System finansowy

System finansowy

Opracowali: 

Opracowali: 

dr Teresa Królikowska 

dr Teresa Królikowska 

dr Aleksander Królikowski

dr Aleksander Królikowski

System finansowy

System finansowy

1.

1.

Pojęcie i zadania systemu finansowego

Pojęcie i zadania systemu finansowego

2.  Funkcje systemu finansowego

2.  Funkcje systemu finansowego

3.  Struktura systemu finansowego

3.  Struktura systemu finansowego

a) rynkowy system finansowy

a) rynkowy system finansowy

b) publiczny system finansowy

b) publiczny system finansowy

1. Pojęcie i zadania systemu finansowego

1. Pojęcie i zadania systemu finansowego

Zasady i normy regulujące mechanizm:

Zasady i normy regulujące mechanizm:

-współtworzenia i przepływu siły nabywczej

-współtworzenia i przepływu siły nabywczej

-funkcjonowania instrumentów finansowych  

-funkcjonowania instrumentów finansowych  

i instytucji finansowych na rynkach 

i instytucji finansowych na rynkach 

finansowych

finansowych

-gromadzenia i rozdysponowania środków 

-gromadzenia i rozdysponowania środków 

publicznych

publicznych

System finansowy w systemie społecznym

System finansowy w systemie społecznym

System 

społeczn

y

System 

ekonomicz

ny

System 
prawny

Sfera  

realna

Sfera 

finansow

a

System 

finansow

y

Gospodarka 

finansowa 

podmiotów 

sfery 

realnej

Rynkowy 

system

 

finansow

y

Publiczn

y system 
finansow

y

2. Funkcje (wiązki zadań) systemu 

2. Funkcje (wiązki zadań) systemu 

finansowego

finansowego

1.

1.

Monetarna

Monetarna

2.

2.

Kapitałowo-redystrybucyjna

Kapitałowo-redystrybucyjna

3.

3.

kontrolna

kontrolna

3. Struktura systemu finansowego

3. Struktura systemu finansowego

3.a Elementy rynkowego systemu 

3.a Elementy rynkowego systemu 

finansowego

finansowego

3.1 Instrumenty finansowe

3.1 Instrumenty finansowe

3.2 Rynki finansowe

3.2 Rynki finansowe

3.3 Instytucje finansowe

3.3 Instytucje finansowe

3.4Zasady działania trzech powyższych 

3.4Zasady działania trzech powyższych 

ogniw

ogniw

3.1 Instrumenty finansowe

3.1 Instrumenty finansowe

1. O charakterze własnościowym i wierzycielskim

1. O charakterze własnościowym i wierzycielskim

1.1 Własnościowe: akcje zwykłe i 

1.1 Własnościowe: akcje zwykłe i 

uprzywilejowane

uprzywilejowane

1.2 Wierzycielskie

1.2 Wierzycielskie

1.2.1 Obligacje i krótkoterminowe papiery 

1.2.1 Obligacje i krótkoterminowe papiery 

wartościowe

wartościowe

1.2.2 Zabezpieczone i niezabezpieczone

1.2.2 Zabezpieczone i niezabezpieczone

2. O stałym i zmiennym dochodzie

2. O stałym i zmiennym dochodzie

3. Krótko-, średnio-, i długoterminowe

3. Krótko-, średnio-, i długoterminowe

4. Bezpośrednie i pośrednie

4. Bezpośrednie i pośrednie

5. Bazowe (rzeczywiste) i pochodne (terminowe, 

5. Bazowe (rzeczywiste) i pochodne (terminowe, 

pozabilansowe)

pozabilansowe)

3.2 Rynki finansowe

3.2 Rynki finansowe

1.

1.

Pierwotne i wtórne

Pierwotne i wtórne

2.

2.

Powszechnych transakcji finansowych i 

Powszechnych transakcji finansowych i 

zindywidualizowanych transakcji 

zindywidualizowanych transakcji 

finansowych

finansowych

3.

3.

Pieniężne i kapitałowe

Pieniężne i kapitałowe

4.

4.

Hurtowe i detaliczne

Hurtowe i detaliczne

5.

5.

Krajowe i międzynarodowe

Krajowe i międzynarodowe

6.

6.

Kasowe (bieżące, natychmiastowe) 

Kasowe (bieżące, natychmiastowe) 

i terminowe

i terminowe

Rynek pierwotny

Rynek pierwotny

To rynek emisyjny, rynek na którym ma 

To rynek emisyjny, rynek na którym ma 

miejsce pierwsza transakcja 

miejsce pierwsza transakcja 

dotycząca danego instrumentu 

dotycząca danego instrumentu 

finansowego.

finansowego.

