PODSTAWOWE METODY 

PODSTAWOWE METODY 

BADAWCZE W 

BADAWCZE W 

PSYCHOLOGII

PSYCHOLOGII

 

 

TESTY PSYCHOLOGICZNE 

 Najbardziej znana i najbardziej 

specyficzna metoda badań 

psychologicznych. Są to 

wystandaryzowane zadania lub zbiór 

zadań służących do pomiaru cech 

indywidualnych człowieka. 

Przedmiotem badań testowych mogą 

być wiadomości, zdolności, cechy 

temperamentalne, a zwłaszcza cechy 

osobowościowe badanego. Testami 

nazywamy tylko te próby, które są wy 

standaryzowane i obiektywne, a ich 

wynik można ująć liczbowo. 

Wyróżniamy dwa rodzaje testów

 

 

 Psychometryczne - są to testy w ścisłym tego 
słowa znaczeniu   

Testy projekcyjne - nie są testami w ścisłym 
tego słowa znaczeniu. Są to takie zadania, w 
których wykorzystuje się metodę projekcji, czyli 
stawianie zadań o niskim stopniu 
strukturalizacji, zadań wieloznacznych- tak aby 
osiągnąć rzutowanie na sytuację badania cech 
podmiotowych (czyli wewnętrznego świata 
jednostki). Im bardziej jest wieloznaczne 
zarówno badanie, jak i sytuacja badania, tym 
większe prawdopodobieństwo rzutowania, czyli 
projektowania tzw. głębokich cech osobowości. 

 

 

Przykłady testów projekcyjnych:

a) Test Rorschacha - najbardziej znany test, 

nazywany również testem plam 

atramentowych(10 plansz z barwami 

[a]chromatycznymi)

b) Test Apercepcji Tematycznych

c) Test Zdań Niedokończonych, np. „Najbardziej 

nie lubię gdy...”, „Najbardziej lubię gdy...”. (jest 

to projektowanie własnych myśli)

d) Test Rysunku Postaci Ludzkiej

 

 

 

Standaryzacja -polega na 

ustaleniu norm, które pozwalają 

na porównywanie wyników 

uzyskanych w teście przez różnych 

ludzi. Prawidłowy rozkład wyników 

można zaobserwować za pomocą 

„krzywej rozkładu normalnego”, 

zwanej „Krzywą Gaussa”

 

 

Warunki stosowania 

testów

 

 

Do stosowania testów psychologicznych 

uprawnieni są tylko psychologowie. Twórcy 

niektórych testów dopuszczają także 

stosowanie ich przez osoby odpowiednio do 

tego przeszkolone. Dzięki temu 

przeprowadzający test zna zarówno jego 

możliwości jak i ograniczenia.

Sam sposób przeprowadzania testu jest 

również nie bez znaczenia. Błędy na tym 

polu mogą znacząco zafałszować wyniki 

badań.

 

 

Testy psychologiczne nigdy nie 

powinny być przeprowadzane 

samodzielnie. Tylko wspólnie z 

innymi metodami, np. wywiadem, 

obserwacją, uprawnia do wyciągania 

jakichkolwiek wniosków.

 

 

 

CO badają testy ?    

                

Za pomocą testów psychologicznych 

można określić występowanie i 

natężenie wielu cech osobowości. 

Oprócz popularnych testów 

osobowościowych, istnieją również 

testy inteligencji, temperamentu czy 

też umiejętności.

 

 

Obecnie za pomocą testów psychologicznych 
możemy określić:

- cechy osobowości
- temperament
- inteligencję
- kompetencje społeczne i sposób 
funkcjonowania w kontaktach 
interpersonalnych
- sposób radzenia sobie ze stresem i z 
konfliktami
- hierarchię wartości
- preferowany styl uczenia się

 

 

Jeśli chodzi o testy i kwestionariusze 

używane do pomiaru sprawności 

umysłowych, najczęściej 

wykorzystywanymi tego typu 

narzędziami są testy inteligencji i testy 

zdolności. Podejście psychometryczne 

w psychologii, które posługuje się w 

badaniu inteligencji metodami 

testowymi, opiera się ona na kilku 

ważnych założeniach:

 

 

1.Inteligencja rozumiana jest, jako konstrukt 

teoretyczny, zdolność, która może się rozwijać i 

może być analizowana poddając badaniom różnice 

w poziomie wykonywanych żądań angażujących 

zdolności umysłowe.

