Modele asymilacji/ integracji w
wybranych krajach
• Imigracja i koncepcje w Stanach
Zjednoczonych:
• Termin „imigrant” został po raz pierwszy w historii
USA użyty w roku 1787.
• „Ustawa naturalizacyjna” 1790 r.
• Pierwsza Ustawa Wykluczająca –
Chinese
Exclusion Act z roku 1882 dotyczyła Chińczyków
• Na przełomie XIX i XX w. rząd USA wprowadzał
następne akty prawne dążące do zaostrzonej
selekcji nowych imigrantów i ograniczenia ich
liczby, ta sytuacja trwałs do lat 60-tych. Następnie
zakaz dyskryminacji, lecz nadal system kwotowy.
Modele asymilacji/integracji w
wybranych krajach
• Imigracja i koncepcje integracji w Australii
• Wiek XIX „polityki białej Australii” („White Australia
Policy”).
• Lata 1945-1972 wpływ koncepcji R. Parka.
• zapewnienie
homogeniczności
rasowej
społeczeństwa (białej rasy) oraz prowadzenie polityki
pełnej
asymilacji
kulturowej
do
modelu
anglosaskiego
(tzw.
asymilacjonizm,
z
ang.
assimilationism).
• Następnie model wielokulturowy (Jerzy Zubrzycki)
• latach 1972- 1990 polityka silnie promując model
społeczeństwa
wielokulturowego
opartego
na
koncepcji pluralizmu etnicznego.
Modele asymilacji/ integracji w
wybranych krajach
• Imigracja i koncepcje integracji w Kanadzie
• Pierwsza faza (lata 1700-1840) był okres pionierski
• Faza druga otwarty dla imigrantów okres laissez-faire
(1841-1895)
• Faza trzecia (1895-1950) wprowadzenie ścisłej kontroli
i ograniczenia kierunków oraz asymilacja
• Faza czwarta (1950-1990) -polityka wielokulturowości
• Obecnie polityka różnorodności i społeczeństwa
włączającego („diversity and inclusive society”)
określaną także mianem idei „międzykulturowej”
(intercultural), by podkreślić konieczność więzi między
różnymi grupami etnicznym.
Modele asymilacji/ integracji w
wybranych krajach
• Imigracja i koncepcje integracji w wybranych krajach
europejskich
• Na kontynencie europejskim integracja cudzoziemców
jest problematyką stosunkowo nową – migracje na
większą skalę dopiero w latach powojennych.
• możemy wyróżnić kraje o kilkudziesięcioletniej tradycji
przyjmowania imigrantów (np. Wielka Brytania, Niemcy,
Francja)
• kraje dla których masowy napływ cudzoziemców jest
zjawiskiem stosunkowo nowym (np. Portugalia, Włochy,
Hiszpania od lat dziewięćdziesiątych)
• kraje, które dopiero stoją przed potencjalnym
wyzwaniem imigracji na dużą skalę (kraje Europy
Środkowo-Wschodniej).
Modele asymilacji/ integracji w
wybranych krajach
• Wielka Brytania
• Po II w. św. uchodźcy politycznych z krajów
komunistycznych Europy Środkowo- Wschodniej
(Polska, Ukraina, Węgry), oraz obywatele z byłych
kolonii brytyjskich (Indie, Pakistan).
• Od lat 50-tych integracja jak „równość szans,
której
towarzyszyć
będzie
zróżnicowanie
kulturowe w atmosferze wzajemnej tolerancji”
Modele integracji w wybranych
krajach
• Wyjątkowość modelu brytyjskiego polega na
rozdzieleniu kwestii imigracji i integracji.