Jest to moment powstania 

Jest to moment powstania 

zobowiązania (roszczenia) – kreacja 

zobowiązania (roszczenia) – kreacja 

instrumentu finansowego

instrumentu finansowego

Rynek wtórny

Rynek wtórny

To rynek kolejnych transakcji, których przedmiotem 

To rynek kolejnych transakcji, których przedmiotem 

jest dany instrument finansowy.

jest dany instrument finansowy.

Rynek który zapewnia instrumentom finansowym 

Rynek który zapewnia instrumentom finansowym 

cechę płynności (zbywalności)

cechę płynności (zbywalności)

Podział rynków ze względu na posiadanie 

Podział rynków ze względu na posiadanie 

przez instrument cechy płynności

przez instrument cechy płynności

Rynki powszechnych transakcji finansowych (otwarte)

Rynki powszechnych transakcji finansowych (otwarte)

1.

1.

Transakcje w trybie aukcyjnym

Transakcje w trybie aukcyjnym

1.1 dostęp mniej lub bardziej powszechny

1.1 dostęp mniej lub bardziej powszechny

1.2  ceny  instrumentów  są  kształtowane  w  drodze 

1.2  ceny  instrumentów  są  kształtowane  w  drodze 

dostosowania  ofert  składanych  przez  sprzedawców  i 

dostosowania  ofert  składanych  przez  sprzedawców  i 

nabywców

nabywców

2. Cechy rynków powszechnych transakcji finansowych

2. Cechy rynków powszechnych transakcji finansowych

2.1  instrumenty  finansowe  będące  przedmiotem  obrotu 

2.1  instrumenty  finansowe  będące  przedmiotem  obrotu 

cechują  się  płynnością,  ze  względu  na  dużą  liczbę 

cechują  się  płynnością,  ze  względu  na  dużą  liczbę 

nabywców

nabywców

2.2  ze  względu  na  aukcyjny  sposób  ustalania  cen,  stopy 

2.2  ze  względu  na  aukcyjny  sposób  ustalania  cen,  stopy 

dochodowości    (łącznie  z  zyskami  kapitałowymi)  mają 

dochodowości    (łącznie  z  zyskami  kapitałowymi)  mają 

zmienny, rynkowy charakter

zmienny, rynkowy charakter

2.3 wystandaryzowanie instrumentów

2.3 wystandaryzowanie instrumentów

2.4 powszechnie dostępny zasób informacji np. zawarte w 

2.4 powszechnie dostępny zasób informacji np. zawarte w 

prospekcie emisyjnym

prospekcie emisyjnym

Rynek zindywidualizowanych transakcji 

Rynek zindywidualizowanych transakcji 

finansowych

finansowych

1.

1.

Instrumenty finansowe nie maja cech 

Instrumenty finansowe nie maja cech 

zbywalności

zbywalności

2.

2.

Stopy dochodowości – stopy procentowe od 

Stopy dochodowości – stopy procentowe od 

kredytów i depozytów, opłaty 

kredytów i depozytów, opłaty 

ubezpieczeniowe – mogą się zmieniać. 

ubezpieczeniowe – mogą się zmieniać. 

Zmiany te odbywają się w trybie 

Zmiany te odbywają się w trybie 

okazjonalnych decyzji administracyjnych

okazjonalnych decyzji administracyjnych

3.

3.

Instrumenty zindywidualizowane nie mają 

Instrumenty zindywidualizowane nie mają 

ujednoliconego charakteru

ujednoliconego charakteru

4.

4.

Przepływ informacji pomiędzy kontrahentami 

Przepływ informacji pomiędzy kontrahentami 

transakcji finansowych ma 

transakcji finansowych ma 

zindywidualizowany charakter

zindywidualizowany charakter

Podział rynków finansowych ze względu na 

Podział rynków finansowych ze względu na 

kryterium czasu

kryterium czasu

1.

1.

Pieniężne

Pieniężne

2.

2.

Kapitałowe

Kapitałowe

3.3 Instytucje finansowe

3.3 Instytucje finansowe

 

 

Inaczej: pośrednicy finansowi.

Inaczej: pośrednicy finansowi.

To podmioty ekonomiczne, które specjalizują 

To podmioty ekonomiczne, które specjalizują 

się w przyjmowaniu na siebie zobowiązań 

się w przyjmowaniu na siebie zobowiązań 

finansowych oraz nabywaniu takich 

finansowych oraz nabywaniu takich 

zobowiązań od innych podmiotów.

zobowiązań od innych podmiotów.

