Metoda
punktowania
Metoda
punktowania
Istnieje wiele metod oceniających nie sylwetkę jako
całość, ale poszczególne jej elementy. Metody
oceniające wybrane elementy postawy ciała w skrócie
można określać jako metody punktowania, gdyż za
ustawienie poszczególnych elementów ciała badający
przyznaje punkty.
Metody te są łatwe w użyciu, nie wymagają
specjalistycznej aparatury pomiarowej, uwzględniają
także indywidualne postawy dziecka. Dokładnie
umiejscowione są w nich odchylenia w postawie, co
pozwala wytyczyć plan postępowania korekcyjnego.
Mankamentami tej grupy metod jest to, że wymagają
dużej wprawy od badającego, od której zależy: co przy
ocenie uznać za wadę, a co za normę rozwojową.
METODA PUNKTOWANIA WG
KASPERCZYKA
Autor dokonał oceny poszczególnych elementów ciała w dwóch
płaszczyznach. Badaniu podlegają następujące elementy:
w płaszczyźnie strzałkowej: 1. głowa, 2. barki, 3. łopatki,
4. klatka piersiowa, 5. brzuch, 6. plecy;
w płaszczyźnie czołowej (w ustawieniu przodem): 1.
barki, 2. klatka piersiowa, 3. kolana;
w płaszczyźnie czołowej (w ustawieniu tyłem): 1. barki,
2. łopatki, 3. kręgosłup.
Za każdy element przypisywano określoną liczbę punktów.
Skala punktów przedstawiała się następująco:
- prawidłowy układ ocenianego elementu = 0 pkt
- niewielkie odchylenie od stanu prawidłowego = 1 pkt
- znaczne odchylenie od stanu prawidłowego = 2 lub 3 pkt
- zniekształcenia dużego stopnia, zmiany o charakterze
strukturalnym (stan patologiczny) = 3 lub 5 pkt
I. Ustawienie głowy
O pkt - ustawienie
prawidłowe: nos nie
jest wysunięty poza
pion przechodzący
przez górną część
rękojeści mostka;
1 pkt - wysunięta do
przodu: twarz nie jest
wysunięta poza pion
przechodzący przez
rękojeść mostka;
2 pkt - silnie wysunięta
do przodu.
1pkt
2
pkt
II. Ustawienie barków
0 pkt - stan prawidłowy:
barki ustawione
symetrycznie w
płaszczyźnie czołowej, a w
płaszczyźnie strzałkowej
ich szczyt znajduje się na
tylnej części szyi;
1 pkt - asymetryczne lub
wysunięte lekko do
przodu;
2 pkt - silnie
asymetrycznie wysunięte
do przodu, szczyt barków
znajduje
się przed konturem szyi.
1pk
t
2pkt
O pkt - łopatki tworzą
jednolitą płaszczyznę
pleców;
1 pkt - łopatki odstają
od płaszczyzny
pleców na więcej niż
jeden palec;
2 pkt - łopatki odstają
od płaszczyzny
pleców na więcej niż
dwa pałce.
1pkt
2pkt
III. Ustawienie łopatek
O pkt - klatka
piersiowa dobrze
wysklepiona: najdalej
wysuniętą ku
przodowi częścią ciała
jest przednia ściana
klatki piersiowej;
A) klatka piersiowa
szewska:
1 pkt - spłaszczona;
2 pkt - płaska ze
śladami przebytej
krzywicy;
3 pkt - szewsko-
lejkowata;
IV. Ustawienie i kształt klatki
piersiowej
2 pkt
3
pkt
B) klatka piersiowa
kurza:
1 pkt - niewielkie
zmiany kształtu o
charakterze kurzym;
2 pkt - kurza ze
śladami krzywicy;
3 pkt - kurza z
dużymi
zniekształceniami w
postaci różańca
pokrzywiczego i
bruzdy Harrisona.
1-3 pkt
V. Ustawienie brzucha
• 0 pkt - brzuch płaski
• 1 pkt - brzuch
uwypuklony, nie
wysunięty poza linię
klatki piersiowej;
• 2 pkt - brzuch
uwypuklony, wysunięty
poza linię klatki
piersiowej;
• 3 pkt - brzuch obwisły.
