1

Lech Próchnicki

Lech Próchnicki

Makr

oVi

ew 

!

!

!

Wiesława 

Wiesława 

Mazurkiewicz

Mazurkiewicz

Wydawnictwo Infoplan
ISBN 837240-016-4
Warszawa 2004

Wykład multimedialny do książki Lecha Próchnickiego
Zrozumieć gospodarkę – Makroekonomia

 

 

2

 

 

3

 

 

4

Proces 

Proces 

gospodarowan

gospodarowan

ia

ia

 

 

5

FUNDAMENTY

EKONOMII

 

 

6

Bez czego ekonomia jako 

nauka 

i praktyka nie istniałaby

W danym momencie człowiek nie można mieć

 wszystkiego, na co ma ochotę

Powodem jest rzadkość zasobów 

produkcyjnych, rozumiana jako 

ograniczoność.

 

Ty, za swoją płacę nie jesteś w stanie 

w skali miesiąca nabyć wszystkich 

towarów, które pragnąłbyś. Zasób 

finansowy jest taki 

jaki jest, a twoje potrzeby ogromne 

Zasoby nie wystarczają na zrealizowanie 

wszystkich odczuwanych potrzeb. 

Na tym polega twoja ograniczoność. 

Natrafiasz na barierę rzadkości

Podobnie jest w skali całej gospodarki

 

 

7

W danym momencie ilość surowców, 

ziemi, 

wody, maszyn, 

słowem – zasobu produkcyjnego – 

jest ograniczona. Można z nich wytworzyć 

tylko taką a nie większą ilość dóbr. 

Ta pozyskiwana wielkość dóbr nie 

zaspokaja wszystkich potrzeb ludzi. 

Chuć ludzka jest nienasycona.

Skoro nie można mieć wszystkiego 

czego się pragnie, to trzeba koniecznie 

wybierać. Skoncentrować się tylko na 

części 

a nie na wszystkim

.  

Wybór polega na rezygnacji z jednych 

potrzeb (wytwarzanych dóbr) na rzecz 

innych. 

W konkretnej rzeczywistości sprowadza 

się 

do odpowiedzi na pytania

Co  –   ile  –   
jak

Ekonomia jest nauką wyboru

 

 

 

8

Ekonomia jest nauką wyboru

 

Wybór nie może być przypadkowy.

 Jakim kryterium się kierować?

Skoro z danych zasobów nie można 

pozyskać wszystkiego co by się chciało, to 

w tej sytuacji 

z rozporządzalnych zasobów należy 

uzyskać maksimum tego co się da

Z danego zasobu maksimum efektu

 

 

9

Z danego zasobu maksimum efektu

W skali makro efekt jest mierzony skalą pożytku 

osiąganego z rozporządzalnych zasobów

dany zasób wykorzystać do produkcji 

takich dóbr, które społeczeństwu 

dostarczają maksimum pożytku (frajdy, 

satysfakcji, korzyści).

 

Proces prowadzący do uzyskania takiej 

struktury produkcji, która zapewnia 

maksimum pożytku 

z posiadanych zasobów nazywamy:

EKONOMIZACJĄ

EKONOMIZACJĄ

Ekonomizacja chroni 

gospodarkę przed 

marnotrawstwem

Jeżeli wybór dokonany jest tak, 

iż z posiadanego zasobu  uzyskujemy 

maksimum efektu, to mówimy, 

iż wybór jest racjonalny i wypełnia wymóg 

racjonalnego gospodarowania

 

 

10

Zasada racjonalnego gospodarowania 

to fundamentalna norma postępowania 

ekonomicznego. Pierwsze prawo Mojżeszowe  

ekonomii

Z danego zasobu maksimum efektu

Nie marnuj niczego !!!

Na tej zasadzie zbudowana jest cała 

ekonomia. 

Kto nie przestrzega tej zasady, 

ten nie ma nic wspólnego z biznesem i 

ekonomią

 

 

11

Ekonomizacja często wywołuje
psychiczne blokady

 

Z danego zasobu maksimum efektu

Nie marnuj niczego !!!

Pojawiają się one, gdy trzeba 
zwalniać ludzi z braku pracy

Trzeba to robić

 

 

12

W biznesie obowiązuje nieco inny system 

wartościowania aniżeli w innych sferach 

działań ludzkich (inna moralność)

W kościele

W biznesie

miłuj bliźniego swego 

jak siebie samego

wyciśnij wszystkie soki

 z bliźniego swego

Nie ma w tym nic zdrożnego. 

To jest norma

Jeśli chcesz funkcjonować w biznesie, 

to ten specyficzny system wartości musisz przyjąć

  

W przeciwnym wypadku 

pójdziesz z torbami

 

 

13

Co, ile , jak

Ograniczoność 
zasobu

wybór

maksimum pożytku

Zasada racjonalnego 

gospodarowania

Rzadkość jest źródłem ekonomii

Obfitość czyni zbędną każdą ekonomizację

Ograniczoność jest przyjacielem ekonomii

Obfitość jest wrogiem ekonomii

 

 

14

Właściwości procesu 

Właściwości procesu 

gospodarowania

gospodarowania

 

Właściwości procesu 

Właściwości procesu 

gospodarowania

gospodarowania

 

 

 

15

Gospodarowanie to jednolity proces, 

niemniej jednak przyjęło się dzielić ów 

akt 

na dwie części

:

produkcję

 

konsumpcję

Chcemy ukazać podstawowe prawa, 

które rządzą produkcją i 

konsumpcją, 

tzw. prawa grawitacji ekonomii

 

 

 

16

Na tych to prawach, jak na 

fundamencie opiera się cały proces 

gospodarowania

 

I choć często ludzie nie uświadamiają 

ich sobie, to jednak determinują one

 wszelkie  ekonomiczne poczynania

Chcemy ukazać podstawowe prawa, 

które rządzą produkcją i 

konsumpcją, 

tzw. prawa grawitacji ekonomii

 

Nie sposób zrozumieć ekonomii

 nie poznawszy tych praw

 

 

17

Prawidłowości 

procesu produkcji

 

 

18

Do procesu produkcji 

niezbędne są czynniki 

produkcji

kapita

ł

K

praca

L

ziemia

S

Produkcja

dane maszyny

W danej firmie produkcja jest zawsze 

dokonywana na konkretnych maszynach

są one częścią 

składową posiadanego 

kapitału

Maszyny są nośnikiem określonej 

technologii

jest ona zapisana w tzw.  

technicznych normach 

produkcji

techniczne normy

 produkcji

Techniczne normy produkcji 

wyznaczają maksymalną zdolność 

przerobową maszyn

Rzeczywista produkcja 

nigdy nie będzie większa od tej, 

wyznaczonej przez normy techniczne

 

Q

Technologia decyduje o tym, 

ile z danego zasobu czynników 

produkcji wytworzy się dóbr

Matematycznie zależność tę 

pokazuje funkcja produkcji

Q = f (K, L, S)

 

 

19

Technologia decyduje o tym, ile

 z danego zasobu czynników 

produkcji wytworzy się dóbr

praca

ziemia

Są one częścią 

składową posiadanego 

kapitału

Matematycznie zależność 

tą pokazuje funkcja produkcji

Q = f (K, L, S)

Funkcja produkcji posłuży do 

przedstawienia 

podstawowych właściwości procesu 

produkcji

 

zaprezentowania praw 

zaprezentowania praw 

grawitacji ekonomii

grawitacji ekonomii

 

 

20

Technologia decyduje o tym, ile

 z danego zasobu czynników 

produkcji wytworzy się dóbr

praca

ziemia

Są one częścią 

składową posiadanego 

kapitału

Matematycznie zależność 

tą pokazuje funkcja produkcji

Q = f (K, L, S)

Poczynimy tu uzasadnione 

uproszczenie

Jeśli firma na odcinku surowcowym 

przestrzega zasad racjonalnego 

gospodarowania, to surowce w procesie 

produkcji mają charakter bierny, 

tzn. ani nie przeszkadzają, ani nie 

ułatwiają 

procesu produkcji 

przy tym założeniu funkcja produkcji 

przyjmuje postać

Q = f (K, L)

 

 

21

Q = f (K, L)

Najpierw omówimy, jak zmiana pracy, 

przy stałym

 poziomie kapitału

, wpływa na wielkość produkcji 

potem uczynimy odwrotnie, zobaczymy, 

jak zmiana kapitału, 

przy stałym 

zatrudnieniu

,

 

wpływa na poziom produkcji    

Te założenia czynimy, aby jak najprościej 

Te założenia czynimy, aby jak najprościej 

ukazać prawa grawitacji w ekonomii 

ukazać prawa grawitacji w ekonomii 

 

 

22

Stały kapitał

Stały kapitał

 

 

23

Załóżmy, iż masz fabryczkę lodów. Znajdują się

 w niej określone maszyny, chłodnie, zamrażarki.

 Są też budynki, komputery, samochody

.

