WIEK STARCZY

GERONTOLOGIA

•

Gerontologia

–

nauka o

procesach starzenia się

Jest to

interdyscyplinarny splot

biologii,

medycyny,

kulturoznawstwa

psychologii i zasadniczo
antropologii kulturowej

w terenie

Psychologia

starości

•

Zagadnieniem tym zajmuje się

psychogeriatria

- dziedzina badająca zjawiska psychiczne i

biologiczne, zaczynające się po 50 roku życia, a

występujące głównie u osób w wieku senioralnym.

Specyficzne dla starości zjawiska biopsychiczne to

zmniejszenie elastyczności struktur poznawczych

i adaptacji, możliwości kontaktowania się z

otoczeniem, wzrost poczucia izolacji społecznej, a

także nawarstwione kryzysy psychiczne - utrata

partnera życiowego, syndrom opuszczonego

gniazda, lęk przed przyszłością, negatywny bilans

życia.

CD…

•

Zacierają się granice między normą i patologią,

będące wyrazem zmienionego rozumienia

rzeczywistości, co implikuje liczne objawy

psychopatologiczne.

Psychologia starości stawia przed sobą

następujące zadania:

· badanie stopnia wydajności i możliwości

obciążenia seniorów,

· poszukiwanie możliwości terapeutycznych

wpływania na proces starzenia się,

· kształtowanie odpowiedniego otoczenia

Starość



Okres starości przypada po 60 roku

życia . Poczucie dodatnego bądź

ujemnego bilansu życia powoduje , że

starość może być pogodna i spokojna

bąź smutna i przegnajbająca . Dlatego

też wymienia się sprzecznie cechy

jako charakterystyczna dla wieku

starszego , np. smutek ale i radość lub

starczy egoizm i despotyzm , ale też

okazywanie bezinteresownej miłości .

Starzenie się



Starzenie się jest naturalnym procesem zmniejszania

się z wiekiem biologicznej aktywności organizmu, a

śmierć wieńcząca starzenie się jest nieunikniona. W

procesie starzenia procesy kataboliczne przeważają

nad anabolicznymi. Organizm nie nadąża z

procesami odnowy i regeneracji zniszczonych

komórek i tkanek, wykazuje zmiany regresyjne.

Starzenie uwarunkowane jest biologicznie przez

czynniki genetyczne, oraz procesy fizjologiczne

odbywające się na poziomie komórki, tkanki czy

narządu. Na proces starzenia się wpływają również

czynniki społeczne i psychologiczne, które maja

wpływ na osobowość człowieka oraz jego życie

emocjonalne i duchowe

Starzenie psychologiczne

Starzenie psychologiczne to zmiany, do jakich dochodzi pod

wpływem czasu w osobowości, w .życiu emocjonalnym i

duchowym człowieka. Jest ono ściśle związane ze zmianami

biologicznymi zachodzącymi w całym organizmie, a w

szczególności w mózgu. Szereg zaburzeń w fizjologii pracy

mózgu powoduje różne psychologiczne objawy starzenia:

- słabnięcie funkcji postrzegania

- osłabienie słuchu i wzroku – utrudnia kontakt ze światem

zewnętrznym

- zaburzenie systemu pamięci krótkotrwałej i większa

podatność na bodźce rozpraszające oraz spowolnienie czasu

reakcji powodują, że człowieka w tym wieku gorzej

przyswaja sobie nowe treści

- zmniejszona zdolność przystosowania się do zmian

zachodzących w bliższym lub dalszym otoczeniu

- pogorszenie funkcjonowania intelektualnego (po 60. roku

życia)

Starzenie społeczne

Wpływa na postawe jaką człowiek przyjmuje

w stosunku do tego okresu życia w jakim się

znajduje. Dwie podstawowe postawy

psychiczne starzenia się:

- pierwszy sposób realizują ludzie, którzy

cały czas tkwią w przeszłości i krytykują

wszystko i wszystkich. Ich charakter odpycha

młodych – pozostają smutni i samotni.

- drudzy świadomi swoich ograniczeń próbują

w tym okresie odnaleźć nową młodość.

Starzenie biologiczne

– organizm nasz zbudowany jest z licznych

komórek. Komórki te w trakcie życia stale są

wymieniane na nowe. Jednak w miarę

upływu lat wymiana ta przebiega dużo

wolniej tak, że pula komórek ulega

zmniejszeniu. W trakcie życia na komórki

działa szereg czynników, niektóre z nich to

wolne rodniki, pasożyty, promieniowanie

ultrafioletowe, itp., które ją uszkadzają.

