniku zatrucia benzodiazepinami 

jakkolwiek do zgonów w wyniku zatrucia benzodiazepinami 

dochodzi bardzo rzadko. 

dochodzi bardzo rzadko. 

Ś

Ś

miertelne zatrucia są zazwyczaj 

miertelne zatrucia są zazwyczaj 

wynikiem 

wynikiem 

miesza

miesza

nego zatrucia benzodiazepinami i innymi 

nego zatrucia benzodiazepinami i innymi 

lekami wpływającymi depresyjnie na OUN. 

lekami wpływającymi depresyjnie na OUN. 

(2) Mechanizm działania. Benzodiazepiny wzmacniają 

(2) Mechanizm działania. Benzodiazepiny wzmacniają 

hamujące działanie kwasu gamma-aminomasłowego 

hamujące działanie kwasu gamma-aminomasłowego 

(GABA).

(GABA).

Benzodiazepiny łącząc się ze swoim receptorem powodują 

Benzodiazepiny łącząc się ze swoim receptorem powodują 

zmiany jego konformacji przestrzennej, ułatwiające 

zmiany jego konformacji przestrzennej, ułatwiające 

powstanie połączenia GABA- GABA receptor.

powstanie połączenia GABA- GABA receptor.

Poł

Poł

ą

ą

czenie się GABA z receptorem otwiera kanały 

czenie się GABA z receptorem otwiera kanały 

chlorkowe 

chlorkowe 

w błonie komórkowej neuronu w wyniku 

w błonie komórkowej neuronu w wyniku 

czego wzrasta 

czego wzrasta 

napływ jonów chlorkowych do wnętrza 

napływ jonów chlorkowych do wnętrza 

komórki powodując 

komórki powodując 

hiperpolaryzację błony

hiperpolaryzację błony

 

 

komórkowej

komórkowej

, co podwyższa jej próg 

, co podwyższa jej próg 

pobudliwości.

pobudliwości.

background image

3

GRUPA

NAZWA

CZAS 

DZIAŁANIA

( godz)

bardzo krótko 
działające

Midazolam 
( Versed)

2 - 5

 

 

Temazepam 
( Restoril)

10

 

Triazolam 
( Halcion)

1, 7 - 3

krótko 
działające

Alprazolam 
( Xanax)

11 - 14

 

Lorazepam 
( Ativan)

10 - 20

 

Oxazepam 
( Serax)

3 -21

Długo 
działające

Chlordiazepoxide 

5 - 30

 

Clorazepate 

36 - 200

 

Clonazepam 

10 - 50

 

Diazepam 
( Valium)

20 -50

 

Flurazepam

50 - 100

 

Prazepam 
( Centrex)

26 - 200

zatrucia lekami

zatrucia lekami

background image

benzodiazepiny

4

zatrucia lekami

zatrucia lekami

Obraz kliniczny 

Obraz kliniczny 

Depresja OUN jest stałym objawem zatrucia. Mog

Depresja OUN jest stałym objawem zatrucia. Mog

ą

ą

 

 

wyst

wyst

ę

ę

powa

powa

ć

ć

:

:

(1) zawroty głowy, apatia

(1) zawroty głowy, apatia

(2) senno

(2) senno

ść

ść

, stupor, 

, stupor, 

ś

ś

pi

pi

ą

ą

czka

czka

(3)

(3)

 

 

hipotonia 

hipotonia 

(4) spowolnienie ruchowe, zaburzenia równowagi

(4) spowolnienie ruchowe, zaburzenia równowagi

(5) depresja oddechowa, hipotermia (rzadko)

(5) depresja oddechowa, hipotermia (rzadko)

Diagnostyka różnicowa

Diagnostyka różnicowa

 obejmuje: 

 obejmuje: 

uraz głowy, krwawienie podpaj

uraz głowy, krwawienie podpaj

ę

ę

czynówkowe, 

czynówkowe, 

hipoglikemi

hipoglikemi

ę

ę

 i inne zaburzenia metaboliczne, zatrucie 

 i inne zaburzenia metaboliczne, zatrucie 

tlenkiem węgla.

tlenkiem węgla.

background image

benzodiazepiny

5

zatrucia lekami

zatrucia lekami

Ocena

Ocena

Badanie fizykalne.  Ocena w pierwszej kolejności obejmuje  

Badanie fizykalne.  Ocena w pierwszej kolejności obejmuje  

badanie wg zasady ABC i wykluczenie ewentualnego urazu.

badanie wg zasady ABC i wykluczenie ewentualnego urazu.

Badania laboratoryjne. 

Badania laboratoryjne. 

(a) glukoza

(a) glukoza

 

 

- wykona

- wykona

ć

ć

 test przy

 test przy

ł

ł

ó

ó

ż

ż

kowy

kowy

(b) test ciążowy

(b) test ciążowy

(c )st

(c )st

ęż

ęż

enie etanolu we krwi

enie etanolu we krwi

(d) badanie przesiewowe moczu na obecność leków- pomoc 

(d) badanie przesiewowe moczu na obecność leków- pomoc 

w ustaleniu rozpoznania zatrucia mieszanego innymi 

w ustaleniu rozpoznania zatrucia mieszanego innymi 

lekami mogącymi  powodować zmiany stanu świadomości 

lekami mogącymi  powodować zmiany stanu świadomości 

pacjent.

pacjent.

(e) ilościowe oznaczenie benzodiazepin we krwi- to 

(e) ilościowe oznaczenie benzodiazepin we krwi- to 

badanie nie ma większej wartości w ramach postępowania 

badanie nie ma większej wartości w ramach postępowania 

doraźnego w zatruciu benzodiazepinami

doraźnego w zatruciu benzodiazepinami

Inne badania diagnostyczne

Inne badania diagnostyczne

 - 

 - 

EKG.

EKG.

 

 

background image

benzodiazepiny

6

zatrucia lekami

zatrucia lekami

Leczenie 

Leczenie 

Większość pacjentów wymaga jedynie leczenia 

Większość pacjentów wymaga jedynie leczenia 

objawowego i obserwacji.

objawowego i obserwacji.

Badania dodatkowe 

Badania dodatkowe 

Stan ogólny pacjentów zatrutych benzodiazepinami ulega 

Stan ogólny pacjentów zatrutych benzodiazepinami ulega 

zazwyczaj

zazwyczaj

 

 

poprawie po upływie 12- 36 godzin leczenia 

poprawie po upływie 12- 36 godzin leczenia 

objawowego. 

objawowego. 

(a) Drogi oddechowe powinny być zabezpieczone pod 

(a) Drogi oddechowe powinny być zabezpieczone pod 

względem drożności i przed ewentualną aspiracją.

względem drożności i przed ewentualną aspiracją.

(b) Należy podać węgiel aktywowany i płyny dożylnie.

(b) Należy podać węgiel aktywowany i płyny dożylnie.

Podanie odtrutek- Flumazenil (Anexate). 

Podanie odtrutek- Flumazenil (Anexate). 

Flumazenil znosi objawy zatrucia benzodiazepinami 

Flumazenil znosi objawy zatrucia benzodiazepinami 

poprzez kompetytywne łączenie się z  receptorem. 

poprzez kompetytywne łączenie się z  receptorem. 

Ponieważ biologiczny okres półtrwania flumazenilu jest 

Ponieważ biologiczny okres półtrwania flumazenilu jest 

krótszy od biologicznego okresu półtrwania  większości 

krótszy od biologicznego okresu półtrwania  większości 

leków z grupy benzodiazepin

leków z grupy benzodiazepin

wi

wi

ę

ę

typowe jest 

typowe jest 

ponown

ponown

ie

ie

 

 

wystąpi

wystąpi

enie

enie

 

 

zaburzeń przytomności

zaburzeń przytomności

.

.

background image

benzodiazepiny

7

zatrucia lekami

zatrucia lekami

Post

Post

ę

ę

powanie

powanie

Zwolnienie do domu

Zwolnienie do domu

.  Pacjenci, którzy zażyli tylko 

.  Pacjenci, którzy zażyli tylko 

benzodiazepiny, są przytomni, po kilkugodzinnej 

benzodiazepiny, są przytomni, po kilkugodzinnej 

obserwacji mogą zostać wypisani do domu.

obserwacji mogą zostać wypisani do domu.