Słowem, majątek produkcyjny jest dany i znany

 

Przyjmijmy też, iż w danym czasie nie dokonujesz 

żadnych zmian w potencjale wytwórczym 

Magazyny surowców są pełne

w tej sytuacji wielkość produkcji 

zależy tylko od liczby 

zatrudnionych

 

taki układ produkcyjny zapisujemy

Q = 

f(L); 

 K 

park produkcyjny (kapitał)

 jest znany, dany i niezmienny

 

 

24

Jaki jest efekt produkcyjny, każdego kolejno 

zatrudnianego pracownika, czyli o ile rośnie 

produkcja 

w następstwie zatrudnienia każdej kolejnej 

osoby

Q = f(L);

 

 K 

w tej sytuacji wielkość produkcji 

zależy tylko od liczby 

zatrudnionych

 

W miarę powiększania zatrudnienia produkcja 

rośnie, 

ale rośnie tylko do pewnego momentu, 

tj. do wyczerpania technicznej zdolności 

posiadanego potencjału

Chcesz wiedzieć

Ile wynosi graniczna zdolność wytwórcza 

twojej fabryczki oraz przy jakim poziomie 

zatrudnienia jest ona osiągana

Przyrost produkcji osiągany w 

następstwie 

zatrudnienia kolejnej osoby 

nazywamy

 

Marginalnym produktem pracy

 

MPL

n

Marginalny produkt pracy jest wyrażony

 w jednostkach fizycznych lodów (kg, gałki, paczki)

 

 

25

Marginalnym produktem pracy

 

MPL

n

Interesuje Cię MPL

n

 każdej kolejno

 zatrudnianej osoby

 

 

26

MPL

N

Efekt produkcyjny 

pierwszej osoby 

wynosi

Zatrudniasz drugą osobę

Efekt produkcyjny drugiego 

zatrudnionego jest mniejszy

Efekt produkcyjny 

pierwszej osoby 

wynosi

Zatrudniasz drugą osobę

Efekt produkcyjny drugiego 

zatrudnionego jest mniejszy

Zatrudniasz trzecią osobę

Jej efekt produkcyjny jest

 jeszcze mniejszy

Stwierdzamy

Efekt produkcyjny z każdej

 kolejnej osoby jest 

coraz mniejszy

W ten sposób ujawnia się

 

prawo

malejącej produktyw-

ności pracy

wszechobecne i wszędo-

bylskie prawo

 

 

27

MPL

N

malejącej produktyw-

ności pracy

Nakład pracy taki sam 

a 

efekt coraz mniejszy

 

 

28

         Teraz interesuje Cię 
wielkość              produkcji 
jaką osiągasz 

            z kolejnej wielkości 

zatrudnienia

Jak zmienia się produkcja globalna 

pod wpływem wzrostu zatrudnienia

Q

N

K

 

 

29

MPL

N

Gdy zatrudniona jest jedna

 osoba,to produkcja wynosi

 tyle,ile MPL pierwszej osoby

N

Q

Gdy zatrudniamy dwie osoby,

 to globalna produkcja

 wynosi tyle, ile suma MPL

 pierwszej i drugiej osoby 

K

 

 

30

MPL

N

K

N

Q

Zatrudniamy trzecią

 osobę

Przy trzech osobach pracu-

jących produkcja wynosi

tyle, ile suma 

wszystkich trzech MPL

W miarę powiększania 

zatrudnienia 

produkcja rośnie

 

 

31

Zatrudniamy kolejne osoby

 

 

32

MPL

N

K

Każdy kolejny 

zatrudniony

 przynosi coraz

 mniejszy efekt 

produkcyjny

Zatrudnienie 15 -tej osoby nie

 przynosi już żadnego 

efektu produkcyjnego

Graniczny poziom 

zatrudnienia

 

 

33

K

N

Q

W miarę powiększania zatrud-

nienia globalna produkcja

 rośnie, ale rośnie 

w coraz mniejszym stopniu

Przestaje ona rosnąć w 

punkcie 

w którym zatrudnienie 

osiąga poziom graniczny

W miarę powiększania zatrud-

nienia globalna produkcja

 rośnie, ale rośnie 

w coraz mniejszym stopniu

Przestaje ona rosnąć w 

punkcie 

w którym zatrudnienie 

osiąga poziom graniczny

 

 

34

N

Q

Graniczna produkcja

 osiągana jest przy

 granicznym

 poziomie zatrudnienia

K

 

 

35

Q  =  f(L);  K

N

Q

Linia  ta to graficzny

 zapis funkcji produkcji

Opisuje ona właściwości 

produkcyjne posiadanego

 kapitału wytwórczego

K

Tym samym mówi

 

 

36

N

Q

Co tu jest możliwe a co nie

Punkty leżące pod linią i na linii są technicznie osiągalne 

Punkty leżące nad

 linią nie są 

osiągalne

Punkty leżące pod liną

 nie są efektywne

Tu prawo Mojżeszowe nie jest przestrzegane

Tu ma miejsce marnotrawstwo

 

 

37

N

Q

Co tu jest możliwe a co nie

Tu ma miejsce marnotrawstwo

Punkty leżące pod liną

 nie są efektywne

 

 

38

Maksimum efektu z

 danego zasobu 

osiąga się będąc

 na linii 

funkcji produkcji

N

Q

w danym momencie gospodarka 

może być tylko w jednym punkcie

o tym w którym

 decyduje

popyt

 

 

39

N

Q

Co  dla  firmy  przestrzegającej  Prawa 

Mojżeszowego oznacza funkcja produkcji ?

Mówi jak firma ma reago-

wać na zmiany popytu

 

 

40

N

Q

Niechaj gospodarka znajduje się w punktach

Popyt rośnie

Tak jest dobrze

Tak jest źle

 

 

41

N

Q

Czy funkcja

 produkcji ukazuje prawo malejącej

 produktywności pracy???

TAK

Prawo to jest wpisane w krzywiznę linii

Funkcja nie jest linią prostą ,lecz krzywą

 o malejącej pochyłości 

Gdyby prawo to nie działało, to efekt

 produkcyjny każdego kolejnego 

zatrudnionego byłby taki sam

 

Skutkiem czego

Funkcja produkcji byłaby linią prostą

Efek

t dzi

ałan

ia pr

awa

 mal

ejące

j pro

dukt

ywno

ści

 

 

42

Uwidaczniają się 

 w kosztach produkcji

Konsekwencje oddziaływania 

prawa malejącej produktywności

 dla biznesu

 

 

43

N

Q

Obecność firmy na funkcji produkcji 
oznacza,  

koszt wytworzenia pro-

duktu jest dużo wyższy

                

iż daną wielkość produkcji

wytwarza ona najniższym kosztem

w tym miejscu

 

 

44

N

Q

Najefektywniej oznacza najtaniej

Jeśli firma będzie poruszać

 się wzdłuż funkcji produkcji

to jednostkowy koszt produktu

 będzie najniższy z możliwych

 

 

45

N

Q

ale  nie  oznacza to, że 

będzie cały czas taki sam

Pytanie 

Jak będzie zmieniał 

się koszt produktu w 

miarę powiększania

 skali produkcji ?

będzie rósł

 

 

46

Jak będzie zmieniał 

się koszt produktu w 

miarę powiększania

 skali produkcji ?

będzie rósł

kolejne stutonowe partie lodów

q

j

tor kosztów

Powiększanie produkcji

 sprawia,iż koszt wytworzenia 

kolejnych partii (mierzony

 nakładem pracy) 

jest coraz

 

wyższy

ten  poziom  kosztu 

ma  miejsce, gdy firm

jest na funkcji produkcji

Q

N

 

 

47

Jak będzie zmieniał 

się koszt produktu w 

miarę powiększania

 skali produkcji ?

będzie rósł

kolejne stutonowe partie lodów

q

j

tor kosztów

Q

N

gdy firma porusza się 

wzdłuż funkcji produkcji

to porusza się po torze

 minimalnych kosztów

marginalnych

jeśli jednak firma operuje

pod funkcją produkcji

to produkuje po kosztach 

wyższych od minimalnych

 

 

48

Prawo malejącej produktywności oznacza

q

K

Każdy kolejny zatrudniony 

przynosi coraz mniejszy 

przyrost produkcji

Powiększanie produkcji przy

danym kapitale powoduje

wzrost kosztów wytwarzania

 

 

49

Prawo malejącej produkty-

wności transformuje się

rosnącego nakładu

 dla danego efektu

w prawo

q

K

 

 

50

Każdy menadżer musi wiedzieć, iż powiększając 

produkcję drogą wzrostu zatrudnienia,

doprowadzi do wzrostu kosztów wytwarzania

 

 

51

Rosnący koszt produkcji wyłania nowe problemy:

cena

rentowność

konkurencyjność

 

 kosztu

 

Ale jeśli  cena do danej firmy 

przychodzi z rynku (mała firma)

 

 

52

Ale jeśli  cena do danej firmy 

przychodzi z rynku (mała firma)

wzrost  ceny  pozwala  firmie 

pokryć wyższy koszt jednostkowy

firma może produkować 

dalsze jednostki 

po wyższych kosztach

to wówczas

P

 q

j

dzięki temu

Ilustracja graficzna

q

j

Q

 

 

53

q

j

P

Ilustracja graficzna

Q

cena wynosi

przy tej cenie 

produkcja wynosi

cena pokrywa koszt

 wytworzenia ostatniej

 jednostki

 

 

54

q

j

P

Ilustracja graficzna

Q

cena rośnie

wyższa cena pokryje 

teraz wyższy 

koszt jednostkowy

ten  wyższy koszt  jednostkowy ma 

miejsce przy większej skali produkcji

 

 

55

q

j

Q

wzrost ceny, 

pozwalając

 pokryć wyższy koszt

 jednostkowy

, powoduje 

wzrost produkcji

P

U podstaw prawa podaży 

leży prawo 

malejącej produktywności

jest to

prawo podaży

prawo podaży

 

 

56

dotąd omówiliśmy jak zmiana pracy, 

przy stałym

 poziomie kapitału

, wpływa na wielkość produkcji 

Teraz  uczynimy odwrotnie:  zobaczymy, 

jak zmiana kapitału, 

przy stałym 

zatrudnieniu

,

 

wpływa na poziom produkcji

    

Q = 

f(L); 

 K 

 

