Slajd 1

Uniwersytet Zielonogórski
Wydział Inżynierii Lądowej i

Środowiska

Zakład Dróg i Mostów

Temat:Urządzenia powierzchniowe do odprowadzania

wody deszczowej

Dawid Bielawski

Paweł Maciocha

Sebastian Jaśniak

ROK AKADEMICKI 2006/2007

Do powierzchniowych urządzeń odwodnienia podłużnego

zalicza się:

•

Muldy podłużne (muldy przydrożne)

•

Rynny uliczne

•

Rowy przydrożne

Ze względów bezpieczeństwa ruchu drogowego należy w miarę możliwości

dążyć do odwodnienia za pomocą muld, które najlepiej wykonać jako

powierzchnię trawiastą. W przypadku gdy jest to niemożliwe ze względu na

brak miejsca lub znaczny dopływ wód opadowych należy zaprojektować

odwodnienie w postaci rowu przydrożnego lub rynny ulicznej.

MULDY PODŁUŻNE

Muldą podłużną lub inaczej przydrożną nazywa się

powierzchnię rozciągającą się wzdłuż jezdni. Muldy podłużne

służą do zbierania wód opadowych spływających z powierzchni

umocnionych oraz nie umocnionych dróg i ulic. Z reguły muldy

podłużne przebiegają bezpośrednio u podnóża skarp wykopu

lub nasypu i poprzez to tworzą płynnie przejście pomiędzy

korpusem drogi i terenem lub też nie umocnionym poboczem.

Szerokość muld przydrożnych waha się od 1m do 2,5m;

głębokość natomiast powinna wynosić minimum 20cm, nie

powinna przekroczyć jednak 20% szerokości. Spadek podłużny

dna muldy przy stałej głębokości jest równy spadkowi

przylegającego terenu lub też spadkowi podłużnemu krawędzi

jezdni.

Wyróżniamy następujące rodzaje muld:

•

Mulda trawiasta

•

Mulda z gładkim umocnieniem dna

•

Mulda z porowatym umocnieniem dna

•

Mulda brukowana

Mulda trawiasta

Muldę trawiastą stosujemy przy spadkach dna 1%<I<4%

Umocnienie

muldy trawiastej

wykonuje się z reguły z

humusu obsianego trawą. W określonych przypadkach np.

przy zagrożeniu erozją, można umocnienie dna muldy

wykonać z trawy w postaci mat lub rolek.

Mulda z gładkim umocnieniem dna

Takie rozwiązanie stosujemy przy spadkach dna I<1%

Przepustowość hydrauliczną muldy można zwiększyć poprzez

zastosowanie umocnienia dna gładkim materiałem. Jako materiały

stosowane do umocnienia dna muldy stosuje się kształtki

betonowe, kostki z kamienia naturalnego lub sztucznego oraz

masy bitumiczne

Mulda z porowatym umocnieniem dna

Do umocnienia dna muldy przy spadku podłużnym dna I=4% - 5%

stosuje się gruby tłuczeń ułożony na 10 cm podsypce piaskowo-

żwirowej. Dla spadków od 5% do 10% stosuje się umocnienie z

łamanego kruszywa naturalnego na podsypce piaskowo-żwirowej

o grubości 10cm lub też układa się prefabrykowane ażurowe

profile betonowe. Profile te obsiewa się trawą.

Mulda Brukowana

Muldę brukowaną wykonuje się przy spadkach podłużnych dna

powyżej 10%. Sposób umocnienia powoduje redukcję energii

kinetycznej spływającej wody deszczowej. Muldę brukowaną

wykonuje się z materiału kamiennego na podsypce piaskowo-

żwirowej, piaskowo-cementowej. W celu zaklinowania pomiędzy

kamieniami wbudowuje się tłuczeń do połowy wysokości. Przy

dużych spadkach podłużnych dla zabezpieczenia ułożonego

umocnienia dna stosuje się drewniane pale. W celu

zabezpieczenia krawędzi muldy przed podmywaniem w jej

górnych partiach, wbudowuje się kamienie o większej wysokości.

Dodatkowe zabezpieczenie można uzyskać wbudowując wiązki

wikliny lub faszyny zdolnej do wzrostu. Takie rozwiązanie stosuje

się głównie do umacniania krawędzi zewnętrznych w obrębie łuku

poziomego

ROWY ODWADNIAJĄCE

•

Rowy przydrożne

Zasady funkcjonowania rowów przydrożnych są takie same

jak muld, z ta różnicą, że ich przepustowość hydrauliczna

jest znacznie większa. Przekrój poprzeczny rowów może być

- trapezowy,

- trójkątny,

- opływowy.

Rów trapezowy

Stosuje się go na drogach wszystkich klas, z tym, że na

drogach klasy A (autostrady) lub S (drogi ekspresowe) tylko

wtedy, gdy na koronie drogi przewiduje się ustawienie

skrajnej bariery ochronnej. Dno rowu powinno mieć

szerokość co najmniej 0,4m. Głębokość rowu nie powinna

być mniejsza niż 0,5m. Pochylenie skarpy rowu nie powinno

być większe niż 1:1,5.