1
pkt
2
pkt
3
pkt
0 pkt - łagodnie zarysowany
kształt kifozy piersiowej;
k1:foza piersiowa
zwiększona:
A) kifoza piersiowa zwiększona;
1 pkt – kifoza piersiowa
powiększona
2 pkt - kifoza piersiowa silnie
powiększona;
3 pkt - utrwalona
hiperkifoza;
B) Kifoza piersiowa
zmniejszona:
1 pkt -kifoza piersiowa
spłaszczona;
2 pkt - kręgosłup prosty,
plecy płaskie;
VI. Ukształtowanie kifozy
piersiowej
A
B
1 pkt
2 pkt
3 pkt
1 pkt
2 pkt
0 pkt - łagodnie zarysowany kształt lordozy
lędźwiowej;
1 pkt - lordoza lędźwiowa nieznacznie
pogłębiona;
2 pkt - lordoza lędźwiowa silnie pogłębiona;
3 pkt - utrwalona hiperlordoza.
VII. Ukształtowanie lordozy
lędźwiowej
1 pkt
2 pkt
3 pkt
VIII. Boczne skrzywienie
kręgosłupa (skolioza)
0 pkt - kręgosłup prosty;
1 pkt - skoLioza niewielkiego stopnia;
2 – 3 pkt - skolioza znacznego stopnia z rotacją;
4 – 5 pkt - skrzywienie dużego stopnia z garbem
żebrowym.
1 pkt
2 pkt
3 pkt
IX. Ustawienie kolan
0 pkt - kończyny proste, kolana i
pięty przylegają do siebie; olana
A) Kolana koślawe:
1 pkt - przyśrodkowe kostki
oddalone od siebie o ponad 1
cm;
2 pkt - kolana silnie koślawe,
odstęp między przyśrodkowymi
kostkami wynosi ponad 3 cm.
B) Kolana szpotawe:
1 pkt - kolana nie przylegają do
siebie (odstęp wynosi ponad 1
cm);
2 pkt - silnie szpotawe kolana
me przylegają do siebie (odstęp
ponad 3 cm):
1 pkt
2 pkt
1
pkt
2 pkt
A
B
X. Wysklepienie stopy
0 pkt - stopa dobrze
wysklepiona;
1 pkt - stopa
spłaszczona;
2 pkt - stopa płaska;
3 pkt - stopa płasko-
koślawa.
1 pkt
2 pkt
3 pkt
Metoda punktowania –
Interpretacja wyników
O jakości postawy decyduje suma otrzymanych
punktów - im większa ich liczba tym gorsza
postawa.
Najczęściej stosuje się podział na dwie kategorie:
Postawę prawidłową
Postawę wadliwą
Kasperczyk proponuje też trzy kategorie:
A – postawę bardzo dobrą
B – postawę przeciętną
C – postawę złą
Metoda punktowania –
Interpretacja wyników
Metoda pozwala na analityczny opis elementów
postawy; wymienia wady, ich lokalizację,
charakter i wielkość.
Wykorzystywana nie tylko w ortopedii, ale także
w wychowaniu fizycznym.
Poparta dodatkowymi technikami badania
ortopedycznego daje często większą wartość
niż badanie poszczególnych elementów
postawy za pomocą specjalnych przyrządów
pomiarowych.
Zastosowanie tej metody do oceny
indywidualnej młodego pacjenta wydaje
się nie przysparzać większych
problemów, jeśli tylko spełnimy określone
warunki:
Znajomość badania ortopedycznego oraz
rozwoju biologicznego człowieka;
Ujednolicenie kryteriów rozstrzygania co jest
normą a co odchyleniem od normy.
Indywidualnie
W grupie stosowanie metody punktowania wydaje
nam się nieco trudniejsze.
Diagnostyka indywidualna przeniesiona Np. na
grunt szkolny może posłużyć nauczycielowi
wychowania fizycznego do przeprowadzenia
grupowego rozpoznania.
Podczas lekcji „badający” może ocenić grupę
kolejno ogarniając wzrokiem poszczególne dzieci.
Grupowo
Grupowo – c. d.
Obserwacje te nie zastępują badania
indywidualnego, lecz mogą stworzyć
obiektywną podstawę do określenia
wspólnych potrzeb korekcyjnych dzieci w
grupie i/lub służyć jako wstępny przesiew,
zwracający uwagę na dzieci wymagające
indywidualnej oceny i korekcji.
Przykład:
Grupa 13 uczniów klasy I i II
gimnazjum (fragment oceny postawy)
Ad. I. Ustawienie głowy
84,6% ma prawidłowo ułożoną głowę, 2 uczniów (15,4%) ma głowę
wysuniętą lekko do przodu. Może to być związane z nawykiem złej
postawy podczas długiego przesiadywania w ławkach szkolnych.