 

57

Stała wielkość pracy

 

 

58

Załóżmy, iż w swej fabryczce z różnych powodów 

nie możesz nikogo zwolnić ani zatrudnić

 

Słowem zasób pracy jest dany i znany

 i w najbliższym czasie nie ulegnie zmianie

 

W tej sytuacji wielkość produkcji 

zależy tylko od zmian kapitału, 

czyli inwestycji 

 

Taki układ produkcyjny zapisujemy

Q = 

f(K); 

 L 

zasób pracy  jest

znany, dany i niezmienny

 

 

59

Q = 

f(K);

 

 L 

W tej sytuacji wielkość produkcji 

zależy tylko od wielkości kapitału

 

W miarę powiększania  kapitału  

produkcja rośnie 

Chcesz wiedzieć

Jaki jest efekt produkcyjny, każdej kolejnej 

jednostki kapitału, czyli o ile rośnie 

produkcja 

w następstwie powiększania kapitału o 

jednostkę

 

 

60

Jaki jest efekt produkcyjny, każdej kolejnej 

jednostki kapitału , czyli o ile rośnie 

produkcja 

w następstwie powiększania kapitału o 

jednostkę

Przyrost produkcji uzy-

skany w następstwie

 wzrostu kapitału o 

jednostkę nazywamy

Marginalnym produktem kapitału

 

MPK

n

Interesuje Cię MPK

n

 każdej kolejnej

 jednostki kapitału

 

 

61

MPK

K

L

Każda kolejna jednostka kapitału 

przynosi coraz mniejszy

 efekt produkcyjny

W ten sposób ujawnia się prawo 

malejącej produktywności kapitału

Nakład kapitału taki sam a efekt 

produkcyjny coraz mniejszy

 

 

62

Sytuacja jest podobna

 

do tej,

jaka

 

miała miejsce,gdy powiększa-

liśmy zatrudnienie 

Również funkcja produkcji 

zapisana od kapitału

 przyjmuje podobny kształt

Q

K

L

Podobnie sprawa ma się z kosztami

.

Chcąc powiększyć produkcję o tą 

samą wielkość, konieczny jest 

coraz większy nakład kapitału

 

 

 

63

Powiększanie produkcji

 

- drogą wzrostu kapitału -

 

sprawia,iż koszt wytwo-

rzenia kolejnych partii

 (mierzony nakładem kapi-

tału) jest coraz wyższy

Rosnący koszt kapitału

 stawia firmę przed 

nowymi problemami

Cena

rentowność

konkurencyjność

q

Kolejne stu tonowe partie lodów

N

a

k

ła

d

 k

a

p

it

a

łu

L

 

 

64

Powiększanie produkcji tylko drogą 

wzrostu zatrudnienia włącza prawo 

malejącej produ-ktywności, czego 

skutkiem jest wzrost kosztów

 

Q = 

f(L); 

 K 

Powiększanie produkcji 

tylko drogą wzrostu 

kapitału

 włącza prawo malejącej 

produktywności czego skutkiem jest wzrost 

kosztów 

Q = 

f(K); 

 L 

Q = 

f(L); 

 K 

Obie ścieżki wzrostu produkcji

  prowadzą

 

do wzrostu kosztów

W obu przypadkach wyłania się problem 

ceny, konkurencyjności, opłacalności

Czy można temu zaradzić

TAK

 

 

65

Antidotum na wzrost kosztów produkcji jest 

powiększanie w stosownej proporcji kapitału i pracy

 

Jeśli jednocześnie podwoisz 

kapitał i zatrudnienie 

to podwoisz skalę produkcji

 a koszt jednostkowy pozostanie taki sam

 

 

66

Przyczyny funkcjonowania

 prawa

 malejącej produktywności

 

 

67

MP

l

l

 K 

Powodem dla, którego zatrudnianie kolejnych

 osób przynosi coraz mniejszy efekt

 produkcyjny jest niezmienny poziom kapitału

 

Malejąca produk-

tywność pracy

Gdy zatrudniona została pierwsza osoba,

 to cały kapitał stał do jej dyspozycji. Inwentarzowe 

uzbrojenie tej osoby było maksymalne

  

Gdy zatrudniona została druga osoba,

 to ilość kapitału jaka przypadała na nią w  

momencie zatrudniania była duża mniejsza

  

 

  

Na trzecią zatrudnioną osobę przypadało jeszcze

 mniej kapitału. Podobnie  było z czwartą, 

piątą, szóstą osobą

 

  

Sukcesywne powiększanie zatrudnienia sprawia,

 iż techniczne (inwentarzowe) uzbrojenie

 pracy kolejnej  osoby jest coraz mniejsze

Z tej racji

 

  

Gorzej technicznie (wartościowo) uzbrojony

 pracownik przynosi mniejszy efekt produkcyjny

 

 

68

MPK

K

 L 

Powodem dla, którego powiększanie kapitału o 

kolejne jednostki  przynosi coraz mniejszy efekt

 produkcyjny jest stały poziom zasobu pracy

 

Malejąca 

produk-

tywność 
kapitału

 

 

69

Właściwości 

produkcji

Załóżmy, iż w swej firmie pracujesz na

 swoim komputerze. Dzięki temu Twój 

komputer jest cały czas wykorzystywany

.

Twój potencjał umysłowo intelektualny w

 całości poświęcasz swemu komputerowi

 

 

I oto teraz dostajesz do obsługi drugi taki

 sam komputer. Swój czas i wysiłek umy-

słowy musisz dzielić pomiędzy dwa. 

Wykorzystanie drugiego komputera nie jest 

teraz tak duże jak pierwotnie pierwszego

Gdy otrzymasz do obsługi trzeci, czwarty 

komputer, to jego wykorzystanie będzie 

coraz mniejsze. 

 

Efekt „produkcyjny jaki osiągasz z każdego

 kolejnego komputera jest coraz mniejszy

 

 

70

Właściwości 

produkcji

Gdy otrzymasz do obsługi trzeci, czwarty 

komputer, to jego wykorzystanie będzie 

coraz mniejsze. 

 

Efekt „produkcyjny jaki osiągasz z każdego

 kolejnego komputera jest coraz mniejszy

.

W miarę obsługi coraz większej ilości 

komputerów męczysz się coraz bardziej. 

Twój potencjał umysłowy i fizyczny,jaki 

możesz poświęcić na obsługę kolejnego 

komputera jest coraz mniejszy

 

 

71

Właściwości 

produkcji

MPK

K

 L 

Malejąca 

produk-

tywność 
kapitału

W miarę powiększania kapitału wydolność 

fizjologiczna i intelektualna załogi jest

 coraz bardziej wykorzystywana

Z tej racji

 

Efekt produkcyjny, jaki dana załoga 

uzyskuje z kolejnej jednostki 

kapitału jest coraz mniejszy 

 

 

72

Prawo malejącego efektu z danego zasobu

 ( 

prawo malejącej produktywności

),

 nie jest specyficznym prawem

 procesu gospodarowania

Jest to podstawowe prawo,

 którego oddziaływanie objawia 

się w każdej dziedzinie życia

 społecznego i fizycznego

 

 

73

Załóżmy, iż dzisiaj masz dziesięć godzin zajęć.

 I masz je z tym samym wykładowcą

.  

W miarę upływania kolejnych

 godzin, chłonność Twojego

 umysłu będzie malała 

z godziny na godziny

. 

U, W

Ilość informacji jaką przyswoisz sobie 

na każdej kolejnej godzinie będzie coraz mniejsza

Mamy tu do czynienia

 z malejącą chłonnością

 (produktywnością) 

Twojego umysłu

 

 

74

Załóżmy, iż  masz do 

przebiegnięcia 10 km. Każdy 

kilometr będziesz biegł w tym 

samym szybkim tempie

Przebiegnięcie pierwszego kilometra 

przyszło Ci z dużą łatwością

Pokonanie kolejnych kilometrów

było  coraz trudniejsze

Jogging

wysiłek

km

Na każdy kolejny kilometr 

zużywałeś coraz więcej sił

W ten sposób w 

Twoim przypadku

 

ujawnia się

Prawo rosnącego nakładu dla

 osiągnięcia kolejnego

 takiego samego efektu

 

 

75

Prawo malejącego efektu ( rosnącego nakładu) 

działa w każdej dziedzinie życia społecznego,

 przyrodniczego,

ekonomia jest tylko jedną z bardzo wielu

 płaszczyzn, na której 

to podstawowe prawo przejawia się

Prawo to także 

działa w

 sferze konsumpcji

 

 

 

76

PRAWIDŁOWOŚCI 

KONSUMPCJI

 

 

77

Właściwości 

konsumpcji

Załóżmy, iż Ewa konsumuje wyprodukow-

ane przez Ciebie lody

Ela spożywa kolejne, jednakowe, niewielkie

 porcje lodów

Ela ma określić post factum, jaką frajdę

 czerpała ze zjedzenia każdej kolejnej porcji

Efekt jaki Ela osiąga ze zjedzenia lodów

 to frajda, przyjemność, satysfakcja, 

korzyść, pożytek

Efekt jaki Ela czerpie ze zjedzenia

 każdej

 kolejnej porcji lodów nazywamy

 

marginalną 

użytecznością (MU)

efekt jest mierzony relatywnie, 

tj. przy pomocy punktów

Dla oceny frajdy ( marginalnej użyteczności), 

jaką Ela miała ze zjedzenia każdej 

kolejnej porcji lodów dajemy Eli 

dziesięć punktów

 

skala oceny od zera do dziesięciu punktów 

 

 

78

Właściwości 

konsumpcji

MU

Ela spożywa pierwszą porcję lodów

Uzyskaną frajdę 

wycenia na 10 punktów

10

Ela spożywa drugą porcję lodów

Frajdę wycenia

 teraz na 7 pkt

Ela spożywa trzecią porcję lodów

Frajda szacowana

 jest na na 4 pkt

W miarę jedzenia apetyt nie rośnie 

lecz maleje

Frajda z kolejnych porcji 

jest coraz mniejsza

7 4 3 2 1 0 -2

W ten sposób ujawnia 

się prawo

Malejącej 

użyteczności

krańcowej

Nakład taki sam a

 efekt coraz mniejszy

 

 

79

Konsekwencje oddziaływania 

prawa malejącej 

użyteczności krańcowej

Potencjalny popyt

prawo popytu

 

 

80

MU

Malejąca użyteczność sprawia, iż spożycie

 siódmej porcji lodów nie przynosi żadnej frajdy

MU

7

 = 0

Konsumpcja ósmej porcji

 sprawia już  przykrość  

Ela zje co najwyżej siedem porcji lodów. 