Wskazania do hospitalizacji

Wskazania do hospitalizacji

 obejmują:

 obejmują:

(a) głęboką śpiączkę lub depresję oddechową

(a) głęboką śpiączkę lub depresję oddechową

(b) dowody na zażycie również innych leków

(b) dowody na zażycie również innych leków

(c) zastosowanie flumazenilu

(c) zastosowanie flumazenilu

background image

8

Podział

Barbitu

-ranów

LEK

½

(godz)

Vd

( L/kg)

Wiązan

ie z 

białka

mi

(%)

Wydala

-nie z 

mocze

m

(%)

Ultra 
krótko 
działające 
( znieczulaj
ące)

Tiopental- 
Penthotal, 
Metoheksital- 
Brietal

 

6 – 46
1 – 2  

1,4 

-6,7

1,1

72 

-86

73

 

Krótko 
działające
( uspokajaj
ące, 
nasenne)

Pentobarbital- 
Nembutal
Sekobarbital- 
Seconal

 

20 - 30 
22 - 29

0,5 – 

1,0

1,6 – 

1,9

65

46 - 

70

 

Średnio 
długo 
działające

uspokajają

ce, 
nasenne)

Amobarbital  - 
Amytal
Aprobarbital - 
Alurate 
Butabarbital- 
Soneryl

 

15 – 

40

14 – 

34

34 - 42

0,9 – 

1,4

0,6 – 

0,7

59

55 - 

70

 

7 – 18

 

Długo 
działają
ce

(przeciwpa
dacz
-kowe)

barbital - Weronal 
fenobarbital- 
Luminal
 

48

48 - 
144

 

0,4 – 

0,6

0,5 – 

0,6

25
50

60 - 

90
25 

-50

background image

9

Leki uspokajające i nasenne o innej budowie

Leki uspokajające i nasenne o innej budowie

 

Pochodne tiazolu

Pochodne tiazolu

Chlormethiazol  (Heminevrin),

Chlormethiazol  (Heminevrin),

  pochodna  tiaminy.  Stosowany  jako 

  pochodna  tiaminy.  Stosowany  jako 

lek  uspokajający  oraz  przeciwdrgawkowy.  Dożylnie  podawany  w 

lek  uspokajający  oraz  przeciwdrgawkowy.  Dożylnie  podawany  w 

stanie  padaczkowym,  szczególnie  u  pacjentów  opornych  na 

stanie  padaczkowym,  szczególnie  u  pacjentów  opornych  na 

leczenie  pochodnymi  benzodiazepiny  lub  barbituranami.  Pomocny 

leczenie  pochodnymi  benzodiazepiny  lub  barbituranami.  Pomocny 

podczas 

leczenia 

objawów 

ostrego 

alkoholowego 

zespołu 

podczas 

leczenia 

objawów 

ostrego 

alkoholowego 

zespołu 

odstawienia  takich  jak  psychoza  alkoholowa  oraz  ciężkie, 

odstawienia  takich  jak  psychoza  alkoholowa  oraz  ciężkie, 

zagrażające życiu delirium tremens.

zagrażające życiu delirium tremens.

Działa  poprzez  kompleks  receptora  GABA-A,  jednak  w  innym 

Działa  poprzez  kompleks  receptora  GABA-A,  jednak  w  innym 

miejscu 

niż 

pochodne 

benzodiazepiny 

czy 

barbiturany. 

miejscu 

niż 

pochodne 

benzodiazepiny 

czy 

barbiturany. 

Potencjalizuje  działanie  zarówno  GABA  jak  i  glicyny.  W  większych 

Potencjalizuje  działanie  zarówno  GABA  jak  i  glicyny.  W  większych 

dawkach  aktywuje  bezpośrednio  receptor  GABA-A  z  większą  siłą 

dawkach  aktywuje  bezpośrednio  receptor  GABA-A  z  większą  siłą 

niż barbiturany.

niż barbiturany.

Szybko ulega absorpcji, osiągając maksymalne stężenie we krwi 

Szybko ulega absorpcji, osiągając maksymalne stężenie we krwi 

po ok. 0.5-1h po stosowaniu dawek terapeutycznych. 

po ok. 0.5-1h po stosowaniu dawek terapeutycznych. 

Dostępność biologiczna leku jest bardzo niska (10-20%), co 

Dostępność biologiczna leku jest bardzo niska (10-20%), co 

związane jest z wysokim współczynnikiem ekstrakcji 

związane jest z wysokim współczynnikiem ekstrakcji 

wątrobowej. Objętość dystrybucji wynosi 4-12L/kg. Z białkami 

wątrobowej. Objętość dystrybucji wynosi 4-12L/kg. Z białkami 

osocza wiąże się w 60-70%. Mniej niż 1% dawki jest wydalane w 

osocza wiąże się w 60-70%. Mniej niż 1% dawki jest wydalane w 

formie niezmienionej z moczem.

formie niezmienionej z moczem.

background image

10

Biologiczny okres półtrwania jest równy 3-8h, z wydłużeniem u ludzi 

Biologiczny okres półtrwania jest równy 3-8h, z wydłużeniem u ludzi 

starszych  i  w  niewydolności  wątroby.  W  marskości  wątroby 

starszych  i  w  niewydolności  wątroby.  W  marskości  wątroby 

dostępność biologiczna wzrasta około 10-krotnie.

dostępność biologiczna wzrasta około 10-krotnie.

W przedawkowaniu farmakokinetyka leku ulega zmianie, ze względu 

W przedawkowaniu farmakokinetyka leku ulega zmianie, ze względu 

na  proces  wysycenia,  co  pociąga  za  sobą  poważne  kliniczne 

na  proces  wysycenia,  co  pociąga  za  sobą  poważne  kliniczne 

konsekwencje.  Biologiczny  okres  półtrwania  wzrasta  do  4-17h. 

konsekwencje.  Biologiczny  okres  półtrwania  wzrasta  do  4-17h. 

Przekracza  barierę  krew-płyn  mózgowo-rdzeniowy  oraz  barierę 

Przekracza  barierę  krew-płyn  mózgowo-rdzeniowy  oraz  barierę 

łożyska.

łożyska.

Heminevrin

Heminevrin

Objawy  zatrucia  chlormetiazolem  podobne  są  do  tych  wywołanych 

Objawy  zatrucia  chlormetiazolem  podobne  są  do  tych  wywołanych 

barbituranami,  z  głęboką  śpiączką,  depresją  oddechową,  spadkiem 

barbituranami,  z  głęboką  śpiączką,  depresją  oddechową,  spadkiem 

ciśnienia  i  hipotermią.  Typowe  jest  wzmożone  wydzielanie  śluzu  w 

ciśnienia  i  hipotermią.  Typowe  jest  wzmożone  wydzielanie  śluzu  w 

drzewie oskrzelowym. 

drzewie oskrzelowym. 

Leczenie według zasad intensywnej terapii zachowawczej.

Leczenie według zasad intensywnej terapii zachowawczej.

background image

11

Zolpidem  (Stilnox),

Zolpidem  (Stilnox),

  pochodna  imidazopirydyny.  Zaliczany  do  III 

  pochodna  imidazopirydyny.  Zaliczany  do  III 

generacji  (po  barbituranach  i  benzodiazepinach)  leków  nasennych.   

generacji  (po  barbituranach  i  benzodiazepinach)  leków  nasennych.   

Jest 

krótko 

działającym 

lekiem 

nasennym, 

pierwszy 

raz 

Jest 

krótko 

działającym 

lekiem 

nasennym, 

pierwszy 

raz 

zastosowanym w 1988 roku. 

zastosowanym w 1988 roku. 

Zolpidem  jako  selektywny  agonistą  receptora  benzodiazepinowego 

Zolpidem  jako  selektywny  agonistą  receptora  benzodiazepinowego 

typu 1 (zwanego omega-1), działa na specyficzne regiony OUN, które 

typu 1 (zwanego omega-1), działa na specyficzne regiony OUN, które 

odpowiedzialne  są  za  działanie  nasenne.  Dlatego  posiada  wąskie 

odpowiedzialne  są  za  działanie  nasenne.  Dlatego  posiada  wąskie 

spektrum 

efektów 

klinicznych. 

Pozbawiony 

jest 

działania 

spektrum 

efektów 

klinicznych. 

Pozbawiony 

jest 

działania 

uspokajającego,  przeciwlękowego,    przeciwdrgawko

uspokajającego,  przeciwlękowego,    przeciwdrgawko

-

-

wego  oraz 

wego  oraz 

miorelaksującego.  Dopiero  w  wysokich  dawkach  może  wywoływać 

miorelaksującego.  Dopiero  w  wysokich  dawkach  może  wywoływać 

efekt przeciwdrgawkowy i zwiotczający mięśnie. 

efekt przeciwdrgawkowy i zwiotczający mięśnie. 

Wykazuje słabą tolerancje, objawy uzależnienia i zespół abstynencji. 

Wykazuje słabą tolerancje, objawy uzależnienia i zespół abstynencji. 

Nie  zaburza  głęboko  struktury  snu,  nie  powoduje  wyraźnej 

Nie  zaburza  głęboko  struktury  snu,  nie  powoduje  wyraźnej 

bezsenności  z  “odbicia”  po  odstawieniu,  senności  dziennej 

bezsenności  z  “odbicia”  po  odstawieniu,  senności  dziennej 

następnego dnia po podaniu, ani niepamięci wstecznej.

następnego dnia po podaniu, ani niepamięci wstecznej.

