Zabezpieczenie w literaturę
Autor
Tytuł
Rok
wyd.
Literatura obowiązkowa
M.Wrażeń,
J.Jarmakiewi
cz
Systemy i sieci telekomunikacyjne
2001
Literatura zalecana
A. Jajszczyk
Wstęp do telekomutacji
1991
J. Ronayne
Wstęp do komutacji cyfrowej
1991
M.
Dąbrowski
Sterowanie
i
oprogramowanie
w
sieciach zintegrowanych
1990
Wykładowca: dr inż. Marian Wrażeń
,
tel. (022) 6 839 047
,
e-mail:
mwrazen@wel.wat.edu.pl
Treści kształcenia:
Pojecie usługi, systemu i sieci telekomunikacyjnej.
Funkcje elementów sieci. Klasyfikacja sieci i topologie. Zasoby sieci. Ruch
telekomunikacyjny. Klasyfikacja i atrybuty usług. Poziom i jakość usług.
Numeracja i adresacja. Bezpieczeństwo i taryfikacja w sieciach. Techniki
realizacji komutacji i transmisji. Synchronizacja pracy sieci. Modele
warstwowe współpracy urządzeń. Model odniesienia komunikacji systemów
otwartych. Protokoły komunikacyjne i systemy sygnalizacji. Sterowanie w
sieciach – obsługa wywołań, wybór drogi, realizacja połączenia. Techniki
multipleksacji komutacji. Sieci telefoniczne, zintegrowane, komórkowe i
teleinformatyczne. Usługi i sieci inteligentne. Przewodowe i bezprzewodowe
techniki dostępu. Sieci dostępowe. Sieci szkieletowe. Niezawodność sieci.
Zarządzanie sieciami i usługami. Integracja i konwergencja technik i usług.
Sieci Następnej Generacji oraz Internet Następnej Generacji.
Efekty kształcenia – umiejętności i kompetencje
: analizy systemów i sieci
telekomunik. z punktu widzenia wyboru rodzaju usług i technik sieciowych;
rozumienia kierunków rozwoju technik, systemów, sieci i usług
telekomunikacyjnych.
Zasady rozliczenia przedmiotu
- zaliczenie ćwiczeń rachunkowych na ocenę
3
- zaliczenie ćwiczeń laboratoryjnych na ocenę
3
- zaliczenie kolokwium końcowego na ocenę
3
W przypadku ocen
4,5
z ćwiczeń rachunkowych i
laboratoryjnych oraz aktywnego uczestnictwa w
wykładach następuje zwolnienie z egzaminu z
oceną
4,5
Definicja telekomunikacji
wg. Encyklopedii Powszechnej PWN:
„Telekomunikacja - dziedzina
działalności ludzkiej dotycząca
przekazywania na odległość
wiadomości za pośrednictwem
sygnałów (zwykle elektrycznych).”
Podstawowe pojęcia i określenia z
zakresu telekomunikacji
Systemy telekomunikacyjne
Przykłady definicji
systemu
:
1. - Uporządkowany wewnętrznie układ elementów mających
określoną strukturę (całość)
- Zespół zasad organizacyjnych, norm i reguł obowiązujących w
danej dziedzinie
EP, PWN 1982
2. Urządzenie, proces lub schemat, którego zachowanie określane
jest jakąś regułą
D.Elis Systems Philosophy, 1962
3. Zbiór obiektów wespół z relacjami między obiektami i między ich
atrybutami
A.D. Hall General systems, 1956
4. Zbiór uporządkowanych w określony sposób elementów
powiązanych wzajemnie ze sobą i tworzących pewną całość
B.N. Caдовский Мотодологические пробльему иследованя системов
2. Relacja określona na zbiorach V
1
, ..., V
N
:
S V
1
x ... xV
n
gdzie: V
1
, V
2
, V
n
- zbiory wartości atrybutów obiektów
M. Masorowić, Ogólna teoria systemów, 1971
Definicja pojęcia - system
System telekomunikacyjny
(telecom. system) -
zbiór zasad działania urządzenia
telekomunikacyjnego lub zespołu
telekomunikacyjnego, określony głównymi
cechami elektrycznymi lub/i konstrukcyjnymi
urządzenia, ewentualnie zespołu, a
odróżniający dane urządzenie lub dany zespół
od innych urządzeń lub zespołów
spełniających w zasadzie to samo zadanie.
Sieć telekomunikacyjna
(telecom. network) -
zespół funkcjonalnie powiązanych ze sobą
urządzeń telekomunikacyjnych, znajdujących
się na określonym obszarze i przeznaczonych
do świadczenia usług telekomunikacyjnych,
różnych lub określonych rodzajów.
