Pedagogika pracy
Pojęcie, przedmiot i zadania
Dr Bohdan Skrzypczak
Pedagogika pracy
Pojęcie, przedmiot i zadania
Dr Bohdan Skrzypczak
30 lat historii
Pierwsi pedagodzy pracy
Zygmunt Wiatrowski
Tadeusz Nowacki
Stanisław Kaczor
Wanda Rachalska
Instytut Kształcenia Zawodowego 1972
Tematy wykładów
1. Pedagogika pracy jako dyscyplina pedagogiczna
(pojęcie, przedmiot i zadania, historia). Pedagog pracy.
2.
Teoretyczne i metodologiczne podstawy pedagogiki pracy
3.
Pedagogika wobec współczesnego rynku pracy. Edukacja
zawodowa
4.
Analiza pracy, wartościowanie stanowisk pracy; miejsce
pracy
5.
Rozwijanie i zarządzanie zasobami ludzkim. Człowiek -
wychowanie – praca
6.
Kształcenie ustawiczne, a zagadnienie doskonalenia
personelu
7.
Kultura pracy i jej organizacji (style działania, proces
rekrutacji i zwolnienia, obór zawodowy). Zakład pracy
jako organizacja ucząca się.
8.
Znaczenie pracy wolontarystycznej
Literatura podstawowa
Literatura podstawowa:
J. E. Karney, Podstawy psychologii i
pedagogiki pracy.
Z. Wiatrowski, Podstawy pedagogiki
pracy.
J. Szczupaczyński, Edukacja a
zarządzanie.
C. Møller, Partnerstwo w zarządzaniu.
Literatura uzupełniajaca
P. Makin, C. Cooper, Ch. Cox, Organizacja a
kontrakt psychologiczny.
S. M. kwiatkowski (red.), Kształcenie
zawodowe. Rynek pracy. Pracodawcy,
Warszawa 2000
D.Schulz, S. Schulz, Psychologia a wyzwania
dzisiejszej pracy, Warszawa 2002
Z. Wiśniewski, A. Pocztowoski, Zarządzanie
zasobami ludzkimi w warunkach nowej
gospodarki, Kraków 2004
J. Rifkin, Koniec pracy
Poruszane zagadnienia
I.
Rys historyczny pedagogiki
II.
Przedmiot, zadania i działy
III.
Miejsce pedagogiki pracy wśród
innych nauk pedagogicznych
IV.
Miejsce pedagogiki pracy wśród
innych nauk o pracy
V.
Główne idee i przyszłość pedagogiki
pracy
VI.
Pedagog pracy
I. Rys historyczny
Trzy etapy w historii
kształtowania się pedagogiki
pracy
1.
Refleksja nad rolą pracy w życiu
człowieka
2.
Tworzenie teoretycznych podstaw
kształcenia zawodowego
3.
Tworzenie (formalne i
instytucjonalne) nowej dyscypliny
pedagogicznej
Refleksja nad pracą w życiu
człowieka
Zagranica: Tomasz Campanella,
Franciszek Bacon, Tomasz Morus
(Utopia) twórca idei wychowania
przez pracę
Polska: Jan Amos Komeński, Andrzej
Frycz Modrzewski (O poprawie
Rzeczypospolitej) – prekursor idei
wychowania przez racę w Polsce
Komisja Edukacji
Narodowej
Hugo Kołłątaj
Adolf Kamieński
Grzegorz Piramonowicz
Antoni Popławski
Wprowadzenie kształcenia
zawodowego tzw. ogólnotechniczego
do szkół
Tworzenie podstaw kształcenia
zawodowego
Stanisław Staszic – koncepcja i realizacja
kształcenia zawodowego oraz wychowania
przez pracę
Instytut Agronomiczny
Instytut Weterynaryjny
Akademia Górnicza
Politechnika Warszawska
Szkoła Inżynierii Ogólnej i Mostów
Szkoła Lekarska
szkoły niedzielne
szkoły rzemieślnicze, rękodzielnicze
Praca organiczna –
marksizm-
G. Kershensteiner Niemcy
J. Dewey USA
W. Jastrzembowski, Rys ergonomii,
czyli nauki o pracy
S. Brzozowski filozofia pracy i swobody
K. Adamiecki naukowa organizacja
pracy
T. Kotarbiński, prakseologia
Okres powojenny
Jeśli pragniemy przekształcić Polskę w państwo
przemysłowo-morskie i rolnicze, stworzyć z
naszego przemysłu zharmonizowany organizm
gospodarczy i wyzyskać wszelkie możliwości
rozwojowe musimy (…) przekształcić
społeczeństwo niewykwalifikowanych
robotników i na niskim poziomie techniki
pracujących chłopów na społeczeństwo
