ELEMENTY PRAWA
ELEMENTY PRAWA
CZĘŚĆ II
CZĘŚĆ II
ELEMENTY PRAWA
ELEMENTY PRAWA
CZĘŚĆ II
CZĘŚĆ II
Cechy prawa wspólnotowego
Cechy prawa wspólnotowego
pierwszeństwo
pierwszeństwo
przed prawem
przed prawem
krajowym, jest wynikiem
krajowym, jest wynikiem
przeniesienia kompetencji do
przeniesienia kompetencji do
stanowienia prawa przez organy
stanowienia prawa przez organy
Wspólnoty,
Wspólnoty,
skutek
skutek
bezpośredni
bezpośredni
licznych norm
licznych norm
wspólnotowych w krajowych
wspólnotowych w krajowych
porządkach prawnych
porządkach prawnych
ORGANY
WSPÓLNOT
EUROPEJSKICH
GŁÓWNE
1) Parlament
2) Rada Unii
3) Komisja
4) Trybunał
Sprawiedliwości
5) Trybunał
Obrachunkowy
POMOCNICZE
1)Komitet Regionów
2) Komitet Ekonomiczno –
Społeczny
POZOSTAŁE
1) Ombudsman
2) Europejski Instytut
Monetarny
Prawo wspólnotowe
Prawo wspólnotowe
Źródła prawa
Źródła prawa
wspólnotowego
wspólnotowego
Prawo pierwotne
(umowne prawo
międzynarodowe),
np. traktaty
Prawo wtórne
akty prawotwórcze
organów
wspólnotowych
Decyzje sui generis
•uchwały nienazwane,
•rezolucje,
•memoranda
Prawo wtórne
Prawo wtórne
1)
1)
Rozporządzenie
Rozporządzenie
ma zasięg ogólny;
ma zasięg ogólny;
obowiązuje ono co do wszystkich jego
obowiązuje ono co do wszystkich jego
elementów i nadaje się do bezpośredniego
elementów i nadaje się do bezpośredniego
stosowania we wszystkich państwach
stosowania we wszystkich państwach
członkowskich.
członkowskich.
2)
2)
Dyrektywa
Dyrektywa
jest aktem wiążącym każde
jest aktem wiążącym każde
państwo członkowskie – jej adresata, co do
państwo członkowskie – jej adresata, co do
rezultatu, który ma być osiągnięty; pozostawia
rezultatu, który ma być osiągnięty; pozostawia
władzom krajowym kompetencje co do wyboru
władzom krajowym kompetencje co do wyboru
formy i sposobów jej implementacji.
formy i sposobów jej implementacji.
3)
3)
Decyzja
Decyzja
jest aktem wiążącym lecz tylko
jest aktem wiążącym lecz tylko
swego adresata (państwo członkowskie,
swego adresata (państwo członkowskie,
jednostki).
jednostki).
Precedens sądu jako źródło prawa
Precedens sądu jako źródło prawa
Rozstrzygnięcia ETS-u wydane w
Rozstrzygnięcia ETS-u wydane w
trybie odesłania wstępnego wiążą
trybie odesłania wstępnego wiążą
sądy krajowe, dopóty ETS sam od
sądy krajowe, dopóty ETS sam od
swego orzecznictwa nie odstąpi.
swego orzecznictwa nie odstąpi.
Jest to precedens o charakterze
Jest to precedens o charakterze
konkretnym, wiążącym i
konkretnym, wiążącym i
prawotwórczym.
prawotwórczym.
Akty prawny to ujęty w odpowiedniej formie wyraz
Akty prawny to ujęty w odpowiedniej formie wyraz
woli państwa – zarówno o charakterze ogólnym jak i
woli państwa – zarówno o charakterze ogólnym jak i
dotyczącym indywidualnej sprawy
dotyczącym indywidualnej sprawy
AKTY
AKTY
NORMATYWNE
NORMATYWNE
wydawane są przez
wydawane są przez
organy upoważnione
organy upoważnione
do stanowienia prawa
do stanowienia prawa
mają charakter
mają charakter
powszechny
powszechny
muszą być
muszą być
opublikowane
opublikowane
AKTY
AKTY
NIENORMATYWNE
NIENORMATYWNE
są wydawane przez
są wydawane przez
sądy i organy
sądy i organy
administracji w
administracji w
konkretnych sprawach
konkretnych sprawach
mają charakter
mają charakter
indywidualny
indywidualny
nie wymagają
nie wymagają
publikacji
publikacji
Publikacja aktów
Publikacja aktów
normatywnych
normatywnych
Vacatio legis
Uchwaleni
e lub
wydanie
aktu
publikacj
a
w Dz. U.