Zolpidem

Zolpidem

background image

12

Dostępność biologiczna zolpidemu wynosi 70%. Szybko wchłania się 

Dostępność biologiczna zolpidemu wynosi 70%. Szybko wchłania się 

z  przewodu  pokarmowego.  Maksymalne  stężenie  we  krwi  osiąga 

z  przewodu  pokarmowego.  Maksymalne  stężenie  we  krwi  osiąga 

między 0.5 – 3h. Z białkami osocza ulega związaniu w 95%. Niewielka 

między 0.5 – 3h. Z białkami osocza ulega związaniu w 95%. Niewielka 

lipofilność związku wpływa na objętość dystrybucji równą 0.5 L/kg. W 

lipofilność związku wpływa na objętość dystrybucji równą 0.5 L/kg. W 

organizmie  ulega  metabolizmowi  do  nieaktywnych  metabolitów, 

organizmie  ulega  metabolizmowi  do  nieaktywnych  metabolitów, 

wydalanych  drogą  nerkową  (56%)  i  kałem  (37%).  Jest  lekiem  o 

wydalanych  drogą  nerkową  (56%)  i  kałem  (37%).  Jest  lekiem  o 

bardzo  krótkim  okresie  półtrwania  (T1/2=1-3h).  U  pacjentów  w 

bardzo  krótkim  okresie  półtrwania  (T1/2=1-3h).  U  pacjentów  w 

podeszłym  wieku  oraz  z  niewydolnością  wątroby  zwiększa  się 

podeszłym  wieku  oraz  z  niewydolnością  wątroby  zwiększa  się 

biodostępność  leku  i  wydłuża  się  biologiczny  okres  półtrwania,  co 

biodostępność  leku  i  wydłuża  się  biologiczny  okres  półtrwania,  co 

wymaga  modyfikacji  dawkowania. W małych ilościach przechodzi do 

wymaga  modyfikacji  dawkowania. W małych ilościach przechodzi do 

mleka matki.

mleka matki.

Stosowany  w  dawce  10  mg  przed  snem,  w  ciężkich  przypadkach 

Stosowany  w  dawce  10  mg  przed  snem,  w  ciężkich  przypadkach 

można zwiększyć dawkowanie do 15-20 mg.

można zwiększyć dawkowanie do 15-20 mg.

Objawy  uboczne  stosowania  leku  w  dawkach  terapeutycznych:  bóle 

Objawy  uboczne  stosowania  leku  w  dawkach  terapeutycznych:  bóle 

głowy,  nudności,  wymioty,  zaburzenia  pamięci,  dezorientacja 

głowy,  nudności,  wymioty,  zaburzenia  pamięci,  dezorientacja 

występują rzadko. Lek może nasilać działanie depresyjne etanolu.

występują rzadko. Lek może nasilać działanie depresyjne etanolu.

Zolpidem

Zolpidem

background image

13

Zolpidem

Zolpidem

Objawy  zatrucia:  senność,  bóle  i  zawroty  głowy,  krótko  trwająca 

Objawy  zatrucia:  senność,  bóle  i  zawroty  głowy,  krótko  trwająca 

śpiączka, nudności, wymioty, szpilkowate źrenice, depresja OUN oraz 

śpiączka, nudności, wymioty, szpilkowate źrenice, depresja OUN oraz 

układu oddechowego.

układu oddechowego.

Leczenie:  płukanie  żołądka  wodą  z  węglem  aktywowanym. 

Leczenie:  płukanie  żołądka  wodą  z  węglem  aktywowanym. 

Podawanie  soli  przeczyszczających.  Nie  należy  prowokować 

Podawanie  soli  przeczyszczających.  Nie  należy  prowokować 

wymiotów! Monitorować czynność układu oddechowego. 

wymiotów! Monitorować czynność układu oddechowego. 

Flumazenil  odwraca  farmakologiczny  efekt  zolpidemu,  szczególnie 

Flumazenil  odwraca  farmakologiczny  efekt  zolpidemu,  szczególnie 

działanie depresyjne na ośrodek oddechowy.

działanie depresyjne na ośrodek oddechowy.

background image

14

Zo

Zo

piklon

piklon

Zopiklon (Imovane), pochodna cyklopyrolonu. Wykazuje szerokie 

Zopiklon (Imovane), pochodna cyklopyrolonu. Wykazuje szerokie 

spektrum aktywności farmakologicznej. 

spektrum aktywności farmakologicznej. 

Działa nasennie, przeciwlękowo, przeciwdrgawkow

Działa nasennie, przeciwlękowo, przeciwdrgawkow

o

o

, a także 

, a także 

zmniejsza napięcie mięśniowe. Stosowany jest jednak tylko jako lek 

zmniejsza napięcie mięśniowe. Stosowany jest jednak tylko jako lek 

nasenny w zaburzeniach snu i premedykacji.

nasenny w zaburzeniach snu i premedykacji.

Zopiklon jest agonistą receptora benzodiazepinowego. Działa 

Zopiklon jest agonistą receptora benzodiazepinowego. Działa 

poprzez receptor GABA-A w miejscach allosterycznych w stosunku do 

poprzez receptor GABA-A w miejscach allosterycznych w stosunku do 

receptora benzodiazepinowego. Ma zdolność wypierania 

receptora benzodiazepinowego. Ma zdolność wypierania 

benzodiazepin z ich miejsc wiązania. Jednak nie wpływa on 

benzodiazepin z ich miejsc wiązania. Jednak nie wpływa on 

modulująco na neuromediator 

modulująco na neuromediator 

(

(

GABA

GABA

)

)

 z powodu różnych od wpływu 

 z powodu różnych od wpływu 

benzodiazepin zmian komformacyjnych receptora. 

benzodiazepin zmian komformacyjnych receptora. 

Zopiklon wykazuje wybiórcze wysokie powinowactwo do receptora 

Zopiklon wykazuje wybiórcze wysokie powinowactwo do receptora 

benzodiazepinowego zlokalizowanego centralnie (kora mózgu, 

benzodiazepinowego zlokalizowanego centralnie (kora mózgu, 

móżdżek i hipokamp).

móżdżek i hipokamp).

background image

15

W  nieznacznym  stopniu  jest  przyczyną  rozwoju  tolerancji  oraz 

W  nieznacznym  stopniu  jest  przyczyną  rozwoju  tolerancji  oraz 

objawów  abstynencji  po  nagłym  przerywaniu  przewlekłego  leczenia 

objawów  abstynencji  po  nagłym  przerywaniu  przewlekłego  leczenia 

dużymi dawkami.

dużymi dawkami.

Dostępność biologiczna wynosi 80%. Szybko wchłania się z przewodu 

Dostępność biologiczna wynosi 80%. Szybko wchłania się z przewodu 

pokarmowego,  osiągając  maksymalne  stężenie  we  krwi  po  1,5-2h. 

pokarmowego,  osiągając  maksymalne  stężenie  we  krwi  po  1,5-2h. 

Ulega szybkiej dystrybucji do tkanek, głównie mózgu (V

Ulega szybkiej dystrybucji do tkanek, głównie mózgu (V

d

d

=1.5L/kg).

=1.5L/kg).

W  organizmie  ulega  metabolizmowi  wątrobowemu,  a  następnie 

W  organizmie  ulega  metabolizmowi  wątrobowemu,  a  następnie 

eliminacji  metabolitów  głównie  drogą  nerkową.  Posiada  krótki 

eliminacji  metabolitów  głównie  drogą  nerkową.  Posiada  krótki 

biologiczny okres półtrwania (T1/2=5h).

biologiczny okres półtrwania (T1/2=5h).

Nie ulega kumulacji, również nie wchodzi w interakcje z etanolem.

Nie ulega kumulacji, również nie wchodzi w interakcje z etanolem.

Stosowany w dawce 7.5 mg przed snem, nie dłużej niż 28 dni. U osób 

Stosowany w dawce 7.5 mg przed snem, nie dłużej niż 28 dni. U osób 

starszych oraz w niewydolności wątroby dawki należy zmniejszyć do 

starszych oraz w niewydolności wątroby dawki należy zmniejszyć do 

3.75 mg przed snem.

3.75 mg przed snem.

Z  objawów  ubocznych  charakterystyczny  jest  gorzki  lub  metaliczny 

Z  objawów  ubocznych  charakterystyczny  jest  gorzki  lub  metaliczny 

smak w ustach, suchość w jamie ustnej, rzadko pojawia się senność, 

smak w ustach, suchość w jamie ustnej, rzadko pojawia się senność, 

bóle głowy i nudności.  

bóle głowy i nudności.  

Objawy przedawkowania znoszone są przez flumazenil.

Objawy przedawkowania znoszone są przez flumazenil.

Zo

Zo

piklon

piklon

background image

16

Hydroksyzyna

Hydroksyzyna

 

 

Preparat: Hydroxyzinum, Atarax

Preparat: Hydroxyzinum, Atarax

Jest  lekiem  o  działaniu  anksjolitycznym,  wykazującym  działanie 

Jest  lekiem  o  działaniu  anksjolitycznym,  wykazującym  działanie 

cholinolityczne  i  blokującym  również  receptory  histaminowe  H

cholinolityczne  i  blokującym  również  receptory  histaminowe  H

1

1

Stosowany  jest  obecnie  jako  lek  przeciwhistaminowy  w  odczynach 

Stosowany  jest  obecnie  jako  lek  przeciwhistaminowy  w  odczynach 

alergicznych  skórnych  z  towarzyszącym  dużym  świądem.  Podawany 

alergicznych  skórnych  z  towarzyszącym  dużym  świądem.  Podawany 

doustnie 0.025g co 6-8h, również we wstrzyknięciach domięśniowych 

doustnie 0.025g co 6-8h, również we wstrzyknięciach domięśniowych 

jako doraźny lek przeciwlękowy.

jako doraźny lek przeciwlękowy.

