Rzemiosło artystyczne w 

romańskiej Polsce

Kielichy i pateny

Czara włocławska

III ćwierć XII 

wieku

Włocławek, tzw. czara włocławska,  datowana od X do XII w.,                     

  obecnie w Muzeum Narodowym w Krakowie

Powołanie Gedeona

Czara włocławska

Czara włocławska

Pierwszy cud z runem

Gedeon wyciska rosę z runa

Modlitwa Gedeona
 o drugi cud z runem

Wybór trzystu żołnierzy

Czara włocławska

Przepowiednia 

zwycięstwa 
Gedeona

Czara włocławska

Proroczy sen Madianity

Czara włocławska

Zaskoczenie Madianitów 

przez wojsko Gedeona

Czara włocławska

walka w obozie Madianitów

Czara włocławska

Pościg za 

Madianitami/ 
Zabicie wodzów 
madianickich

Czara włocławska

Czara włocławska

Symetryczny ornament roślinny

Gałązka akantu

Trzemeszno, kielich niellowany i 
patena, ok.. 1170 r., obecnie w 
skarbcu katedry gnieźnieńskiej: 

kielich: chrzest Chrystusa w 
Jordanie, Mojżesz pod kwitnącą 
laską Aarona, stopa kielicha z 
wyobrażeniem ośmiu 
błogosławieństw.

Kielichy i patena z 

Trzemeszna

Pierwszy Kielich z 

Trzemeszna

Czara - 

Zwiastowanie

Pierwszy Kielich z 

Trzemeszna

Czasza – 

Mojżesz 
przed 
krzakiem 
ognistym

Pierwszy Kielich z 

Trzemeszna

Dolna cześć 

czary - Symbol 
św. Marka 
Ewangelisty

Pierwszy Kielich z 

Trzemeszna

Nodus – 

personifikacj
a rajskiej 
rzeki

Pierwszy Kielich z 

Trzemeszna

Górna cześć 

stopy – 
Personifikacja 
Męstwa

Pierwszy Kielich z 

Trzemeszna

Dolna cześć stopy – personifikacja 

jednego z Błogosławieństw

Pierwszy Kielich z 

Trzemeszna

Patena z Trzemeszna

Obrzeże –  Jozue i Kaleb 

z winnym gronem z 
ziemi obiecanej oraz 
Anioł oznajmiający 
Gedeonowi jego 
powołanie

Patena z Trzemeszna

Kielich „Królewski” z 

Trzemeszna

Trzemeszno. Tzw. kielich 
królewski, kon. XII w., 
obecnie w skarbcu katedry 
gnieźnieńskiej

Eljasz 
wskrzeszając
y syna 
wdowy z 
Serepty.

Elizeusz 
uzdrawiający 
studnię w 
Jerycho 
przez 
wsypanie 
soli.

Dawid i 
Goliat

Stopa – 

Ofiarowanie 
Samuela

Kielich „Królewski” z 

Trzemeszna

Czara – Cud Elizeusza 

w Jerycho

Kielich „Królewski” z 

Trzemeszna

Kielich św. Wojciecha z 

Trzemeszna

Kielich z Płocka

Czara – rzeź 

niewiniątek

Kielich z Płocka

Stopa – 

przedstawienie 
Jeremiasza

Kielich z Płocka

Stopa – przedstawienie 

Abrahama i Izajasza

Kielich z Płocka

Patena z Płocka

Rewers

Patena kaliska (z Lądu)

Ląd, kościół cystersów 
pw. Marii Panny i św. 
Mikołaja. Patena 
Mieszka Starego,      
tzw. kaliska, XII/XIII w., 
obecnie w kolegiacie w 
Kaliszu

Awers

Patena kaliska (z Lądu)

Kielich i patena z grobu 

biskupa Maura

Kielich i patena z Tyńca

Tyniec. Złoty kielich i 
patena z grobu opata,    
                  2. poł. XII 
w., obecnie w 
Państwowych Zbiorach 
Sztuki na Wawelu

Tum pod Łęczycą. 
Kielich i patena,        
2. poł. XII w.,       
obecnie w Muzeum w 
Łęczycy.

Kielich i patena z kolegiaty 

w Tumie pod Łęczycą

Ewangeliarz Anastazji

Awers

Rewers

Ewangeliarz Anastazji

Bibliografia

• 1. P. Skubiszewski, Programy obrazowe kielichów i paten 

romańskich,                                                  Rocznik H. Sztuki, 13, 
1981, s. 5-96

• 2. P. Skubiszewski, Patena kaliska, Rocznik H. Sztuki, 9, 1973
• 3. P. Skubiszewski, Czara Włocławska, 
• 4. Z. Świechowski, Sztuka Romańska w Polsce, Warszawa 1982,     

          s. 73-77

• 5. T. Mroczko, Polska Sztuka Romańska i Przedromańska,            

Warszawa 1988, s. 63-64