Bezpieczeństwo
w elektroenergetyce
Bezpieczeństwo
w elektroenergetyce
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
2
Podstawowe definicje
Część czynna
– przewód lub część przewodząca urządzenia lub instalacji elektrycznej,
która może się znaleźć pod napięciem w warunkach normalnej pracy, lecz nie pełni
funkcji przewodu ochronnego.
Część przewodząca dostępna
– część przewodząca instalacji elektrycznej dostępna
dla dotyku palcem probierczym wg PN/E-08507, która może być dotknięta i która
w warunkach normalnej pracy instalacji nie znajduje się pod napięciem, lecz
w wyniku uszkodzenia może się znaleźć pod napięciem.
Część przewodząca obca
– część przewodząca nie będąca częścią urządzenia ani
instalacji elektrycznej, która może się znaleźć pod określonym potencjałem, zwykle
pod potencjałem ziemi; zalicza się do nich metalowe konstrukcje, rurociągi,
przewodzące podłogi i ściany.
Części jednocześnie dostępne
– przewody lub części przewodzące, które mogą być
dotknięte jednocześnie przez człowieka lub zwierzę; mogą nimi być części czynne,
części przewodzące dostępne i obce, przewody ochronne i uziomy.
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
3
Podstawowe definicje
Klasa ochronności
– umowne oznaczenie cech budowy urządzenia elektrycznego
wg PN/E-05031, określające możliwości objęcia go ochroną przeciwporażeniową
przed dotykiem pośrednim.
Stopień ochrony
– miara ochrony zapewnianej przez obudowy przed dostępem do
części niebezpiecznych, wchodzeniem obcych ciał stałych i/lub wnikaniem wody,
sprawdzona znormalizowanymi metodami.
Kod IP
– system kodowego oznaczenia stopni ochrony zapewnianej przez obudowy.
Obudowa
– element konstrukcyjny zapewniający ochronę przed niektórymi wpływami
otoczenia i przed dotknięciem bezpośrednim części czynnych z dowolnej strony.
Dotyk bezpośredni
– dotknięcie przez człowieka lub zwierzę części czynnych.
Dotyk pośredni
– dotknięcie przez człowieka lub zwierzę części przewodzących
dostępnych, które znalazły się pod napięciem w wyniku uszkodzenia izolacji.
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
4
Podstawowe definicje
Ochrona przeciwporażeniowa
– zespół środków technicznych zapobiegających
porażeniom prądem elektrycznym ludzi i zwierząt w normalnych i zakłóceniowych
warunkach pracy urządzeń elektrycznych; w urządzeniach nn rozróżnia się ochronę
przed dotykiem bezpośrednim (ochronę podstawową), przed dotykiem pośrednim
(ochronę dodatkową) oraz ochronę uzupełniającą.
Ochrona przeciwporażeniowa przed dotykiem bezpośrednim
– zespół środków
technicznych chroniących przed zetknięciem się człowieka lub zwierzęcia
z częściami czynnymi oraz przed pojawieniem się napięcia na częściach
przewodzących nie znajdujących się pod napięciem w warunkach normalnej pracy
instalacji.
Ochrona przeciwporażeniowa przed dotykiem pośrednim
– zespół środków
technicznych
chroniących
przed
wynikłymi
z
uszkodzenia
ochrony
przeciwporażeniowej podstawowej, skutkami zetknięciem się człowieka lub
zwierzęcia z częściami przewodzącymi i/lub częściami obcymi.
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
5
Podstawowe definicje
Obwód instalacji elektrycznej
– zespół elementów instalacji elektrycznej wspólnie
zasilanych i chronionych przed przetężeniami wspólnym zabezpieczeniem.
Połączenie wyrównawcze
– elektryczne połączenie części przewodzących
dostępnych i części przewodzących obcych, dokonane w celu wyrównania
potencjałów.
Przewód neutralny N
– przewód połączony bezpośrednio z punktem neutralnym
(zerowym) układu sieci i mogący służyć do przesyłania energii elektrycznej.
Przewód ochronny PE
– uziemiony przewód stanowiący element zastosowanego
środka ochrony przeciwporażeniowej dodatkowej, nie podlegający obciążeniu
prądami roboczymi, do którego przyłącza się części przewodzące dostępne,
połączony z główną szyną uziemiającą.
Przewód uziemiający E
– przewód łączący zacisk uziemiający z uziemiającą.
Przewód wyrównawczy CC
– przewód zapewniający wyrównanie potencjałów
łączonych części.
