mgr Natalia Wiśniewska
mgr Natalia Wiśniewska
Styl życia
Czynniki środowiskowe
Czynniki genetyczne
Służba zdrowia
WHO - stan pełnego, dobrego samopoczucia fizycznego,
psychicznego i społecznego, a nie wyłącznie
brak choroby lub niedomagania (ułomności).
1. zdrowie fizyczne – prawidłowe funkcjonowanie
organizmu, jego układów i narządów;
2. zdrowie psychiczne – a w jego obrębie:
zdrowie emocjonalne – zdolność do rozpoznawania uczuć,
wyrażania ich w odpowiedni sposób, umiejętność radzenia
sobie ze stresem, napięciem, lękiem, depresją, agresją;
zdrowie umysłowe – zdolność do logicznego, jasnego
myślenia;
3. zdrowie społeczne – zdolność do nawiązywania,
podtrzymywania i rozwijania prawidłowych relacji z
innymi ludźmi.
Obszary promocji zdrowia:
Polityka międzyresortowa państwa;
Kształtowanie zachowań prozdrowotnych;
Działania społeczne;
Ruch samopomocowy;
Świadomość znaczenia potęgowania
zdrowia jednostki;
Rola pracowników ochrony zdrowia.
Psychoprofilaktyka - kształtowanie zachowań
prozdrowotnych, modyfikowanie zachowań
patogennych.
Profilaktyka – zapobieganie, prewencja
Profilaktyka zdrowotna – działania mające na
celu zapobieganie chorobom, poprzez ich
wczesne wykrycie i leczenie. Zazwyczaj
kosztuje to mniej niż próby odwrócenia
zniszczeń spowodowanych przez chorobę, a
często te zniszczenia są nieodwracalne.
Realizacja programów profilaktycznych bywa
trudna – ponieważ efektów „nie widać gołym
okiem“, to znaczy są widoczne dopiero po
długim czasie na niższej liczbie zachorowań.
1. Profilaktyka pierwszego stopnia –
zmniejszanie ryzyka zachorowań w całej
populacji (utrwalanie prawidłowych wzorców
zdrowego stylu życia).
2. Profilaktyka drugiego stopnia – zapobieganie
chorobom poprzez kontrolowanie czynników
ryzyka, oddziaływanie na grupy zwiększonego
ryzyka, zapobieganie konsekwencjom choroby
poprzez jej wczesne wykrycie i leczenie.
3. Profilaktyka trzeciego stopnia – zahamowanie
postępu choroby u tych, którzy już zachorowali,
skracanie czasu trwania choroby, ograniczanie
powikłań.
Styl życia – decyzje i zachowania
dotyczące zdrowia, które do pewnego
stopnia podlegają kontroli jednostki
( Lalonde,1975)
• odgrywa ważną rolę w promocji zdrowia,
profilaktyce i leczeniu chorób;
• odżywianie, kontrola wagi ciała i
ćwiczenia fizyczne są ważnymi
determinantami zdrowia.
Edukacja pacjenta - Polega na zamierzonym
wpływie
na osobowość pacjenta
przez
kształtowanie
jego
zachowań
zdrowotnych,
poczucia
odpowiedzialności za własne zdrowie, przez
przygotowanie do współpracy i współdziałania w
procesie
pielęgnowania
i
leczenia
oraz
samopielęgnowania i opieki innej niż profesjonalna.
Dotyczy przekazywania pacjentowi wiedzy i
kształtowanie u niego umiejętności potrzebnych do
tych działań. Edukacja pacjenta obejmuje to, co
określamy jako pracę wychowawczą i dydaktyczną
wynikającą z funkcji i zadań zawodowych
pracowników ochrony zdrowia.
Funkcja wychowawcza pielęgniarki - to zadania, których
celem jest zamierzony wpływ na osobowość podopiecznego
poprzez kształtowanie prawidłowych, pożądanych zachowań
zdrowotnych, poczucia odpowiedzialności za własne zdrowie.
Pielęgniarka towarzyszy i pomaga człowiekowi w tych
działaniach, które dotyczą zdrowia tzn. wzmacnianiu zdrowia,
zapobiegania chorobom, pomocy w przezwyciężaniu choroby,
kształtowaniu umiejętności życia z chorobą lub z
niepełnosprawnością. Jednym z zadań pełnionych przez
pielęgniarkę funkcji wychowawczych jest kształtowanie u
podopiecznego poczucia odpowiedzialności za własne
zdrowie kształtowanie przekonań, wpływanie na system
wartości oraz na emocje i uczucia. Kolejnym zadaniem jest
przygotowanie podopiecznego do podejmowania działań
prozdrowotnych w odniesieniu do siebie osób najbliższych i
środowiska, tzn. uczenie, w jaki sposób wpływać na
przekonania system wartości innych ludzi, jak stwarzać
warunki do prowadzenia prozdrowotnego stylu życia.
