TRUDNOŚCI DLA
ROZWOJU I
WYCHOWANIA WE
WSPÓŁCZESNYM
ŚWIECIE
.
Trudności wychowawcze i przemoc
Trudności wychowawcze i przemoc
w wychowaniu. Istota, przyczyny,
w wychowaniu. Istota, przyczyny,
rozmiary, przejawy, sposoby
rozmiary, przejawy, sposoby
zapobiegania.
zapobiegania.
TRUDNOŚCI WYCHOWAWCZE
Pojęcie trudności wychowawczych
należy do grupy pojęć, które
charakteryzują się nieprecyzyjnością,
wieloznacznością i nieostrością
.
ZESTAWIENIE DEFINICYJNYCH UJĘĆ
TRUDNOŚCI WYCHOWAWCZYCH
Według L. Bandura:
- trudności wychowawcze to uporczywe przejawy
zachowania się dziecka będące wynikiem jego
konfliktu z otoczeniem społecznym,
Według Z. Szymańskiej
- niemożność przystosowania się dziecka do
środowiska społecznego, nie spełnienie nadziei,
wskutek wadliwych sposobów oddziaływań
wychowawczych, braku należytej opieki,
nieodpowiednich warunków bytowych,
pozbawienia konstruktywnych wzorów, zły stn
zdrowia,
ZESTAWIENIE DEFINICYJNYCH UJĘĆ
TRUDNOŚCI WYCHOWAWCZYCH
Według A. Lewickiego
- trudności wychowawcze stanowią niektóre
objawy nieprawidłowego zachowania się
dziecka, to znaczy zachowania, które są
niezgodne z przyjętymi normami życia
społecznego, a równocześnie uporczywe i
niepoddające się zwykłym zabiegom
wychowawczym,
Według H. Spionek
- wiążą się z właściwościami uczniów, których
zachowanie w sytuacjach społecznych
niekorzystnie odbiega od przeciętnego obrazu
charakterystycznego dla danego wieku.
TRUDNOŚCI WYCHOWAWCZE
Zachowania, które są niezgodne z
obowiązującymi normami,
Tkwiące w dziecku takie cechy zachowania,
które stwarzają komplikacje,
Formy zachowania, które utrudniają
współżycie i współdziałanie,
Formy zachowania o charakterze
uporczywym, które nie poddają się zwykłym
zabiegom wychowawczym,
Nabyte formy zachowania
Przeszkody w nauczaniu i wychowaniu
Zachowania negatywne, które są
niekorzystne dla dalszego rozwoju dziecka.
TRUDNOŚCI W WYCHOWANIU A
TRUDNOŚCI W NAUCZANIU
Mają wspólne podłoże – nieczynienie
zadawalających postępów zadowalających
postępów, zarówno z uwagi na niskie jej
rzeczywiste możliwości, jak i ze względu na
wysokie oczekiwania innych
Podobne konsekwencje – w sferze
dydaktycznej jak i wychowawczej, jeśli
jednostka posądzona jest o brak możliwości
lub złą wolę, następstwa rosną do rangi
problemów
Sprzężenie w narastaniu – narastające
trudności dydaktyczne prowadzą do trudności
wychowawczych
PRZYCZYNY TRUDNOŚCI
WYCHOWAWCZYCH WEDŁUG Z.
WŁODARSKIEGO I A. MATCZAK
Ekonomiczno – społeczne
Biologiczno – psychologiczne
Pedagogiczne
PRZEJAWY TRUDNOŚCI
WYCHOWAWCZYCH
Nierespektowanie norm społecznych w kontaktach
z innymi ludźmi (upór, negatywizm, egoizm,
obojętność, agresja, dominacja, wrogość)
Niska samoocena i brak wiary we własne
możliwości
Lęki, fobie (strach przed ciemnością, przed
zwierzętami)
Przewrażliwienie, poddawanie się emocjom
Moczenie nocne, ssanie kciuka, ogryzanie
paznokci, niekształtny charakter pisma, mówienie
do samego siebie,
Depresja, przygnębienie, nieśmiałość, nieudolność
Kłamstwa, wagary, ucieczki, wandalizm, wybryki
chuligańskie
EKONOMICZNO - SPOŁECZNE
Różnorodność systemu wartości i norm
Różnice między szkołą a rodziną
Konflikt pokoleń
Ruchy migracyjne
Alkoholizm
Rozluźnienie więzi rodzinnych
Niezadowolenie młodego pokolenia z
warunków bytowych
Brak perspektyw
BIOLOGICZNO - PSYCHOLOGICZNE
Odmienność cech dzieci i młodzieży od osób
dorosłych
Funkcjonowanie u dorosłych obrazu własnej
młodości, który odbiega od obecnie
obserwowanego
Brak zrozumienia młodzieży przez osoby
dorosłe
Okres dorastania
Zaburzenia rozwoju osobowości dzieci i
młodzieży
PEDAGOGICZNE
Autokratyczny styl wychowania
Liberalny styl postępowania
Postępowanie niekonsekwentne
Brak ujednoliconych wymagań (różne
wymagania ze strony rodziców i szkoły.