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
6
Układy sieciowe
Pierwsza litera
Druga litera
Trzecia i czwarta litera
Oznaczeni
e układu
sieci
T
(terre – ziemia)
Bezpośrednie
połączenie jednego
punktu (neutralnego)
układu sieci z ziemią
N
(neutralis - neutralny)
Bezpośrednie połączenie
dostępnych części
przewodzących
z uziemionym punktem
neutralnym układu sieci
C
(combine – łączyć, wiązać)
Funkcje przewodów N i PE
w całym układzie pełni jeden
przewód
TN-C
S
(separate - rozdzielać)
Funkcje przewodów N i PE w
całym układzie pełnią oddzielne
przewody
TN-S
C-S
Funkcje przewodów N i PE w
części układu pełni jeden
przewód,
a w pozostałej części – oddzielne
przewody
TN-C-S
T
Bezpośrednie połączenie
z ziemią podległych
ochronie dostępnych
części przewodzących
niezależnie od uziemienia
punktu neutralnego
układu sieci
Nie występują
TT
I
(isolate - izolować)
Wszystkie części
będące pod
napięciem są
izolowane od ziemi
Nie występują
IT
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
7
Układy
sieciow
e
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
8
Klasy
ochronnoś
ci
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
9
II klasa ochronności
Urządzenia w II klasie ochronności powinny mieć izolację:
podwójną – polega na zastosowaniu dwóch układów izolacyjnych:
podstawowego i dodatkowego, w miarę możliwości, rozdzielonych
warstwą przewodzącą (w celu sprawdzenia parametrów poszczególnych
warstw)
wzmocnioną – polega na zastosowaniu tylko jednego układu
izolacyjnego, ale o właściwościach i trwałości co najmniej równoważnej
izolacji podwójnej. Stosowanie izolacji wzmocnionej powinno być
ograniczone do urządzeń, części urządzeń i miejsc, w których nie jest
możliwe wykorzystanie izolacji podwójnej.
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
1
0
II klasa ochronności
Przykłady wykonania izolacji urządzeń II klasy ochronności:
1 – część czynna; 2 – izolacja podstawowa; 3 – izolacja dodatkowa;
4 – izolacja wzmocniona; 5 – obudowa izolacyjna
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
1
1
II klasa ochronności
Sposoby wykonania obudowy izolacyjnej stanowiącej część
izolacji podwójnej urządzenia II klasy ochronności:
a)
sposób
nieprawidłowy
z
zastosowaniem
śruby
metalowej
przechodzącej przez wnętrze obudowy;
b), c) sposoby prawidłowe
1 – część czynna urządzenia
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
1
2
Stopnie ochrony – Kod IP
IP
Pierwsza cyfra
Druga cyfra
Ochrona ludzi przed
dotknięciem części
pod napięciem i
ruchomych
Ochrona urządzenia
przed przedostaniem
się ciał stałych
Ochrona przed
działaniem wody
0
brak
brak
brak
1
Ochrona przed
przypadkowym
dotknięciem wierzchem
dłoni
Ochrona przed
przedostaniem się ciał
stałych o średnicy
50 mm i większej
Pionowo padające krople
2
Ochrona przed
dotknięciem palcem
Jw. lecz o średnicy 12 mm
i większej
Pionowo padające krople
na urządzenia odchylone
o 15
o
od położenia
pionowego
3
Ochrona przed
dotknięciem
za pośrednictwem
narzędzi
i drutów o średnicy 2,5
mm
i większej
Jw. lecz o średnicy 2,5
mm
i większej
Natrysk wody pod kątem
do 60
o
od pionu z każdej
strony
4
Jw. lecz o średnicy 1 mm
i większej
Jw. lecz o średnicy 1 mm
i większej
Rozbryzgiwana na
obudowę
z dowolnego kierunku
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
1
3
Stopnie ochrony – Kod IP
IP
Pierwsza cyfra
Druga cyfra
Ochrona ludzi przed
dotknięciem części
pod napięciem i
ruchomych
Ochrona urządzenia
przed przedostaniem
się ciał stałych
Ochrona przed
działaniem wody
5
jw.
Ochrona przed
przedostaniem się pyłu
o ilości utrudniającej
działanie aparatu lub
zmniejszającej
bezpieczeństwo
Lana strugą na obudowę
z dowolnej strony
6
jw.
