Diagnostyka molekularna chorób nowotworowych

Diagnostyka molekularna

chorób nowotworowych

Markery biochemiczne

• Markerem jest substancja pozwalająca

odróżnić komórkę prawidłową od
nowotworowej- najczęściej białko lub
aktywność enzymatyczna określonego
białka

• Przeciwciała mono- lub poliklonalne
• Testy badające aktywność.
• Rzadko są specyficzne dla danego typu

nowotworu. (CEA)

Markery biochemiczne

• S-100

• TPA, CEA, TK, NSE, TP53

• CEA, CA19-9,CA72-4

• TPA, AFP

• TPA, CEA, CA19-9, TP53

• CA125, CA15-3, p53, uPA,

• CA125, CA72-4, TPA, AFP,

hCG

• Tyroglobulina, kalcytonina

• PSA, fPSA, TPA, PAP

• AFP, TPA, hCG

• TPA

• mózg

• płuco

• żołądek

• wątroba

• trzustka i drogi żółciowe

• jelito grube, odbytnica

• sutek

• jajnik

• tarczyca

• gruczoł krokowy

• jądra

• pęcherz

Markery genetyczne

• Zmiana w strukturze, sekwencji lub

ekspresji materiału genetycznego.

• Wykorzystanie w badaniach

predyspozycji do zapadania na
choroby nowotworowe,
diagnozowaniu chorób
nowotworowych, prognozowaniu
przebiegu choroby, wpływ na wybór
terapii.

Markery genetyczne

• Markery genowe- rozpoznają zmiany

mutacyjne w genach tworzących tory

mutacyjne

• Markery klonalności- rozpoznają, czy rozrost

ma charakter klonalny ( chłoniaki). Głównie

bada się rearanżację genów

immunoglobulinowych i receptorów

limfocytów T.

Rolę markerów klonalności mogą również

spełniać sekwencje mikrosatelitarne oraz

geny fuzyjne powstałe w wyniku swoistych

aberracji chromosomowych. Kiedyś- techniki

hybrydyzacyjne. Dziś-metody powielania DNA.

Markery genetyczne

• Markery prognostyczne-rozpoznają

charakterystyczne zmiany w genomie

pozwalające na przewidywanie przebiegu

choroby.

• Markery tkankowo specyficzne -

rozpoznają transkrypty genów

ulegających ekspresji jedynie w

określonym typie komórek. Umożliwiają

rozpoznanie danego typu komórek w

otoczeniu nawet kilku milionów komórek

innego typu (RT-PCR)

Markery genetyczne

Poszukiwanie komórek czerniaka krążących

we krwi obwodowej u chorych po

radykalnym zabiegu chirurgicznym i/lub z

czynnym procesem nowotworowym-

komórki czerniaka są jedynymi krążącymi

we krwi komórkami wykazującymi ekspresję

genu tyrozynazy - enzymu uczestniczącego

w syntezie melaniny, barwnika

wytwarzanego tylko przez melanocyty. Test

taki jest wysoce specyficzny i bardzo czuły.

Pozwala on na wykrycie obecności

pojedynczej komórki czerniaka w 5 ml krwi

Terapia genowa

• Niszczenie bezpośrednie komórek

nowotworowych polega na tym, że
wprowadzony do nich gen (najczęściej
pochodzenia wirusowego lub bakteryjnego)
koduje enzym metabolizujący nieaktywny
prolek do aktywnego leku [4]. Jest to tzw.
koncepcja genów samobójczych:
wprowadzone geny „uczulają” komórki
nowotworowe na pewnego typu leki lub
„radiouczulają” je na promieniowanie
jonizujące

Terapia genowa

• Niszczenie pośrednie polega na tym, że

wprowadzony do komórek nowotworowych
gen koduje białko, tzw. białko
immunomodulacyjne (najczęściej: różnego
typu cytokiny), mobilizujące układ
immunologiczny do swoistego niszczenia
komórek nowotworowych

Antyangiogenna terapia genowa . W terapii

tej wykorzystuje się geny, których ekspresja
prowadzi do zahamowania angiogenezy.

Chłoniaki skóry z komórek T

(Cutaneous T - cell lymphoma, CTCL)

są różnorodną klinicznie grupą chorób,

w której naciek limfocytarny dotyczy

pierwotnie skóry.

Chłoniaki skórne z komórek T i

•

Ziarniniak grzybiasty

Mycosis fungoides

•

Warianty i podtypy ziarniniaka grzybiastego:

Folikulotropowy ziarniniak grzybiasty

Folliculotropic MF

Siatkowica pagetoidalna

Pagetoid

reticulosis

Ziarniniakowa skóra obwisła

Granulomatous slack skin

Chłoniaki skórne z komórek T i

•

Zespół Sezary’ego

Sézary syndrome

•

Białaczka/chłoniak T komórkowy dorosłych

Adult

T-cell leukemia/lymphoma

•

Pierwotne limfoproliferacyjne CD30 dodatnie

choroby skóry (LPDs)

Primary cutaneous CD30+ lymphoproliferative

disorders

1. Anaplastyczny wielkokomórkowy pierwotny

chłoniak skóry

Primary cutaneous anaplastic

large cell lymphoma

Limfomatoid papulosis

Lymphomatoid

apulosis

Chłoniaki skórne z komórek T i

•

Subcutaneous panniculitis- like T- cell lymphoma

•

Pozawęzłowy chłoniak z komórek T i NK typu nosowego

Extranodal NK/T-cell lymphoma, nasal type

•

Pierwotne obwodowe skórne chłoniaki T komórkowe,

ieokreślone

Primary cutaneous peripheral T-cell

lymphoma, unspecified

Pierwotny chłoniak agresywnie epidermotropowy CD 8

dodatni

Primary cutaneous aggressive epidermotropic CD8+

T-cell lymphoma (provisional)

Skórny chłoniak

T- komórkowy

Cutaneous / T-cell

lymphoma (provisional)

Pierwotny pleomorficzny chłoniak CD4 dodatni z małych i

średnich komórek

Primary cutaneous CD4+

small/medium-sized pleomorphic T-cell lymphoma

(provisional)

Diagnostyka

histopatologiczna

Immunohistochemia

• CD3+, CD4+, CD8-, CD7+/-, CD20-,

CD45ro+

Monoklonalność receptora

TCR

Document Outline