Nie wywołuje zależności fizycznej, ani objawów abstynencji.

Nie wywołuje zależności fizycznej, ani objawów abstynencji.

 

 

Farmakokinetyka:

Farmakokinetyka:

Objętość  dystrybucji  wynosi  16L/kg.  Metabolizuje  w  wątrobie  do 

Objętość  dystrybucji  wynosi  16L/kg.  Metabolizuje  w  wątrobie  do 

aktywnego  metabolitu  cetyryzyny.  T1/2  dla  substancji  macierzystej 

aktywnego  metabolitu  cetyryzyny.  T1/2  dla  substancji  macierzystej 

jest 3-20h, a dla metabolitu 25h.

jest 3-20h, a dla metabolitu 25h.

 

 

Działanie niepożądane:

Działanie niepożądane:

Znaczna senność, objawy atropinowe, zaburzenia krzepnięcia, 

Znaczna senność, objawy atropinowe, zaburzenia krzepnięcia, 

działanie kardiotoksyczne, objawy alergiczne

działanie kardiotoksyczne, objawy alergiczne

 

 

background image

17

Objawy zatrucia:

Objawy zatrucia:

OUN

OUN

:  senność,  bóle  głowy,  zaburzenia  równowagi  i  koordynacji 

:  senność,  bóle  głowy,  zaburzenia  równowagi  i  koordynacji 

ruchu,  halucynacje,  zamroczenie,  możliwość  wystąpienia  śpiączki, 

ruchu,  halucynacje,  zamroczenie,  możliwość  wystąpienia  śpiączki, 

hipertermii, możliwość porażenia ośrodka oddechowego

hipertermii, możliwość porażenia ośrodka oddechowego

Układ krążenia

Układ krążenia

: tachykardia, spadek ciśnienia tętniczego krwi

: tachykardia, spadek ciśnienia tętniczego krwi

Układ oddechowy

Układ oddechowy

: możliwość zaburzeń oddechu

: możliwość zaburzeń oddechu

Narząd wzroku

Narząd wzroku

: rozszerzenie źrenic

: rozszerzenie źrenic

Przewód pokarmowy

Przewód pokarmowy

: suchość błony śluzowej, nudności, wymioty

: suchość błony śluzowej, nudności, wymioty

 

 

Badania  laboratoryjne:  równowaga  kwasowo-zasadowa,  elektrolity; 

Badania  laboratoryjne:  równowaga  kwasowo-zasadowa,  elektrolity; 

EKG

EKG

 

 

Leczenie:

Leczenie:

Płukanie  żołądka  z  zachowaniem  ostrożności.  Po  zakończeniu 

Płukanie  żołądka  z  zachowaniem  ostrożności.  Po  zakończeniu 

płukania 

podać 

węgiel 

aktywowany, 

następnie 

środek 

płukania 

podać 

węgiel 

aktywowany, 

następnie 

środek 

przeczyszczający.

przeczyszczający.

Leczenie objawowe wg zasad intensywnej terapii zachowawczej.

Leczenie objawowe wg zasad intensywnej terapii zachowawczej.

W  przypadku  wystąpienia  objawów  antycholinergicznych  podać 

W  przypadku  wystąpienia  objawów  antycholinergicznych  podać 

salicylan fizostygminy.

salicylan fizostygminy.

Hydroksyzyna

Hydroksyzyna

background image

18

zatrucia lekami

zatrucia lekami

Zatrucie neuroleptykami

Zatrucie neuroleptykami

Toksyczno

Toksyczno

ść

ść

N

N

euroleptyki cechują si

euroleptyki cechują si

ę

ę

 duż

 duż

ą

ą

 rozpi

 rozpi

ę

ę

to

to

ś

ś

ci

ci

ą

ą

 pomiędzy 

 pomiędzy 

dawkami terapeutycznymi i toksycznymi

dawkami terapeutycznymi i toksycznymi

,

,

 istnieje 

 istnieje 

zróżnicowanie w tej grupie

zróżnicowanie w tej grupie

 jeśli chodzi o efekty 

 jeśli chodzi o efekty 

toksyczne - 

toksyczne - 

np.

np.

:

:

 

 

w zatruciach 

w zatruciach 

haloperidolem częstość  

haloperidolem częstość  

zatruć zagrażających życiu

zatruć zagrażających życiu

 jest znikoma

 jest znikoma

podczas gdy

podczas gdy

 w 

 w 

przypadkach zatruć tiorydazyną 

przypadkach zatruć tiorydazyną 

ryzyko zgonu jest duże.

ryzyko zgonu jest duże.

Patofizjologia

Patofizjologia

Niektóre neuroleptyki (np. tiorydazyna, mesorydazyna) 

Niektóre neuroleptyki (np. tiorydazyna, mesorydazyna) 

mogą wywoływać zaburzenia rytmu serca podobne do 

mogą wywoływać zaburzenia rytmu serca podobne do 

spotykanych w zatruciach cyklicznymi 

spotykanych w zatruciach cyklicznymi 

antydepresantami. 

antydepresantami. 

background image

neuroleptyki

19

zatrucia lekami

zatrucia lekami

Obraz kliniczny

Obraz kliniczny

Objawy neurologiczne

Objawy neurologiczne

zaburzenia poruszania si

zaburzenia poruszania si

ę

ę

 (reakcja dystoniczna i 

 (reakcja dystoniczna i 

dyskinezy ze spowolnieniem - najczęściej związane ze 

dyskinezy ze spowolnieniem - najczęściej związane ze 

stosowaniem haloperidolu

stosowaniem haloperidolu

),

),

 

 

objawy mogą wyglądać 

objawy mogą wyglądać 

niepokojąco

niepokojąco

, ale

, ale

 rzadko st

 rzadko st

anowią

anowią

 zagrożenie

 zagrożenie

 

 

życia

życia

,

,

 

 

zaburzenia

zaburzenia

 stan

 stan

u

u

 świadomości

 świadomości

 i przytomności

 i przytomności

drgawki, 

drgawki, 

złośliwy zespół neuroleptyczny. 

złośliwy zespół neuroleptyczny. 

Objawy ze strony układu sercowo- naczyniowego

Objawy ze strony układu sercowo- naczyniowego

.

.

spadek ciśnienia tętniczego krwi i zaburzenia rytmu 

spadek ciśnienia tętniczego krwi i zaburzenia rytmu 

serca.

serca.

Objawy zespołu cholinolitycznego

Objawy zespołu cholinolitycznego

.

.

Większość neuroleptyków wykazuje działanie 

Większość neuroleptyków wykazuje działanie 

cholinolityczne.

cholinolityczne.

background image

neuroleptyki

20

zatrucia lekami

zatrucia lekami

Diagnostyka różnicowa

Diagnostyka różnicowa

Diagnostyka 

różnicowa 

obejmuje: 

ostre 

stany 

Diagnostyka 

różnicowa 

obejmuje: 

ostre 

stany 

psychotyczne,  zatrucie  lekami  z  grupy  trójcyklicznych 

psychotyczne,  zatrucie  lekami  z  grupy  trójcyklicznych 

antydepresantów,  sepsę,  zapalenie  opon  mózgowych  i 

antydepresantów,  sepsę,  zapalenie  opon  mózgowych  i 

drgawki. W przypadkach przebiegających z zaburzeniami o 

drgawki. W przypadkach przebiegających z zaburzeniami o 

typie  dystonii  należy  dodatkowo  rozważyć:  możliwość 

typie  dystonii  należy  dodatkowo  rozważyć:  możliwość 

wystąpienia 

epizodu 

mózgowo-naczyniowego, 

wystąpienia 

epizodu 

mózgowo-naczyniowego, 

psychogeniczną  katatonię,  tężyczkę,  chorobę  Parkinsona  i 

psychogeniczną  katatonię,  tężyczkę,  chorobę  Parkinsona  i 

zatrucie strychniną. 

zatrucie strychniną. 

background image

neuroleptyki

21

zatrucia lekami

zatrucia lekami

Ocena

Ocena

badania biochemiczne- stężenie glukozy, mocznika, 

badania biochemiczne- stężenie glukozy, mocznika, 

kreatyniny, poziom aktywności CPK.

kreatyniny, poziom aktywności CPK.

badania toksykologiczne

badania toksykologiczne

 

 

- badania przesiewowe w 

- badania przesiewowe w 

kierunku obecności podstawowych grup leków

kierunku obecności podstawowych grup leków

badania dodatkowe

badania dodatkowe

 

 