Rzeczywisty popyt nigdy nie będzie większy od 

siedmiu porcji lodów. 

Ten maksymalny poziom popytu nazywamy

potencjalnym popytem

wyznacza go ta jednostka, 

której spożycie nie 

dostarcza już ludziom

 żadnego pożytku

 

 

81

Ela przybywa do lodziarni, spragniona lodów

Ela doskonale zna mapkę swej

 marginalnej użyteczności

10

7

4

2

1

0

Uwaga 

kupując jakikolwiek towar 

nigdy nie płacisz za towar

 jako taki, ale płacisz

za frajdę jaką 

oczekujesz po nim

7

4

2

1

0

Sprzedawca żąda 1 dolara za porcję

 

1$

Ela płaci i z rozkoszą

 zjada lody

Sprzedawca proponuje 

drugą porcję

PYTANIE

PYTANIE

Jaką maksymalną cenę Ela jest 

gotowa zapłacić za drugą porcję

4

2

1

0

70c

W pierwszej porcji

 jeden punkt

 frajdy kosztuje 10c

W drugiej porcji

jeden punkt frajdy 

nie może

 

być droższy

2

1

0

Za kolejne porcje lodów Ela gotowa 

jest zapłacić co najwyżej

40c

20c

10c

00c

 

 

82

10

7

4

2

1

0

1$

70c 40c

20c

10c

00c

Co powinien zrobić lodziarz, aby Ela

 kupiła więcej porcji lodów?

Jeśli lodziarz będzie obniżał cenę,

 to Ela kupi więcej porcji lodów

 

 

83

10

7

4

2

1

0

1$

70c 40c

20c

10c

00c

WNIOSEK

Skoro w miarę nasycenia potrzeb, Ela jest 

coraz mniej skłonna płacić tę samą cenę za 

                                       daną porcję lodów

 

to, 

chcąc nakłonić ją do kupna 

większej ilości lodów 

należy obniżyć cenę

Ta - 

wynikająca z malejącej 

użyteczności

 - właściwość 

leży u podstaw prawa popytu

cena

popyt

Gdy cena maleje to popyt

na dane dobro  rośnie

 

 

84

W poszukiwaniu 

dalszych 

prawidłowości

Wokół postępu 

technicznego

Marginalna  a 

przeciętna produktywność pracy

 

 

85

Ale nie oznacza to, że

gdy pracują już trzy osoby, to każda z nich wytwarza

 tyle ile wynosi jej marginalny produkt pracy (MPL

)

Zatrudnianie kolejnych praco-

wników  przynosi  coraz to

 mniejszy przyrost produkcji

MPL

N

Gdy pracują już trzy osoby, to 

każda z nich wytwarza tyle samo

To ile wytwarza, każdy z zatrudnionych nazywamy

  

Przeciętną produktywnością pracy (A

t

)

 

 

86

MPL

N

Jak obliczamy przeciętną 

produktywność pracy??

42

33

24

Niechaj marginalne produktywności kolejnych 

zatrudnionych wynoszą

Jak obliczamy przeciętną 

produktywność pracy??

A

t

(3)

    

= 

42 + 33 + 24

3

=

99

3

33

A

t

(3)

    

= 

99

3

33

MPL

N

42

33

24

Każdy z zatrudnionych wytwarza po

 trzydzieści trzy produkty

A

t

Zatrudniamy czwartą osobę

13

Przeciętna produktywność pracy maleje

A

t

(4)

    

= 

28

 

 

87

MPL

N

42

33

24

A

t

13

marginalna produktywność pracy

przeciętna produktywność pracy

Przy stałym kapitale 

w miarę powiększania 

zatrudnienia

maleje

MPL

N

A

t

K

 

 

88

MPL

N

A

t

K

marginalna produktywność pracy

przeciętna produktywność pracy

Przy stałym kapitale 

w miarę powiększania 

zatrudnienia

maleje

 

 

89

MPL

N

A

t

K

marginalna produktywność pracy

przeciętna produktywność pracy

Przy stałym kapitale 

w miarę powiększania 

zatrudnienia

maleje

 

 

90

MPL

N

A

t

K

Spadek produktywności oznacza, iż

każdy z zatrudnionych wytwarza mniej

Taka sytuacja

Nie stwarza przesłanek pod wzrost

 płac realnych - dobrobyt nie rośnie

Czy tą barierę można

 jakoś pokonać ???

Wprowadzając

Wprowadzając

postęp techniczny

postęp techniczny

TAK

 

 

95

Jak długo kapitał i technologia są stałe, tak

 długo o zamianach produktywności 

decyduje tylko zatrudnienie

 

MPL

A

t

K

Prawdą  jest, iż

Rośnie zatrudnienie, to

 przeciętna i marginalna 

produktywność maleje

 

 

96

MPL

A

t

K

Sytuacja się zmienia, gdy wpro-

wadzamy postęp techniczny

Postęp techniczny podnosi 

produktywność pracy

 

 

 

97

Jak długo kapitał i technologia są stałe, tak

 długo o zamianach produktywności 

decyduje tylko zatrudnienie

 

Postęp techniczny podnosi 

produktywność pracy

 

Linie produktywności

 przesuwają się do góry 

stając się miej pochyłe

MPL

A

t

K

N

MPL

N

A

t

Produktywność każdego 

zatrudnionego rośnie

Symbolem postępu 

technicznego jest

 

A

t

Teraz każdy wytwarza więcej -

Teraz każdy wytwarza więcej -

 

 

jego płace realne mogą rosnąć

jego płace realne mogą rosnąć

 

 

98

Postęp techniczny,

 to takie zmiany w technice, 

które prowadzą do wzrostu produktywności 

(użyteczności) posiadanych zasobów

DEFINICJA

Nie  każdą zmianą  w technice  lub  pro-

dukcie nazywamy postępem technicznym

 

 

99

POSTĘP

 TECHNICZNY

 

 

100

Postęp techniczny (doskonalsza maszyna) pozwala 

osiągnąć z tych samych nakładów pracy i kapitału

 większą niż poprzednio ilość dóbr

 

oznacza to

Iż do wytworzenia tej samej ilości dóbr zużywa się

 teraz mniej pracy i kapitału 

dzięki temu

Koszt wytworzenia jednostki produktu maleje

Koszt wytworzenia jednostki produktu maleje

 

 

101

Postęp techniczny (doskonalsza maszyna) pozwala 

osiągnąć z tych samych nakładów kapitału i pracy

 większą niż poprzednio ilość dóbr

 

Pytanie:

Jak rozumieć stwierdzenie

Z tych samych nakładów kapitału osiągnąć 

większą niż poprzednio ilość dóbr

 

 

102

Postęp techniczny zawsze oznacza 

wymianę starej maszyny na nową doskonalszą

Pojęcie”

ten sam  kapitał

” odnosi się nie do maszyny 

jako takiej, ale do realnej wartości 

inwentarzowej (księgowej) obu maszyn

Z tych samych nakładów kapitału osiągnąć 

większą niż poprzednio ilość dóbr

Z tych samych nakładów kapitału osiągnąć 

większą niż poprzednio ilość dóbr

Wyjaśnienie

Początkowa realna wartość księgowa

 nowej maszyny jest taka sama, jak

 początkowa wartość księgowa

 starej maszyny

 

 

103

Załóżmy, iż dziesięć lat temu firma kupiła 

komputer PC-286, z zamiarem jego

 eksploatacji przez dziesięć lat.

Za komputer firma zapłaciła 2500zł

*

Przez dziesięć lat firma amortyzowała sprzęt

 i teraz realna wartość amortyzacji 

(po uwzględnieniu inflacji)

 wynosi 4200zł

Po dziesięciu latach firma wyrzuca stary

 komputer  i za zgromadzoną amortyzację

 kupuje nowy PC- 586

Początkowa realna wartość inwentarzowa 

obu komputerów jest taka sama

 

 

104

Postęp techniczny na wykresie

 

Q

N

10

Firma początkowo 

zatrudnia 10 osób

Wielkość produkcji

 wyznacza punkt

Firma wprowadza postęp techniczny

(wymienia stare maszyny na

 nowe doskonalsze)

 

 

105

Postęp techniczny na wykresie

 

Q

N

10

Funkcja produkcji

 przesuwa się do góry

 

 

106

Postęp techniczny na wykresie

 

Q

N

10

Funkcja produkcji

 przesuwa się do góry

 

 

107

Postęp techniczny na wykresie

 

Q

N

10

Funkcja produkcji

 przesuwa się do góry

 

 

108

Postęp techniczny na wykresie

 

Q

N

10

Funkcja produkcji

 przesuwa się do góry

Jeśli dalej zatrudnia się 

10 osób, to produkcję

 opisują punkty 

Dzięki postępowi

technicznemu

dokonał się

 przyrost produkcji

Z tego samego

 zatrudnienia

 i z tego samego

 kapitału uzyskuje się

 wzrost produkcji 

W obu przypadkach wartość

 inwentarzowa majątku

 trwałego jest ta sama

K

 

 

109

Q

N

10

wzrost produkcji 

osiągaliśmy jedynie 

drogą wzrostu 

zatrudnienia bądź 

wzrostu kapitału

Do tej pory

Obecnie

możemy go także

osiągać wprowadzając 

postęp techniczny !!!

jes

t t

o n

ow

a j

ak

oś

ć

 

 

110

Postęp techniczny to kolejny czynnik 

wzrostu produkcji

możemy go także

osiągać wprowadzając 

postęp techniczny !!!