2.Inter korelacja (współzależność) wyników 

uzyskanych w tych zadaniach, możliwa do 

określenia za pomocą metod statystycznych, 

takich ja analiza czynnikowi, pozwala określić 

strukturę umysłu oraz samej inteligencji.

3.Psychologia różnic indywidualnych jest 

dziedziną psychologii, która zajmuje się 

konstruowaniem testów mierzących określone 

właściwości. Testy powinny być rzetelne, trafne 

oraz łatwe do stosowania w praktyce.

 

 

Szczególne właściwości testów inteligencji i 

zdolności:

1.Testy zawierają szereg różnych zadań, 

których poprawne rozwiązania zostały 

wcześniej ustalone przez konstruktora testu.

2.Testy są narzędziami standaryzowanymi - 

mogą być stosowane wobec wszystkich osób 

w ten sam sposób i w tych samych 

warunkach.

3. Otrzymywane wyniki mają zwykle postać 

punktów.

 

 

4.Testy są znormalizowane - posiadają standardy 

statystyczne, pozwalające na porównanie 

pojedynczego wyniku z wynikami innych osób z 

określonej grupy.Zatem testy inteligencji oraz 

testy zdolności można zdefiniować jako 

wystandaryzowane i znormalizowane metody 

badawcze służące do pomiaru określonych 

funkcji umysłowych oraz potencjału jednostki do 

opanowywania rożnych umiejętności, opierające 

się na wykonywaniu przez osoby badane ściśle 

ustalonych zadań.

 

 

Można wyróżnić testy indywidualne i 

grupowe

Testy indywidualne przeprowadzamy tylko z jedną 

osobą. Umożliwiają one dokonywanie dodatkowych 

obserwacji jednak są czasochłonne. Testy grupowe 

stosujemy najczęściej do celów przesiewowych . 

Indywidualne w celu zdiagnozowania badanego.

Testy grupowe charakteryzują się tym, że są 

wykonywane jednocześnie przez wiele osób, a 

instrukcje udzielane są jednocześnie całej grupie, 

podczas gdy testy indywidualne przeprowadzane są 

w obecności tylko jednej osoby. 

 

 

Dzięki temu umożliwiają bardziej szczegółowe 

obserwacje, wymagają jednak wiele czasu. Testy 

grupowe są idealne w sytuacji, gdy trzeba szybko 

przebadać większą grupę osób, np. w celu wstępnej 

selekcji, natomiast testy indywidualne pozwalają na 

dokładniejsze zdiagnozowanie badanego..

Wyróżniamy również testy zamknięte i otwarte, 

które różnią się od siebie formą pytań.

testy otwarte – badany każdorazowo sam formułuje 

odpowiedzi

testy zamknięte – badany otrzymuje zadania wraz  z 

potencjalnymi rozwiązaniami, sam musi dokonać 

wyboru poprawnej odpowiedzi

 

 

Testy zamknięte składają się z listy zadań, 

zawierają również od razu kilka gotowych 

odpowiedzi. Badany musi wybrać spośród 

nich poprawne, jego zdaniem, rozwiązanie. 

W przypadku testów zawierających pytania 

otwarte, osoba badana sama musi 

sformułować odpowiedź na postawione jej 

pytanie.W testach wykonywanych grupowo 

pytania mają zazwyczaj formę zamkniętą, co 

pozwala na szybsze i sprawniejsze 

przeprowadzenie badania. 

Wyróżnia się także testy:

 werbalne, testy wykonaniowe, testy mocy i 

szybkości.

