PARAZYTOLOGIA 

LEKARSKA

2. ROBAKI PŁASKIE 

(PLATYHELMINTHES)

2.2. TASIEMCE (CESTODA)

Zbigniew Pokora

Apoliza 

(ang. apolysis) – to zjawisko samorzutnego odrywania się proglotydów 

macicznych od strobili tasiemców; na wykładzie odróżniałem apolizę właściwą, 

rzekoma i hiperapilizę.

Boczne położenie otworów płciowych

 – charakterystyczne dla tasiemców 

rzędu Cyclophyllidea umiejscowienie otworów płciowych na bocznych 

krawędziach proglotydu. Rozróżnia się: 1) położenie jednostronne, gdy otwory te 

leżą we wszystkich proglotydach po jednej stronie strobili; 2) położenie 

regularnie naprzemianległe, gdy ich położenie zmienia się wzdłuż strobili co 

określona liczbę proglotydów; 3) położenie nieregularne naprzemianległe, gdy 

ich położenie zmienia się wzdłuż strobili w nieregularnych okresach.

Brzuszne położenie otworów płciowych

 – charakterystyczne dla 

tasiemców rzędu Pseudophyllidea umiejscowienie ujść męskich i żeńskich 

narządów płciowych na powierzchniach brzusznych proglotydów.

Cerkomer

 – przydatek ogonowy obecny u cerkoidów (drugich stadiów 

larwalnych tasiemców), na którym zachowują się larwalne haki onkosfery 

(obecny w procerkoidzie i cysticerkoidzie).

Cyclophyllidea

 – jeden z dwóch rzędów tasiemców ważnych z medycznego 

punktu widzenia; są to tasiemce ze skoleksem zaopatrzonym w 4 przyssawki i 

wierzchołkowy ryjek (rostellum), uzbrojony w haki, który może jednak być 

uwsteczniony lub zanikać; żyworodne, zatoki płciowe obecne są na krawędzi 

bocznej proglotydów (u wszystkich gatunków, które poznaliście), wyjątkowo 

tylko po stronie brzusznej, macica ślepo zamknięta w parenchymie; w rozwoju 

pozazarodkowym zasadniczo występuje tylko jeden żywiciel pośredni, chociaż, 

aczkolwiek rzadko, mogą też obecni być dwaj żywiciele pośredni, wtedy cykl 

przypomina z grubsza rozwój Pseudophyllidea, drugim żywicielem takich 

tasiemców są ryby, w których rozwija się odpowiednik plerocerkoida 

(plerocercus), ich żywicielami ostatecznymi są ptaki rybożerne – mówiłem o 

tym na wykładzie; tutaj należą wszystkie tasiemce, które poznaliście, z 

wyjątkiem bruzdogłowca.

Jajo 

– rozwijający się zarodek lub larwa w otoczkach jajowych, przykładem jaja 

tasiemców rzędu Pseudophyllidea.

Jajo inwazyjne

 – jajo pasożyta, zazwyczaj z rozwiniętym zarodkiem lub larwą, 

której dalszy rozwój możliwy jest po wniknięciu do organizmu żywiciela (termin 

używany też w kontekście zarodków Cyclophyllidea, będących tasiemcami 

żyworodnymi).

Pseudophyllidea

 - jeden z dwóch rzędów tasiemców ważnych z medycznego 

punktu widzenia; wieloczłonowe tasiemce (wcześniej tu grupowane tasiemce 

monozoiczne obecnie są wydzielane w odrębnym rzędzie – Caryophyllidea), z 

nieuzbrojonym skoleksem, zaopatrzonym w bruzdy przylgowe (bothria, NIE 

MYLIĆ Z PRZYSSAWKOWYMI = bothridia) – brzuszną i grzbietową; zatoka 

płciowa po stronie brzusznej proglotydu, wyjątkowo tylko po jego stronie 

grzbietowej (Echinophallidae), macica drożna (tokostom), jajorodne, jaja 

przeważnie opatrzone wieczkiem, pierwsze stadium larwalne (koracidium) 

wolnożyjące, dla pełnego rozwoju wymagają zwykle dwóch żywicieli 

pośrednich (triheteroksenia); tutaj należy Diphyllobothrium latum.