Całkowita ochrona przed
przedostaniem się pyłu
Lana silną strugą na
obudowę z dowolnej
strony
7
----
----
Obudowa zanurzona
krótkotrwale, brak
wnikania wody w ilości
wywołującej szkodliwe
skutki
8
----
----
Obudowa zanurzona
ciągle
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
1
4
Stopnie ochrony – Kod IP
Litery
Zakres ochrony
przed dostępem do
części
niebezpiecznych
Wymagania ochrony lub
zakres zastosowania
Dodatkowe
A
Ochrona przed dostępem
wierzchem dłoni
Mają być zachowane odpowiednie
odstępy do części niebezpiecznych
przy wciskaniu próbnika dostępu
w postaci kuli o średnicy 50 mm,
w każdy otwór osłony
B
Ochrona przed dostępem
palcem
jw., lecz przy zastosowaniu
próbnika
w postaci palca probierczego o
średnicy 12 mm i długości 80 mm
C
Ochrona przed dostępem
narzędziem
jw., lecz przy zastosowaniu
próbnika
w postaci pręta o średnicy 2,5 mm
i długości 100 mm
D
Ochrona przed dostępem
drutem
jw., lecz przy zastosowaniu
próbnika
w postaci pręta o średnicy 1 mm
i długości 100 mm
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
1
5
Stopnie ochrony – Kod IP
Litery
Zakres ochrony
przed dostępem do
części
niebezpiecznych
Wymagania ochrony lub
zakres zastosowania
Uzupełniają
ce
H
-----------------------
Aparat wysokiego napięcia
M
-----------------------
Ochrona przed wnikaniem wody,
gdy części ruchome urządzenia, np.
wirnik maszyny, są w ruchu
S
-----------------------
Ochrona przed wnikaniem wody,
gdy części ruchome urządzenia są
nieruchome
W
-----------------------
Urządzenie nadaje się do
stosowania
w określonych warunkach
pogodowych po zapewnieniu
dodatkowych środków ochrony lub
zabiegów
Podane w tablicy litery mogą być stosowane po symbolach IPXX i zawierają dodatkowe informacje
o właściwościach osłon
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
1
6
Środki ochrony przeciwporażeniowej
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
1
7
Ochrona dodatkowa
Sieci w układzie TN
Z
s
I
a
U
o
Z
s
– impedancja pętli zwarcia
I
a
– prąd zapewniający zadziałanie urządzenia wyłączającego w określonym czasie
(0,2 s dla U
L
=25V i 0,4 s dla U
L
= 50V), dla urządzeń różnicowoprądowych I
a
= I
N
U
o
– napięcie znamionowe sieci względem ziemi
Sieci w układzie TT
R
A
I
a
U
L
R
A
– suma rezystancji uziemienia uziomu i przewodu ochronnego części przewodzących
I
a
– prąd zapewniający zadziałanie urządzenia wyłączającego w określonym czasie
(0,2 s dla U
L
=25V i 0,4 s dla U
L
= 50V, w przypadku urządzeń przetężeniowych
o zależnej charakterystyce czasowo-prądowej dopuszczalny czas zadziałania
wynosi 5s), dla urządzeń różnicowoprądowych I
a
= I
N
U
L
– napięcie graniczne dopuszczalne w danych warunkach środowiskowych
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
1
8
Ochrona dodatkowa
Sieci w układzie IT
1.
Żaden z przewodów czynnych ani przewód neutralny nie mogą być uziemione
bezpośrednio
2.
Wszystkie przewodzące części dostępne powinny być uziemione
3.
Rezystancje uziemień R
A
i największe wartości prądów jednofazowych powinny
spełniać warunek:
R
A
I
k1
U
L
R
A
– suma rezystancji uziomu i przewodu ochronnego części przewodzących
I
k1
– prąd pojedynczego zwarcia z ziemią;
U
L
– napięcie graniczne dopuszczalne w danych warunkach środowiskowych
4.
Sieć IT powinna być wyposażona w urządzenia do kontroli stanu izolacji, które
powinny sygnalizować lub powodować wyłączenie sieci w przypadku
wystąpienia pojedynczego zwarcia. Powinny być spełnione warunki:
•
Z
s
U
N
/I
a
- w sieciach IT bez przewodu neutralnego (Z
s
= Z
L
+Z
PE
+Z
L
)
•
Z
’s
U
N
/ I
a
- w sieciach IT z przewodem neutralnym (Z
’s
= Z
L
+Z
PE
+Z
N
)
3
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
1
9
Ochrona dodatkowa
Połączenia wyrównawcze miejscowe
Rezystancja
między
częściami
przewodzącymi
jednocześnie
dostępnymi i częściami przewodzącymi obcymi powinna spełniać
warunek:
R U
L
/I
a
Gdzie:
U
L
– napięcie dopuszczalne dla danych warunków środowiskowych, równe
odpowiednio 50V lub 25V dla prądu przemiennego oraz 120V i 60V
dla prądu stałego
I
a
– prąd zadziałania urządzenia zabezpieczającego, przy czym:
- dla urządzeń przetężeniowych – prąd zadziałania w czasie nie dłuższym
niż 5s
- dla urządzeń różnicowoprądowych – znamionowy prąd wyzwalający I
N
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
2
0
Wyłączniki różnicowoprądowe
Budowa wyłącznika
różnicowoprądowego
o działaniu bezpośrednim
1 – przekładnik sumujący
2 – przekaźnik
Różnicowoprądowy
3 – zamek wyłącznika
R
d
– rezystor ograniczający
PK – przycisk kontrolny
K – urządzenie chronione
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
2
1
Wyłączniki różnicowoprądowe
1.