lub
M.P
wejście w
życie
Luki w prawie
Luki w prawie
Luka to brak norm dla stosunku
Luka to brak norm dla stosunku
społecznego, który powinien być
społecznego, który powinien być
uregulowany
uregulowany
Luki wypełnia się za pomocą:
Luki wypełnia się za pomocą:
analogii ustawy
analogii ustawy
(analogia legis),
(analogia legis),
analogii prawa
analogii prawa
(analogia iuris)
(analogia iuris)
ROZSTRZYGANIE KOLIZJI
ROZSTRZYGANIE KOLIZJI
PRZEPISÓW PRAWNYCH
PRZEPISÓW PRAWNYCH
w czasie – sprawa jest uregulowana
w czasie – sprawa jest uregulowana
przez dwa lub więcej przepisów
przez dwa lub więcej przepisów
wydanych w
wydanych w
różnym czasie
różnym czasie
przepisy wprowadzające, przejściowe,
przepisy wprowadzające, przejściowe,
derogacyjne
derogacyjne
lex posterior derogat priori
lex posterior derogat priori
lex posterior generali non derogat legi
lex posterior generali non derogat legi
priori speciali
priori speciali
lex retro non agit
lex retro non agit
Zasada – akt prawny późniejszy o
Zasada – akt prawny późniejszy o
charakterze ogólnym nie uchyla aktu
charakterze ogólnym nie uchyla aktu
wcześniejszego o charakterze szczególnym
wcześniejszego o charakterze szczególnym
Ustawa o podatku
dochodowym
Nowa ustawa o
podatku dochodowym
Rozporządzenie
ROZSTRZYGANIE KOLIZJI PRZEPISÓW
ROZSTRZYGANIE KOLIZJI PRZEPISÓW
PRAWNYCH W PRZESTRZENI
PRAWNYCH W PRZESTRZENI
regulowane jest prawem
regulowane jest prawem
międzynarodowym prywatnym
międzynarodowym prywatnym
prawo osobowe
prawo osobowe
– prawo państwa,
– prawo państwa,
którego
którego
osoba jest obywatelem
osoba jest obywatelem
prawo rzeczowe
prawo rzeczowe
– przepisy państwa na
– przepisy państwa na
terenie którego rzecz się znajduje
terenie którego rzecz się znajduje
ocena umów
ocena umów
– przepisy państwa na
– przepisy państwa na
terytorium którego zawarto umowę
terytorium którego zawarto umowę
Systematyka prawa
Systematyka prawa
SYSTEM PRAWA to wszystkie obowiązujące
SYSTEM PRAWA to wszystkie obowiązujące
przepisy z uwzględnieniem podziału oraz
przepisy z uwzględnieniem podziału oraz
zespół zasadniczych zasad, na których
zespół zasadniczych zasad, na których
opiera się ustrój państwa a także
opiera się ustrój państwa a także
podstawowe idee prawne
podstawowe idee prawne
Prawo dzieli się na działy –
Prawo dzieli się na działy –
gałęzie
gałęzie
;
;
podstawą podziału jest rodzaj
podstawą podziału jest rodzaj
regulowanych stosunków społecznych.
regulowanych stosunków społecznych.
W ramach gałęzi wyróżniamy
W ramach gałęzi wyróżniamy
instytucje
instytucje
prawne.
prawne.
Prawo publiczne a prawo prywatne
Prawo publiczne a prawo prywatne
Wyróżnia się według kryterium:
Wyróżnia się według kryterium:
interesu, który chroni,
interesu, który chroni,
pozycji stron stosunków prawnych,
pozycji stron stosunków prawnych,
sposób dochodzenia naruszonych
sposób dochodzenia naruszonych
praw
praw
Prawo materialne a prawo
Prawo materialne a prawo
formalne
formalne
Prawo materialne obejmuje normy,
Prawo materialne obejmuje normy,
które ustanawiają merytoryczne
które ustanawiają merytoryczne
obowiązki i prawa, regulują
obowiązki i prawa, regulują
zachowania ludzi i instytucji; stanowią
zachowania ludzi i instytucji; stanowią
one istotę systemu prawa,
one istotę systemu prawa,
Prawo formalne tworzą te wszystkie
Prawo formalne tworzą te wszystkie
normy, które odnoszą się do
normy, które odnoszą się do
organizacji aparatu państwa oraz
organizacji aparatu państwa oraz
trybu dochodzenia praw i
trybu dochodzenia praw i
egzekwowania obowiązków.
egzekwowania obowiązków.
Pojęcie konstytucji
Pojęcie konstytucji
Konstytucja to ustawa zasadnicza
Konstytucja to ustawa zasadnicza
państwa
państwa
Jej szczególna rola wynika z faktu, iż:
Jej szczególna rola wynika z faktu, iż:
może być zmieniona w szczególnym
może być zmieniona w szczególnym
trybie
trybie
wszystkie akty prawne muszą być
wszystkie akty prawne muszą być
zgodne z konstytucją
zgodne z konstytucją
reguluje kwestie ustroju politycznego,
reguluje kwestie ustroju politycznego,
gospodarczego i społecznego
gospodarczego i społecznego