Metabolizm
- procesy syntezy
(anabolizm)
i rozpadu (katabolizm) odbywające się w
żywym ustroju, zapewniające wzrost,
budowę
i odbudowę tkanek, wytwarzanie ciepła
niezbędnego do utrzymania temperatury
ciała oraz do wytwarzania energii. Energia
potrzebna organizmowi pochodzi z
pożywienia.
Podstawowe składniki pożywienia:
• Białka
• Węglowodany
• Tłuszcze
• Woda
• Witaminy
• Składniki mineralne
Przemiana materii ogólna jest sumą
przemian pośrednich poszczególnych
składników ustroju. Większość
przemian ustrojowych odbywa się z
udziałem biokatalizatorów
(enzymów) warunkujących
prawidłowy przebieg (szybkość i
kierunek) reakcji chemicznych.
Końcowymi produktami p.m. jest
dwutlenek węgla i woda. Dwutlenek
węgla powstaje w procesach
dekarboksylacji (odszczepienie ) w
cyklu Krebsa, woda
w procesach utleniania
biologicznego.
PPM- podstawowe wydatkowanie energii
w spoczynku. Zależy od:
- pow. ciała
- wieku, płci
- stanu odżywiania
- klimatu
- stanów fizjologicznych i patologicznych
Przemiana białkowa
Aminokwasy – wchłonięte w jelicie
cienkim do krwi żyły wrotnej.
Dezaminacja – zostaje odłączony
amoniak, który łączy się z
dwutlenkiem węgla tworząc mocznik.
Transaminacja i dekarboksylacja.
Białka stanowią ok.. 17 % ciężaru ciała
(ok.11 kg. U dorosłego) , zawarte są w :
- komórkach ustroju
- płynie pozakomórkowym
- płynie ustrojowym
- osoczu krwi
1 g/ kg. masy ciała/dobę ( połowa
powinna być białkiem zwierzęcym)
Przemiana tłuszczów
Dieta dzienna zawiera 80 -100 g
tłuszczu, co stanowi 20 -25%
zapotrzebowania kalorycznego. W p.
pok. ulegają strawieniu do kwasów
tłuszczowych mon- dwu-i
trójglicerydów oraz cholesterolu, a
następnie wchłanianiu w jelicie cienkim
do naczyń chłonnych i krwionośnych
(chylomikrony – kropelki tłuszczu)
Przemiana tłuszczy w
wątrobie
Zachodzi tu utlenianie i synteza
tłuszczów (beta-oksydacja i cykl
Krebsa), powstaje przy tym duża ilość
kwasu octowego (koenzym A)- który
jest podstawą do dalszej przemiany
tłuszczów. Końcowymi produktami
przemiany tłuszczów są:
- ciała ketonowe (kwas
betaoxymasłowy, octowy i aceton-
wzrost w cukrzycy i głodzie)
Przemiana weglowodanowa
• 55 – 65% zapotrzebowania energetycznego
pochodzi z węglowodanów.
W p. pok. ulegają rozkładowi enzymatycznemu
do cukrów prostych i są wchłaniane głównie
w jelicie cienkim do krwi żyły wrotnej.
Przemiana główna przebiega w wątrobie;
heksozy –
w glukozę. Część glukozy przechodzi do
krwiobiegu (80 -120mg%)
- część ulega utlenieniu w wątrobie
- część zostaje zamieniona w glikogen
( materiał zapasowy)
Węglowodany – główny
składnik energetyczny
W warunkach prawidłowych
(przemiana tlenowa) zostają
całkowicie spalone do CO
2
i H
2
O
Przemiana beztlenowa – glikoliza –
kwas mlekowy.
Przemiana mineralna
Głównymi elektrolitami płynu pozakomórkowego są
jony sodu i chloru (Na i Cl)- utrzymują ciśnienie
osmotyczne.
- Potas – główny jon wewnątrzkomórkowy.
Zapotrzebowanie na te elektrolity w pełni pokrywa
dieta, która zawiera 5-20 g chlorku sodu i 2,5 g
chlorku potasu. Wydalanie tych substancji jest
regulowane przez nerki, co zapewnia ich stałe
stężenie w ustroju.
Przemiana wodna
• Woda jest niezbędna do życia i prawidłowej
czynności wszystkich komórek i narządów.
• 60 % ciężaru ciała
• Przy utracie 10% - ciężkie objawy odwodnienia
• Dzienne zapotrzebowanie 30-45 ml/na kg/masy
ciała/d
• Utrzymanie gospodarki wodnej w równowadze
zależy od prawidłowego stężenia elektrolitów
Miejsce
trawienia
Co trawimy?
Nazwa enzymu
(e)
-jama ustna
-węglowodany
(skrobia)
-ptialina (e)
(w gruczołach
ślinowych)
Miejsce
trawienia
Co trawimy?
Nazwa enzymu
(e)
-żołądek
-białka (mleka –
kazeiny)
-pepsyna (e) +
HCI (kwas solny)
-podpuszczka
(e)
Miejsce
trawienia
Co trawimy?
Nazwa enzymu
(e)
-dwunastnica
(przednia część
jelita
cienkiego)
-tłuszcze
-białka
-węglowodany
-żółć z wątroby
lipaza (e) z trzustki
-trypsyna (e) z
trzustki
-amylaza (e) z
trzustki