Podział ze względu na zasadę działania
o działaniu bezpośrednim
o działaniu pośrednim ze wzmacniaczem elektronicznym
o działaniu bezpośrednim z przekaźnikiem spolaryzowanym
(magnesem trwałym)
2.
Podział ze względu rodzaj prądu wyzwalającego
AC – reagują na prądu sinusoidalne
A – reagują na prądy przemienne i stałe pulsujące
B – działają pod wpływem prądów różnicowych sinusoidalnych,
pulsujących oraz stałych
3.
Podział ze względu na czas działania
Bezzwłoczne – czas reakcji ograniczony czasem własnym (1030 ms)
Selektywne (S) – czas działania do 0,2 s
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
2
2
Sposoby instalowania WRP
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
2
3
Przykład instalacji elektrycznej z
WRP
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
2
4
WRP w sieciach typu TN-C
Przykłady modernizacji ochrony przeciwporażeniowej w układzie typu TN-C: a) układ
przed modernizacją; b) zastosowanie gniazda z wyłącznikiem różnicowoprądowym;
c) zastosowanie klasycznego wyłącznika różnicowoprądowego i dodatkowego
przewodu PE
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
2
5
WRP w sieciach typu TN-C
Zagrożenia wynikające ze stosowania WRP w układzie typu TN-C w sytuacji przerwania
ciągłości
przewodu
PEN
oraz
możliwość
ich
wyeliminowania:
a) zwykły wyłącznik – brak reakcji przy przepływie prądu I
r
; b) wyłącznik
w specjalnym wykonaniu – kontrola ciągłości przewodu PEN i reakcja na prąd I
r
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
2
6
Modernizacja instalacji typu
TN-C
Sposoby
modernizacji
instalacji
typu TN-C:
a)
z zachowaniem układu
TN-C w wlz-cie
b)
przez rozdział w złączu
przewodu PEN na N
i PE (powstaje układ
TN-C-S)
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
2
7
Modernizacja instalacji typu
TN-C
Sposoby
modernizacji
instalacji
typu TN-C:
a)
przez przyłączenie
przewodu PE do
głównej szyny
wyrównawczej
(układ TN-C-S)
b)
przez przekształcenie
instalacji w układzie
TN-C do układu TT
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
2
8
Połączenia wyrównawcze
główne
Zastosowanie połączeń wyrównawczych ma na celu ograniczenie do
wartości
dopuszczalnych
długotrwale
w
danych
warunkach
środowiskowych napięć występujących pomiędzy różnymi częściami
przewodzącymi.
Połączenia wyrównawcze główne realizuje się przez umieszczenie
w najniższej kondygnacji budynku głównej szyny uziemiającej, do
której są przyłączone:
przewody uziemiające,
przewody ochronne lub ochronno-neutralne,
funkcjonalne przewody uziemiające (w razie potrzeby),
metalowe rury oraz metalowe urządzenia wewnętrznych instalacji wody
zimnej i gorącej, ścieków, centralnego ogrzewania, gazu, klimatyzacji,
metalowe powłoki i pancerze kabli elektroenergetycznych itp.
metalowe elementy konstrukcyjne budynku, takie jak np. zbrojenia itp.
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
2
9
Połączenia wyrównawcze
główne
Fragmenty instalacji przy braku (a) i z zastosowaniem połączeń
wyrównawczych (b)
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
3
0
Połączenia wyrównawcze
główne
Przykład wykonania połączeń wyrównawczych głównych
1 – złącze; 2 – główna szyna wyrównawcza; 3 – elementy metalowe budynku;
4
–
zbiornik
metalowy
chroniony
katodowo
przed
korozją;
5 – ograniczniki przepięć; 6 – iskiernik; 7 – mufka izolacyjna; L – licznik;
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
3
1
Połączenia wyrównawcze
dodatkowe
W pomieszczeniach o zwiększonym zagrożeniu porażeniem (np.
łazienki, hydrofornie, pomieszczenia wymienników ciepła, kotłownie,
pralnie) oraz przestrzeniach, w których nie ma możliwości zapewnienia
ochrony przeciwporażeniowej przez samoczynne wyłączenie zasilania po
przekroczeniu
wartości
napięcia
dotykowego
dopuszczalnego
długotrwale na częściach przewodzących dostępnych, powinny być
wykonane połączenia wyrównawcze dodatkowe (miejscowe).