 

 

111

Są trzy dynamiczne czynniki produkcji 

zapewniające rozwój

Q

A

t

postęp techniczny

Wzrost produkcji to jedyna cecha, która łączy

 postęp techniczny z kapitałem i pracą

. 

wszystko inne je różni

 

Gdy wzrost produkcji osiągany jest

 poprzez kapitał, to zasób kapitału (materii) rośnie

Gdy wzrost produkcji osiągany jest

 poprzez

 pracę

, to zasób pracy (materii) rośnie

Gdy wzrost produkcji osiągany jest

 poprzez

 postęp techniczny,

 to zasób

 pracy i kapitału nie ulega zmianie

Gdy produkcja rośnie pod wpływem zmian pracy 

bądź kapitału, to koszt jednostkowy rośnie

Gdy produkcja rośnie pod wpływem postępu 

technicznego to koszt jednostkowy maleje

K

L

kapita

ł

praca

wzrost zasobu

wzrost zasobu

zasób bez zmian

Koszt rośnie

Koszt rośnie

Koszt maleje

 

 

112

Q

kapita

ł

praca

wzrost zasobu

wzrost zasobu

K

L

Koszt rośnie

Koszt rośnie

Gdy produkcja rośnie pod wpływem postępu 

technicznego to koszt jednostkowy maleje

Dzieje się tak dlatego, gdyż gdy rozwój dokonuje

 się poprzez ściężkę pracy bądź kapitału to

Rozwojem rządzi prawo malejącego

 efektu z danego nakładu

To prawo nie rządzi, gdy rozwój 

dokonuje się ścieżką postępu technicznego

A

t

zasób bez zmian

Koszt maleje

Tu mamy do czynienia nie z malejącą 

lecz rosnącą  produktywnością

 

 

113

Q

kapita

ł

praca

wzrost zasobu

wzrost zasobu

K

L

Koszt rośnie

Koszt rośnie

A

t

zasób bez zmian

Koszt maleje

Wzrostem produkcji 

                       rządzą dwa prawa

malejącej produktywności

rosnącej produktywności

 

 

114

Q

A

t

K

L

Wzrost produkcji dokonuje 

się pod wpływem wzrostu 

trzech czynników produkcji

Chcemy teraz określić, jaką rolę w danym staty-

stycznym wzroście ( np. 20000zł) odegrał postęp

techniczny, jaką praca, a jaką kapitał

innymi słowy

Ile procent tego wzrostu przypisać pracy,  ile kapi-

tałowi, a ile postępowi technicznemu

Zanim to jednak uczynimy

to wprzódy ukażemy, jak na rysunku obrazować

 zmiany w produkcji wywołane 

oddziaływaniem każdego z trzech czynników

 

 

115

Q

N

Przyjmijmy, iż gospodarka w okresie wyjściowym  

znajduje się w danym punkcie 

Wielkość produkcji wyznacza punkt

Wzrost popytu wymusza

 wzrost produkcji

Jest on osiągany drogą 

wzrostu zatrudnienia

Jest on osiągany drogą 

wzrostu zatrudnienia

Gospodarka przesuwa

 się wzdłuż funkcji

produkcji

Produkcja osiąga poziom graniczny.

 

Dalszy wzrost produkcji

 wymaga wzrostu kapitału 

bądź wprowadzenia 

postępu technicznego

Rośnie kapitał

Produkcja rośnie pod wpływem zatrudnienia

 

 

116

Q

N

Rośnie kapitał

Dalszy wzrost produkcji

 wymaga wzrostu kapitału 

bądź wprowadzenia 

postępu technicznego

Wzrost kapitału, to

 zakup takich samych 

maszyn i urządzeń

Funkcja produkcji

przesuwa

 się równolegle do góry

Gospodarka przechodzi na nową funkcję produkcji

Wzrost zatrudnienia 

wyczerpuje możli-

wości wytwórcze

 nowego kapitału

Dalszy wzrost produkcji

 dokonuje się dzięki 

postępowi technicznemu

Funkcja produkcji przesuwa się do góry

Gospodarka przechodzi na nową funkcję produkcji

 

 

117

Q

N

Dzięki oddziaływaniu 

trzech czynników produkcji 

uzyskano znaczący 

przyrost produkcji

 

 

119

Q

N

W skali kraju  i w ciągu roku rozwój 

 jest zawsze efektem oddziaływania

 wszystkich trzech czynników

Istotną kwestią jest 

ustalenie 

w jakim stopniu 

osiągnięty

 wzrost produkcji jest 

efektem

 kapitału, pracy i 

postępu technicznego

Osiągnięty wzrost

 produkcji

Efekt 

oddziaływania

 postępu

 technicznego

Efekt 

oddziaływania

 wzrostu 

kapitału

Efekt 

oddziaływania

 wzrostu 

zatrudnienia

Aby liczbowo ustalić rolę pracy, kapitału,

 postępu technicznego w osiągniętym

wzroście produkcji posługujemy się

Formułą Solowa

Formułą Solowa

 

 

120

 

FORMUŁA SOLOWA

FORMUŁA SOLOWA

 

 

121

 

Q

Q

=

+

+

Q

Q

Stopa wzrostu

 produkcji

A

t

A

t

A

t

A

t

Stopa wzrostu 

produktywności



K

K

K

K

Stopa wzrostu

 kapitału



L

L

L

L

Stopa wzrostu

 zatrudnienia



ile procent wygenerowanego, w okresie 

bazowym, dochodu  skierowano

 na zapłatę za kapitał



ile procent wygenerowanego, w okresie 

bazowym, dochodu  skierowano

 na zapłatę za pracę

 

 

122

 

Q

Q

=

+

+

A

t

A

t

postęp techniczny



K

K

kapitał



L

L

praca

parametry

 

 

123

 

=

+

źródłem informacji jest rocznik statystyczny

Te parametry obliczy się w 

oparciu

 o rocznik statystyczny



K

K



L

L

Q

Q

+

A

t

A

t

tego parametru z rocznika się nie obliczy

Ten parametr traktujemy jako niewiadomą

X

źródłem informacji jest rocznik statystyczny

tego parametru z rocznika się nie obliczy

Ten parametr traktujemy jako niewiadomą

 

=

+



K

K



L

L

Q

Q

+

A

t

A

t

X

Jest to równanie z jedną niewiadomą. Po jego rozwiązaniu

 wartość przyrostu produktywności (niewiadomej) 

wstawiamy do wzoru 

A

t

A

t

Następny etap to

Obustronne podzielenie równania przez 

Q

Q

 

przykład numeryczny

przykład numeryczny

 

 

124

 

Mamy następujące dane wzięte 

z rocznika statystycznego

Q

Q =

   

3,1%

K

K

=

2,8%

L

L

=

1,9%

 =  0,25

1-  = 0,75

A

t

A

t

 =

 

?

 

Wstawiamy dane do wzoru

 

Q

Q

=

+

+

A

t

A

t



K

K



L

L

 

Wykonujemy działania

Obliczamy parametr wzrostu produktywności

 

3,1 =   X  +  

0,25

 

2,8  +

    

0,75

 

1,9

  

 

 

 

3,1 =   X  +  0,7  +    1,42

  

 

 

 

 

125

 

Wykonujemy działania

Obliczamy parametr wzrostu produktywności

 

3,1 =    X   +  0,7  +    1,42

  

 

 

X

 =0,98

Wstawiamy wzrost produktywności do wzoru

0,98

Obustronnie dzielimy równanie przez   

3,1

otrzymujemy

 

1   =   0,32   +   0,22   +   0,46

 

 

126

 

Interpretacja 

Interpretacja 

 

1   =   0,32   +   0,22   +   0,46

Uzyskany w ciągu roku wzrost produkcji  

(200.000zł,  3,1%)

w 32% jest zasługą postępu technicznego

w 22% jest zasługą wzrostu kapitału

w 46% jest zasługą wzrostu zatrudnienia

Uzyskany efekt (wzrost produkcji) jest następ-

stwem współdziałania trzech grup społecznych

 

Jedna dała kapitał, druga pracę, a trzecia 

przyczyniła się do wdrożenia postępu technicznego

 

Jak wynagradzać te trzy 

grupy społeczne

 

Jeśli podstawą podziału będzie „ klucz” Solowa,

 to zapłata będzie sprawiedliwa; wszystkie 

trzy grupy będą skłonne współdziałać ze

sobą ponownie w następnym okresie

 

 

127

1  =  0,32  +  0,22  +  0,46

200.000zł

200.000   =   64000   +   44000    +     92000

64000

64000

zapłata dla osób, stojących za 

 postępem technicznym

44000

92000

44000

zapłata dla dawców kapitału

92000

środki na płace dla nowo

 zatrudnionych

 

 