CZY MOŻNA ZAPOBIEC
CZY MOŻNA ZAPOBIEC
TRUDNOŚCIOM
TRUDNOŚCIOM
WYCHOWAWCZYM
WYCHOWAWCZYM
?
WG ŁOBOCKIEGO
W przezwyciężaniu trudności wychowawczych
konieczne jest stworzenie określonego systemu
wychowawczych oddziaływań, czyli takiego, który
uwzględniłby potrzeby uczniów trudnych,
jednocześnie nie izolując ich od pozostałych
uczniów.
Właściwe organizowanie działań pedagogicznych
w ramach ogólnego systemu nauczania i
wychowania, jak również odwoływanie się do
specjalnych form pracy z uczniami trudnymi.
Podmiotowe traktowanie uczniów – postrzeganie
każdego ucznia jako autonomicznej jednostki,
która ma prawo do własnej podmiotowości.
BŁĘDY WYCHOWAWCZE
Błąd wychowawczy to takie zachowanie
Błąd wychowawczy to takie zachowanie
wychowawcy, które stanowi realną przyczynę
wychowawcy, które stanowi realną przyczynę
powstania szkodliwych dla rozwoju
powstania szkodliwych dla rozwoju
wychowanie skutków.
wychowanie skutków.
A. Gurycka
zimne – rygoryzm, agresja, hamowanie
aktywności dziecka, obojętność, surowe
zakazy;
ciepłe – idealizacja dziecka, uleganie,
zastępowanie, spełnianie zachcianek, brak
krytycyzmu, brak konsekwencji.
PRÓBA ZDEFINIOWANIA POJĘCIA
PRZEMOCY
Pojęcie wieloznaczne,
W prakseologii przemoc definiowana jest jako
nacisk fizyczny (siła fizyczna) lub
zastosowanie bodźców (chemicznych,
elektrycznych), które sprawiają, że podmiot
działania jest wtrącany w sytuację przez niego
niepożądaną i staje się przedmiotem czyjegoś
działania.
W etyce przemoc definiowana jest jako użycie
siły związane z naruszeniem norm moralnych,
w stosunku do osoby lub grupy osób, w celu
wymuszenia określonych zachowań lub
postaw.
TRZY POZIOMY DEFINICYJNE
PRZEMOCY WG EWY JAROSZ
Definicje szerokie – ogólne, obejmują
swym zasięgiem duży zakres zachowań
wobec dzieci cechują się dużym stopniem
czułości, przemocą wobec dziecka określa się
szeroką granicę zachowań zamierzonych i
niezamierzonych; w tak rozumianej przemocy
zachowaniami nadużycia wobec dziecka
uważa się nadmierną kontrolę,
nadopiekuńczość
Definicje o średnim zasięgu, które
określają przemoc wobec dziecka jako
nieprzypadkowe działania dorosłych,
wykraczające poza funkcjonujące społeczne
standardy i normy postępowania z dzieckiem,
poprzez które doznaje ono krzywdy w postaci
bezpośrednich czynów bądź zaniedbań.
Definicje wąskie, w ramach których
przemocą wobec dziecka określa się
świadome i zamierzone zachowania o
charakterze drastycznym i skrajnym, o
widocznych bezpośrednich następstwach
fizycznych i psychicznych.