Połączenia wyrównawcze dodatkowe (miejscowe) powinny obejmować
wszystkie części przewodzące jednocześnie dostępne, takie jak:
części przewodzące dostępne,
części przewodzące obce,
przewody ochronne wszystkich urządzeń, w tym również gniazd
wtyczkowych i wypustów oświetleniowych,
metalowe konstrukcje i zbrojenia budowlane.
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
3
2
Przykład
wykonania
połączeń
wyrównawczyc
h
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
3
3
Przewody ochronne
Najmniejsze dopuszczalne przekroje
przewodów ochronnych PE i uziemiających E
Przekrój S
L
przewodów fazowych
[mm
2
]
Najmniejszy dopuszczalny
przekrój przewodów PE i E
[mm
2
]
S
L
16
S
L
25; 35
16
S
L
50
0,5 S
L
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
3
4
Przewody ochronne
Minimalne przekroje żył przewodów do połączeń
wyrównawczych głównych
Połączenie
wyrównawcze
Wymagane przekroje
Wykonanie
normalne
0,5 przekroju przewodu ochronnego S
PE
Przekrój
minimalny
6 mm
2
Cu
Przekrój
dopuszczalny
25 mm
2
Cu lub inny o równoważnej przewodności,
niezależnie od przekroju przewodu ochronnego S
PE
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
3
5
Przewody ochronne
Minimalne przekroje żył przewodów do połączeń
wyrównawczych miejscowych
Połączenie
wyrównawcze
Wymagane przekroje
Między dwoma
urządzeniami
elektrycznymi
Równy lub większy niż mniejszy z przekrojów przewodów
ochronnych przyłączonych do poszczególnych urządzeń
Między urządzeniem
elektrycznym a częścią
przewodzącą obcą
0,5 przekroju przewodu ochronnego
Przekrój minimalny
2,5 mm
2
Cu w przypadku zastosowania ochrony przewodu
przed uszkodzeniami mechanicznymi
4 mm
2
Cu bez zastosowania ochrony przed uszkodzeniami
mechanicznymi
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
3
6
Ochrona porażeniowa w
obiektach o zwiększonym
zagrożeniu
Pomieszczenia wyposażone w wannę lub basen natryskowy
ze względu na zagrożenie porażeniem prądem elektrycznym
dzieli się na cztery strefy:
Strefa 0 – wnętrze wanny lub brodzika
Strefa 1 – przestrzeń, której rzut poziomy wyznaczają
zewnętrzne krawędzie wanny lub brodzika
Strefa 2 – przestrzeń, której rzut poziomy wyznacza
płaszczyzna o szerokości 0,6 m na zewnątrz od granicy
strefy 1
Strefa 3 – przestrzeń, której rzut poziomy wyznacza
płaszczyzna w odległości 2,4 m na zewnątrz od granicy
strefy 2
Wysokość stref wynosi 2,25 m od podłogi
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
3
7
Ochrona porażeniowa w
obiektach o zwiększonym
zagrożeniu
Wymiary stref w pomieszczeniu z wanną (a) i natryskiem (b)
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
3
8
Ochrona porażeniowa w
obiektach o zwiększonym
zagrożeniu
Wymiary stref w pomieszczeniu z basenem natryskowym
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
3
9
Ochrona porażeniowa w
obiektach o zwiększonym
zagrożeniu
Strefa 0
Można stosować tylko urządzenia zasilane napięciem
o wartości nie przekraczającej 12 V, przy czym źródło tego
napięcia powinno być usytuowane poza strefą 2, (minimalny
stopień ochrony IP X7)
Strefa 1
Można instalować tylko elektryczne podgrzewacze wody
zainstalowane na stałe, zasilane z obwodu objętego ochroną
wykonaną z zastosowaniem wyłącznika różnicowoprądowego,
(minimalny stopień ochrony IP X5)
Strefa 2
Można instalować tylko oprawy oświetleniowe II klasy
ochronności oraz elektryczne podgrzewacze wody,
(minimalny stopień ochrony IP X4)
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
4
0
Ochrona porażeniowa w
obiektach o zwiększonym
zagrożeniu
Strefa 3
Można instalować oprócz wcześniej wymienionych urządzeń,
dodatkowo
gniazda
wtyczkowe,
pod
warunkiem
zabezpieczenia ich wyłącznikiem różnicowoprądowym
o prądzie wyzwalającym nie większym niż 30 mA
(minimalny stopień ochrony IP X1)
W strefach 1, 2 nie wolno instalować urządzeń rozdzielczych,
sprzętu łączeniowego ora puszek i rozgałęźników.