128

Przestrzeganie podziału wyzna-

czonego przez formułę Solowa

 zapewnia w czasie harmonijny 

rozwój społeczno gospodarczy

zapewnia

że rozwój dokonuje się w warun-
kach spokoju społecznego

Z tej racji formuła Solowa jest

normatywem harmonijnego 

rozwoju gospodarczego

aby zapewnić gospodarce rozwój, 

to w dłuższym okresie,

 niezbędny jest spokój społeczny 

(brak antagonizmów)

 

 

 

129

Istnieją cztery czynniki zapew-

niające długofalowy rozwój

wzrost pracy

wzrost kapitału
postęp techniczny

spokój społeczny

zgoda buduje 

niezgoda rujnuje

 

 

130

RACJONALNY

 WYBÓR

 

 

131

Co dotąd zrobiliśmy

 :

 

 

132

I

 

prawo Mojżeszowe : nie marnuj niczego

 

prawo harmonijnego rozwoju 
ekonomicznego (Formuła Solowa)

dwa prawa rządzące rozwojem:

 

prawo malejącej produktywności 

(

leży u podstaw prawa popytu i podaży)

prawo rosnącej produktywności

 

 

133

Czego dotąd nie zrobiliśmy

 :

Nie zajęliśmy się wyborem

 

 

134

Ekonomia jest nauką wyboru

Rzeczywista gospodarka to

 notoryczny wybór

Ograniczoność zasobów zmusza bowiem

 społeczeństwo do stosownej selekcji

Wybór jest przeprowadzany

 według kryterium 

racjonalnego gospodarowania 

„maksimum pożytku z danego zasobu”

 

 

135

Chcemy teraz w dotychczasowe 

rozważania wprowadzić 

problematykę wyboru

A chcemy to uczynić po to, aby poznać,

  nowe prawa, prawidłowości i dylematy, jakie

 związane są z ekonomicznym wyborem

 

Kwestie racjonalnego wyboru wyboru przedsta-

wimy w sposób wysoce uproszczony.

Posłużymy się przykładem gospodarki,

 która wytwarza nie tysiące dóbr, ale tylko dwa:

 pszenicę i koce

Takie daleko idące uproszczenie jest potrzebne

Nie chcemy bowiem przedstawiać fotografii 

gospodarki, ale ukazać w sposób najprostszy

 dalsze, niepoznane dotąd prawidłowości 

funkcjonowania gospodarki. 

A konkretnie te, na  jakie gospodarka 

natrafia w warunkach wyboru

 

 

136

Aby ukazać problematykę „

wyboru

” musimy

 stworzyć nowe narzędzia

Lina 

G

ranicznych 

M

ożliwości 

P

rodukcyjnych

L

inia 

O

graniczeń 

B

udżetowych

LOB

Krzywe 

obojętności

Instrumenty wyboru konsumenta

GMP

Instrument wyboru producenta

 

 

137

GMP

GMP

Założenia 

wyjściowe

 

 

138

Gospodarka wytwarza dwa towary : pszenicę i koce

Dana jest wielkość zasobu pracy i  

kapitału funkcjonującego w 

gospodarce

K

L

Wiadomo ile z tegoż kapitału funkcjonuje 

w produkcji pszenicy a ile koców

K

P

K

K

 

 

139

P

K

W tej ćwiartce

 będziemy 

opisywać produkcję

 pszenicy

W tej ćwiartce

 będziemy 

opisywać produkcję

 koców

W tej ćwiartce

 powstanie linia 

GMP

P

K

Skoro znana jest nam wielkość 

kapitału,

to wiadomo jednocześnie  jakim 

sprzętem 

dysponuje rolnictwo. Znane są tym 

samym

 właściwości produkcyjne tegoż 

sprzętu

 (kapitału)

Innymi słowy

Znana jest nam funkcja

 produkcji pszenicy

 

K

P

N

p

 

 

140

P

K

K

P

K

K

Podobnie jest z kocami.

 Skoro jest kapitał, to znane

 są także właściwości produk-

cyjne tegoż kapitału

Znana jest więc funkcja

 produkcji koców

Dany zasób pracy graficznie 

wyznacza linia

 

Linię tą odkładamy na osiach

N

p

N

k

 

 

141

P

K

K

P

K

K

N

p

N

k

 

 

142

P

K

K

P

K

K

K, L

 

Przyjmujemy założenie, iż

 zasób pracy jest cały czas

 wykorzystany

hipotetyczny brak 

bezrobocia

Tworzymy symulacyjnie

 linię GMP

Początkowo wszystkich 

zatrudniamy przy 

produkcji pszenicy

Na funkcji produkcji

 pszenicy

 jesteśmy w punkcie

Na funkcji produkcji

 koców

 jesteśmy w punkcie

zerowym

Od wyznaczonych 

punktów ciągniemy 

linie na pierwszą ćwiartkę

Powstaje pierwszy punkt 

linii GMP

N

p

N

k

 

 

143

P

K

K

P

K

K

K, L

 

Zwalniamy część osób z 

produkcji pszenicy

N

p

N

k

 

 

144

P

K

K

P

K

K

K, L

 

Zwalniamy część osób z 

produkcji pszenicy

N

p

N

k

 

 

145

P

K

K

P

K

K

K, L

 

Zwolnione osoby

 zatrudniamy przy

 produkcji koców

Na funkcji produkcji 

pszenicy i koców 

jesteśmy w punktach

Od wyznaczonych 

punktów

ciągniemy linie

 na pierwszą ćwiartkę

Powstaje drugi punkt 

linii GMP

N

p

N

k

 

 

146

P

K

K

P

K

K

K, L

 

Znowu zwalniamy ludzi

z produkcji pszenicy i

 zatrudniamy ich przy

 produkcji koców

N

p

N

k

 

 

147

P

K

K

P

K

K

K, L

 

Znowu zwalniamy ludzi

z produkcji pszenicy i

 zatrudniamy ich przy

 produkcji koców

Tworzymy kolejny punkt

 linii GMP

N

p

N

k

 

 

148

P

K

K

P

K

K

K, L

 

Zwalniamy pozostałe 

osoby z rolnictwa i 

zatrudniamy je

 przy produkcji koców

N

p

N

k

 

 

149

P

K

K

P

K

K

K, L

 

Zwalniamy pozostałe 

osoby z rolnictwa i 

zatrudniamy je

 przy produkcji koców

N

p

N

k

 

 

150

P

K

K

P

K

K

K, L

 

Zwalniamy pozostałe 

osoby z rolnictwa i 

zatrudniamy je

 przy produkcji koców

N

p

N

k

 

 

151

P

K

K

P

K

K

K, L

 

Łączymy przy pomocy

 linii wszystkie punkty

GMP

GMP

 

 

152

O czym informuje

O czym informuje

 

 

linia GMP

linia GMP

 

 

153

P

K

linia GMP powstała z odpo-

wiedniej kompilacji punktów

 tworzących obie funkcje 

produkcji

Z tej racji mówi to samo co funkcje

 produkcji plus coś nowego

 

Co jest możliwe a co nie

 

 

 

154

P

K

K, L

 

Co jest możliwe a co nie

 

Kombinacje leżące

 pod liną i na linii są 

osiągalne 

Kombinacje leżące

 nad linią nie są 

osiągalne

 

 

155

P

K

K, L

 

Kombinacje tworzące łuk obrazują

 

wszystkie możliwe 

stany efektywne

W każdym z nich

Z danego zasobu 

pracy i kapitału

 osiąga się

maksimum efektu

brak tu marnotrawstwa

 

 

156

P

K

Marnotrawstwo  ma miejsce, 
gdy gospodarka znajduje się

w punktach pod

 linią GMP

 

 

157

P

K

K, L

 

wiele kombinacji, w których 

z danego zasobu pracy

 i kapitału uzyskuje

 się maksimum efektu

Na łuku

 ( w przeciwieństwie do funkcji produkcji)

 

istnieje

 

 

158

P

K

Przypomnijmy: 

wiele kombinacji, w których 

z danego zasobu pracy

 i kapitału uzyskuje

 się maksimum efektu

kolejne kombinacje powstawały 

drogą przesuwania zatrudnienia

 z jednej branży do drugiej

 

 

159

P

K

Przypomnijmy: 

P

kolejne kombinacje powstawały 

drogą przesuwania zatrudnienia

 z jednej branży do drugiej

 

 

160

P

K

Przypomnijmy: 

kolejne kombinacje powstawały 

drogą przesuwania zatrudnienia

 z jednej branży do drugiej

każde takie jedno przestawienie,

 to kolejna kombinacja

 na linii GMP 

 

 

161

Gospodarka w danym momencie może 

znajdować się tylko w jednym punkcie

ale mnogość potencjalnych 

punktów pozwala na

wybór jednej

 z kombinacji

P

K

i o to właśnie chodzi

i o to właśnie chodzi

 

 

162

Nowe prawa i właściwości

Nowe prawa i właściwości

GMP

 

 

163

P

K

Załóżmy, iż początkowo 

produkujemy tylko zboże

*

znajdujemy się w punkcie

W następnym okresie 

chcemy  wytwarzać

 daną ilość koców

Przestrzegamy Prawa 

Mojżeszowego

Na linii GMP znajdujemy 

się w punkcie

Wielkość produkcji pszenicy wyznacza punkt

 

 

164

P

K

zmalała

W porównaniu ze stanem wyjściowym 

produkcja pszenicy

 

W warunkach pełnej efektywności

Aby wzrosła produkcja

 koców musiała zmaleć

 produkcja pszenicy

Chcąc powiększać

 produkcję jednego dobra

 należy koniecznie

 ograniczyć

 produkcję drugiego

Coś za coś

Coś za coś

W ten sposób daje o sobie znać zasada

W ten sposób daje o sobie znać zasada

 

 

165

Wystąpienie zasady 

coś za coś

 jest empirycznym dowodem na to,

 iż gospodarka osiągnęła stan 

najwyższej efektywności.