Pielęgniarka przygotowuje pacjenta do współpracy z innymi
pielęgniarkami w procesie pielęgnowania. Uświadamia i
wyjaśnia cel opieki, wyjaśnia zalecenia i uczy tych zachowań,
których przestrzegania przez pacjenta jest istotne do
osiągnięcia
celów
opieki.
kolejnym
zadaniem
jest
przygotowanie pacjenta do samoopieki.
Edukacja pacjenta to proces zamierzonego wpływu
na osobowość pacjenta (i osób z jego najbliższego
otoczenia), na jego motywy, postawy i przekonania
dotyczące zdrowia. Jest to proces kształtowania
poczucia odpowiedzialności za własne zdrowie i
zdrowie osób najbliższych; również kształtowanie
postaw w pożądanym prozdrowotnym kierunku
zgodnym ze społecznie akceptowanymi celami
promocji zdrowia i profilaktyki zdrowotnej. Edukacja
pacjenta to także proces, którego treścią jest
przygotowanie podopiecznego do współpracy w
procesie pielęgnowania, leczenia i rehabilitacji oraz
do
świadczenia
opieki
nieprofesjonalnej,
przygotowanie do samopielęgnowania i samoopieki.
Zakres edukacji pacjenta, co oczywiste,
powinien
obejmować
treści
edukacji
zdrowotnej, ale może również dotyczyć działań
na rzecz kształtowania umiejętności życia z
chorobą,
z
niepełnosprawnością,
bycia
pacjentem różnych instytucji opiekuńczych i
służby zdrowia. Cele w edukacji pacjenta
ukierunkowane są nie tylko na wzmacnianie i
potęgowanie zdrowia, co jest istotą w edukacji
zdrowotnej. Należy pamiętać, że pacjent
najczęściej krótko przebywa w instytucjach
(placówkach) służby zdrowia, przez krótki czas
kontaktuje się z profesjonalistami opieki. Ten
czas powinien być wykorzystany na uczenie
go, jak powinien sobie radzić z nową dla niego
sytuacją, jaką jest np. choroba, zagrożenie
zdrowia, niepełnosprawność.
Współcześnie
promocja
zdrowia
w
pracy
to
nowoczesna strategia wspierania rozwoju ekonomicznego
przedsiębiorstw, osiąganego poprzez skoordynowane
inwestycje w umacnianie zdrowia ich personelu.
Tradycyjnie promocja zdrowia w pracy rozumiana jest jako
„działania podejmowane wobec pracowników zakładu
pracy, których celem jest umocnienie i rozwój ich zdrowia,
realizowane
głównie
w
sferze
prozdrowotnych
przekształceń ich stylu życia (zachowań zdrowotnych) oraz
w sferze tych elementów najszerzej rozumianego
środowiska w zakładzie, które istotnie warunkują
możliwości dokonania tego rodzaju zmian”. Można to ująć
krócej jako „zespoły działań realizowane na rzecz i
wspólnie z pracownikami zakładów pracy, które
potencjalnie służą umacnianiu i rozwojowi ich zdrowia”, do
których pracodawca nie jest zobligowany prawem .
Terapeutyczny
Profilaktyczny
Promocyjny
Zorientowany na chorobę - przyjmuje jako
główny
cel
zapobieganie
określonym
chorobom. W tym celu najpierw trzeba
przeprowadzić badania stanu zdrowia ludności,
stwierdzić poziom zagrożenia określonymi
chorobami,
a
następnie
opracować
i
upowszechnić konkretne zasady prowadzące
do uchronienia się od zachorowań. Edukacja
prowadzona według tego modelu wśród
młodych ludzi niestety nie daje oczekiwanych
rezultatów, gdyż dla tej części społeczeństwa
perspektywa
wystąpienia
zaburzeń
zdrowotnych w przyszłości nie stanowi
wystarczającego argumentu do zmiany postaw.
Zorientowany na czynniki ryzyka -
kładzie
nacisk
na
eliminację
poszczególnych czynników ryzyka, tj.
prewencję kilku rodzajów chorób na raz,
które mogą się pojawić w populacji.
Niestety pomija się tu korzyści płynące ze
zwiększania potencjału zdrowia.
Zorientowany na zdrowie w rozumieniu
holistycznym
- rozwiązywanie
niekorzystnych dla człowieka uwarunkowań
uwzględnia czynniki związane z aktywnym
współuczestniczeniem jednostki w procesie
zachowania dobrego zdrowiu. Polega on na
określeniu własnej kondycji zdrowotnej przez
identyfikowanie warunków oddziałujących na
zdrowie i następnie wpływających na jego
poprawę lub utrzymanie na właściwym
poziomie.
Ten
zespół
zachowań
jest
szczególnie użyteczny dla dzieci i młodzieży,
ponieważ służy przede wszystkim zmianom
postaw zdrowotnych.
Model – zadanie
Odżywianie
Aktywność fizyczna
Higiena
Uzależnienia
Starość
Choroby przenoszone drogą płciową…