• „Grupy etniczne” zamiast „imigrantów”
• Dzisiejsza Wielka Brytania (jej metropolie w
szczególności) skupia bowiem tak skomplikowaną
mozaikę ras i narodów, a także typów imigrantów,
że
osiągnęła
stadium
„super-diversity”
(nadróżnorodności)
Modele integracji w wybranych
krajach
• Francja
• bardzo niski przyrost naturalny we Francji na początku XX
w. Pierwszą falę imigrantów do Francji w latach 20-tych
stanowili głównie Europejczycy z krajów południowych i
południowo-zachodnich (Grecy, Włosi, Jugosłowianie,
Portugalczycy, Hiszpanie), lecz także wschodnich (Polacy,
Rosjanie, Węgrzy, Czechosłowacy) oraz z Belgii.
• Silny był także napływ ludności pozaeuropejskiej (głównie
afrykańskiej i azjatyckiej) z kolonii francuskich.
• Po II w. św. zmieniły się nieco kierunki napływu: do Francji
zaczęli przyjeżdżać głównie Portugalczycy, Arabowie oraz
Berberowie z Afryki Północnej.
Modele asymilacji/ integracji w
wybranych krajach
• Francja
• od roku 1974 zaprzestano rekrutacji pracowników
cudzoziemskich do Francji.
• W roku 1977 zainicjowano politykę wspierania
powrotów imigrantów do krajów rodzimych.
• Koncepcje asymilacyjne, do lat 80-tych sfera pracy.
• Od l. 90- tych polityka antydyskryminacji w
stosunku do imigrantów, zarówno nowoprzybyłych,
jak i drugiego i trzeciego pokolenia.
• Od roku 2003 wprowadzono „programy
integracyjne”
Modele asymilacji/ integracji w
wybranych krajach
• Niemcy
• „Cud gospodarczy” pod koniec lat 50. rozpoczął rekrutację
gastarbeiterów do pracy w Niemczech w krajach basenu Morza
Śródziemnego: we Włoszech, Hiszpanii, Grecji, Portugalii, Turcji,
Jugosławii, Maroku oraz Tunezji. Z czasem dominującym
strumieniem stali się migranci z Turcji.
• w 1973 roku wprowadzenie zakazu dalszej rekrutacji
pracowników z zagranicy, nadal następował jednak wzrost
liczby imigrantów, przede wszystkim wskutek polityki łączenia
rodzin, przyrostu naturalnego wśród migrantów i polityki
arylowej.
• W latach 80. strumień napływu był bowiem zdominowany przez
azylantów i uchodźców politycznych, a także tzw. późnych
przesiedleńców (Spätaussiedler) czyli obywateli państw
wschodnioeuropejskich posiadających niemieckie pochodzenie.
Modele asymilacji/ integracji w
wybranych krajach
• Niemcy
• Lata 90. przyniosły też inne ważne działania w polityce
imigracyjnej.
• W 1993 r. zaostrzono dotychczas relatywnie liberalną politykę
Niemiec względem azylantów.
• rozszerzenie prawa ludności nierodzimej zamieszkującej Niemcy
do naturalizacji oraz wprowadzenie zasady ius soli w stosunku
do dzieci obcokrajowców długoterminowo tam mieszkających.
• W roku 2004 (weszło w życie w 2005) uchwalono nowe prawo
imigracyjne (Zuwanderungsgesetz), które również zawiera
przepisy dotyczące „promowania integracji” oraz schemat
kursów integracyjnych.
• W roku 2006 podjęto decyzję ostatecznie czyniącą kursy
integracyjne obowiązkowymi - wymóg konieczny do uzyskania
obywatelstwa niemieckiego poprzez naturalizację
Modele asymilacji/ integracji w
wybranych krajach
• Holandia
• Mimo że Holandia od wieków była państwem „otwartym” na
przybyszów z zagranicy (np. przyjęła dużą liczbę Hugenotów z
Francji w XVII wieku), krajem imigracji stała się dopiero od lat
60. XX w.
• Fala imigracji z krajów (post)kolonialnych (Indonezja, Surinam)
faza rekrutacji pracowników zagranicznych, a następnie
migracje łańcuchowe.