Systemy telekomunikacyjne
Glosarium telekomunikacji, zeszyt 1, IŁ 1986r, SEP Polski
Komitet Terminologii Elektrycznej, Grupa Robocza
Telekom., Przewodniczący prof. Witold NOWICKI
System telekomunikacyjny - Sieć
telekomunikacyjna
Podstawowe pojęcia i określenia z zakresu
telekomunikacji
Proces informacyjny
(PI)
– rozumiany jest w technice jako zbiór
wzajemnie związanych i wzajemnie uwarunkowanych procesów
analizy, wprowadzania i wyprowadzania informacji, jej
przesyłania i przetwarzania, ochrony, wyszukiwania itd.
Sieć informacyjna
(SI)
– złożony i rozproszony w przestrzeni
system, składająca się z dużej liczby skoncentrowanych
(lokalnych) podsystemów (węzłów informacyjnych), zawierający
elementy programowo-sprzętowe zapewniające realizację
procesów informacyjnych (PI), urządzenia zabezpieczające
łączność
i
wzajemne
oddziaływanie
na
siebie
tych
podsystemów - w celu dostarczenia terytorialnie rozproszonym
abonentom zbioru usług informacyjnych.
Struktura sieci informacyjnych
– przedstawia
sposoby,
schematy
połączeń
pomiędzy
elementami sieci oraz ich współdziałanie między
sobą przy realizacji procesów informacyjnych
(PI).
Ze względu na bardzo dużą złożoność
algorytmów realizacji zadań, ich zmienność w
czasie, struktura sieci jest także dynamicznie
zmienną.
Nie
daje
ona
możliwości
jednoznacznego podziału sieci na elementy.
Wynika to z tego, że system w postaci SI należy
opisywać (charakteryzować) wieloaspektowo a
mianowicie z punktu widzenia:
• istniejących w sieci elementów fizycznych
(zainstalowanych);
• logiki działania elementów i sposobu ich
współdziałania;
• sposobu realizacji konkretnych zadań
.
W związku z powyższym, należy zawsze uściślać,
jaka struktura jest rozważana -
fizyczna
czy
logiczna
.
Podstawowe pojęcia i określenia z zakresu
telekomunikacji
Podstawowe pojęcia i określenia z zakresu
telekomunikacji
Struktura fizyczna SI
– jest schematem połączeń
fizycznych elementów, takich jak środki techniczne,
urządzenia węzłów, same węzły i zawarte w nich
urządzenia procesorowe.
Struktura logiczna SI
– obejmuje zagadnienia
ustanawiania łączności, algorytmy organizacji
procesów zarządzania (w tym sterowania) nimi,
logiki funkcjonowania urządzeń procesorowych.
Topologia SI
(struktura topologiczna) – uogólniony
model geometryczny struktury fizycznej SI.
Konfiguracja SI
– szczegółowy schemat połączeń i
wyczerpujący zestaw wartości parametrów
elementów sprzętowo-programowych.
Architektura SI
–
jest zbiorem zasad budowy SI oraz
zasad współdziałania między elementami SI (np.
określa zasadę komutacji, wymagania, które muszą
spełniać elementy sieci).
Struktury SI
Fizyczna
– schemat połączeń elementów
fizycznych (zamontowany) w danej sieci
np. aparatura węzłów sieciowych, same
węzły łączności, wyposażenie techniczne
traktów liniowych itp.
Logiczna
–
ustanawiająca
zasadę
współdziałania
i
połączeń
między
elementami
organizację
realizacji
procesów, logikę funkcjonowania środków
oprogramowania.
Funkcjonalna
–
obrazująca
sposób
świadczonych na korzyść użytkownika
zadań
(usług
telekomunikacyjnych,
teleinformatycznych itd.).
SI są dużymi systemami technicznym
łączącym w sobie podsystemy takie jak:
• sieci telekomunikacyjne
– typowe usługi
to transmisja mowy, danych (WAN np.
INTERNET), obrazów itp.;
• sieci komputerowe LAN, MAN
zwykle
realizujące usługi transmisji pakietowej
(X.25, TCP/IP) ramek (np. Ethernet, Frame
Relay, FDDI, Token Ring itd), komórek (np.
ATM, Cell Relay);
• sieci korporacyjne i prywatne
świadczące
różnorodne usługi;
• sieci specjalne
.
Struktury SI
Model odniesienia dla systemów otwartych RM OSI/ISO
Współdziałające Systemy Otwarte (Open System
Interconnection):
określa standardy zapewniające wymianę informacji między
systemami nazywanymi otwartymi, które wykorzystują wspólne
standardy. Dzięki stosowaniu proponowanych standardów
systemy są podatne na wymianę informacji oraz jej
interpretację.
Środowisko OSI:
Środowisko OSI (Open System Interconnection Environment):
Abstrakcyjna reprezentacja zbioru koncepcji, elementów,
funkcji, usług i protokołów etc. jak zdefiniowano w Zalecanym
Modelu dla OSI oraz wywodzących się standardach, które jeśli
są zastosowane umożliwiają komunikacje pomiędzy systemami
otwartymi.