Nowe prawa i właściwości

Nowe prawa i właściwości

GMP

Coś za coś

Coś za coś

 

 

170

Pojęcia

Koszt alternatywny

 

 

171

P

K

W warunkach pełnej efektywności 

 

Chcąc uzyskać wzrost 

produkcji koców

należy

 

zmniejszyć

 produkcję pszenicy

 

 

172

P

K

Ilość pszenicy jaką należy poświęcić

aby uzyskać 

określony przyrost

 produkcji koców

 

nazywamy

 

Kosztem alternatywnym

 

wytworzenia dalej ilości koców

 

 

173

P

K

Koszt alternatywny, to 

wymierne

 określenie zasady 

 

Coś  za coś

 

 

174

P

K

Chcemy powiększać

 produkcję

 koców o tę samą

 wielkość

interesuje nas

 

Koszt alternatywny 

każdej kolejnej 

partii koców

 

 

175

P

K

Chcemy powiększać

 produkcję

 koców o tę samą

 wielkość

interesuje nas

 

Koszt alternatywny 

każdej kolejnej 

partii koców

 

 

176

P

K

Chcemy powiększać

 produkcję

 koców o tę samą

 wielkość

interesuje nas

 

Koszt alternatywny 

każdej kolejnej 

partii koców

Odkładamy koszt alternatywny na osi

kolejne koce

K

o

s

z

t 

a

lt

e

rn

a

ty

w

n

y

P

K

Aby wytworzyć kolejne

 takie same partie koców,

 trzeba rezygnować 

z coraz to większej 

ilości pszenicy

Koszt 

alternatywny 

kolejnych partii

 koców 

jest coraz 

wyższy

W ten sposób ujawnia się prawo

 

Rosnącego 

Rosnącego 

kosztu 

kosztu 

alternatywneg

alternatywneg

o

o

 

 

177

Prawo rosnącego kosztu alternatywnego 

działa tylko dlatego, 

gdyż produkcją koców i pszenicy rządzi

 prawo malejącej produktywności

 

 

178

P

K

Gdyby

 produkcją pszenicy i koców 
nie rządziło prawo malejącej

 produktywności to

obie funkcje produkcji 

byłyby liniami prostymi

W tej sytuacji

Linia GMP byłaby nie

 łukiem,

ale linią prostą

 

 

179

P

K

Pojawia się ono

 dopiero przy 

wyborze

Jak wyglądałby wówczas

 koszt alternatywny

Koszt alternatywny każdej

 kolejnej partii koców byłby

 taki sam

Prawo

 rosnącego kosztu 

alternatywnego 

jest inną postacią prawa

 malejącej produktywności

 

 

180

Nowe prawa i właściwości

Nowe prawa i właściwości

GMP

„ coś za coś”

Prawo rosnącego kosztu 

alternatywnego

 

 

181

Rozwój

Kiedy rozwój, a kiedy nie

 

 

182

P

K

Wytwarzana jest dana ilość

 pszenicy i koców

Załóżmy, iż w okresie bazowym

 gospodarka jest w punkcie

K, L

 

 

183

P

K

K, L

Oto teraz gospodarka na skutek pewnych sił

 zostaje zmuszona do wzrostu produkcji koców

Produkcja pszenicy maleje

 

 

184

P

K

K, L

Taka zmiana nie wynika z chęci lecz konieczności

Nie rezygnujemy z pszenicy 

dlatego, iż jej nie pragniemy, 

lecz dlatego, gdyż musimy 

zwiększyć produkcję koców

Nie jest to pełnia szczęścia

Społeczeństwo jest zadowolone

 z tego, iż wzrosła produkcja koców,

 ale nie cieszy się 

ze spadku produkcji pszenicy

 

 

185

P

K

K, L

Tego typu zmiana to

 nie rozwój, to dziadowanie

Rozwój jednej branży 

dokonał się kosztem drugiej

Społeczeństwo będzie

kontente jeśli zwiększy 

się produkcja nie

 jednego dobra lecz obu

Taką zmianę nazywamy

rozwojem

rozwojem

 

 

186

K

P

rozwojem

rozwojem

K, L

  w wersji graficznej nastąpi on gdy: 

Linia GMP przesunie 

się na prawo

 

 

187

K

P

K, L

W kontekście rozwoju

oceńmy ponownie

wzrost produkcji koców 

dokonywany kosztem

 ograniczenia produkcji

 pszenicy

 

 

 

188

K

P

K, L

K

P

K, L

Gdyby wcześniej zapewniono rozwój, to 

Taka zmiana to 

kara 

za brak rozwoju

gdy trzeba było 

powiększać podaż koców

,

 

Nie musiano by 

ograniczać 

produkcji pszenicy

 

 

189

K

P

K, L

K

P

K, L

wniosek

Nie chcąc popaść w opisaną 

pułapkę należy gospodarce 

zawczasu zapewnić rozwój

 

 

190

K

P

K, L

O warunkach rozwoju 

stanowi 

formuła Solowa

W wersji graficznej rozwój obrazujemy

 przesuwając linię GMP do przodu

 

Q

Q

=

+

A

t

A

t



K

K



L

L

+

Linia GMP przesunie się pod wpływem

Postępu technicznego

Wzrostu 

kapitału

Wzrostu zatrudnienia

 

 

191

Rozwój 

wzrost kapitału

 i

 zatrudnienia

 

 

192

Wzrost kapitału w praktyce oznacza
 pojawianie się:

nowych fabryk, firm

nowych oddziałów istniejących firm

rozbudowę istniejących zakładów

dodatkowe maszyny w 
funkcjonujących firmach

Na skutek tych zmian

Rośnie zatrudnienie

 

 K

 L

W dalszych rozważaniach przyjmiemy

 

konwencję,

 

iż za wzrostem kapitału automatycznie 

kryje się wzrost zatrudnienia

 

 

193

Wzrost kapitału  - od strony formalnej - to 

wzrost wartości księgowej majątku trwałego

Majątek trwały firmy rośnie pod wpływem

 

inwestycji

inwestycji

 

 

194

Są trzy rodzaje inwestycji

Inwestycje nowe (netto)

Inwestycje odtworzeniowe

Inwestycje brutto

Są trzy rodzaje inwestycji

Inwestycje nowe (netto)

Inwestycje odtworzeniowe

Inwestycje brutto

W firmie transportowej na skutek

 wypadku kasacji uległ samochód

Zdolność przewozowa firmy

 uległa zmniejszeniu

W niedzielę właściciel firmy na 

giełdzie zakupił taki sam samochód

*

zdolność przewozowa firmy została

odbudowana

Ten zakupiony samochód

 

to 

 Inwestycje 

odtworzeniowe

 przyjmijmy teraz, iż właściciel nabył nie

jeden lecz trzy takie same samochody

Ten pierwszy to inwestycja 

odtworzeniowa

Dwa pozostałe to inwestycje nowe 

(netto

)

A wszystkie trzy to inwestycje brutto

 

 

195

Typ inwestycji

 a linia GMP

 

 

196

K

P

Jeśli inwestycje brutto wynoszą tyle

 ile wymagają tego inwestycje odtworzeniowe to

Łuk utrzymuje

 swą pozycję

Zdolność wytwórcza nie ulega zmianie

 

 

197

K

P

ZAPAMIĘTAJ

Aby utrzymać potencjał wytwórczy na

 dotychczasowym poziomie konieczny 

jest wysiłek w postaci inwestycji 

odtworzeniowych

 

 

 

198

K

Łuk się kurczy

K

P

Jeśli inwestycje brutto są 

mniejsze od wymaganych 

inwestycji odtworzeniowych

P

to

Zdolność wytwórcza

 potencjału maleje

 

 

199

K

P

K

P

Jeśli inwestycje brutto są 

większe od wymaganych 

inwestycji odtworzeniowych

To

łuk przesuwa się

 do góry

Zdolność wytwórcza

 potencjału rośnie

 

Rozwój wymaga 

inwestycji nowych

Inwestycje nowe to:

Inwestycje nowe to:

Inwestycje brutto 

Inwestycje brutto 

minus

minus 

 

inwestycje odtworzeniowe

inwestycje odtworzeniowe

 

inwestycje odtworzeniowe

finansuje amortyzacja „A”

I

n

 = 

I

B

 - 

A

 

 

200

Rozwój wymaga 

inwestycji nowych

Aby firmy mogły nabywać dodatkowe maszyny,

 urządzenia; budować nowe budynki, statki itp. 

To  w gospodarce musi istnieć 

specjalny dział produkcji

.

Sektor produkcji

dóbr inwestycyjnych

 

 

201

Rzeczywista gospodarka obejmuje

 dwa sektory

Sektor produkcji 

dóbr konsumpcyjnych

Sektor produkcji 

dóbr inwestycyjnych

Do tej pory nasza gospodarka składała się

 tylko z sektora produkcji dóbr konsumpcyjnych

Obecnie w nasz dotychczasowy model, 

musimy wmontować sektor produkcji

 dóbr kapitałowych

pszenica - koce

 

 

 

202

P

K

I

n

Kapitał i praca jakim rozporządza gospodarka 

funkcjonuje obecnie w trzech, a nie dwóch sferach

produkcji pszenicy
produkcji koców

produkcji dóbr

 inwestycyjnych

K,L

Rysunek trójosiowy jest mało przejrzysty. 