W strefach 1 3 można instalować elektryczne ogrzewanie
podłogowe, pod warunkiem przykrycia grzejników metalową
siatką lub blachą, objętą połączeniami wyrównawczymi.
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
4
1
Pomieszczenie z wanną z zaznaczonymi strefami
i przykładowymi urządzeniami elektrycznymi
jakie mogą być w nich stosowane
Ochrona porażeniowa w
obiektach o zwiększonym
zagrożeniu
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
4
2
Warunki techniczne
Dz.U. z dnia 15 czerwca 2002 r. Nr 75 poz.690
Warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki
i ich usytuowanie (wybrane paragrafy)
§180. Instalacja i urządzenia elektryczne, przy zachowaniu przepisów
rozporządzenia, przepisów odrębnych dotyczących dostarczania energii,
ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa i
higieny
pracy,
a także wymagań Polskich Norm odnoszących się do tych instalacji i
urządzeń, powinny zapewniać:
dostarczanie energii elektrycznej o odpowiednich parametrach technicznych do
odbiorników, stosownie do potrzeb użytkowych,
ochronę przed porażeniem prądem elektrycznym, przepięciami łączeniowymi
i atmosferycznymi, powstaniem pożaru, wybuchem i innymi szkodami,
ochronę przed emisją drgań i hałasu powyżej dopuszczalnego poziomu oraz przed
szkodliwym oddziaływaniem pola elektromagnetycznego.
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
4
3
Warunki techniczne
§ 183. 1. W instalacjach elektrycznych należy stosować:
złącza instalacji elektrycznej budynku, umożliwiające odłączenie od sieci
zasilającej i usytuowane w miejscu dostępnym dla dozoru i obsługi oraz
zabezpieczone przed uszkodzeniami, wpływami atmosferycznymi, a także
ingerencją osób niepowołanych,
oddzielny przewód ochronny i neutralny, w obwodach rozdzielczych
i odbiorczych,
urządzenia ochronne różnicowoprądowe lub odpowiednie do rodzaju
i
przeznaczenia
budynku
bądź
jego
części,
inne
środki
ochrony
przeciwporażeniowej,
wyłączniki nadprądowe w obwodach odbiorczych,
zasadę selektywności (wybiórczości) zabezpieczeń,
przeciwpożarowe wyłączniki prądu,
połączenia wyrównawcze główne i miejscowe, łączące przewody ochronne
z częściami przewodzącymi innych instalacji i konstrukcji budynku,
zasadę prowadzenia tras przewodów elektrycznych w liniach prostych,
równoległych do krawędzi ścian i stropów,
przewody elektryczne z żyłami wykonanymi wyłącznie z miedzi, jeżeli ich przekrój
nie przekracza 10 mm
2
,
urządzenia ochrony przeciwprzepięciowej.
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
4
4
Warunki techniczne
§ 184.
1.
Jako uziomy instalacji elektrycznej należy wykorzystywać metalowe
konstrukcje budynków, zbrojenia fundamentów oraz inne metalowe
elementy umieszczone w niezbrojonych fundamentach stanowiące
sztuczny uziom fundamentowy.
2.
Dopuszcza się wykorzystywanie jako uziomy instalacji elektrycznej
metalowych przewodów sieci wodociągowej, pod warunkiem
zachowania wymagań Polskiej Normy dotyczącej uziemień
i
przewodów
ochronnych
oraz
uzyskania
zgody
jednostki
eksploatującej tę sieć.
3.
Instalacja piorunochronna, o której mowa w § 53 ust. 2, powinna być
wykonana zgodnie z Polską Normą dotyczącą ochrony odgromowej
obiektów budowlanych.
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
4
5
Warunki techniczne
§ 185.
1.
Instalacja odbiorcza w budynku i w samodzielnym lokalu powinna być
wyposażona w urządzenia do pomiaru zużycia energii elektrycznej,
usytuowane w miejscu łatwo dostępnym i zabezpieczone przed
uszkodzeniami i ingerencją osób niepowołanych.
2.
W budynku wielorodzinnym liczniki pomiaru zużycia energii
elektrycznej należy umieszczać poza lokalami mieszkalnymi,
w zamykanych szafkach.
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
4
6
Warunki techniczne
§ 186.
1.
Prowadzenie instalacji i rozmieszczenie urządzeń elektrycznych
w budynku powinno zapewniać bezkolizyjność z innymi instalacjami
w zakresie odległości i ich wzajemnego usytuowania oraz uwzględniać
warunki określone w §164.
2.