Model odniesienia dla systemów otwartych RM OSI/ISO
Zalecenie X.200 definiuje następująco cel i termin RM
OSI:
Celem międzynarodowego standardu o nazwie
Model Odniesienia dla Współdziałania
Systemów Otwartych jest: dostarczenie
wspólnej bazy do koordynowania rozwoju
standardów potrzebnych przy pracy nad
realizacją współdziałania systemów.
Proces wymiany jednostek danych pomiędzy
warstwami modelu ISO/OSI
Proces wymiany jednostek danych pomiędzy warstwami
modelu ISO/OSI
B it y
J e d n o s t k a d a n y c h
N H
J e d n o s t k a d a n y c h
( p o le in f o r m a c y j n e )
F C S
F A C
F
F iz y c z n a
Ł ą c z a
d a n y c h
S ie c io w a
S e s j i
P r e z e n t a c j i
A p lik a c j i
P r o c e s
a p lik a c y j n y
X
W y j ś c io w y p r o c e s
k o n s t r u k c j i r a m k i
W e j ś c io w y p r o c e s
r e d u k c j i n a d m ia r u
in f o r m a c y j n e g o
r a m k i
M e d iu m t r a n s m is y j n e
Ś c ie ż k a t e le k o m u n ik a c y j n a p r o c e s ó w
a p lik a c y j n y c h
W
A
R
ST
W
A
F iz y c z n a
Ł ą c z a
d a n y c h
S ie c io w a
T r a n s p o r -
t o w a
S e s j i
P r e z e n t a c j i
A p lik a c j i
P r o c e s
a p lik a c y j n y
Y
W
A
R
ST
W
A
J e d n o s t k a d a n y c h
T H
J e d n o s t k a d a n y c h
S H
J e d n o s t k a d a n y c h
P H
D a n e a p lik a c j i
A H
D a n e a p li k a c j i
N ,T ,S ,P ,A H - n a g ł ó w e k w a r s t w y s ie c i o w e j , t r a n s p o r t o w e j , s e s j i , p r e z e n t a c j i, a p l i k a c j i
F - fl a g a ( s e k w e n c j a p o c z ą t k u r a m k i)
A - p o le a d r e s o w e
C - p o le s t e r u j ą c e
F C S - s u m a k o n t r o ln a
T r a n s p o r -
t o w a
Model odniesienia dla systemów otwartych RM OSI/ISO
Zasady tworzenia modelu RM OSI/ISO
:
•
Warstwa powinna być tworzona wtedy, gdy
potrzebny jest inny poziom abstrakcji.
•
Każda warstwa powinna realizować dobrze
zdefiniowany zbiór funkcji.
•
Funkcję każdej warstwy należy dobierać z
uwzględnieniem międzynarodowych standardów.
•
Warstwy dobrane są tak, aby minimalizować
przepływ informacji przez sprzęgi.
•
Liczba warstw powinna być tak duża, aby nie
było
konieczne
łączenie,
różniących
się
zasadniczo, zbiorów funkcji w jednej warstwie.
Jednocześnie jednak liczba warstw powinna być
tak mała, aby architektura nie rozrosła się
zbytnio.
Model odniesienia wg ISO/OSI
S Y S T E M A
P
od
sy
st
em
N
-
1
P
od
sy
st
em
N
P
od
sy
st
em
N
+1
S Y S T E M B
J e d n o s t k a
f u n k c j o n a ln a
J e d n o s t k a
f u n k c j o n a ln a
J e d n o s t k a
f u n k c j o n a ln a
J e d n o s t k a
f u n k c j o n a ln a
I n t e r f e j s fi z y c z n y .
P o łą c z e n ie w w a r s t w i e fi z y c z n e j .
P o ł ą c z e n ie N
1 . J e d n o s t k i f u n k c j o n a ln e t e j s a m e j w a r s t w y z w a n e s ą r ó w n o r z ę d n y m i
2 . K a ż d a w a r s t w a N z a p e w n ia j e d n o s t k o m w a r s t w y N + 1 u s łu g i N
3 . U s łu g i N ś w i a d c z o n e s ą w a r s t w i e N + 1 z w y k o r z y s t a n i e m f u n k c j i N , w y k o n y w a n y c h p r z e z j e d n o s t k i N o r a z u s łu g i N - 1
4 . W ia d o m o ś c i ą p r o t o k o łu N ( P r o t o c o l D a t a U n it N - P D U ) j e s t z e s t a w in f o r m a c j i z ł o ż o n y z p o r c j i in f o r m a c j i s t e r u j ą c e j i d a n y c h u ż y t k o w n ik a
N , p r z e n o s z o n y c h w p o ł ą c z e n iu N w r a m a c h p o j e d y n c z e j a k c j i p a r y j e d n o s t e k N , w s p ó ł d z ia ł a j ą c y c h z g o d n i e z p r o t o k o ł e m N .