Wszystkie nasze komórki muszą się

zestarzeć i umrzeć. Czas ich przeżycia jest

charakterystyczny dla każdego typu

komórek i dla każdego gatunku.

CD….

. Długość życia gatunku pozostaje w zależności z

„limitem Hayflicka”. Śmierć komórek następująca w

naszym organizmie jest programowana genetycznie.

Życie każdej komórki składa się z wielu okresów.

Jednak w pewnym momencie komórka ulega

apoptozie. Czyli programowej śmierci. Pewne

komórki ulegają apoptozie już w okresie płodowym

(dzieci rodzą się bez błon pławnych pomiędzy

palcami, chociaż występują one u każdego dziecka w

okresie wewnątrzmacicznym). Do apoptozy dochodzi

także w komórkach zaatakowanych przez wirusy,

niepełnowartościowych, wadliwych i jest to zjawisko

bardzo korzystne dla naszego organizmu. Brak tego

mechanizmu doprowadza do niekontrolowanych

podziałów jak to ma miejsce w komórkach

nowotworowych.

…..

 - pogorszenie pamięci krótkotrwałej

 - nadmierne owłosienie przewodów nosowych i

słuchowych

- upośledzenie słuchu – u 1/3 ludzi powyżej 65.

roku życia – początek tego procesu i tempo

narastania wykazują różnice indywidualne. Często

przyczyną niedosłuchu jest u osób starszych

zablokowanie kanału słuchowego przez woskowinę

 - Z wiekiem maleje zdolność rozpoznawania

zapachów oraz pogorszenie rozpoznawania 4

podstawowych smaków (słonego, gorzkiego,

kwaśnego i słodkiego)

……..

 - spadek masy kośćca – pomiędzy 55. a 75 rokiem życia.

W tym okresie dochodzi do ubytków w tkance łącznej,

kostnej oraz w masie mięśniowej. Zmniejsza się także

całkowita objętość wody w organizmie.



- zmniejszenie wysokości ciała (w cm) u kobiet i

mężczyzn – jest to związane z osłabieniem pewnych

grup mięśni oraz ze zmianami zwyrodnieniowymi w

kręgosłupie. Ponad 10 % kobiet powyżej 50.roku życia

choruje na osteroporozę, która zmienia strukturę kości,

powoduje garbienie się, a tym samym obniżenie

wzrostu.



- zmiany w układzie mięśniowo-szkieletowym – u osób

po 50. roku życia dochodzi do zaniku tkanki kostnej.

Proces ten intensywniej przebiega u kobiet niż u

mężczyzn. Występuje osteoporoza. Z wiekiem bolą nas

stawy, słabną mięśnie, kości łatwiej ulęgają złamaniu

……

 - meno i andro(pauzę) – kobiety trąca zdolność

rozmnażani od około 40 lat od osiągnięcia dojrzałości

płciowej. Zdrowi mężczyźni mogą zachować te funkcje

do później starości. Starzenie u kobiet przebiega

gwałtowniej niż u mężczyzn.

 - zmiany biochemiczne i degeneracyjne zmiany

fizjologiczne o charakterze postępowym we wszystkich

komórkach, tkankach i narządach

 - organizm staje się podatny na choroby

 - zmiany w układzie sercowo-naczyniowym – dotyczą

wewnętrznej błony tętnic większych i mniejszych oraz

naczyń włosowatych. Ulęgają one pogrubieniu –

dochodzi do ich zwężenia, w następstwie czego

zmniejsza się światło tętnic i staja się one sztywniejsze.

……

 - zmiany w układzie nerwowym – w przebiegu starzenia

dochodzi do zmniejszenia się masy mózgu – dotyczą

one zawartości płynu, oraz poszczególnych komórek.

Najsilniej kurczą się płaty czołowe (odpowiedzialne za

myśli). Następstwem tego mogą być kłopoty z

koncentracją i zmniejszenie zdolności skupiania się na

kilku rzeczach jednocześnie. Obserwujemy zmiany w

hipokampie – narząd odpowiedzialny za powstawanie i

przywoływanie wspomnień. Zmniejsza się liczba

połączeń pomiędzy komórkami nerwowymi. Dochodzi

do starzenia się komórek glejowych. Obniżeniu ulega

sprawność receptorów, wydłuża się czas reakcji i

zmniejsza szybkość ruchów dowolnych. U osób

starszych częściej występują zaburzenia psychiczne,

np. otępienie, zwłaszcza choroba Alzheimera, depresja

oraz zaburzenia świadomości.

Czynniki spowalniające proces

starzenia



- zwiększona aktywność ruchowa , tj. spacer, marsz,

wyprawy turystyczne piesze, rowerowe, itp. W wieku

starszym spowolnieniu ulega przemiana materii i

prowadzi to do otyłości oraz chorób tj. cukrzyca,

miażdżyca, choroby układu krążenia, zwyrodnienia w

układzie ruchowym.