• Większość gastarbeiterów była sprowadzana z państw Basenu
Morza Śródziemnego: z Włoch, Hiszpanii, Portugalii, Turcji,
Grecji, Maroka, Jugosławii i Tunezji.
• Aż do końca lat 70. władze holenderskie traktowały przybyłą
ludność jako gastarbeiterów; uważano, że imigranci ci
pozostają w Holandii tymczasowo i powrócą do swoich
ojczyzn.
Modele asymilacji/ integracji w
wybranych krajach
• Holandia
• wyjątkowa sytuacja Molukańczyków , która składała się głównie z
malezyjskich muzułmanów przybyłych do Holandii jako żołnierze
broniący „zamorskich” interesów holenderskich (terroryzm)
• Zmiana sytuacji pod koniec lat 70., kiedy to zaproponowano
„politykę skierowaną przeciwko deprywacji”, a imigrantów uznano
za część społeczeństwa holenderskiego.
• w 1994 r. przyjęto nową linię polityczną, opartą o zasadę civic
• integration, czyli integracji obywatelskiej. Jej istotę można krótko
ująć zdaniem: „każdy jest odpowiedzialny za swoją integrację”.
• W 1998 r. przyjęto dokument Wet Inburgering Nieuwkomers (Prawo
Integracji Nowoprzybyłych) –kursy integracyjne.
• Polityka integracyjna Holandii w stosunku do nowych przybyszy jest
obecnie restrykcyjna i ściśle połączona z polityką imigracyjną.
Modele asymilacji/ integracji w
wybranych krajach
• Dania, Szwecja, Finlandia
• Z wyjątkiem Finlandii, zwiększony napływ migrantów do
Skandynawii również nastąpił głównie po II w. św. , a
osiągnął szczyt w latach 60. Imigranci pochodzili głównie z
Turcji, Pakistanu i (byłej) Jugosławii.
• Na początku lat 70-tych Dania i Szwecja, wprowadziły
szereg
regulacji
prawnych
ograniczających
napływ
imigrantów, jednak nadal przyjmowały uchodźców.
• Finlandia pozostała dłużej krajem zamkniętym, a napływ
imigrantów rozpoczął się tam dopiero po 1990 kiedy to
rozpoczął się napływ „etnicznych Finów” z państw
ościennych: Rosji i Estonii oraz uchodźców z Somalii.
Modele asymilacji/ integracji w
wybranych krajach
• Dania, Szwecja, Finlandia
• Problem integracji jest postrzegany w
Skandynawii jako obowiązek państwa – 2 modele
szwedzki i duński oparte o model państwa
opiekuńczego
• szwedzki –wielokulturowość, prawa mniejszości
etnicznych
• duński- idea społeczeństwa homogenicznego
kulturowo i historycznie
Modele asymilacji/ integracji w
wybranych krajach
• Hiszpania, Portugalia, Włochy i Grecja
• W przypadku każdego z tych krajów w dużej mierze
czynniki historyczne oraz geograficzne zadecydowały o
charakterze współczesnych strumieni migracyjnych.
• przeszłość kolonialna, której skutkiem był duży napływ
migrantów z Południowej Ameryki do Hiszpanii, a z Afryki
do Portugalii.
• Hiszpania, Włochy i Grecja stały się magnesami
przyciągającymi uchodźców i migrantów z innych,
biedniejszych sąsiednich krajów, np. z europejskich państw
pozaunijnych, takich jak Albania czy też z krajów
afrykańskich, np. z Algierii.
• Przeważa raczej polityka imigracyjna niż integracyjna.