S t y k lo g ic z n y
N - S A P
J e d n o s t k a
f u n k c j o n a ln a
J e d n o s t k a
f u n k c j o n a ln a
J e d n o s t k a
f u n k c j o n a l n a
J e d n o s t k a
f u n k c j o n a ln a
J e d n o s t k a
f u n k c j o n a ln a
J e d n o s t k a
f u n k c j o n a l n a
W a r s t w a N - p r o t o k ó ł w a r s t w y N
L
in
io
w
o
u
po
rz
ąd
ko
w
an
e
p
od
sy
st
em
y
I N N E
S Y S T E M Y
O T W A R T E
Z
bi
ór
-
--
->
po
ds
ys
te
m
ów
Model odniesienia dla systemów otwartych RM OSI/ISO
Operacje elementarne na styku N-SAP
Dla
każdego
styku
zdefiniowano
zbiór
operacji
elementarnych (prymitywów) o 4 typach:
Żądanie - N-(nazwa_funkcji).request
.
Warstwa
N+1 żąda zainicjowania wykonania danej funkcji w
warstwie N;
Potwierdzenie
-
N-
(nazwa_funkcji).confirmation
.
Warstwa
N
informuje warstwę N+1 o wynikach wykonania żądanej
funkcji (pozytywnym lub negatywnym);
Zawiadomienie
-
N-
(nazwa_funkcji).indication
.
Warstwa
N
powiadamia warstwę N+1 o zdarzeniu, które nie
wynika bezpośrednio z uprzedniego żądania warstwy
wyższej (np. odebrano wiadomość od abonenta sieci);
Odpowiedź
-
N-(nazwa_funkcji).response
.
Warstwa (N+1) zawiadamia warstwę N o zakończeniu
działań podjętych w wyniku otrzymania zawiadomienia
N-(nazwa_funkcji).indication.
Model odniesienia dla systemów otwartych RM OSI/ISO
Operacje elementarne w warstwie N
N + 1 w a r s tw a s y s te m u A
P o d s y s te m
w a r s ty w y N - 1
P o d s y s te m
w a r s ty w y N
N + 1 w a r s tw a s y s te m u B
P o d s y s te m
w a r s ty w y N + 1
N - (n a z w a _ f u n k c ji).in d i c a tio n
N - (n a z w a _ f u n k c ji).r e s p o n s e
N - (n a z w a _ f u n k c ji ).c o n fi r m a tio n
N - (n a z w a _ f u n k c ji).r e q u e s t
Model odniesienia dla systemów otwartych RM OSI/ISO
Interakcje pomiędzy elementami
podsystemu N+1 i N
P o d s y s te m
w a r s ty w y N
P o d s y s te m
w a r s ty w y N + 1
N a z w a - N + 1 je d n o s tk i
N - S A P
Id e n ty fi k a to r k o ń c a
N p o łą c z e n ia
N + 1 je d n o s tk a
f u n k c jo n a ln a
((N )- e n tity )
N - a d r e s
N je d n o s tk a
f u n k c jo n a ln a
((N )- e n tity )
N je d n o s tk a
f u n k c jo n a ln a
((N )- e n tity )
Model odniesienia dla systemów otwartych RM OSI/ISO
Model wymiany wiadomości w systemach
otwartych
P o d s y s te m
w a r s ty w y N
P o d s y s te m
w a r s ty w y N + 1
(N + 1 ) P D U
N S D U
N P C I
N P D U
P C I (P r o to c o l C o n tr o l In fo r m a ti o n ) - In f o r m a c ja s te r u ją c a p r o to k o łu
P D U (P r o to c o l D a ta U n i t) - je d n o s tk a d a n y c h p r o to k o łu
S D U (S e r v i c e D a ta U n i t) - je d n o s tk a d a n y c h u s łu g i
W i a d o m o ś ć p r o to k o łu N + 1
W i a d o m o ś ć p r o to k o łu N
N p o łą c z e n ie
WARSTWA FIZYCZNA
obsługuje proces ustanawiania, utrzymywania i rozłączania
połączeń fizycznych pomiędzy systemami
realizuje funkcje niezbędne do transmisji informacji w
połączeniach fizycznych
przekształca strumienie bitów na sygnały elektryczne w
medium transmisyjnym oraz realizuje funkcje odwrotne
kodowanie transmisyjne
OPISYWANA JEST PRZEZ CZTERY TYPY CHARAKTERYSTYK
charakterystyka mechaniczna (właściwości mechaniczne
złącza)
charakterystyka
elektryczna
(opisuje
wartości
przekazywanych z/do medium napięć i prądów oraz ich
zmiany w czasie)
charakterystyka funkcjonalna (opisuje realizowane funkcje
przypisując sygnałom określone znaczenie)
charakterystyka proceduralna (opisuje sekwencje zdarzeń,
które muszą zajść aby nastąpiło ustanowienie połączenia
fizycznego, utrzymania i transmisja danych oraz rozłączenie)
Model ISO/OSI - warstwa fizyczna
WARSTWA ŁĄCZA DANYCH
Ochrona
przed
błędami
powstającymi
w
kanale
transmisyjnym
Detekcyjne
Korekcyjne
Wyróżnianie
systemów
transmisji
synchronicznej
i
asynchronicznej
Zapewnia transmisję bloków danych - ramek pomiędzy
sąsiednimi elementami sieci
przykładem standardu jest LAPB, LAPD
FUNKCJE
Ustanawianie i zwalnianie połączenia liniowego
Odwzorowanie jednostek danych połączenia liniowego
Rozszczepianie połączenia liniowego
Ograniczenia, synchronizacja
Sterowanie sekwencją
Wykrywanie błędu
Odtwarzanie stanu po błędzie
Sterowanie przepływem
Identyfikacja i wymiana parametrów
Sterowanie współdziałaniem kanałów telekomunikacyjnych
Zarządzanie warstwą liniową
Model odniesienia ISO/OSI - warstwa łącza
danych
HDLC (ang. High-Level Data Link Control) jest protokołem
warstwy łącza danych modelu OSI. HDLC jest standardem
ISO. HDLC jest stosowany w technologii WAN, obsługuje
zarówno połączenia dwupunktowe, jak i wielopunktowe.