Problem mogą stanowić źle dopasowane ławki do wzrostu uczniów
Ad. II. Ustawienie barków
Połowa uczniów (53,9%) ma barki ustawione symetrycznie, 46,1%
uczniów ma barki ustawione asymetrycznie, co może być
wynikiem przyjmowania niedbałej sylwetki podczas odrabiania
lekcji , bądź złego noszenia plecaka ( przeważnie na jednym
ramieniu)
Ad. III. Ustawienie łopatek
Większość uczniów bo aż 61,5% ma wadliwe ułożenie łopatek
(lekko odstają od płaszczyzny pleców). W dwóch przypadkach ma
to również ścisły związek z ułożeniem barków - asymetria
Korektywa jako część wychowania fizycznego jest
procesem opierającym się o:
Diagnozę i prognozę
Programowanie
Realizację
Kontrolę i ocenę wyników
Przebieg taki będzie miało zarówno postępowanie
korekcyjne indywidualne jak i grupowe.
Przebieg procesu
korektywy
Diagnoza i prognoza
Morfologiczna –
uproszczone oględziny
ortopedyczne, rozszerzone o ocenę
sprawności ogólnej, wytrzymałości mm
posturalnych
Środowiskowa –
analiza warunków
środowiskowych, mających wpływ na
postawę ciała
Fizjologiczna –
ocena umiejętności
dokonania korekcji lokalnej
Diagnoza i prognoza
W każdym z trzech torów ustalany
jest program postępowania
korekcyjnego, wytyczne jego
realizacji oraz konkretne zadania
korekcyjne.
Takie trójtorowe działanie ma na celu
usunięcie wady, bądź jej zmniejszenie
lub zahamowanie postępowania.
Programowanie
Tor fizjologiczny:
stosowanie pozycji wyjściowych, samorzutnie
dokonujących korekcji lokalnych; po opanowaniu
„czucia” prawidłowej postawy przejście d pozycji
trudniejszych;
Tor morfologiczny:
określenie jakie zespoły mm szczególnie wymagają
rozciągnięcia, a jakie należy wzmocnić oraz czy
kompensacja już się dokonała czy istnieje tylko jej
zagrożenie, a co za tym idzie jaką stosować
stabilizację, by właściwie odbywał się ruch
korekcyjny;
Tor środowiskowy:
zwrócenie uwagi dziecka i jego opiekuna na
konieczność przestrzegania systemu 24-
godzinnego i poinstruowanie o szczególnych
zaleceniach i przeciwwskazaniach.
Realizacja
Szczegółowo określony program dla
poszczególnych wad postawy.
Jednak zadania ogólne ćwiczeń
korekcyjnych są jednakowe dla wszystkich
rodzajów wad postawy:
wyrobienie nawyku prawidłowej postawy;
uzyskanie zrównoważenia postawy w oparciu o
właściwe ogólne zrównoważenie ciała;
umiejętność stosowania tej pozycji we
wszystkich czynnościach życia codziennego.
Zadania szczegółowe dobierane są na
podstawie zdiagnozowanej wady i stopnia
jej rozległości.
Przykład zadań szczegółowych –
Hiperlordoza lędźwiowa
1) rozciągnięcie zespołu mm nadmiernie
napiętych (szczególnie biodrowo-lędźwiowego i
prostownika grzbietu w odcinku lędźwiowym i
mm towarzyszących);
2) zwiększenie siły i wytrzymałości mm brzucha
(zwłaszcza prostego), pośladkowych wielkich i
kulszowo goleniowych w pozycjach zbliżenia
przyczepów;
3) utrzymanie prawidłowej ruchomości kręgosłupa;
4) wzmocnienie siły mm grzbietu odcinka
piersiowego (warunek podstawowy do
czynnego ustalania kl. p., niezbędny we
wzmacnianiu mm brzucha)
Ocena i kontrola wyników
Oparte na tych samych metodach co podczas diagnozy
określenie czy:
wyrobił się u dziecka nawyk długotrwałego
utrzymywania postawy w najczęstszych
czynnościach;
dziecko jest zdolne do utrzymywania prawidłowej
postawy w sytuacjach emocjonalnych;
osiągnięty został dobry poziom sprawności ogólnej
(poczucie potrzeby codziennej aktywności fizycznej);
opanowana jest wiedza w ramach osobistej kultury
fizycznej (dbałość o postawę ciała w czasie całego
życia)
DZIĘKUJEMY ZA
UWAGE
Marta Kuźmińska
Katarzyna Stolarczyk
Stanisław Woźniak