Modele asymilacji/ integracji w
wybranych krajach
• Kraje środkowoeuropejskie
ze względu na swoją specyficzną sytuację polityczną,
przez dziesiątki lat znajdowały się w izolacji. Sytuacja ta
uległa odwróceniu w 1989 i obecnie stają one powoli
krajami napływu, w szczególności zarobkowych migracji
ekonomicznych z sąsiednich krajów oraz obywateli z
krajów nieeuropejskich (np. migrantów zarobkowych z
Chin i Wietnamu oraz uchodźców z Armenii i Czeczenii).
W krajach należących do Unii Europejskiej można
zaobserwować
proces
harmonizacji
przepisów
państwowych
dotyczących
imigrantów
do
tych
obowiązujących w „starych krajach” Unii
Modele asymilacji/ integracji w
wybranych krajach
•
Polska
•
Polska jest krajem o długiej tradycji emigracji i do dziś
pozostaje krajem emigracji netto.
•
Imigracja do Polski nadal nie jest zjawiskiem na wielką
skalę, aczkolwiek trend ten nasilił się po roku 1989.
•
Do Polski migrują w celu pracy zarówno obywatele państw
pozaunijnych (przede wszystkim z Europy Wschodniej, ale
także ze Stanów Zjednoczonych), jak i obywatele innych
państw Unii Europejskiej (szczególnie z państw dawnej
„piętnastki)”.
•
Repatrianci ze Wschodu (głównie z Kazachstanu) oraz
azylanci (najliczniejszą grupą spośród nich byli obywatele
Federacji Rosyjskiej narodowości czeczeńskiej.
Modele asymilacji/ integracji w
wybranych krajach
• Początek lat 90-tych XX wieku charakteryzował
się w szczególności napływem obywateli byłego
ZSRR i Wietnamu oraz obywateli Rumunii
pochodzenia romskiego. W tym okresie zaczęły
powstawać społeczności imigranckie, z których
ormiańska i wietnamska oraz ukraińska i
białoruska są obecnie najliczniejsze.
Modele asymilacji/ integracji w
wybranych krajach
• Wówczas przepisy prawne i system zarządzania
migracjami
kształtowały
się
w
Polsce
w
początkowym okresie pod wpływem partnerów
zewnętrznych (istotna rola doświadczeń krajów
docelowej
migracji)
lub
organizacji
międzynarodowych (IOM, UNHCR, Rada Europy).
• Pierwszym sygnałem zmiany sytuacji migracyjnej
były dane na temat liczby osób przekraczających
granicę Polski – w roku 1985 było to około 3,5 mln
cudzoziemców, w 1991 już blisko 37 mln a w
końcu lat 1990 liczba ta osiągnęła poziom 90 mln.
Modele asymilacji/ integracji w
wybranych krajach
• Polska podpisała w 1991 r. Konwencji dotyczącej
statusu uchodźców (Konwencji Genewskiej) z
1951 r. oraz wprowadziła szereg zmian do ustawy
o cudzoziemcach, regulującej problematykę
migracji i uchodźstwa. Podpisano również kilka
umów readmisyjnych, w tym z Republiką
Federalną Niemiec i Ukrainą.
• Kolejny etap rozwoju sytuacji migracyjnej w
Polsce, związany był z e staraniami o członkostwo
w Unii Europejskiej. Polska rozpoczęła negocjacje
akcesyjne w 1998 r. zgodnie z decyzją Rady
Europejskiej z grudnia 1997 roku.
Modele asymilacji/ integracji w
wybranych krajach
•
Konieczność
przyspieszenia
procesu
przyjmowania wspólnotowego dorobku prawnego
była podstawą przyjęcia w czerwcu 1997 r.
ustawy o cudzoziemcach, która zniosła przepisy
dotychczasowej,
wielokrotnie
nowelizowanej
ustawy z 1963 roku.