Protokół HDLC
Łącza synchroniczne pozwalają na przesyłanie strumieni bitów.
Jednak w przypadku sieci komputerowych ważne jest
zachowanie podziału strumienia na bajty, a także zachowanie
podziału ciągu bajtów na pakiety. Prosty protokół jakim jest
HDLC umożliwia zachowanie takiego właśnie podziału.
Do zaznaczenia początku i końca pakietu danych służy ciąg
bitów
01111110
. Jest to specjalny znacznik (ang. flag), który
nie może pojawić się wewnątrz pakietu. Dzięki niemu
odbiornik ma pewność, że następujące po nim bity są kolejno
pierwszym, drugim, itd. bajtem przesyłanych danych.
Pojedynczy znacznik HDLC może być jednocześnie końcem
jednego pakietu i początkiem kolejnego.
Struktura ramki HDLC
• Znacznik: sekwencja '01111110' (szesnastkowo: 7E),
• Adres: adresowanie stacji końcowej,
• Sterowanie: określa typ ramki: dane, sterowanie, nadzór,
• Dane: zawiera przesyłane dane,
• FCS: suma kontrolna (najczęściej CRC-16 lub CRC-CCITT),
• Znacznik: opcjonalny znacznik oznaczający koniec ramki, który może
być jednocześnie początkiem ramki następnej
Jeżeli w danej transmisji zostaną wykryte błędy, możliwe są dwa tryby
retransmisji przekłamanych ramek:
• retransmisja wsteczna
• retransmisja selektywna
Znaczn
ik
Adres Sterowanie
Dane
FCS
Znacznik
(opcjonalny)
8bitów
8
bitów
8 lub 16
bitów
Dowolna: 0 lub
więcej bitów
(wielokrotność
8)
16
bitów
8 bitów
Protokół HDLC
Ciąg bitów
01111110
jest zarezerwowany, dlatego trzeba odpowiednio
zmodyfikować przesyłane dane, aby nie pojawił się on wewnątrz pakietu i
nie został błędnie zinterpretowany. Dlatego za każdym razem, gdy w
strumieniu danych pojawi się pod rząd 5 jedynek nadajnik wstawia po nich
dodatkowe zero. Odbiornik z kolei po odebraniu 5 kolejnych jedynek
pomija następujące po nich zero. W ten sposób przesyłany ciąg bitów
zostaje odtworzony. Taka operacja nosi nazwę
bit stuffing
.
Dodatkowo żeby zapewnić integralność przesyłanych danych na końcu
pakietu jest dodawana 16-bitowa suma kontrolna
CRC16
.
Przykład zmiany ciągu bitów w przypadku zastosowania protokołu HDLC:
Trzybajtowy pakiet 0x15 0xff 0x3e:
00010101 11111111 00111110
Pakiet HDLC ze znacznikami i bit stuffingiem:
(kolor czerwony - bity dodane przez protokół HDLC, c - bity sumy kontrolnej
CRC16)
111110
00010101 1111
0
1111 00111110
cccccccccccccccc
01111110
Jeśli przez linię transmisyjną nie są przesyłane dane, wówczas nadajnik
powinien nieprzerwanie wysyłać sekwencję 01111110.
Wysłanie ciągu samych jedynek służy do przerwania transmisji i
zakomunikowania drugiej stronie, że wystąpił błąd.
Sekwencja kontrolna
FCS (Frame Check Sequence)
, najczęściej zajmująca
dwa bajty (16 bitów); jeśli wymagany jest wyższy stopień protekcji, liczba
bitów protekcji FCS może wzrastać oktetami. Typową funkcją stosowaną
do obliczeń (i kontroli po stronie odbiorczej) jest wielomian generujący
nadmiarowy kod cykliczny z kodem cyklicznym CRC (Cyclic Redundancy
Code) w postaci x
16
+x
12
+x
5
+1.