Konieczność specjalnego umocnienia skarp lub dna rowu

przed erozją zależy od spadku podłużnego dna rowu,

rodzaju podłoża gruntowego i ilości odprowadzanej rowem

wody. W celu ochrony przekroju rowu przed erozją można

stosować kamienie naturalne, kostkę betonową lub

prefabrykowane elementy betonowe pełne i ażurowe.

Rów trójkątny

Rowy o przekroju trójkątnym, podobnie jak muldy, odznaczają się

łagodniejszymi kształtami. Wpływa to na poprawę estetyki o

warunków bezpieczeństwa ruchu drogowego. Stosuje się go na

drogach klasy A, S, GP (droga główna ruchu przyspieszonego). W

szczególności w celu ułatwienia drogi, kiedy wysokość skarpy

nasypu lub wykopu jest mniejsza niż 1m. Pochylenie skarpy

wewnętrznej nie powinno być większe niż 1:3, skarpy zewnętrznej

nie większe niż 1:5. Głębokość rowu dobiera się odpowiednio do

sposobu odwodnienia korpusu drogi (min. 0,3m). Wadą rowów

trójkątnych jest większa szerokość pasa terenu wymagana do ich

realizacji.

Rów opływowy

Jest to odmiana rowu trójkątnego, który ze względu na

kształt lepiej wkomponowuje się w teren niż rowy trójkątne.

W normalnych warunkach rowy opływowe umacnia się

darniną. Stosuje się je na drogach klas A i S.

Dopuszcza się jego stosowanie na drodze klasy GP

wyłącznie w wykopach. Szerokość rowu opływowego nie

powinna być mniejsza niż 1,5m a głębokość nie powinna

być większa niż 1/5 jego szerokości

Górne krawędzie rowu należy zaokrąglić. Po wykonaniu

robót ziemnych skarpy obsiewa się trawą.

Rowy stokowe

Odcinki dróg przebiegające po zboczach górskich lub położone w

wykopach bywają narażone na duży dopływ wód opadowych. Rowy

stokowe wykonuje się na stokach powyżej poziomu drogi. Przebieg

tych rowów dopasowuje się do istniejącego terenu już po

wykonaniu robot ziemnych. Rola rowów stokowych polega na:

- Odciążeniu rowów przydrożnych przez niedopuszczenie do nich

dużych ilości wód spływających po stromych zboczach.

- Ochronie skarp wykopów i przyległych do drogi stoków przed

erozją powierzchniową.

- Niedopuszczenie do nadmiernego zawilgocenia skarp lub podnóży

zbocza, co może spowodować spływ skarp lub wystąpienie osuwisk.

Zasady projektowania są takie same jak dla rowów i muld

przydrożnych. Rowy stokowe powinny być możliwie jak najbardziej

szczelne.

RYNNY DROGOWE

Występują one wzdłuż ciągów komunikacyjnych lub pomiędzy nimi.

Przejmują dopływające wody opadowe i odprowadzają je do

wpustów kanalizacji deszczowej (lub ogólnospływnej ) albo też

prosto do odbiornika ścieków opadowych.

Rozróżnia się następujące rodzaje rynien:

Rynny otwarte:

a) przykrawężnikowa wydzielona

b) przykrawężnikowa zwykła

c) wahadłowa

d) muldowa

Rynny zamknięte

a) skrzynkowa

b) szczelinowa zwykła

c) szczelinowa z krawężnikiem

Rynny otwarte

Ich spadek podłużny dna powinien wynosić co najmniej

0,5%. W przypadku rynny muldowej, przykrawężnikowej

wydzielonej lub przykrawężnikowej zwykłej spadek dna jest

równy spadkowi krawędzi powierzchni odwadnianej. Jeżeli

spadek krawędzi jest mniejszy od minimalnego, to odpływ

wód opadowych rynną można zwiększyć stosując zmienny

spadek poprzeczny rynny, co z kolei prowadzi do uzyskania

zmiennego spadku podłużnego pomiędzy wpustami

ulicznymi.

Rozwiązanie

takie

nazywa

się

ulicznymi.

Rozwiązanie

takie

nazywa

się

rynną

wahadłową.

Rynna przykrawężnikowa zwykła

Tworzy ja krawężnik uliczny i pas umocnienia jezdni, którym

w czasie deszczu płyną wody opadowe. Pas ten zaliczany

jest do jezdni drogowej i ma identyczne spadki: podłużny i

poprzeczny jak jezdnia. Można nawierzchnię rynny wykonać

z odmiennego materiału niż jezdnię, np. przy pomocy kostki

kamiennej lub betonowej albo płyt betonowych wzdłuż

krawężnika. Szerokość tego umocnienia zależy od

warunków miejscowych i wynosi od 15cm do 50cm. Od

zewnętrznej strony jezdni (pobocza, chodnika, lub pasa

zieleni) wykonuje się ławę oporową z betonu w celu

wzmocnienia konstrukcji krawężnika oraz zabezpieczenia go

przed podmywaniem.