-  może zachodzić konieczność 

-  może zachodzić konieczność 

wykonania dodatkowych badań w zależności od stanu 

wykonania dodatkowych badań w zależności od stanu 

klinicznego pacjenta.

klinicznego pacjenta.

reakcja dystoniczna- badanie moczu, jonogram krwi

reakcja dystoniczna- badanie moczu, jonogram krwi

,

,

 

 

próba diagnostyczna ze środkiem cholinolitycznym- 

próba diagnostyczna ze środkiem cholinolitycznym- 

podanie np. difenhydraminy 0.5-1mg dożylnie lub 

podanie np. difenhydraminy 0.5-1mg dożylnie lub 

domięśniowo lub benzatropium 1-2 mg dożylnie lub 

domięśniowo lub benzatropium 1-2 mg dożylnie lub 

domięśniowo powinno wywołać zmniejszenie objawów 

domięśniowo powinno wywołać zmniejszenie objawów 

zatrucia w ciągu 1 godziny.

zatrucia w ciągu 1 godziny.

zaburzenia przewodnictwa nerwowo-mięśniowego- u 

zaburzenia przewodnictwa nerwowo-mięśniowego- u 

pacjentów z objawami zaburzeń przewodnictwa nerwowo 

pacjentów z objawami zaburzeń przewodnictwa nerwowo 

mięśniowego należy rozważyć przeprowadzenie oceny 

mięśniowego należy rozważyć przeprowadzenie oceny 

mikrobiologicznej (tężyczka, botulizm).

mikrobiologicznej (tężyczka, botulizm).

Tomografia komputerowa głowy.

Tomografia komputerowa głowy.

background image

neuroleptyki

22

zatrucia lekami

zatrucia lekami

Leczenie

Leczenie

Wstępna stabilizacja

Wstępna stabilizacja

 powinna być przeprowadzona zgodnie z 

 powinna być przeprowadzona zgodnie z 

ogólnie obowiązującymi zasadami .

ogólnie obowiązującymi zasadami .

Leczenie zaburzeń rytmu serca i hipotensji.

Leczenie zaburzeń rytmu serca i hipotensji.

Leczenie drgawek. W przypadkach przebiegających z 

Leczenie drgawek. W przypadkach przebiegających z 

drgawkami            

drgawkami            

podaje się Relanium w dawce 5 mg dożylnie u dorosłych i 0.1- 

podaje się Relanium w dawce 5 mg dożylnie u dorosłych i 0.1- 

0.5 mg/kg dożylnie u dzieci.

0.5 mg/kg dożylnie u dzieci.

Leczenie reakcji dystonicznej. 

Leczenie reakcji dystonicznej. 

difenhydramin

difenhydramin

(25- 50 mg doustnie co 6-8 godzin u 

(25- 50 mg doustnie co 6-8 godzin u 

dorosłych, 

dorosłych, 

5 mg/kg/dobę w dawkach podzielonych u dzieci)  lub 

5 mg/kg/dobę w dawkach podzielonych u dzieci)  lub 

benzatropin

benzatropin

a

a

 (1- 2 mg/dobę) przez okres 24- 48 godzin aby 

 (1- 2 mg/dobę) przez okres 24- 48 godzin aby 

zapobiec nawrotom objawów o typie zaburzeń dystonicznych.

zapobiec nawrotom objawów o typie zaburzeń dystonicznych.

Leczenie zaburzeń przewodnictwa nerwowo-mięśniowego

Leczenie zaburzeń przewodnictwa nerwowo-mięśniowego

Stosowane są: benzodiazepiny, bromokryptyna (2.5 mg dwa 

Stosowane są: benzodiazepiny, bromokryptyna (2.5 mg dwa 

razy dziennie) lub dantrolen (0.8 mg/kg doustnie lub dożylnie 

razy dziennie) lub dantrolen (0.8 mg/kg doustnie lub dożylnie 

co 6 godzin), energiczne nawadnianie pacjenta aby zapobiec 

co 6 godzin), energiczne nawadnianie pacjenta aby zapobiec 

rabdomiolizie.

rabdomiolizie.

background image

neuroleptyki

23

zatrucia lekami

zatrucia lekami

Postępowanie

Postępowanie

Zwolnienie do domu. Pacjenci u których nie obserwuje si

Zwolnienie do domu. Pacjenci u których nie obserwuje si

ę

ę

  

  

żadnych objawów zatrucia mogą zostać wypisani do domu.

żadnych objawów zatrucia mogą zostać wypisani do domu.

Hospitalizacja jest wskazana u pacjentów u których pomimo 

Hospitalizacja jest wskazana u pacjentów u których pomimo 

zastosowanego leczenia nie uzyskano znaczącej poprawy 

zastosowanego leczenia nie uzyskano znaczącej poprawy 

stanu klinicznego w ciągu 1-2  godzin obserwacji i leczenia.

stanu klinicznego w ciągu 1-2  godzin obserwacji i leczenia.

background image

teofilina

24

zatrucia lekami

zatrucia lekami

Postępowanie

Postępowanie

Zwolnienie do domu. 

Zwolnienie do domu. 

Pacjenci bez objawów zatrucia, u których po okresie 4 

Pacjenci bez objawów zatrucia, u których po okresie 4 

godzin od zażycia preparatu o zwykłym czasie uwalniania 

godzin od zażycia preparatu o zwykłym czasie uwalniania 

stężenie teofilny jest w granicach stężeń terapeutycznych. 

stężenie teofilny jest w granicach stężeń terapeutycznych. 

Hospitalizacja. 

Hospitalizacja. 

Wszyscy pacjenci z objawami zatrucia

Wszyscy pacjenci z objawami zatrucia

;

;

 chorzy u których 

 chorzy u których 

stężenie teofiliny w surowicy nie obniża się lub wzrasta 

stężenie teofiliny w surowicy nie obniża się lub wzrasta 

powinni być przyjęci do Oddziału Intensywnej Opieki 

powinni być przyjęci do Oddziału Intensywnej Opieki 

Medycznej. Pacjenci którzy zażyli preparaty o 

Medycznej. Pacjenci którzy zażyli preparaty o 

przedłużonym czasie uwalniania powinni być obserwowani 

przedłużonym czasie uwalniania powinni być obserwowani 

przez okres 24 godziny. 

przez okres 24 godziny. 

background image

25

KONWENCJONALNE I NOWE LEKI PRZECIWDRGAWKOWE

 

 
     NAZWA LEKU              DAWKA (mg/d)            T1/2 (h)           WIĄZANIE Z          
                          
                                                                                                                  
BIAŁKAMI (%)
 
        Fenytoina                           300-400                         24-30                      90
        (Phenytoinum)
 
        Karbamazepina                  600-1200                         8-12                      75
        (Amizepin, Tegretol)
 
 
        Phenobarbital                       60-120                             72                         50
        (Luminal)
 
        Kwas walproinowy            750-3000                         6-12                        90-95
        (Depakina, Convulex)
 
        Felbamat                             2400-3600                        20-24                      25
 
        Gabapentyna                        900-1800                           5-6                          0
        (Neurontin)
 
        Lamotrygina                         300-700                              24                         55
        (Lamictal)
 
        Wigabatryna                        3000-4000                             ?                           0
        
 
        Tiagabina                                   30                                   7-9                        
96
        (Gabril)
 
        Topiramat                                200-250                             21                       13-
17
        (Topamax)    

background image

26

Karbamazepina 

Karbamazepina 

Zsyntetyzowana  w  1952,  została  wprowadzona  w  1962  w  Stanach 

Zsyntetyzowana  w  1952,  została  wprowadzona  w  1962  w  Stanach 

Zjednoczonych  do  leczenia  zapalenia  nerwu  trójdzielnego,  a 

Zjednoczonych  do  leczenia  zapalenia  nerwu  trójdzielnego,  a 

następnie  w  1973  jako  lek  przeciwpadaczkowy.  Chemicznie  jest 

następnie  w  1973  jako  lek  przeciwpadaczkowy.  Chemicznie  jest 

pochodną  iminostilbenu.  Wykazuje  podobieństwo  strukturalne  do 

pochodną  iminostilbenu.  Wykazuje  podobieństwo  strukturalne  do 

trójcyklicznego  leku  antydepresyjnego  -  imipraminy.  i.    Stosowana 

trójcyklicznego  leku  antydepresyjnego  -  imipraminy.  i.    Stosowana 

jest  w  leczeniu  napadów  padaczkowych  częściowych  prostych  i 

jest  w  leczeniu  napadów  padaczkowych  częściowych  prostych  i 

złożonych,  padaczce  grand  mal,  padaczce  z  zaburzeniami 

złożonych,  padaczce  grand  mal,  padaczce  z  zaburzeniami 

psychicznymi,  w  zapobieganiu  nawrotom  psychozy  maniakalno-

psychicznymi,  w  zapobieganiu  nawrotom  psychozy  maniakalno-

depresyjnej,  w  leczeniu  stanów  hipomaniakalnych  oraz  jako  lek  z 

depresyjnej,  w  leczeniu  stanów  hipomaniakalnych  oraz  jako  lek  z 

wyboru w neuralgii nerwu trójdzielnego.

wyboru w neuralgii nerwu trójdzielnego.