Zamieniamy go na dwuosiowy

Pszenicę i koce łączymy

i odkładamy na jednej osi

P

I

n

K,L

K

Likwidujemy trzecią oś i 

inwestycje odkładamy

 na osi poziomej

P

K,L

I

n

K

Pszenica i koce tworzą sektor produkcji 

dóbr konsumpcyjnych 

C

 

 

203

K,L

I

n

Pszenica i koce tworzą sektor produkcji 

dóbr konsumpcyjnych 

C

Bieżący zasób kapitału

 i pracy zakreśla 

możliwości produkcyjne

 

dóbr konsumpcyjnych

 i inwestycyjnych

K,L

Obrazuje to linia GMP

 

 

 

204

Wybór a rozwój

Wybór a rozwój

zasada „coś za coś” 

zasada „coś za coś” 

a  rozwój

a  rozwój

czyli

czyli

 

 

205

I

n

C

Aby zapewnić rozwój konieczna

 jest dana wielkość inwestycji

Na linii GMP jesteśmy w punkcie

Produkcję dóbr konsumpcyjnych

 wyznacza punkt

Produkcja pszenicy

zmalała

zmalała

 

 

206

Chcąc wytwarzać dobra inwestycyjne

 należy koniecznie zrezygnować 

z części produkcji dóbr 

konsumpcyjnych

I

n

C

Rezygnacja z konsumpcji (produkcji) 

dóbr konsumpcyjnych na rzecz 

inwestycyjnych przybiera postać 

oszczędności

S

Twoje tegoroczne oszczędności 

są miarą Twojej  rezygnacji

 z konsumpcji bieżącej

Oszczędności płyną do banku. Stąd są 

wybierane przez firmy pod postacią 

kredytu inwestycyjnego

 

W ten sposób

W skali makro dokonuje się 

rezygnacja z części konsumpcji

 bieżącej na rzecz inwestycji

 

 

 

207

I

n

C

S

Czego formuła Solowa 

nie mówi wprost

Inwestycje nowe powodują

 przyrost kapitału produkcyjnego

In = K

 

Q

Q

=

+

A

t

A

t



K

K



L

L

+



K

K

 

 

208

I

n

C

S

Czego formuła Solowa 

nie mówi wprost



K

K

In = K

Przyrost kapitału wymaga

 rezygnacji z części konsumpcji

 

 

209

Q

Q

=

+

A

t

A

t



K

K



L

L

+



K

K

Patrząc na ten parametr

pamiętaj

że wzrost kapitału (inwestycje) wymaga rezy-

gnacji z produkcji części dóbr konsumpcyjnych

 

 

 

210

Przy rozwoju

 wybór 

 (

zasada coś za coś

)

rozszerza się;  

dobrami konsumpcyjnymi

pszenica - koce

 

dobrami konsumpcyjnymi

 a dobrami inwestycyjnymi

Wybór nabiera 

charakteru dwu 

wymiarowego

Wybieramy pomiędzy

I

n

P K

P

K

I

n

oraz

I

n

P K

 

 

211

 

ROZWÓJ - WYBÓR

ROZWÓJ - WYBÓR

spojrzenie

 

przez pryzmat 

czasu przyszłego

 

 

212

I

n

C

Dzisiejsze oszczędności finansują dzisiejsze inwestycje

Dziś czynione inwestycje

 nie przynoszą

natychmiastowego 

efektu produkcyjnego

Efekt produkcyjny

 przynoszą

 w okresie następnym

Linia GMP przesuwa się na prawo

 

 

213

C

Linia GMP przesuwa się na prawo

I

n

Dla społeczeństwa rozwój oznacza

wzrost

Efekt produkcyjny

 przynoszą

 w okresie następnym

Następuje rozwój

konsumpcji

 

 

214

C

I

n

Jeśli w następnym okresie relacje pomiędzy 

oboma sektorami nie ulegają zmianie to 

Na linii GMP gospodarka

 jest w punkcie

 

 

215

C

I

n

Poziom konsumpcji w następnym 

okresie wyznacza punkt

W porównaniu 

z poprzednim okresem

 

konsumpcja

wzrosła 

 

 

216

W okresie wyjściowym zrezygnowano

z takiego poziomu konsumpcji

 

Poprzez mechanizm oszczędności

 i inwestycji

 

S

Z poczynionego wyrzeczenia uzys-

kano taki przyrost konsumpcji

 

Celowo zrezygnowaliśmy z 

konsumpcji dzisiejszej

aby

 

W następnym okresie

 konsumpcja była większa

W ten sposób dokonaliśmy

 

Zamiany konsumpcji 

dzisiejszej na jutrzejszą

to

:

wybór międzyokresowy

Zamiana konsumpcji dzisiejszej

 na rzecz jutrzejszej

 

 

217

S

Zasada coś za coś nabiera 

charakteru

wybór międzyokresowy

międzyokresowego

 

O poziomie konsumpcji

jutrzejszej decydujemy

dzisiaj

 

a czynimy to gdy

 

Ustalamy poziom naszych 

oszczędności, które posłużą do

 finansowania inwestycji

 

O naszym dzisiejszym standardzie 

życiowym zadecydowano wczoraj

 

decydowali o tym nasi rodzice

 

Wybór międzyokresowy ma

 konsekwencje 

międzypokoleniowe

 

 

218

Wybór pomiędzy konsumpcją a inwestycjami  

P

K

I

n

In

C

to wybór

 

Pomiędzy konsumpcją dzisiejszą a 

konsumpcją jutrzejszą

In

C

C

C

D

D

C

C

J

J

P

K

I

n

C

C

D

D

C

C

J

J

Dwie strony tego samego

 problemu

 

 

219

 

 

220

Aby ukazać problematykę „

wyboru

” musimy

 stworzyć nowe narzędzia

LOB

Krzywe 

obojętności

GMP

zrobione

Wybór konsumenta

 

 

221

Wybór

Wybór

 

 

konsumenta

konsumenta

 

 

222

Konsument może wybierać jedynie

 w obrębie tego co wytwarza producent

Świat konsumenta musi być kompatybilny

 ze światem producenta

Nasz konsument może wybierać tylko 

pomiędzy pszenicą a kocami

Konsument nie interesuje się dobrami

 inwestycyjnymi

Świat producenta musimy ukazać przez

 pryzmat wyboru konsumenta

Przy optyce konsumenta linia GMP obejmuje 

tylko pszenicę i koce

 

 

223

Przy optyce konsumenta linia GMP obejmuje 

tylko pszenicę i koce

P

K

0,9

 K, L

 

Linia GMP oferuje sobą multum kombinacji 

Spośród wielu możliwych 

kombinacji realizowana

 będzie tylko jedna

 

 

224

P

K

Spośród wielu możliwych 

kombinacji realizowana

 będzie tylko jedna

O tym, która to będzie zadecyduje

konsument

nie

 producent 

ale

W tym względzie kieruje się on

 

preferencjami

możliwościami nabywczymi

preferencjami

 

 

225

Preferencje

 konsumenta

Krzywa obojętności

 

 

226

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

P

K

Dana płaszczyzna  usiana jest niezliczoną 

ilością punktów

Każdy punkt to koszyk, 

w którym znajduje się 

jakaś ilość pszenicy i

 jakaś ilość koców

Każdy z konsumentów deklaruje jaką frajdę 

czerpałby z każdego koszyka

 

Frajdę ocenia przy 

pomocy punktów.

Skala od 0 do 10

punktów

Każdemu z koszyków zostanie przypisany

 jeden z punktów

Przy ocenie frajdy

 konsument nie 

sugeruje się cenami

cena piwa Żywiec 

cena piwa Żywiec 

nie ma wpływu

nie ma wpływu

 

 

na to, jak to piwo 

na to, jak to piwo 

Tobie smakuje

Tobie smakuje

cena wpływa tylko na to,

cena wpływa tylko na to,

 

 

ile Ty tego piwa wypijesz

ile Ty tego piwa wypijesz

 

 

227

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

 

P

K

Po zagregowaniu i uśrednieniu wyników 

okazuje się,  iż

 

Multum koszyków ma

 taką samą notację

Łączymy przy pomocy linii wszystkie 

punkty

 (koszyki)

 o notacji jeden

 

1

W ten sposób powstała

 pierwsza

 

Krzywa obojętności

P

K

1

Jest nam obojętne w

 którym punkcie 

(koszyku) leżącym na 

tej linii znajdujemy się 

W każdym z nich

 frajda wynosi jeden

 

 

228

łączymy kolejne

 koszyki o tej 

samej punktacji

 

P

K

1 3

Powstają kolejne krzywe obojętności

5

7

Zespół wszystkich krzywych obojętności to

 

mapka preferencji

 

 

229

P

K

1 3 5

7

Gdy konsument jest na

danej krzywej obojętno-

ści, to jest mu obojętne

w którym punkcie tej 

krzywej się znajduje

Ale nie jest mu obojętne, na której

 krzywej się znajduje

 

Z posiadanych zasobów 

stara się osiągnąć

maksimum frajdy

 

Co oznacza, iż

Usiłuje uplasować się 

na możliwie, jak najdalej 

odsuniętej krzywej 

 

możliwości konsumenta, nie mogą 

być większe od możliwości producenta

P

K

Zestawiamy możliwości producenta 

z mapką

 preferencji konsumenta

 

 

230

P

K

Koszyki leżące na dwóch ostatnich krzywych 

obojętności są nieosiągalne

 

P

K

Koszyki leżące na przecięciu 

„GMP” z poszczególnymi 

krzywymi obojętności 

Są osiągalne