Głównym przedmiotem ich działalności i 

Głównym przedmiotem ich działalności i 

podstawowym źródłem dochodów  jest 

podstawowym źródłem dochodów  jest 

utrzymywanie instrumentów finansowych 

utrzymywanie instrumentów finansowych 

oraz dokonywania nimi transakcji.

oraz dokonywania nimi transakcji.

Rodzaje instytucji finansowych, ich podstawowe instrumenty oraz funkcje

Rodzaje instytucji finansowych, ich podstawowe instrumenty oraz funkcje

Instytucje

Instytucje

Kreowane instrumenty

Kreowane instrumenty

Funkcje

Funkcje

A. Instytucje wyłącznie redystrybuujące instrumenty finansowe (pośrednicy pasywni)

A. Instytucje wyłącznie redystrybuujące instrumenty finansowe (pośrednicy pasywni)

1. Kantory walutowe

1. Kantory walutowe

-

-

M, K-R

M, K-R

2. Domy maklerskie

2. Domy maklerskie

-

-

K-R

K-R

3. Firmy faktoringowe

3. Firmy faktoringowe

-

-

M, K-R

M, K-R

B. Instytucje tworzące instrumenty finansowe (pośrednicy aktywni)

B. Instytucje tworzące instrumenty finansowe (pośrednicy aktywni)

B.1 Instytucje tworzące niepieniężne instrumenty finansowe

B.1 Instytucje tworzące niepieniężne instrumenty finansowe

1. Towarzystwa ubezpieczeniowe

1. Towarzystwa ubezpieczeniowe

polisy ubezpieczeniowe

polisy ubezpieczeniowe

K-R, K

K-R, K

2. Towarzystwa wspólnego inwestowania

2. Towarzystwa wspólnego inwestowania

2.1 zamknięte

2.1 zamknięte

2.2 otwarte

2.2 otwarte

akcje

akcje

jednostki uczestnictwa

jednostki uczestnictwa

M, K-R

M, K-R

M, K-R, K

M, K-R, K

3. Fundusze emerytalne

3. Fundusze emerytalne

polisy emerytalne

polisy emerytalne

K-R, K

K-R, K

4. Firmy Venture capital

4. Firmy Venture capital

udziały, akcje

udziały, akcje

K-R, K

K-R, K

5. Banki inwestycyjne

5. Banki inwestycyjne

5.1 tradycyjne

5.1 tradycyjne

5.2 współczesne

5.2 współczesne

-

-

pochodne

pochodne

K-R

K-R

K-R, K

K-R, K

B.2 Instytucje tworzące pieniądz

B.2 Instytucje tworzące pieniądz

1.

1.

Banki

Banki

1.1. Banki centralne

1.1. Banki centralne

1.2 Banki komercyjne (handlowe)

1.2 Banki komercyjne (handlowe)

baza monetarna

baza monetarna

depozyty

depozyty

M

M

M, K-R, K

M, K-R, K

3.4 Zasady funkcjonowania

3.4 Zasady funkcjonowania

To reguły określające sposób działania instrumentów, 

To reguły określające sposób działania instrumentów, 

rynków i instytucji.

rynków i instytucji.

Formalne zasady

Formalne zasady

 funkcjonowania przybierają postać 

 funkcjonowania przybierają postać 

przepisów prawnych, co oznacza, że na straży ich 

przepisów prawnych, co oznacza, że na straży ich 

przestrzegania stoi państwo. Mają charakter 

przestrzegania stoi państwo. Mają charakter 

EGZOGENICZNY

EGZOGENICZNY

 to znaczy, że są dane z zewnątrz.

 to znaczy, że są dane z zewnątrz.

Nieformalne zasady

Nieformalne zasady

 funkcjonowania nie mają rangi 

 funkcjonowania nie mają rangi 

prawa. Mogą mieć formę pisaną i niepisaną np. 

prawa. Mogą mieć formę pisaną i niepisaną np. 

normy religijne, moralne, zwyczajowe, kodeksy 

normy religijne, moralne, zwyczajowe, kodeksy 

postępowania, statuty, regulaminy. Mają charakter 

postępowania, statuty, regulaminy. Mają charakter 

ENDOGENICZNY

ENDOGENICZNY

 wewnętrzny.

 wewnętrzny.