wykwalifikowanych zawodowo na najwyższych
możliwym poziomie pracowników
T. Nowacki 1947
Tworzenie formalnej
dyscypliny pedagogicznej
Różne koncepcje:
Pedagogika gospodarcza
Pedagogika przemysłowa
Pedagogika inżynieryjna
Pedagogika szkoły zawodowej
Pedagogika zawodowa
Pedagogika zakładu pracy
Inne dyscypliny związane z
pracą
Filozofia pracy
Socjologia pracy
Fizjologia pracy
Prakseologia
Erogonomia
Psychologia pracy
Instytut Kształcenia
Zawodowego
Obszary problemowe:
cele kształcenia w powiązaniu z gospodarka i strukturą
zatrudnienia
podział pracy i wyodrębnianie zawodów
treści kształcenia dla poszczególnych zawodów
wychowanie przez pracę
metodyka zawodowa
poradnictwo zawodowe
dokształcenie i doskonalenie zawodowe
warunki prawidłowości w kształceniu zawodowym
problemy kontroli kształcenia zawodowego
pedeutologia nauczycieli szkół zawodowych
T. Nowacki
II. Przedmiot, zadania i
działy pedagogiki pracy
Trzy działy pedagogiki
pracy
Zygmunt Wiatrowski, Pedagogika
pracy 1978
1. pedagogika przedzawodowa
2. pedagogika zawodowa
3. pedagogika zakładu pracy
Definicja
Dyscyplina pedagogiczną, której
przedmiotem z i badań zainteresowań są
problemy wychowania przez pracę,
kształcenia ogólnotechnicznego, orientacji,
poradnictwa i doradztwa zawodowego,
edukacji prozawodowej, kształcenia i
wychowania zawodowego, kształcenia
ustawicznego pracujących i bezrobotnych
oraz problemy edukacyjne zakładu pracy.
Kluczowe relacje
człowiek – wychowanie - praca
człowiek – obywatel - pracownik
Obszary problemowe
pedagogiki pracy
Kształcenie przedzawodowe
Kształcenie prozawodowe
Kształcenie zawodowe
Kszatałcenie ustawiczne dorosłych
w okresie ich aktywności zawodowej
Główne instytucje promujące i
rozwijające PP
Zespół pedagogiki pracy KNP PAN
Zakłada pedagogiki pracy Akademii
Bydgoskiej
Ośrodek Kształcenia i Doskonalenia
Zawodowego Dorosłych w Radomiu
Instytut Badań Edukacyjnych w Warszawie
Pisma specjalistyczne
Rocznik „Pedagogika Pracy”
„Edukacja Ustawiczna Dorosłych’
III. Miejsce pedagogiki
wśród nauk pedagogicznych
nauki pedagogiczne
Podstawowe dyscypliny pedagogiczne
(pedagogika ogólna, historia oświaty i
wychowania, teoria wychowania, dydaktyka i
technologia kształcenia)
Dyscypliny ze względu na fazy rozwoju człowieka
(m. in. rodziny, przedszkolna, szkolna, dorosłych)
Dyscypliny związane z aktywnością (społeczna,
kultury, czasu wolnego, PRACY)
Dyscypliny pomocnicze (porównawcza,
pedeutologia,, socjologia wychowania)
Najbliższe dziedziny
pedagogiczne
Andragogika
Pedagogika społeczna
Pedagogia resocjalizacyjna
IV. Miejsce pedagogiki
wśród innych nauk o pracy
Miejsce pedagogiki pracy
wśród innych nauk o pracy
PRACA
– jest celowa działalność człowieka
polegająca na celowym przekształcaniu
dóbr przyrody i przystosowywaniu ich do
zaspokajania potrzeb człowiek
PRACA – główny czynnik decydujący o
wykorzystaniu możliwości człowieka,
odgrywający kluczową rolę w jego
rozwoju i podstawę życia społecznego
PRACA – w naturalny sposób łączy różne
dyscypliny naukowe
Filozofia pracy
Filozofia pracy zajmuje się wpływem
pracy ludzkiej na przeobrażenia świata
i człowieka w szczególności interesuje
się aspektami poznawczymi,
moralnymi i estetycznymi
Zadanie pedagogiczne: wychowanie dla
zdobywania wiedzy, przeżywania i
umiejętności wartościowania
Ekonomia pracy
Nauka o stosunkach ekonomicznych i
prawach rządzących produkcja,
podziałem, wymianą, konsumpcją na
różnych poziomach rozwoju
społecznego.