 

 

W testach werbalnych odpowiedź badanego 

udzielana jest słownie w formie pisemnej lub 

ustnej. 

Testy wykonaniowe, polegają, jak sama nazwa 

wskazuje, na wykonaniu określonych czynności, 

zwykle przy użyciu pewnych obiektów. 

Malowanie czy lepienie to typowe przykłady 

testów wykonaniowych.

 

Testy szybkości mierzą czas wykonania zadań, 

ich "przeciwieństwem" są w pewnym sensie 

testy mocy, w których zadania są zwykle 

trudniejsze i bardziej zróżnicowane, analizie 

poddawana jest poprawność ich rozwiązania.

 

 

Zadania zawarte w różnorodnych testach można 

podzielić na dwie większe grupy, są to:- zadania 

możliwe do rozwiązania drogą rozumowania 

indukcyjnego, wykorzystują zazwyczaj materiał 

figuralny np. obrazki, figury geometryczne.- 

zadania angażujące myślenie dedukcyjne lub 

indukcyjne w oparciu o materiał symboliczny. 

Wykonanie tego typu zadań jest możliwe 

zakładając, że osoba badana posiada pewną 

wiedzę, istotne znaczenie ma rozumowanie 

logiczne.- zadania arytmetyczne zawierające 

zadania liczbowe.- zadania leksykalne, 

sprawdzające znajomość oraz umiejętność 

posługiwania się odpowiednim słownictwem. 

 

 

Wykorzystywane są w nich słowa lub cale zdania, które 

wymagają od badanego zrozumienia;- zadania 

wykorzystujące zdolności percepcji czyli spostrzegania i 

wyobrażania np. dostrzeganie elementów brakujących w 

różnych wzorach czy szukanie określonych figur 

geometrycznych zawartych w rysunkach, itp. Tego typu 

zadania mierżą zdolności wzrokowo - przestrzenne;- 

zadania, w których prezentuje się osobie badanej tzw. 

materiał behawioralny, związany z komunikacją 

społeczną, relacjami interpersonalnymi. Mogą to być np. 

obrazki przedstawiające różne osoby albo określone 

scenki (np. kłótnie);

- zadania sprawdzające konkretna wiedzę;

zadania pamięciowe, w których osoba badana musi 

zapamiętać określony materiał, np. listę słów, by go 

potem w całości odtworzyć.

 

 

Test psychologiczny powinien być:

  

-wy standaryzowany (konieczność przestrzegania 

procedury badawczej)

 -normalizowany (posiada zestaw norm do ilościowej 

interpretacji wyników)

-obiektywny (posiada jasny sposób punktowania 

odpowiedzi)

 -rzetelny (daje te same rezultaty, gdy jest stosowany w 

podobnych warunkach)

- trafny (bada to , do czego został przeznaczony

)

Interpretacja wyniku testu musi być dokonywana przez 

psychologa znającego parametry psychometryczne testu i w 

ramach określonej teorii psychologicznej. 

 

 

Pomimo powszechności jest wiele zarzutów wobec 

stosowania testów. Krytyce poddawane są same 

zadania testowe. Zarzuca się im „sztuczność” i 

„oderwanie od życia”. Materiał stosowany w 

testach w porównaniu z tym, z którym badany ma 

do czynienia w życiu jest zbyt uproszczony. Obronną 

ręką wychodzą testy do pomiaru inteligencji i 

zdolności ze względu na ich trafność w diagnozie.

Druga grupa zarzutów odnosi się do ilościowego 

charakteru i stosowania statystycznego. Dwu lub 

trzy – stopniowa skala oceny, która jednakowo 

traktuje zadnia łatwe i trudne nie może być 

miernikiem przyczyn niepowodzeń badanego. 

Jednak stosując tę metodę do selekcji lub orientacji 

wstępnej, a także do pomiaru niektórych zmiennych 

w badaniach naukowych, spełnia ona swoją funkcję 

właściwie.