Rynna wahadłowa

Przy spadku podłużnym jezdni mniejszym niż 0,5% należy

powiększyć spadek rynny do co najmniej 0,5%. W tym celu

wykonuje się rynnę o zmiennym spadku poprzecznym aby uzyskać

co najmniej 0,5% spadku podłużnego. Rynna wahadłowa z uwagi

na swoja konstrukcję nie należy do jezdni. Może być wykonana z

takiego samego materiału jak nawierzchnia jezdni lub też z asfaltu

lanego, kostki betonowej albo płyty betonowej. Szerokość

przyjmuje się od 0,15m do 0,5m

Rynna przykrawężnikowa wydzielona

Wykonuje się ją bezpośrednia obok jezdni lub pobocza. Szerokość jej

waha się od 0,3m do 0,9m. Tworzy ja krawężnik i pas o nawierzchni

różniącej się materiałem od nawierzchni jezdni. Rynna ta ma z

zasady ten sam spadek podłużny co krawędź jezdni (min. 0,5%).

Spadek poprzeczny przyjmuje się w zależności od: materiału

nawierzchni, spadku podłużnego i ilości wód opadowych płynących

rynną. Rynnę wydzieloną umacnia się prefabrykowanymi elementami

betonowymi ułożonymi na podsypce z chudego betonu albo

wykonuje się z kostki kamiennej ze spoinami wypełnionymi bitumem.

Rynna muldowa

Wykonuje się ją pomiędzy różnymi powierzchniami

komunikacyjnymi. Jej szerokość wynosi od 0,5m do 1,0m.

Ponieważ rynna muldowa z zasady jest przejezdna, jej

głębokość nie powinna przekraczać 1/15 szerokości. Ze

względu na parametry hydrauliczne minimalna głębokość

rynny muldowej wynosi 3cm. Rynna ta służy także do

optycznego

oddzielenia

różnych

powierzchni

optycznego

oddzielenia

różnych

powierzchni

komunikacyjnych i z tego względu powinna wyraźnie się

różnić od sąsiadujących z nią elementów drogi. Zazwyczaj

rynny muldowe wykonuje się z kostki betonowej na

podsypce z chudego betonu lub z prefabrykowanych profili

betonowych.

Rynny zamknięte

Spadek krawędzi wpustowej rynny zamkniętej jest ściśle

związany ze spadkiem krawędzi odwadnianej powierzchni.

W związku z tym rynny te nadają się szczególnie do

stosowania przy poziomym przebiegu krawędzi wpustowej

Rynna skrzynkowa

Należy ona do grupy rynien

zamkniętych. Wykonuje się ja z

elementów prefabrykowanych i

zamyka od góry płytą z

otworami. Szerokość rynny

skrzynkowej wynosi co najmniej

jej wysokość nie mniej niż 6 cm

spadek dna rynny może

przebiegać niezależnie od

spadku krawędzi jezdni. Rynna

skrzynkowa jest przejezdna.

Musi dodatkowo odpowiadać

wymaganiom statycznym i

dynamicznym dla odpowiedniej

kategorii ruchu. najczęściej

stosujemy przy wjazdach do

garaży.

Rynna szczelinowa

Jest ona wykonywana z profili

prefabrykowanych. Wody

opadowe dostają się do

wnętrza rynny specjalnej

wykonana szczelina w górnej

części profilu. Ten typ rynny

stosuje się bardzo rzadko.

Wadą rynny jest oprócz

możliwości zaklinowania się

koła roweru, również trudny

dostęp do jej wnętrza w celu

przeczyszczenia.

Wpusty deszczowe

Wpust deszczowy uliczny

jest elementem pośrednim

pomiędzy odwodnieniem powierzchniowym i podziemnym, tzn.

kanalizacją. Przejmuje on wody opadowe z powierzchni i

poprzez przykanalik odprowadza do kanalizacji deszczowej lub

ogólnospławnej, skąd wody te dostają się do odbiornika ścieków.

Wpusty deszczowe składają się z części nadziemnej – żeliwnej

nasady oraz części podziemnej wykonanej z betonu lub

murowane z cegły.

Odstęp pomiędzy wpustami ulicznymi zależy od dopływu wód

opadowych, przepustowości żeliwnej nasady, warunków

miejscowych (spadek podłużny i poprzeczny powierzchni) oraz

dopuszczalnej szerokości rynny ściekowej.

Wpusty uliczne są z reguły wbudowywane w rynnie ulicznej.

Wykonuje się też wpusty uliczne przed przejściami dla pieszych i

rowerzystów.

Ze względu na budowę rozróżnia się dwa rodzaje wpustów

ulicznych: z osadnikiem i bez osadnika.

Document Outline