Główne,
pionowe
ciągi
instalacji
elektrycznej
w
budynku
wielorodzinnym, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej
należy prowadzić poza mieszkaniami i pomieszczeniami użytkowymi,
w wydzielonych kanałach lub szybach instalacyjnych, zgodnie
z Polskimi Normami dotyczącymi wymagań w tym zakresie.
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
4
7
Warunki techniczne
§ 187.
1.
Przewody i kable elektryczne należy prowadzić w sposób umożliwiający ich
wymianę bez potrzeby naruszania konstrukcji budynku.
2.
Dopuszcza się prowadzenie przewodów elektrycznych wtynkowych, pod
warunkiem pokrycia ich warstwą tynku o grubości co najmniej 5 mm.
3.
Przewody i kable wraz z zamocowaniami stosowane w systemach zasilania
i sterowania urządzeniami służącymi ochronie przeciwpożarowej powinny
zapewniać ciągłość dostawy energii elektrycznej w warunkach pożaru przez
wymagany czas działania urządzenia przeciwpożarowego, jednak nie mniejszy
niż 90 minut.
4.
Dopuszcza się ograniczenie czasu zapewnienia ciągłości dostawy energii
elektrycznej do urządzeń służących ochronie przeciwpożarowej, o której mowa
w ust.3, do 30 minut, dla przewodów i kabli znajdujących się w obrębie
przestrzeni chronionych stałym urządzeniem gaśniczym tryskaczowym oraz dla
przewodów i kabli zasilających i sterujących urządzeniami klap dymowych.
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
4
8
Warunki techniczne
§ 188.
1.
Obwody odbiorcze instalacji elektrycznej w budynku wielorodzinnym
należy prowadzić w obrębie każdego mieszkania lub lokalu
użytkowego.
2.
W instalacji elektrycznej w mieszkaniu należy stosować wyodrębnione
obwody: oświetlenia, gniazd wtyczkowych ogólnego przeznaczenia,
gniazd wtyczkowych w łazience, gniazd wtyczkowych do urządzeń
odbiorczych w kuchni oraz obwody do odbiorników wymagających
indywidualnego zabezpieczenia.
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
4
9
Warunki techniczne
§ 189.
1.
Pomieszczenia w mieszkaniu należy wyposażać w wypusty oświetleniowe oraz
w niezbędną liczbę odpowiednio rozmieszczonych gniazd wtyczkowych.
2.
Instalacja oświetleniowa w pokojach powinna umożliwiać załączanie źródeł
światła za pomocą łączników wieloobwodowych.
§ 190.
W budynku wielorodzinnym oświetlenie i odbiorniki w pomieszczeniach
komunikacji ogólnej oraz technicznych i gospodarczych powinny być zasilane
z tablic administracyjnych.
§ 191.
Mieszkania w budynku wielorodzinnym i odrębne mieszkania w budynku
zamieszkania zbiorowego należy wyposażyć w instalację wejściowej sygnalizacji
dzwonkowej, a w razie przeznaczenia ich dla osób niepełnosprawnych - również
w odpowiednią sygnalizację alarmowo-przyzywową.
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
5
0
Instalacje elektryczne
wewnętrzne
W mieszkaniach i budynkach mieszkalnych jako środki ochrony
przed dotykiem bezpośrednim należy stosować:
izolowanie części czynnych (izolacja podstawowa),
obudowy (osłony) o stopniu ochrony co najmniej IP2X,
wyłączniki ochronne różnicowoprądowe o znamionowym różnicowym
prądzie nie większym niż 30 mA, szczególnie w pomieszczeniach
mieszkalnych, jako uzupełniający środek ochrony przed dotykiem
bezpośrednim.
Natomiast jako środki ochrony przed dotykiem pośrednim należy
stosować:
samoczynne wyłączenie zasilania,
urządzenia o II klasie ochronności.
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
5
1
Instalacje elektryczne
wewnętrzne
W związku z powyższym w mieszkaniach wymaga się:
wykonania całej instalacji elektrycznej w mieszkaniu jako 3-przewodowej
(L, N i PE) lub instalacji 5-przewodowej (L1; L2; L3; N i PE),
zastosowania we wszystkich pomieszczeniach gniazd wtyczkowych ze
stykami ochronnymi, do których jest przyłączony przewód ochronny PE,
zastosowania opraw oświetleniowych o I lub II klasie ochronności
i doprowadzenia o wszystkich wypustów oświetleniowych przewodu PE,
wyeliminowania wszystkich odbiorników o klasie ochronności 0,
zabezpieczenia gniazd wtyczkowych w łazience wyłącznikami ochronnymi
różnicowoprądowymi o znamionowym różnicowym prądzie nie większym
niż 30 mA. Gniazda te należy instalować nie bliżej niż
0,6 m od obrzeża wanny, brodzika lub otworu drzwiowego kabiny
natryskowej,
wykonania w łazience połączeń wyrównawczych dodatkowych.