Tryby transmisji w HDLC
W protokole HDLC są możliwe trzy tryby transmisji:
normalny NRM
(Normal Response Mode). Typowy tryb
pracy wymagający uzyskania zezwolenia od stacji
nadrzędnej przed każdorazowym rozpoczęciem sesji
transmisyjnej przez stację podrzędną;
asynchroniczny ARM
(Asynchronous Response Mode).
Możliwa transmisja ze stacji podrzędnej bez zezwolenia
(stacji nadrzędnej) pod warunkiem, że kanał nie jest
zajęty;
równoprawny ABM
(Asynchronous Balanced Mode). Tryb
stosowany wyłącznie między stacjami uniwersalnymi
(nadawcza lub odbiorcza) połączonymi dwupunktowo
łączem dupleksowym. Nie wymaga zezwoleń.
Łącze HDLC można skonfigurować jako połączenie na trzy
sposoby:
• nierównoprawne, w którym stacja nadrzędna kontroluje
każdą ze stacji podrzędnych w sieci i może ustalać ich tryb
pracy;
• równoprawne, w którym każda ze stacji uniwersalnych jest
uprawniona do sterowania dwupunktowym łączem fizycznym
istniejącym między nimi, bez konieczności uzyskiwania
wzajemnych zezwoleń;
• symetryczne, w którym każda ze stacji uniwersalnych może
stać się stacją nadrzędną lub podrzędną, ale wyłącznie w
obrębie łącza logicznego, wyróżniającego te stacje wśród wielu
innych funkcjonujących w sieci z protokołem HDLC.
Tryby transmisji w HDLC
Wersje protokołu HDLC
LAPB (ang. Link Access Procedure Balanced -protokół
symetrycznego dostępu do łącza) jest pewnym,
kontrolującym błędy protokołem przesyłania ramek
między urządzeniem końcowym i urządzeniem
komunikacyjnym. Protokół ten jest odpowiedzialny
za inicjalizowanie i finalizowanie łącza między tymi
urządzeniami, a także za umieszczanie pakietów w
ramkach przed przekazaniem ich do warstwy
fizycznej. Protokół jest przeznaczony do komunikacji
dwupunktowej
w
trybie
asynchronicznym
równoprawnym. Protokół symetrycznego dostępu do
łącza dość wiernie odpowiada warstwie łącza
danych modelu OSI, ponieważ jest on wersją
protokołu HDLC, który z kolei jest standardem OSI.
HDLC - Fazy pracy stacji
Dołączona do sieci stacja może znajdować się w jednej z
sześciu faz:
• stan bezczynności - stacja nie przesyła żadnych sygnałów
• stan aktywności - stacja przesyła flagi lub ramki
• faza zestawiania połączenia - inicjowane jest połączenie
poprzez przesyłanie komend ustalających tryb pracy
• przekaz danych - w tej fazie przesyłane są ramki typu I, S,
lub U
• faza zerowania połączenia - ta faza jest realizowana, gdy
pojawią się błędy nie wykrywane przez HDLC, w takiej
sytuacji następuje ponowne zestawienie połączenia
• faza rozłączenia - przesyłana jest komenda rozłączenia
W fazie przekazu danych stacja główna przesyłając ramkę
typu I transmituje również kolejny numer danych.
Dodatkowo uruchamiany jest licznik czasu, odmierzający
tzw. time-out. W buforze stacji przechowywana jest kopia
ramki I do chwili, gdy:
• stacja podległa zgłosi poprawne odebranie ramki I,
• stacja podległa zażąda retransmisji ramki I,
• upłynie time-out i ramka I zostanie ponownie wysłana
Protokół HDLC dopuszcza stosowanie elementów sieci podzielonych
funkcjonalnie na trzy grupy
• Stacja nadrzędna
• Stacja podrzędna
• Stacja uniwersalna
Stacja nadrzędna to takie urządzenie w sieci, które przyznaje
dostęp do sieci wszystkim urządzeniom w niej pracującym. Jest to
swego rodzaju arbiter, zarządzający stacjami podrzędnymi. Bez
zgody tej stacji żaden element podrzędny nie może rozpocząć
transmisji w sieci.
Stacja podrzędna. Jeżeli w danej sieci jest używana stacja
nadrzędna, pojawić się musi jedna lub więcej stacji podrzędnych.
Nie mają one takiej władzy jak stacje nadrzędne nad łączem,
transmitują jedynie odpowiedzi na pakiety stacji nadrzędnej.
Jedynie na żądanie stacji głównej (nadrzędnej ) są aktywowane.
Stacje uniwersalne . Elementy tego typu są funkcjonalnym
połączeniem stacji obu przedstawionych powyżej typów. Wszystkie
stacje tego typu są władne wysłać i odbierać pakiety bez
pozwolenia jakiegokolwiek arbitra. Żadna stacja uniwersalna nie
może być kontrolowana przez inną stację w sieci.
Tryby transmisji w HDLC
Siedmiowarstwowy model odniesienia ISO/OSI.