OBSZARY WYSTĘPOWANIA PRZEMOCY
Życie ustrojowo – polityczne; chodzi głównie o
ustrój totalitarny, które narzuca idee i programy
działania, ogranicza wolność zachowań,
wypowiedzi,
Życie publiczne, gdzie przemocą przezwycięża
się przemoc,
Stosunki interpersonalne, w których pojawia się
agresja dla obrony wartości, lub celów
osobistych,
Agresja dla rozrywki lub zysku,
Edukacja i wychowanie, które zakładają
przymus szkolny, przestrzegania określonych
norm
Osiągnięcia i związana z nimi kulturowa
obsesja zwycięstwa, w której zwycięstwo
usprawiedliwia wszelkie środki,
Rywalizacja, która wyzwala agresję
Role społeczne i kompetencje, którym
przypisuje się konotacje agresywne, gdzie
wypełnianie określonej roli jest realizowane
poprzez agresywne zachowanie i
ograniczenie wolności innych
Przemoc w szkole, w rodzinie, w instytucjach
oświatowo – wychowawczych.
P
R
Z
E
M
O
C
P
R
Z
E
M
O
C
W
W
S
Z
K
O
L
E
S
Z
K
O
L
E
GŁÓWNE PRZYCZYNY PRZEMOCY W
SZKOLE
Zbyt duża liczebność klasy i związane z tym
problemy nad zapanowaniem, stosowanie
form przemocy wobec uczniów, poniżania,
wyzwisk
Przewaga funkcji dydaktycznej szkoły nad
wychowawczą funkcją
Dominacja encyklopedyzmu
PRZEJAWY PRZEMOCY W SZKOLE
Agresja słowna wobec uczniów i nauczycieli,
Znęcanie fizyczne jednych uczniów nad innymi,
Dominacja nauczyciela nad uczniami,
Pogarda uczniów klas starszych wobec
młodszych kolegów,
Zażywanie środków odurzających, narkotyki,
alkohol,
Lekceważenie przez nauczycieli aktywności
pozalekcyjnej uczniów,
Tworzenie grup nieformalnych, podkultur, które
dopuszczają się przemocy wobec osób spoza
kręgu grupy.
P
R
Z
E
M
O
C
W
R
O
D
Z
IN
IE
P
R
Z
E
M
O
C
W
R
O
D
Z
IN
IE
UJĘCIE DEFINICYJNE PRZEMOCY W
RODZINIE
Jest to zamierzone i wykorzystujące
Jest to zamierzone i wykorzystujące
przewagę sił działanie, które jest
przewagę sił działanie, które jest
skierowane przeciwko członkowi
skierowane przeciwko członkowi
rodziny, a które narusza prawa i dobra
rodziny, a które narusza prawa i dobra
osobiste, powodując cierpienie i
osobiste, powodując cierpienie i
szkody
szkody
[Badura – Madej, Dobrzyńska – Masterhazy]
FORMY PRZEMOCY W RODZINIE
PRZEMOC FIZYCZNA
PRZEMOC FIZYCZNA
ZANIEDBANIE
ZANIEDBANIE
WYKORZYSTYWANIE
WYKORZYSTYWANIE
SEKSULANE
SEKSULANE
PRZEMOC PSYCHICZNA
PRZEMOC PSYCHICZNA
PRZEMOC FIZYCZNA
PRZEMOC FIZYCZNA
Nieprzypadkowe użycie siły fizycznej wobec
dziecka;
Świadome niezapobieganie krzywdzie;
Zamierzone zadawanie ran, powodowanie
okaleczeń, obrażeń, poparzeń;
Zadawanie bólu fizycznego bez względu na
to, czy pozostają ślady na ciele, czy nie;
Wymuszenia z użyciem siły fizycznej;
Ograniczenie swobody ruchu.
RODZAJE PRZEMOCY FIZYCZNEJ
Klapsy
Policzkowanie
Bicie pięścią
Bicie przedmiotem
Bicie na oślep
Kopanie
Zadawanie ran ciętych
lub szarpanych
duszenie
Zakazy (mówienie
za pozwoleniem, w
określonym czasie,
na dozwolony
temat)
Areszt domowy
CZYNNA
BIERNA
PRZEMOC SEKSUALNA
Akty pozbawione kontaktu fizycznego z
dzieckiem: ekshibicjonizm, fetyszyzm, zdjęcia
pornograficzne, rozmowy o zabarwieniu
seksualnym;
Akty związane z fizycznym kontaktem z
dzieckiem: pieszczoty o zabarwieniu
seksualnym, masturbacje, kontakty oralne i
analne, stosunki seksualne;
Akty fizyczne o znamionach gwałtu: związane
z uszkodzeniem ciała dziecka.