• Ponadto w 1997 roku nowa Konstytucja RP
zagwarantowała
cudzoziemcom
prawo
do
ubiegania się w Polsce o status uchodźcy,
zachowując jednocześnie tradycyjną w polskich
ustawach zasadniczych instytucję azylu
Modele asymilacji/ integracji w
wybranych krajach
• W 2001 r. został powołany Urząd do Spraw Repatriacji i
Cudzoziemców, obsługujący Prezesa Urzędu do Spraw
Repatriacji i Cudzoziemców, będącego centralnym
organem
administracji
rządowej
o
szerokich
kompetencjach
w
dziedzinie
migracji,
azylu
i
obywatelstwa.
• Ostatecznie proces dostosowywania polskiego prawa do
dorobku UE w obszarze migracji i azylu zakończył się
uchwaleniem dwóch nowych ustaw z dnia 13 czerwca
2003 roku: o cudzoziemcach oraz o udzielaniu
cudzoziemcom
ochrony
na
terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej.
• W odrębnym akcie prawnym uregulowano także zasady
wjazdu i pobytu w Polsce obywateli państw członkowskich
Unii Europejskiej i członków ich rodzin (ustawa z dnia 27
lipca 2002r., zastąpiona następnie ustawą z dnia 14 lipca
2006 r.)
Modele asymilacji/ integracji w
wybranych krajach
• Dane ze Spisu Powszechnego przeprowadzonego
w roku 2011 ujawniły, że w Polsce przebywało na
stałe ok. 63 tys. cudzoziemców, co stanowiło
zaledwie ok. 0,2% stałych mieszkańców Polski. Do
podobnych wniosków prowadzi analiza innych
danych – dane rejestrowe wskazują, że między
rokiem 1990 a 2010 do Polski przyjechało (i
zarejestrowało się) niewiele ponad 130 tys.
imigrantów.
Modele asymilacji/ integracji w
wybranych krajach
• Zwiększone zainteresowanie pobytem w Polsce
cudzoziemców można zauważyć dopiero od 2008
roku. I tak, według stanu na dzień 31 grudnia
2011 r. - 100 298 cudzoziemców posiadało ważne
karty pobytu4 (o 3 218 więcej niż w 2010 r. i o 7
724 więcej niż w 2009 r. ), z których najwięcej,
bo aż 30%, wydano obywatelom Ukrainy. W
roku 2011 zezwolenie na zatrudnienie w Polsce
otrzymało 40 808 cudzoziemców, co stanowiło
wzrost o 3 687 osób w stosunku do roku 2010.).
Ponadto zostało wydanych 209 577 wiz w celu
wykonywania pracy, z czego ponad 93%
otrzymali obywatele Ukrainy, Białorusi i
Rosji oraz Chin – 5 854, Wietnamu – 2504.
Modele asymilacji/ integracji w
wybranych krajach
• Abolicja:
• Ustawa z dnia 28 lipca 2011r. o zalegalizowaniu
pobytu niektórych cudzoziemców na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o
udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej i ustawy o cudzoziemcach
(Dz. U. Nr 191, poz. 1133, z późn. zm.). Z abolicji
mogą skorzystać następujący cudzoziemcy:
• przebywający w Polsce co najmniej od 20 grudnia
2007 r., których pobyt na tym terytorium w dniu
wejścia w życie ustawy jest nielegalny;
Modele asymilacji/ integracji w
wybranych krajach
• przebywający w Polsce nieprzerwanie co najmniej
od dnia 1 stycznia 2010 r., którym przed tym
dniem została wydana ostateczna decyzja o
odmowie nadania statusu uchodźcy, zawierająca
orzeczenie o wydaleniu, i których pobyt na tym
terytorium w dniu wejścia w życie ustawy jest
nielegalny;
• wobec których w dniu 1 stycznia 2010 r. trwało
postępowanie w sprawie nadania statusu
uchodźcy wszczęte na skutek kolejnego wniosku.
wnioski
zezwolenia
UKRAINA
1 898
1 566
POZOSTAŁE
1027
795
BIAŁORUŚ
670
630
ROSJA
189
151
ARMENIA
143
118
WIETNAM
109
103
Document Outline