3. Struktura systemu finansowego

3. Struktura systemu finansowego

3.b Ogniwa publicznego systemu 

3.b Ogniwa publicznego systemu 

finansowego

finansowego

3.1 Instytucje budżetowe

3.1 Instytucje budżetowe

3.2 Instrumenty fiskalne

3.2 Instrumenty fiskalne

3.3 Publiczne instrumenty finansowe

3.3 Publiczne instrumenty finansowe

3.4 Instytucje fiskalne

3.4 Instytucje fiskalne

3.1 Instytucje budżetowe

3.1 Instytucje budżetowe

1.

1.

Określające funkcjonowanie różnych 

Określające funkcjonowanie różnych 

rodzajów budżetów publicznych

rodzajów budżetów publicznych

1.1 Szczebla centralnego: parlamentu, rządu, 

1.1 Szczebla centralnego: parlamentu, rządu, 

ministerstw

ministerstw

1.2 Szczebla lokalnego (władz 

1.2 Szczebla lokalnego (władz 

samorządowych)

samorządowych)

1.3 Funduszy celowych

1.3 Funduszy celowych

2. 

2. 

Ustalające cele liczbowe oraz zasady 

Ustalające cele liczbowe oraz zasady 

proceduralne

proceduralne

2.1 zasady proceduralne

2.1 zasady proceduralne

2.2 zasady hierarchiczne

2.2 zasady hierarchiczne

3.2 Instrumenty fiskalne

3.2 Instrumenty fiskalne

I.

I.

Dochodowe instrumenty fiskalne (daniny 

Dochodowe instrumenty fiskalne (daniny 

publiczne)

publiczne)

1. Podatki

1. Podatki

1.1 Przychodowe, dochodowe, od wydatków, 

1.1 Przychodowe, dochodowe, od wydatków, 

majątkowe

majątkowe

1.2 Bezpośrednie i pośrednie

1.2 Bezpośrednie i pośrednie

1.3 Centralne i lokalne

1.3 Centralne i lokalne

1.4 Proporcjonalne, progresywne, regresywne

1.4 Proporcjonalne, progresywne, regresywne

2. Cła

2. Cła

2.1 Fiskalne i ekonomiczne

2.1 Fiskalne i ekonomiczne

2.2 Przywozowe i wywozowe

2.2 Przywozowe i wywozowe

3. Opłaty publiczne

3. Opłaty publiczne

3.1 Opłata skarbowa

3.1 Opłata skarbowa

3.2 Oplata paszportowa

3.2 Oplata paszportowa

3.3 Opłata sądowa

3.3 Opłata sądowa

3.4 Oplata targowa

3.4 Oplata targowa

3.5 Oplata klimatyczna

3.5 Oplata klimatyczna

4. Składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne

4. Składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne

3.2 Instrumenty fiskalne

3.2 Instrumenty fiskalne

II. Wydatkowe instrumenty fiskalne

II. Wydatkowe instrumenty fiskalne

1.

1.

Górne limity wydatków

Górne limity wydatków

2.

2.

Dotacje budżetowe

Dotacje budżetowe

2.1 przedmiotowe

2.1 przedmiotowe

2.2 podmiotowe

2.2 podmiotowe

3. Poręczenie i gwarancje skarbowe

3. Poręczenie i gwarancje skarbowe

3.3 Publiczne instrumenty finansowe

3.3 Publiczne instrumenty finansowe

Publiczne instrumenty finansowe pozwalają na 

Publiczne instrumenty finansowe pozwalają na 

pokrycie deficytu funduszy publicznych.

pokrycie deficytu funduszy publicznych.

Cechy publicznych instrumentów finansowych:

Cechy publicznych instrumentów finansowych:

1.

1.

Mają charakter wyłącznie wierzycielski (dłużny)

Mają charakter wyłącznie wierzycielski (dłużny)

2.

2.

Są obarczone nikłym ryzykiem niewywiązania 

Są obarczone nikłym ryzykiem niewywiązania 

się przez emitenta ze swoich zobowiązań

się przez emitenta ze swoich zobowiązań

3.

3.

Wysoki stopień płynności

Wysoki stopień płynności

3.4 Instytucje fiskalne

3.4 Instytucje fiskalne

1.Sporządzające i uchwalające budżety 

1.Sporządzające i uchwalające budżety 

publiczne.

publiczne.

2. Poboru danin publicznych.

2. Poboru danin publicznych.

3. Dokonujące wydatków publicznych.

3. Dokonujące wydatków publicznych.

4. Dokonujące kontroli finansowej.

4. Dokonujące kontroli finansowej.

Dziękuję za uwagę

Dziękuję za uwagę