Slajd 1

da – średnica koła wierzchołkowego, obejmującego wierzchołki zębów
df – średnica koła dna wrębów, obejmującego dna wrębów zębów.

d – średnica podziałowa koła zębatego

p – podziałka zęba
łukowa odległość punktów przecięcia prawych lub lewych powierzchni
dwóch sąsiednich zębów ze średnicą podziałową.

Parametry geometrycznych koła zębatego

Całkowita wysokość zęba jest także wyrażona zależnością:

gdzie:

– wysokość głowy zęba

– wysokość stopy zęba

Geometria zęba

Zarys boczny zęba tworzy krzywa ewolwentową. Podstawowymi parametrami zęba są:

m – moduł zęba – zobacz wyżej.

h – całkowita wysokość zęba wyrażona wzorem:

gdzie: c – luz wierzchołkowy: który wynosi 0.1*m do 0.3*m w zależności od okoliczności

y – współczynnik wysokości zęba

•y – współczynnik wysokości zęba
współczynnikiem

charakteryzują się zęby normalne stosowane w

większości przekładni zębatych
współczynnikiem

charakteryzują się zęby niskie stosuje się w

przekładniach zębatych stożkowych o zębach łukowych, w których koło
małe ma niewielką liczbę zębów (od 5 do 10), w

przekładniach ślimakowych

, w

sprzęgłach zębatych

, w ewolwentowych

połączeniach wielowpustowych

współczynnikiem

charakteryzują się zęby wysokie stosowane w

pompach zębatych

Punkty styku zębów w czasie obrotu układają się na prostym odcinku (E

, E

)

zwanym odcinkiem przyporu. Kąt zawarty między tym odcinkiem, a linią
styczną do kół tocznych w punkcie tocznym – α, jest zwany kątem przyporu i
jest jednocześnie parametrem

ewolwenty

. Zarys nominalny, powszechnie

używany w budowie maszyn i przyjęty przez praktycznie wszystkie normy na
całym świecie ma kąt przyporu

. Jednocześnie dla zarysu nominalnego

średnice podziałowe kół pokrywają się z kołami tocznymi. Tutaj również
wzdłużny kształt zęba może być prosty, śrubowy, daszkowy lub łukowy.

Podczas obrotu kół dwa współpracujące zęby otaczają się jednocześnie także
ślizgając się po sobie. Ten poślizg jest niekorzystnym, lecz niemożliwym do
uniknięcia zjawiskiem. Tylko w bardzo wąskim zakresie, który teoretycznie
sprowadza się do jednego punktu C, występuje czyste toczenie się zębów bez
poślizgu. Punkt ten nazywa się punktem tocznym, który wyznacza koło
toczne o średnicy dw. Koła toczne dla obu współpracujących kół są styczne w
punkcie C.