- właściwe odżywianie –u osób starszych widać

niedobory witamin, soli mineralnych, białek –

niewłaściwe odżywianie lub zaburzenie wchłaniania

spowodowane chorobami przewodu pokarmowego, czy

tez przyjmowaniem pewnych leków. Do częstych

błędów żywieniowych należą: spożywanie nadmiernej

ilości tłuszczy zwierzęcych i słodyczy, przy małej ilości

warzyw i owoców

......



- niestosownie używek, np. leki,

palenie tytoniu, picie alkoholu

zwiększa ryzyko wystąpienia chorób

nowotworowych, niewydolność płuc,

zwiększa się ciśnienie krwi, zwężają

się naczynia krwionośne, zaburzenia

w funkcjonowaniu nerek, serca,

stany depresyjne, itp

Postawy psychologiczne u

osób starszych wg.Suzanne

Reichard



1.postawa „konstruktywna

” -pozytywna-

oznacza dobre przystosowanie do starości,

cechuje ja zadowolenie z życia, chęć

korzystania z jej darów i możliwości.

Człowiek taki jest na ogół przyjazny dla

ludzi, aktywnej pomocy, odznacza się

sprawnością umysłową, niezłym zdrowiem

i dość wysokim poziomem moralności,

odnosi się taż z filozoficznym spokojem do

konieczności śmierci

2 Postawa zależna



są to starcy na ogół słabi

fizycznie i psychicznie-

potrzebujący oparcia i

pomocy- liczą na nie i są

rozżaleni, że rodzina ich

potrzeb nie uznaje lub nie

spostrzega

3 Postawa obronna

•

cechuje starców „opancerzonych”-

na zewnątrz dość sztywnych, nie

udzielają się i nie dopuszczają

innych do swojego wnętrza.

Odrzucają ofiarowaną pomoc.

Starość oceniają pesymistycznie, a

obawę przed śmiercią zagłuszają

aktywnością

5 Postawa wrogości do samego

siebie



reprezentują ludzie starzy zniechęceni, bierni,

bez inicjatywy, bez żadnych zainteresowań,

skłonni do depresji, do pesymizmu i

fatalizmu. Uważają swoje życie za nieudane i

nie szczęśliwe, a siebie za nie potrzebnych.

Śmierci się nie boją, widząc w niej

wyzwolenie z przygnębiającej egzystencji.

„

Nikt na starość nie

powinien być sam”



Starsi ludzie szybciej zachorują na różne choroby. Ich

organizmy nie są już takie silne i nawet zwykłe

przeziębienie może być dla nich śmiertelne.

Ci ludzie mają różnorodne dolegliwości ,choroby.

Przez które nie mogą normalnie funkcjonować, nie

mogą sami sobie zapewnić opieki.

Wiek robi dużo z ludźmi, nie mają oni już tylu sił.

Więc, nie mogą sami wykonywać niektórych ciężkich

prac w domu. Np. Przynoszenie opału, duże porządki

i itp.

I właśnie dlatego ktoś powinien być z nimi. By pomóc

im w pracach domowych i chociaż po to żeby

dotrzymać im towarzystwa, wziąć na spacer ,

porozmawiać , nawet pograć w jakieś gry , żeby życie

tych ludzi nie było cały czas takie same, monotonne

Śmierć-czyli koniec okresu

starości i całego życia



Śmierć (łac. mors) - stan charakteryzujący

się brakiem oznak życia, spowodowany

nieodwracalnym zachwianiem równowagi

funkcjonalnej i załamania wewnętrznej

organizacji ustroju. Śmierć człowieka

stwierdza się w momencie całkowitego i

nieodwracalnego uszkodzenia pnia mózgu.

W medycynie określana jako podwójna linia

ciągła elektroencefalografu. Stan śmierci

klinicznej daje możliwość przywrócenia życia

za pomocą reanimacji.

Psychologia o śmierci



Psychologia o śmierci

Fazy psychicznego procesu umierania

(wg Elisabeth Kübler-Ross, 1969)

- zaprzeczenie (w przypadku chorych -

negacja diagnozy, szok, niedowierzanie)

- gniew

- pertraktacje (negocjacje z Bogiem o

przedłużenie życia, składanie obietnic)

- depresja (poczucie utraty sił)

- akceptacja śmierci (uspokojenie)

„

Starość nie musi być tylko

czekaniem na śmierć”

•

Władysław

Bartoszewski 86

lat-czynnie

działający polityk

Document Outline