Sondaż opinii: 

kwestionariusz i reguły 

poprawności pytań 

Ignatianum 2009

 

 

Agenda

• Co to jest sondaż?
• Do czego potrzebny jest sondaż? 

Funkcje 

• Etapy przygotowania sondażu: 

eksplikacja i operacjonalizacja, badania 

próbne i główne

• Kwestionariusz – narzędzie sondażu
• Rodzaje i funkcje pytań w sondażu
• Błędy pytań
• Problematyka sondażu
• Raport z sondażu

 

 

Co to jest korporacyjny 

sondaż opinii?

Sondaż polega na zadawaniu  losowo lub (rzadko) celowo 

dobranym respondentom  pytań dotyczących kwestii uznanych 
za ważne przez badacza i analizowaniu uzyskanych odpowiedzi 

• Sondaż pojawił się w ukształtowanej demokracji w odpowiedzi 

na potrzebę przewidywania wyników wyborów

• W latach 30tych George Gallup wynalazł metodę 

przewidywania wyników wyborów (survey – sondaż na próbie 
reprezentatywnej)

• Wynalazek Gallupa rozszerzono na inne typy problemów
• Od lat pięćdziesiątych firmy wprowadziły na szerszą skalę 

okresowe badania opinii pracowników (np.. Lufthansa, Ph. 
Morris)

• W Polsce sondaże pojawiły się po 1956 roku; dziś są 

przykładem badań najczęściej kojarzonych z socjologią 

 

 

Funkcje sondażu

• Poznawcze: 

• dotyczą „produkcji wiedzy” – za pośrednictwem badań 

opinii członkowie społeczeństwa modyfikują jego 
własne obrazy

• … dowiadują się, że społeczeństwo nie jest  monolitem
• … dowiadują się, które oceny, poglądy i postawy 

ulegają zmianom, które zaś pozostają pozostają 
trwalsze

 

 

Funkcje sondażu

Perswazyjne:

Polegają na celowym urabianiu przekonań i ocen za pomocą 

doboru

i interpretacji treści sondażu

• Media  na ogół prezentują tylko część wyników badań 

sondażowych 

• Media akcentują za pomocą środków stylistycznych treści 

sondażu przychylne dla „linii programowej” gazety, stacji tv, 
rozgłośni radiowej

• Media zamieszczają wypowiedzi ekspertów – komentarze do 

treści raportu z sondażu; niektóre treści sondażu są w ten 
sposób dodatkowo eksponowane

 

 

Funkcje sondażu

Praktyczne

Sondaż = instrument polityki w społeczeństwie 

• Sondaże wspomagają proces racjonalizacji  

działań/strategii politycznych

• umożliwiają politykom uwzględnienie faktycznego 

stanu opinii w ich działaniach i projektach 
(wskazują na szanse powodzenia koalicji)

• Pozwalają poznać opinie przed ich materializacją 

w postaci działań (np.. protestów, manifestacji, 
strajków itp..)

 

 

Etapy przygotowania 

sondażu

• Sformułowanie 

problemu 

badawczego

• Eksplikacja problemu badawczego
• Konstruowanie problematyki badań
• Hipotezy 

badawcze. 

Dobór 

wskaźników i zmiennych

• Konstruowanie narzędzi badawczych

 

 

Etapy przygotowania 

sondażu

• Określenie  rodzaju  próby  (próba   

losowa, celowa lub wyczerpująca)

• Dobór próby 
• Badania  pilotażowe  i  pretestowe 

(sprawdzian 

problematyki 

i 

narzędzi badawczych)

• Korekta narzędzi i problematyki

 

 

Etapy przygotowania 

sondażu

• Opracowanie 

instrukcji 

realizacji  narzędzi  badawczych 
(kwestionariusza) 

• Badania terenowe 
• Opracowanie instrukcji kodowej 

(pytania zamknięte i otwarte)

• Opracowanie 

planu 

analizy 

statystycznej danych

 

 

Etapy przygotowania 

sondażu

• Kodowanie danych
• Wprowadzanie 

danych 

do 

komputera

• Elektroniczne 

przetwarzanie 

danych

• Opracowanie raportu z badań

 

 

Kwestionariusz – 

narzędzie sondażu

• Kwestionariusz  

świadomy, logiczny 

układ  pytań ważnych ze względu na 

określoną problematykę badań

• Zatem: nie jakikolwiek zbiór pytań
• Rodzaje kwestionariusza: 

(a) wystandaryzowany

   (b) na pół wystandaryzowany
   (c) kwestionariusz-wykaz problemów

 

 

Kwestionariusz – 

narzędzie sondażu

• Dobry kwestionariusz musi 

realizować dwie funkcje:

(a) przekładu problematyki badań na 

język konkretnych pytań o 

informacje ważne dla poznania 

opinii 

(b)komunikacyjną: umożliwienia 

kontaktu z respondentami, 

zachęcenia ich do odpowiedzi

 

 

Kwestionariusz – 

narzędzie sondażu

O tym, czy kwestionariusz jest dobry 

rozstrzyga w szczególności:

(a) jego język
(b) uwzględnienie układu odniesienia 

respondentów 

(c) uwzględnienie poziomu wiedzy 

respondenta

(d) metodologiczna jakość pytań
(e) układ graficzny

 

 

Rodzaje i funkcje pytań

Forma logiczna:

(a) pytania rozstrzygnięcia (od 

partykuły „czy...?”)