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
5
2
Przykładowy
schemat instalacji
elektrycznej w
mieszkaniu
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
5
3
Przykład instalacji
elektryczne
Uprawnienia energetyczne
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
5
5
Podstawa prawna
Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej
z dnia 28 kwietnia 2003 r. (Dz.U. Nr 89 z dnia 21 maja 2003 r. poz.828)
eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci energetycznych mogą
zajmować się osoby posiadające aktualne uprawnienia właściwe do
zajmowanego stanowiska pracy.
Rozróżniamy stanowiska:
Dozoru
– do których zalicza się stanowiska osób kierujących czynnościami
osób wykonujących prace w zakresie: obsługi, konserwacji, remontów,
montażu
i
kontrolno-pomiarowym
oraz
stanowiska
pracowników
technicznych sprawujących nadzór nad eksploatacją urządzeń, instalacji i
sieci.
Eksploatacji
– do których zalicza się stanowiska osób wykonujących prace
w zakresie: obsługi, konserwacji, remontów, montażu i kontrolno-
pomiarowym.
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
5
6
Rodzaje prac
Prace o których mowa powyżej, dotyczą wykonywania następujących czynności:
Prace w zakresie obsługi
– czynności mające wpływ na zmiany parametrów
pracy obsługiwanych urządzeń, instalacji i sieci przy zachowaniu wymagań
bezpieczeństwa i ochrony środowiska
Prace w zakresie konserwacji
- czynności związane z zabezpieczeniem
i utrzymaniem należytego stanu technicznego urządzeń, instalacji i sieci
Prace w zakresie remontów
- czynności związane z usuwaniem usterek,
uszkodzeń oraz remontów urządzeń, instalacji i sieci w celu doprowadzenia ich do
wymaganego stanu technicznego
Prace w zakresie montażu
- czynności niezbędne do zainstalowania oraz
przyłączania urządzeń, instalacji i sieci
Prace w zakresie kontrolno-pomiarowym
- czynności niezbędne dla
dokonania oceny stanu technicznego parametrów eksploatacyjnych, jakości
regulacji i sprawności energetycznej urządzeń, instalacji i sieci
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
5
7
Podział na grupy
GRUPA 1:
Urządzenia, instalacje i sieci elektroenergetyczne
wytwarzające, przetwarzające, przesyłające i zużywające energię
elektryczną
GRUPA 2:
Urządzenia wytwarzające, przetwarzające, przesyłające
i zużywające ciepło oraz inne urządzenia energetyczne
Kotły parowe oraz wodne na paliwa stałe, płynne i gazowe o mocy powyżej 50 kW
Sieci i instalacje cieplne o przesyle ciepła powyżej 50 kW
Urządzenia wentylacji, klimatyzacji i chłodnicze o mocy ponad 50 kW
GRUPA 3:
Urządzenia, instalacje i sieci gazowe wytwarzające,
przetwarzające, przesyłające, magazynujące i zużywające paliwa
gazowe
Sieci gazowe rozdzielcze o ciśnieniu nie wyższym niż 0,5 MPa
Urządzenia i instalacje gazowe o ciśnieniu nie wyższym niż 5 kPa
Urządzenia i instalacje gazowe o ciśnieniu powyżej 5 kPa
20.05.21 07:59 PM
Bezpieczeństwo w energetyce
5
8
Zakres uprawnień grupy G1
GRUPA 1:
Urządzenia, instalacje i sieci elektroenergetyczne wytwarzające,
przetwarzające, przesyłające i zużywające energię elektryczną
Urządzenia prądotwórcze przyłączone do krajowej sieci elektroenergetycznej bez
względu na wysokość napięcia znamionowego
Urządzenia, instalacje i sieci elektroenergetyczne o napięciu nie wyższym niż 1 kV
Urządzenia, instalacje i sieci o napięciu znamionowym powyżej 1 kV
Zespoły prądotwórcze o mocy powyżej 50 kW
Urządzenia elektrotermiczne
Urządzenia do elektrolizy
Sieci elektrycznego oświetlenia ulicznego
Elektryczna sieć trakcyjna
Elektryczne urządzenia w wykonaniu przeciwwybuchowym
Aparatura kontrolno-pomiarowa oraz urządzenia i instalacje automatycznej
regulacji, sterowania i zabezpieczeń urządzeń i instalacji wymienionych w pkt 1-9
Urządzenia techniki wojskowej lub uzbrojenia
Urządzenia ratowniczo-gaśnicze i ochrony granic