Funkcje warstw modelu
WARSTWA SIECIOWA
Dostarcza środków do ustanawiania, utrzymania i
rozłączania połączeń sieciowych
Dostarcza środków funkcjonalnych i proceduralnych do
wymiany w połączeniach sieciowych jednostek danych
pomiędzy stacjami transportowymi
Przesłania stacjom transportowym właściwości sieci
telekomunikacyjnej
USŁUGI I ELEMENTY USŁUG DLA WARSTWY
TRANSPORTOWEJ
Adresy sieciowe
Połączenia sieciowe
Identyfikatory punktów końcowych połączenia sieciowego
Transfer jednostki danych usługi sieciowej
Zawiadamianie o błędzie
Sekwencjonowanie
Sterowanie przepływem
Przyspieszony transfer jednostek danych usługi sieciowej
Zerowanie
Zwalnianie
Odbiór potwierdzenia
Siedmiowarstwowy model odniesienia ISO/OSI -
warstwa
sieciowa
Funkcje warstwy sieciowej
FUNKCJE WARSTWY SIECIOWEJ
Marszrutyzacja i funkcje przekaźnikowe
Połączenia sieciowe
Multipleksacja połączenia sieciowego
Segmentacja i blokowanie
Wykrywanie błędów
Odtwarzanie stanu po błędzie
Sekwencjonowanie
Sterowanie przepływem
Transfer danych przyśpieszonych
Zerowanie
Wybór usługi
Zarządzanie warstwą
Siedmiowarstwowy model odniesienia ISO/OSI -
warstwa
sieciowa
Funkcje warstwy transportowej
FUNKCJE WARSTWY TRANSPORTOWEJ
Usługa transportowa zapewnia przeźroczysty transfer danych
między stacjami sesyjnymi i odciąża je od zajmowania się
problemami niezawodnego i efektywnego pod względem kosztów
transferu tych danych
USŁUGI I ELEMENTY USŁUG DOSTARCZANE DLA WARSTWY
SESJI
Ustanawianie połączenia transportowego
Transfer danych
Zwalnianie połączenia transportowego
FUNKCJE W WARSTWIE TRANSPORTOWEJ
Odwzorowanie adresu transportowego na adres sieciowy
Mutlipleksacja (od końca do końca) połączeń transportowych
na połączenia sieciowe
Ustanawianie i zwalnianie połączeń transportowych
Sterowanie kolejnością danych na pojedynczych połączeniach
(w relacji od końca do końca)
Wykrywanie błędów i niezbędne monitorowanie jakości usług
Odtwarzanie stanu po błędzie
Segmentacja, blokowanie i składanie
Sterowanie przepływem na pojedynczych połączeniach
Funkcje nadzorcze
Transfer
przyspieszonych
jednostek
danych
usługi
transportowej
Model odniesienia ISO/OSI - warstwa transportowa
Funkcje warstwy transportowej
FAZY DZIAŁANIA
Faza ustanawiania połączenia
Faza transferu danych
Faza zwalniania połączenia
FAZA USTANAWIANIA
Uzyskanie połączenia sieciowego, spełniającej wymagania
stacji sesyjnej, uwzględniając koszty i jakość usługi
Zdecydowanie czy potrzebna jest multipleksacja albo
rozszczepiania w celu optymalizacji połączeń sieciowych
Ustalenie optymalnego rozmiaru jednostki danych prot.
transport.
Wybranie funkcji które będą działać po wejściu w fazę
transferu danych
Odwzorowanie adresów transportowych na adresy sieciowe
Zapewnienie identyfikacji różnych połączeń transportowych
pomiędzy tą samą parą punktów dostępu do usług
transportowych (funkcja identyfikacji połączenia)
Transfer danych
Model odniesienia ISO/OSI - warstwa transportowa
Siedmiowarstwowy model odniesienia ISO/OSI -
warstwa transportowa
FAZA TRANSFERU DANYCH
Sekwencjonowanie
Blokowanie
Składanie
Segmentacja
Multipleksacja lub rozszczepianie
Sterowanie przepływem
Detekcja błędów
Odtwarzanie stany po błędzie
Transfer danych przyspieszony
Ograniczenie długości jednostek danych usługi
transportowej
Identyfikacja połączenia transportowego
FAZA ZWALNIANIA
Zawiadomienie o przyczynie zwalniania
Identyfikacja zwalnianego połączenia transportowego
Transfer danych
Model odniesienia ISO/OSI - warstwa transportowa
Siedmiowarstwowy model odniesienia ISO/OSI -
warstwa sesji
FUNKCJE WARSTWY SESJI
Usługa sesji odpowiada za przebieg dialogu pomiędzy
stacjami warstwy prezentacji. Dostarcza współpracującym
stacjom
środków
niezbędnych
do
organizacji
i
synchronizacji dialogu oraz uzyskania wymiany danych
między nimi.
USŁUGI I ELEMENTY USŁUG DOSTARCZANE DLA
WARSTWY PREZENTACJI
ustanawianie połączenia sesyjnego
zwalnianie połączenia sesyjnego
wymiana danych
usługa kwarantanny
wymiana danych przyspieszonych
zarządzanie interakcją (dwukierunkowa jednoczesna,
naprzemienna i jednokierunkowa )
synchronizacja połączenia sesyjnego
raportowanie sytuacji wyjątkowych.