(b)pytania dopełnienia (od partykuły 

„jaki..?”  „który...?”, 
„dlaczego ...?” itp..)

 

 

Rodzaje i funkcje pytań 

Forma gramatyczna:

(a) Pytania zamknięte
(b)Pytania „półotwarte”
(c) Pytania otwarte

 

 

Rodzaje i funkcje pytań

Funkcje:
(a) pytania „filtrujące”: umożliwiają 

odsiew osób, które nie mają nic do 

powiedzenia w danej sprawie

(b) pytania sprawdzające/kontrolne: gdy 

chcemy upewnić się, czy respondent 

odpowiada zgodnie z prawdą

(c) Pytania projekcyjne: gdy chcemy 

„obejść” samocenzurowanie się 

respondentów lub stworzyć pełniejszy 

kontekst odpowiedzi (dialogi, 

historyjki, zdania niedokończone)

 

 

Błędy pytań

• Pytania o syntezy, trudne, 

wymagające specjalistycznej wiedzy:

  „Jak zmiana koalicji rządzącej w 

Niemczech wpłynie na warunki 
przyjęcia Polski do Unii 
Europejskiej?” (pytanie z sondażu 
CBOS) 

 

 

Błędy pytań

• Pytania sugerujące:
„czy zgadza się Pan(i) z Janem 

Pawłem II, że kara śmierci 
powinna być powszechnie 
zniesiona?” 27% TAK (wg badań 
Pentora dla „Wprost”)

 

 

Błędy pytań

• Pytania z wyrazami o zabarwieniu 

emocjonalnym:

   „Czy rodziny wielodzietne winny 

mieć przywileje?”

 

 

Błędy pytań

• Pytanie o dwie sprawy na raz:
   

„Czy rolnicy mają powody do tego, by 

protestować, urządzać blokady dróg?”

     (pytanie w sondażu PBS dla 

„Rzeczypospolitej”)

 
   „Czy rodzice poparli Twój wybór 

kierunku studiów?” 

 

 

Błędy pytań

• Pytania naruszające prywatność:

„Ile Pan(i) miesięcznie zarabia?” – 

można zastąpić to pytanie 
wyliczeniem przedziałów 
zarobków i prośbą o wskazanie 
jednego z tych przedziałów 

 

 

Błędy pytań

• Pytania zawierające skróty 

literowe:

 
„Kiedy ostatnio załatwiał(a) Pan(i) 

sprawy w DW6?”

 

 

Błędy pytań

• Pytania zawierające zwroty 

obcojęzyczne lub specjalistyczny 
żargon:

 „Czy brygadzista powinien 

decydować o wprowadzeniu job 
enlargement w grupie roboczej?” 

 

 

Błędy pytań

• Pytania wymagające zbyt 

wielkiego wysiłku pamięci:

 
„ile razy w zeszłym roku kupował(a) 

Pan(i) chleb w kiosku 
osiedlowym?”

 

 

Błędy pytań

• Pytań ze zbyt rozbudowanymi 

listami możliwości odpowiedzi do 
wyboru:

• Np.. prośba o wskazanie najczęściej 

kupowanych środków do prania na 
liście zawierającej 59 nazw takich 
środków  

 

 

Błędy pytań

• Pytania sformułowane wbrew 

zasadom logiki

  „Czy zwiększenie skuteczności 

policji można osiągnąć przez wzrost 
zatrudnienia w policji czy też przez 
wzrost zarobków policjantów?” TAK 
– NIE

 

 

Przykład pytania w 

sondażu

     Które z  niżej wymienionych cech pracy mają dla 

Pana(i) największe znaczenie?  Prosimy o wskazanie 

trzech odpowiedzi i przypisanie im wartości liczbowych 

od 1 (dla najważniejszej

) 

do 3 (dla najmniej ważnej)

• pewność zatrudnienia

• BHP

• możliwość  podnoszenia kwalifikacji

• wysokość płacy

• reputacja firmy

• uznanie za dobrą pracę

• czas pracy-godziny pracy

• współpraca

• możliwość decydowania o treści własnych 

zadań  

 

 

Raport z sondażu

• Wstęp, podziękowania
• Streszczenie wyników sondażu 
• Prezentacja metodologii sondażu
• Prezentacja wyników badań w 

rozdziałach wg sekwencji pytań w 

kwestionariuszu

• Wnioski z badań i rekomendacje
• Aneks (kwestionariusz, tabele i wykresy 

nie zamieszczone w tekście raportu)