Zatrucia  karbamazepiną  zdarzają  się  często,  jednak  rzadko  mają 

Zatrucia  karbamazepiną  zdarzają  się  często,  jednak  rzadko  mają 

przebieg  śmiertelny.  Wiele  objawów  jest  wspólnych  z  obrazem 

przebieg  śmiertelny.  Wiele  objawów  jest  wspólnych  z  obrazem 

przedawkowań trójcyklicznymi antydepresantami i fenytoiną.

przedawkowań trójcyklicznymi antydepresantami i fenytoiną.

 

 

Preparaty:

Preparaty:

Amizepin, Conzepin, Neurotop retard, Tegretol, Tegretol CR, Timonil, 

Amizepin, Conzepin, Neurotop retard, Tegretol, Tegretol CR, Timonil, 

Timonil retard.

Timonil retard.

background image

27

Mechanizm działania: 

Mechanizm działania: 

Nie 

jest 

dokładnie 

poznany. 

Prawdopodobnie 

modyfikuje 

Nie 

jest 

dokładnie 

poznany. 

Prawdopodobnie 

modyfikuje 

przewodnictwo  sodowe,  blokuje  wyładowania  i  stabilizuje  błonę 

przewodnictwo  sodowe,  blokuje  wyładowania  i  stabilizuje  błonę 

neuronu.  Konsekwencją  tego  działania  jest  zmniejszenie  ilości 

neuronu.  Konsekwencją  tego  działania  jest  zmniejszenie  ilości 

krążących 

katecholamin 

(dopaminy 

noradrenaliny) 

oraz 

krążących 

katecholamin 

(dopaminy 

noradrenaliny) 

oraz 

zmniejszenie uwalniania glutaminianów w OUN.

zmniejszenie uwalniania glutaminianów w OUN.

Mechanizm działania toksycznego związany jest przede wszystkim z 

Mechanizm działania toksycznego związany jest przede wszystkim z 

działaniem antycholinergicznym. 

działaniem antycholinergicznym. 

 

 

Farmakokinetyka:

Farmakokinetyka:

Z przewodu pokarmowego ulega powolnemu i niecałkowitemu 

Z przewodu pokarmowego ulega powolnemu i niecałkowitemu 

wchłanianiu, osiągając maksymalne stężenie w surowicy od 6 do 

wchłanianiu, osiągając maksymalne stężenie w surowicy od 6 do 

24h. Ulega wydłużeniu do 72h w przypadku przedawkowania. 

24h. Ulega wydłużeniu do 72h w przypadku przedawkowania. 

Wartość dostępności biologicznej waha się od 70-90%. 

Wartość dostępności biologicznej waha się od 70-90%. 

Karbamazepina jako związek silnie lipofilny ulega szybkiej 

Karbamazepina jako związek silnie lipofilny ulega szybkiej 

dystrybucji do tkanek. Łatwo przechodzi do tkanki mózgowej i do 

dystrybucji do tkanek. Łatwo przechodzi do tkanki mózgowej i do 

płynu mózgowo-rdzeniowego, do śliny, przez łożysko do płodu i do 

płynu mózgowo-rdzeniowego, do śliny, przez łożysko do płodu i do 

mleka matki. Pomimo lipofilnego charakteru karbamazepiny, 

mleka matki. Pomimo lipofilnego charakteru karbamazepiny, 

objętość dystrybucji wynosi 0.8-1.4 L/kg i 3 L/kg po przedawkowaniu. 

objętość dystrybucji wynosi 0.8-1.4 L/kg i 3 L/kg po przedawkowaniu. 

Z białkami osocza wiąże się w 75-80%. Jest wydalana w postaci 

Z białkami osocza wiąże się w 75-80%. Jest wydalana w postaci 

niezmienionej drogą nerek w około 1-2%, pozostała część leku ulega 

niezmienionej drogą nerek w około 1-2%, pozostała część leku ulega 

biotransformacji w wątrobie, tworząc ponad 30 metabolitów. 

biotransformacji w wątrobie, tworząc ponad 30 metabolitów. 

Karbamazepina

Karbamazepina

background image

28

Stężenia karabamazepiny:

Stężenia karabamazepiny:

subterapeutyczne                 poniżej 

subterapeutyczne                 poniżej 

4mg/l

4mg/l

terapeutyczne                       4-12mg/l

terapeutyczne                       4-12mg/l

potencjalnie toksyczne         8-12mg/l

potencjalnie toksyczne         8-12mg/l

toksyczne                             powyżej 

toksyczne                             powyżej 

12mg/l

12mg/l

S

S

  St

  St

adia kliniczne w zatruciach karbamazepiną (wg Ellenhorna):

adia kliniczne w zatruciach karbamazepiną (wg Ellenhorna):

-         

-         

senność, ataksja, oczopląs  – 11-15mg/l

senność, ataksja, oczopląs  – 11-15mg/l

-         

-         

pobudzenie, halucynacje, splątanie, wymioty  – 15-25mg/l

pobudzenie, halucynacje, splątanie, wymioty  – 15-25mg/l

-         

-         

śpiączka, drgawki, zaburzenia rytmu, hipotonia, 

śpiączka, drgawki, zaburzenia rytmu, hipotonia, 

zaburzenia oddychania 

zaburzenia oddychania 

       

       

     

     

– 

– 

poziom 

poziom 

>

>

 25mg/l (najczęściej 40mg/l i więcej)

 25mg/l (najczęściej 40mg/l i więcej)

 

 

Dawka  terapeutyczna:

Dawka  terapeutyczna:

 

 

Maksymalna  dawka  dzienna:  800  -  1200mg, 

Maksymalna  dawka  dzienna:  800  -  1200mg, 

stosowana w dawkach podzielonych 200 - 400mg

stosowana w dawkach podzielonych 200 - 400mg

 

 

Dawka toksyczna:

Dawka toksyczna:

Niebezpieczna dla życia > 6000 mg

Niebezpieczna dla życia > 6000 mg

Osoby stale zażywające karbamazepinę wykazują większą tolerancję 

Osoby stale zażywające karbamazepinę wykazują większą tolerancję 

na lek.

na lek.

 

 

Karbamazepina

Karbamazepina

background image

29

Objawy zatrucia:

Objawy zatrucia:

Objawy  toksyczne  zatruć  karbamazepiną  związane  są  z  działaniem 

Objawy  toksyczne  zatruć  karbamazepiną  związane  są  z  działaniem 

antycholinergicznym. 

Dodatkowo, 

powodu 

podobieństwa 

antycholinergicznym. 

Dodatkowo, 

powodu 

podobieństwa 

strukturalnego  do  imipraminy  możemy  obserwować  drgawki  oraz 

strukturalnego  do  imipraminy  możemy  obserwować  drgawki  oraz 

zaburzenia przewodnictwa pracy serca (rzadko).

zaburzenia przewodnictwa pracy serca (rzadko).

Karbamazepina  wywołuje  głęboką  depresję  oddechową  i  śpiączkę. 

Karbamazepina  wywołuje  głęboką  depresję  oddechową  i  śpiączkę. 

Posiada  również  właściwości  antyarytmiczne,  antydiuretyczne, 

Posiada  również  właściwości  antyarytmiczne,  antydiuretyczne, 

uspokajające, 

antydepresyjne 

oraz 

miorelaksujące. 

Objawy 

uspokajające, 

antydepresyjne 

oraz 

miorelaksujące. 

Objawy 

antydiuretyczne  i  hyponatremia  były  opisane  jako  efekty  uboczne 

antydiuretyczne  i  hyponatremia  były  opisane  jako  efekty  uboczne 

dawek 

terapeutycznych, 

jednak 

nie 

są 

one 

znaczące 

dawek 

terapeutycznych, 

jednak 

nie 

są 

one 

znaczące 

przedawkowaniu, chyba że zostanie wdrożona forsowana diureza.

przedawkowaniu, chyba że zostanie wdrożona forsowana diureza.

Pacjenci zatruci karbamazepiną manifestują objawy pobudzenia 

Pacjenci zatruci karbamazepiną manifestują objawy pobudzenia 

agresji. 

agresji. 

Czę

Czę

sto

sto

 obserwowana jest różnego stopnia depresja 

 obserwowana jest różnego stopnia depresja 

oddechowa i rozszerzenie źrenic, które słabo reagują na światło. 

oddechowa i rozszerzenie źrenic, które słabo reagują na światło. 

W ostrym zatruciu objawy kliniczne pojawiają się z opóźnieniem z 

W ostrym zatruciu objawy kliniczne pojawiają się z opóźnieniem z 

powodu niecałkowitej absorpcji. Początkowe łagodne objawy 

powodu niecałkowitej absorpcji. Początkowe łagodne objawy 

toksyczne są widoczne po 3-5 godzinach od spożycia i ulegają 

toksyczne są widoczne po 3-5 godzinach od spożycia i ulegają 

pogorszeniu do 8-16 godzin.

pogorszeniu do 8-16 godzin.