FUNKCJE W WARSTWIE SESJI
odwzorowanie połączeń sesyjnych na połączenia
transportowe
sterowanie przepływem na połączeniach sesyjnych
przyspieszony transfer danych
wznawianie połączeń sesyjnych
zwalnianie połączeń sesyjnych
oraz zarządzanie warstwą sesji
Model odniesienia ISO/OSI - warstwa sesji
Siedmiowarstwowy model odniesienia ISO/OSI -
warstwa sesji
Model odniesienia ISO/OSI - warstwa sesji
C Z A S
O D W Z O R O W A N IE P O Ł Ą C Z E Ń S E S Y J N Y C H W T R A N S P O R T O W E
u s ta n o w i e n i e p o łą c z e n ia
z w o ln i e n i e p o łą c z e n ia
K IL K A K O L E J N Y C H P O Ł Ą C Z E Ń T R A N S P O R T O W Y C H
K IL K A K O L E J N Y C H P O Ł Ą C Z E Ń S E S Y J N Y C H
P O Ł Ą C Z E N IE
S E S Y J N E
P O Ł Ą C Z E N IA
T R A N S P O R T O W E
P O Ł Ą C Z E N IE
S E S Y J N E
P O Ł Ą C Z E N IA
T R A N S P O R T O W E
Siedmiowarstwowy model odniesienia ISO/OSI -
warstwa prezentacji
Siedmiowarstwowy model odniesienia ISO/OSI - warstwa prezentacji
FUNKCJE WARSTWY PREZENTACJI
Odpowiada z semantykę i syntaktykę formalnej specyfikacji
informacji oraz ich reprezentację podczas transferu pomiędzy
stacjami aplikacyjnymi .
Warstwa uwzględnia dwa aspekty
reprezentacji informacji:
reprezentację informacji, która ma zostać przesłana miedzy
stacjami aplikacyjnymi
reprezentację struktury informacji razem z reprezentacją
zbioru działań, które mogą być na nich wykonane
USŁUGI I ELEMENTY USŁUG DOSTARCZANE DLA WARSTWY
APLIKACJI
realizacja sesji pomiędzy stacjami warstwy aplikacji
transformacja składni wymienianej informacji
usługa wyboru składni
transformacja składni jest związana z konwersją kodu i
zbiorów znaków, modyfikacją struktury układu informacji i
adaptacją działań na ich strukturach.
FUNKCJE W WARSTWIE PREZENTACJI
żądanie ustanowienia sesji
transfer danych
negocjowanie i renegocjowanie składni
transformacja składni także w zakresie przekształcania
danych, formatowania i kompresji
żądanie zakończenia sesji
Model odniesienia ISO/OSI - warstwa prezentacji
Siedmiowarstwowy model odniesienia ISO/OSI -
warstwa aplikacji
Siedmiowarstwowy model odniesienia ISO/OSI - warstwa
aplikacji
FUNKCJE WARSTWY APLIKACJI
Warstwa aplikacyjna jest najwyższą warstwą modelu
odniesienia ISO/OSI i dostarcza procesom aplikacyjnym
metod dostępu do środowiska OSI.
USŁUGI I ELEMENTY USŁUG DOSTARCZANE DLA
WARSTWY PREZENTACJI
usługi transferu informacji pomiędzy procesami
użytkownika
identyfikacja użytkowników asocjacji (nazwa, adres,
opis ogólny)
określenie profili użytkowników
ustanowienie upoważnienia do asocjacji
mechanizmów prywatności
ustanowienie tożsamości użytkowników
ustalenie
metod
rozdziału
kosztów
wymiany
informacji
określenie odpowiedzialności zasobów
określenie akceptowanej jakości usługi
synchronizacja procesów aplikacyjnych;
ustalenie trybu dialogu, procedur wyjścia z błędu,
sprawdzania integralności
Model odniesienia dla systemów otwartych RM OSI/ISO
Relacje współpracy pomiędzy elementami
RM OSI
Współpraca stacji warstwy N+1 z wykorzystaniem
usług warstwy N
Współpraca stacji 3 systemów OSI w warstwie N z
wykorzystaniem protokołu/protokołów
Komunikacja z wykorzystaniem systemów otwartych
pośrednich
Punkty dostępu do usług i ich
identyfikatory
Procesy realizowane w systemie otwartym
Struktura wiadomości wymienianej pomiędzy
warstwami
Mechanizm wymiany wiadomości w relacjach między
warstwami
Zależności między elementami wewnątrz
warstwy
Zależność pomiędzy (N))-Service Data Units, (N)-
Protocol Data Units i (N-1) - Service Data Units
SDU-Service Data Units, PDU-Protocol Data Units,
PCI-Protocol Control Information
LEGENDA
Model odniesienia dla systemów otwartych RM OSI/ISO