Zadanie pedagogiczne: przygotowanie
do rozumienia mechanizmów
ekonomicznych i skutecznego
oddziaływania na nie
Psychologia pracy
Bada psychikę człowieka w toku
pracy. Wypracowuje rozwiązania
kształtujące ważne dla pracy
zawodowej cechy osobowości
Zadanie pedagogiczne: przygotowuje
człowieka do odnalezienia się w
relacji: człowiek - praca
Socjologia pracy
Zajmuje się społecznym
charakterem pracy i wynikającymi
stąd konsekwencjami społecznymi
Zadanie pedagogiczne:
przygotowanie jednostek i grup
społecznych do współpracy
Organizacja pracy
Teoria skutecznego i sprawnego
organizowania indywidualnej i
zbiorowej pracy oraz skutecznego nią
kierowania
Zadanie pedagogiczne: zdobycie wiedzy
i umiejętności dotyczące efektywnej
pracy indywidualnej i zespołowej
Prawo pracy
Zajmuje się uwarunkowaniami
prawnymi pracy
Zagadnienie pedagogiczne: wpływ
prawa na proces wychowania przez
pracę
V. Idee przewodnie i
przyszłość pedagogiki pracy
Główne idee i obszary
problemowe
idea i powinności pracy człowieka
idea całożyciowego rozwoju zawodowego
problem kwalifikacji i kompetencji
zawodowych
problem organizacji pracy i zadowolenia
z jej wychowania
problem skutecznego działania
zawodowego
problem bycia podmiotem pracy
Relacja edukacja - rynek
Jak uczyć rynkowych zachowań
przedsiębiorczości, mobilności
zawodowej
Humanizacja rynku pracy
Edukacja drogą do kompetencji
zawodowych i odnajdywania się na
rynku pracy
Europejski wymiar pedagogiki
pracy
Narodowa Strategia Integracji Społecznej
Programy stymulowanie aktywności
zawodowo-edukacyjnej LINGUA,
LEONARDO DO VINCI,
Dostosowanie polskich działań edukacyjnych
do uznawanych w Unii Europejskiej
poziomów kwalifikacji zawodowych
Dostosowywanie rozwiązań organizacyjno-
programowych polskiej edukacji do UE
Przyszłość pedagogiki pracy
specjalizacja
integracja,
globalizacja
VI. Pedagog pracy
Znaczenie potoczne
Potoczne każdy nauczyciel szkoły
ogólnokształcącej i zawodowej
(także organizator edukacji w
zakładzie pracy), którzy bierze
świadomie (lub nie) udział w
realizacji zadań dotyczących
wychowania przez pracę, do pracy i
w procesie pracy.
Znaczenie profesjonalne
Pracownik prowadzący działalność
pedagogiczną, legitymujący się
specjalnym wykształceniem w
zakresie pedagogiki pracy i
dyscyplin z nią związanych oraz
zajmujący odpowiednie do
kwalifikacji stanowisko pracy (np.
pedagoga pracy)
Zadania pedagoga pracy-
profesjonalisty
Inicjowanie, organizowanie, koordynowanie
zadań wychowania przez pracę, do pracy i w
procesie pracy
Inicjowanie i prowadzenie różnych form
dokształcania i doskonalenia zawodowego
Inicjowanie i koordynowanie różnych form
przekwalifikowania pracowników
Nawiązywanie kontaktów pomiędzy
placówkami edukacyjnymi a zakładami pracy
Organizowanie działań integrujących i
rozwijających zespół pracowniczy
Znaczenie naukowe
Inicjatorzy i realizatorzy badań naukowych
w zakresie pedagogiki pracy
Główne ośrodki akademickie i badawcze:
Uniwersytety w Katowicach, Poznaniu,
Zielonej Górze, Warszawie, Lublinie,
Akademia Bydgoska, Wyższa Szkoła
Pedagogiczna ZNP w Warszawie,
Instytut Technologii Eksploatacji w Radomiu
Instytut Pracy i Spraw Społecznych w
Warszawie
Stanowiska pracy – w
szkole
Pedagog szkolny
Szkolny doradca zawodowy
Nauczyciel zawodu
Nauczyciel-wychowawca w OHP
Specjalista w poradni psychogiczno-
zawodowej
Stanowiska pracy – zakład
pracy
Specjalista ds. pracowniczych
Specjalista ds. zatrudnienia i spraw
socjalnych
Specjalista ds. zarządzania zasobami
ludzkimi, zarządzania personelem
Specjalista ds. szkoleń i rozwoju
zawodowego
Analityk pracy, rynku pracy
Mediator
Specjalista ds. rekrutacji pracowników
Stanowiska pracy –
administracja
Specjalista w Powiatowym Urzędzie Pracy
Specjalista ds. zatrudnienia i spraw
socjalnych
Doradca zawodu i pracy (Centrum
Informacji Gminnej)
Organizator działań profilaktycznych i
przekwalifikowania bezrobotnych
Organizator tzw. prac publicznych
Stanowiska pracy – naukowo-
badawcze
Pracownik naukowo-badawczy w
szkole wyższej
Pracownik naukowo-badawczy w
instytucie naukowo-badawczym
Doradca zawodu
Gromadzi, opracowuje i aktualizuje
informacje o zawodach, drogach uzyskania
kwalifikacji, potrzebach rynku pracy
Udziela informacji indywidualnych i
grupowych
Wykonuje diagnostyczne badania
przydatności do zawodu
Udziela indywidualnych porad
zawodowych
Doradca pracy
Udziela osobom poszukującym porad w
zakresie ich sytuacji prawnej i
społecznej
Prowadzi organizuje grupowe zajęcia dla
osób poszukujących pracy
Dokonuje nabory i selekcji kadry na
różne stanowiska
Doradza w zakresie rozwoju
zawodowego