Karbamazepina

Karbamazepina

background image

30

Diagnostyka:

Diagnostyka:

Opiera się 

Opiera się 

na

na

 wywiad

 wywiad

zie

zie

 lekarski

 lekarski

m

m

, objawy kliniczny takie 

, objawy kliniczny takie 

jak ataksja, stupor i tachykardia z równoczesnym 

jak ataksja, stupor i tachykardia z równoczesnym 

podwyższeniem poziomu karbamazepiny w surowicy. 

podwyższeniem poziomu karbamazepiny w surowicy. 

Oznaczenie stężenia karbamazepiny należy wykonać zaraz 

Oznaczenie stężenia karbamazepiny należy wykonać zaraz 

po przyjęciu pacjenta oraz po 4-6h z powodu opóźnionej 

po przyjęciu pacjenta oraz po 4-6h z powodu opóźnionej 

lub przedłużonej absorpcji. 

lub przedłużonej absorpcji. 

Poziomy we krwi zarówno leku macierzystego jak i 

Poziomy we krwi zarówno leku macierzystego jak i 

metabolitów dobrze korelują ze stanem klinicznym w 

metabolitów dobrze korelują ze stanem klinicznym w 

przedawkowaniu.

przedawkowaniu.

Karbamazepina

Karbamazepina

background image

31

Karbamazepina

Karbamazepina

Klasyfikacja zatrucia CBZ w zależności od dawki toksycznej:

Klasyfikacja zatrucia CBZ w zależności od dawki toksycznej:

1/  łagodne  zatrucie  po  dawce  2  -  10g  CBZ:  senność,  pobudzenie, 

1/  łagodne  zatrucie  po  dawce  2  -  10g  CBZ:  senność,  pobudzenie, 

tachykardia, ataksja, niepokój ruchowy.

tachykardia, ataksja, niepokój ruchowy.

2/  średnie  zatrucie  po  dawce  4  -  18g  CBZ:  drgawki,  płytki  oddech, 

2/  średnie  zatrucie  po  dawce  4  -  18g  CBZ:  drgawki,  płytki  oddech, 

zmienna sztywność mięśni i śpiączka.

zmienna sztywność mięśni i śpiączka.

Zatrucie  średniego  stopnia  charakteryzuje  senność,  niezborność 

Zatrucie  średniego  stopnia  charakteryzuje  senność,  niezborność 

ruchów, zaburzenia mowy, oczopląs, halucynacje, wymioty.

ruchów, zaburzenia mowy, oczopląs, halucynacje, wymioty.

3/ zatrucie ciężkie po dawce większej niż 20g CBZ: głęboka śpiączka 

3/ zatrucie ciężkie po dawce większej niż 20g CBZ: głęboka śpiączka 

niewydolnością 

krążeniową 

i/lub 

oddechową 

(zaburzenia 

niewydolnością 

krążeniową 

i/lub 

oddechową 

(zaburzenia 

oddychania,  obrzęk  płuc,  zaburzenia  rytmu  i  przewodnictwa, 

oddychania,  obrzęk  płuc,  zaburzenia  rytmu  i  przewodnictwa, 

hipotonia) oraz brak odruchów mięśniowych, drgawki uogólnione.

hipotonia) oraz brak odruchów mięśniowych, drgawki uogólnione.

background image

32

Układ nerwowy:

Układ nerwowy:

Pobudzenie  psychoruchowe,  dezorientacja,  zachowanie  agresyjne, 

Pobudzenie  psychoruchowe,  dezorientacja,  zachowanie  agresyjne, 

bóle  i  zawroty  głowy,  zaburzenia  świadomości,  zaburzenia 

bóle  i  zawroty  głowy,  zaburzenia  świadomości,  zaburzenia 

równowagi, ataksja, niezborność ruchów, senność, śpiączka, drżenia 

równowagi, ataksja, niezborność ruchów, senność, śpiączka, drżenia 

mięśniowe,  drgawki,  rozszerzenie  źrenic,  zaburzenia  widzenia  - 

mięśniowe,  drgawki,  rozszerzenie  źrenic,  zaburzenia  widzenia  - 

podwójne widzenie, oczopląs, porażenia mięśni gałki ocznej

podwójne widzenie, oczopląs, porażenia mięśni gałki ocznej

Układ krążenia

Układ krążenia

:

:

Bradykardia,  spadek  ciśnienia  tętniczego  krwi  lub  nadciśnienie, 

Bradykardia,  spadek  ciśnienia  tętniczego  krwi  lub  nadciśnienie, 

zaburzenia 

rytmu 

nadkomorowe 

komorowe, 

zaburzenia 

zaburzenia 

rytmu 

nadkomorowe 

komorowe, 

zaburzenia 

przewodzenia, wydłużenie zespołu QRS i odcinka QT.

przewodzenia, wydłużenie zespołu QRS i odcinka QT.

Układ oddechowy

Układ oddechowy

:

:

Spłycenie 

oddechu, 

porażenie 

ośrodka 

oddechowego, 

Spłycenie 

oddechu, 

porażenie 

ośrodka 

oddechowego, 

śródmiąższowe zapalenie płuc, obrzęk płuc.

śródmiąższowe zapalenie płuc, obrzęk płuc.

Przewód pokarmowy:

Przewód pokarmowy:

Nudności, wymioty.

Nudności, wymioty.

Skóra, bł. śluzowe

Skóra, bł. śluzowe

:

:

Zaczerwienienie i suchość skóry, wzrost temperatury, pęcherze 

Zaczerwienienie i suchość skóry, wzrost temperatury, pęcherze 

podobne do występujących w zatruciu barbituranami

podobne do występujących w zatruciu barbituranami

 

 

Karbamazepina

Karbamazepina

background image

33

Karbamazepina

Karbamazepina

Leczenie:

Leczenie:

Zabezpieczenie podstawowych funkcji życiowych pacjenta.

Zabezpieczenie podstawowych funkcji życiowych pacjenta.

Ocena wydolności układu oddechowego. Pacjentów w stanie śpiączki 

Ocena wydolności układu oddechowego. Pacjentów w stanie śpiączki 

należy  sztucznie  wentylować.  Monitorować  ciśnienie  tętnicze  krwi. 

należy  sztucznie  wentylować.  Monitorować  ciśnienie  tętnicze  krwi. 

Niskie  ciśnienie  tętnicze  krwi  wymaga  podawania  płynów  dożylnie 

Niskie  ciśnienie  tętnicze  krwi  wymaga  podawania  płynów  dożylnie 

oraz amin presyjnych. 

oraz amin presyjnych. 

Pacjentów  objawowych  lub  tych  którzy  spożyli  kilka  gramów 

Pacjentów  objawowych  lub  tych  którzy  spożyli  kilka  gramów 

karbamazepiny  oraz  z  wysokim  i  wzrastającym  poziomem  leku  w 

karbamazepiny  oraz  z  wysokim  i  wzrastającym  poziomem  leku  w 

surowicy 

należy 

leczyć 

oddziale 

intensywnej 

opieki 

surowicy 

należy 

leczyć 

oddziale 

intensywnej 

opieki 

toksykologicznej. 

toksykologicznej. 

Pacjentów bezobjawowych należy obserwować minimum 6 godzin od 

Pacjentów bezobjawowych należy obserwować minimum 6 godzin od 

zatrucia.

zatrucia.

Aby  zabezpieczyć  przed  absorpcją  z  przewodu  pokarmowego 

Aby  zabezpieczyć  przed  absorpcją  z  przewodu  pokarmowego 

wykonać płukanie żołądka, podawać węgiel aktywowany oraz środek 

wykonać płukanie żołądka, podawać węgiel aktywowany oraz środek 

przeczyszczający.

przeczyszczający.

W  przypadku  pojawienia  się  objawów  zespołu  antycholinergicznego 

W  przypadku  pojawienia  się  objawów  zespołu  antycholinergicznego 

podawać  salicylan  fizostygminy  -  0.5mg  i.v.  co  kilka  minut  aż  do 

podawać  salicylan  fizostygminy  -  0.5mg  i.v.  co  kilka  minut  aż  do 

zmniejszenia lub ustąpienia objawów. 

zmniejszenia lub ustąpienia objawów. 

Postępowanie objawowe.

Postępowanie objawowe.

Brak specyficznych odtrutek.

Brak specyficznych odtrutek.

background image

34

FENYTOINA

FENYTOINA

leczenie

leczenie

płukanie żołądka - do 12 godzin od spożycia

płukanie żołądka - do 12 godzin od spożycia

węgiel aktywowany - 100-150g u dorosłych, pozostawiony po 

węgiel aktywowany - 100-150g u dorosłych, pozostawiony po 

zabiegu płukania żołądka, 

zabiegu płukania żołądka, 

 

 

siarczan sodu przeczyszczająco

siarczan sodu przeczyszczająco

leczenie objawowe - postępowanie wg zasad intensywnej terapii -  

leczenie objawowe - postępowanie wg zasad intensywnej terapii -  

- spadek CTK - płyny i.v., aminy presyjne

- spadek CTK - płyny i.v., aminy presyjne

- blok serca - atropina 0.5-1mg i.v., stymulacja endokawitarna

- blok serca - atropina 0.5-1mg i.v., stymulacja endokawitarna

- drgawki - Relanium 0,1-0,3mg/kg do 20mg jednorazowo, można 

- drgawki - Relanium 0,1-0,3mg/kg do 20mg jednorazowo, można 

powtórzyć po 10-20min.,     uwaga - możliwa depresja ośrodka 

powtórzyć po 10-20min.,     uwaga - możliwa depresja ośrodka 

oddechowego

oddechowego

-

hiperglikemia - małe dawki insuliny, płyny i.v.

hiperglikemia - małe dawki insuliny, płyny i.v.

H.D. - skuteczność niewielka

H.D. - skuteczność niewielka

H.P. - na kolumnie węglowej polecana przy ciężkich zatruciach; 

H.P. - na kolumnie węglowej polecana przy ciężkich zatruciach; 

background image

35

Zespół cholinolityczny

Zespół cholinolityczny

Receptory cholinergiczne

Receptory cholinergiczne

Nikotynowe – 

Nikotynowe – 

zwoje autonomiczne, rdzeń nadnerczy, 

zwoje autonomiczne, rdzeń nadnerczy, 

                       

                       

płytka nerwowo- mięśniowa, OUN.        

płytka nerwowo- mięśniowa, OUN.        

   

   

 

 

Muskarynowe  – 

Muskarynowe  – 

M1:  komórki  okładzinowe  żołądka, 

M1:  komórki  okładzinowe  żołądka, 

OUN.

OUN.

                           

                           

M2: serce, oskrzela, jelita, OUN.

M2: serce, oskrzela, jelita, OUN.

background image

36

Zespół cholinolityczny

Zespół cholinolityczny

 

 

                                   

                                   

Objawy centralne

Objawy centralne

·       Śpiączka
·       Niewydolność oddechowa
·       Stupor
·       Zespół deliryjny (dezorientacja, halucynacje wzrokowe i 
słuchowe,   
        nadpobudliwość)
·       Wstrząs
·       Zaburzenia pamięci
        Dodatni objaw Babińskiego  

background image

37

Zespół cholinolityczny

Zespół cholinolityczny

Objawy obwodowe

       

Przyspieszenie akcji serca

Przyspieszenie akcji serca

·       Zaburzenia rytmu serca

·       Zaburzenia rytmu serca

·       Rozszerzenie źrenic

·       Rozszerzenie źrenic

·       Zatrzymanie moczu

·       Zatrzymanie moczu

·       Atonia jelit

·       Atonia jelit

·       Hypertermia

·       Hypertermia

·       Suchość błon śluzowych

·       Suchość błon śluzowych

Czerwona, sucha skóra

Czerwona, sucha skóra

 

 

background image

38

Zespół cholinolityczny

Zespół cholinolityczny

Przyczyny zespołu cholinolitycznego

Przyczyny zespołu cholinolitycznego

 

 

·       Etanol

·       Etanol

·       Leki: 

·       Leki: 

o działaniu parasympatykolitycznym

o działaniu parasympatykolitycznym

atropina, scopolamina, homatropina, Scopolan (Buscopan) 

atropina, scopolamina, homatropina, Scopolan (Buscopan) 

oxyfenonium (Spasmophen)

oxyfenonium (Spasmophen)

    

    

Trójcykliczne leki przeciwdepresyjne

Trójcykliczne leki przeciwdepresyjne

Amitryptylina, Imipramina, nortryptylina, clomipramina (Hydiphen, 

Amitryptylina, Imipramina, nortryptylina, clomipramina (Hydiphen, 

Anafranil), Doxepin (Sinequan), opipramol (Pramolan).

Anafranil), Doxepin (Sinequan), opipramol (Pramolan).

fenotiazyny

fenotiazyny

Promazyna, Chlorpromazyna (Fenactil), lewomepromazyna 

Promazyna, Chlorpromazyna (Fenactil), lewomepromazyna 

(Tisercin)

(Tisercin)

Pochodne piperydynowe – Thioridazyna

Pochodne piperydynowe – Thioridazyna

Pochodne piperazynowe – Pernazyna, flufenazyna (Mirenil)

Pochodne piperazynowe – Pernazyna, flufenazyna (Mirenil)

background image

39

Zespół cholinolityczny

Zespół cholinolityczny

Leki przeciwhistaminowe  

Leki przeciwhistaminowe  

       

       

dimenhydrynat (Aviomarin), Hydroxyzyna (Atarax)

dimenhydrynat (Aviomarin), Hydroxyzyna (Atarax)

    

    

leki stosowane w chorobie Parkinsona

leki stosowane w chorobie Parkinsona

    

    

Parkopan (triheksyfenidyl), Akineton (biperiden), Pridinol,     

Parkopan (triheksyfenidyl), Akineton (biperiden), Pridinol,     

    

    

Cogentin (benzatropina).

Cogentin (benzatropina).

    

    

karbamazepina

karbamazepina

    

    

Glutetymid

Glutetymid

·       Rośliny 

·       Rośliny 

Atropa belladonna (Wilcza jagoda), Datura stramonium (bieluń 

Atropa belladonna (Wilcza jagoda), Datura stramonium (bieluń 

dziędzierzawa), Hyoscyamus niger (Lulek czarny).

dziędzierzawa), Hyoscyamus niger (Lulek czarny).

·       Grzyby o działaniu atropinowym

·       Grzyby o działaniu atropinowym

Amanita muscaria (muchomor czerwony), Amanita pantherina 

Amanita muscaria (muchomor czerwony), Amanita pantherina 

(Muchomor plamisty).

(Muchomor plamisty).

background image

40

Zespół cholinolityczny

Zespół cholinolityczny

Salicylan fizostygminy:

 
 
·

       

Amina czwartorzędowa (znosi objawy obwodowe, przechodzi przez 

barierę krew-mózg znosząc objawy ośrodkowe).
·

       

Blokuje  AchE  co  prowadzi  do  wzrostu  stężenie  ACh  w  synapsach 

nerwowych.
·

       

Początek  działania  (  po  podaniu  dożylnym  lub  domię-śniowym  3-

8min.),  maximum  działania  osiąga  po  5-10min.  Działanie  utrzymuje 
się przez 30min. do 5 godzin. 
·

       

Wskazania do podania salicylanu fizostygminy:

Stwierdzenie  co  najmniej  1  objawu  centralnego  i  2  obwodowych, 
bądź 1 objawu centralnego i 1 obwodowego, gdy czynnik wywołujący 
został zidentyfikowany.
·

       

Dawkowanie:  początkowo  0.5-2mg  iv.  lub  im.,  gdy  brak  reakcji 

dawkę powtórzyć po 20 min. Brak efektu po podaniu 2 dawki skłania 
do poszukiwania innego czynnika odpowiedzialnego za stan chorego.
        Gdy  osiągniemy  spodziewany  efekt  po  podaniu  salicylanu 
fizostygminy  (np.  ustąpienie  pobudzenia,  halucynacji  itp.),  kolejne 
dawki  podawać  w  odstępach  30-90min.,  bądź  w  ciągłym  wlewie 
(tempo podaży zależy od  stanu chorego). 
       Nie należy przekraczać dobowej dawki 35mg.
U dzieci: 0.02 mg/kg masy ciała (max. 2mg do 5r.ż., 4mg powyżej 
5r.ż.).

 

background image

41

Zespół cholinolityczny

Zespół cholinolityczny

Salicylan fizostygminy cd.

 
Przeciwwskazania:

       

Astma oskrzelowa

       

Cukrzyca

       

Mechaniczna niedrożność jelit

       

Zatrzymanie moczu (przeszkoda mechaniczna).

Ostrożnie:

      

Padaczka (może wywołać drgawki)

      

Zespół Parkinsona

      

Bradykardia

      

W  zatruciu  lekami  o  działaniu  kardiotoksycznym  (np.  trójcykliczne 

antydepresanty).

background image

42

Zespół cholinolityczny

Zespół cholinolityczny

Przedawkowanie (zespół cholionergiczny):

       

Skurcz oskrzeli

   

Nadmierne wydzielanie (poty, biegunka, łzawienie, nadmierne wydzielanie 

w drzewie oskrzelowym).

       

Nudności, wymioty

       

Bradykardia

       

Ataksja, niedowłady

       

Drżenia mięśniowe

       

Drgawki

       

Omamy

       

Porażenie mięśni szkieletowych

 
Postępowanie:

       

W razie konieczności: intubacja, odsysanie wydzieliny z oskrzeli, 

mechaniczna wentylacja.

       

Atropina i.v. w dawce 2-4mg co 3-10min. (0.5mg atropiny na każdy 1mg 

podanego salicylanu fizostygminy), aż do ustąpienia objawów 
muskarynowych.


Document Outline