Bez tytułu slajdu

Pierwsze 5 wykładów jest już dostępnych dla

studentów pod adresem:

•

http://www.psychologia.pl/mjarymowicz

• Postaram się wysłać ten adres przez USOSa do

wszystkich słuchaczy, ale też mam prośbę o
wyświetlenie go na wykładzie, żeby każdy mógł
sobie go przepisać. Pozdrawiam Kamil Imbir

• ZAPROSZENIE: ZA TYDZIEŃ, 1. XII. 19:30 – o

„mass mediach” z red. Markiem
PRZYBYLIKIEM

W-VII. (24/25. XI. 2010)

• O afektach i popędach

WTÓRNYCH -
„zaprogramowanych
przez doświadczenie”

oraz

• O nowych

„punktach
podparcia dla
równowagi”:
RÓWNOWAGA
POZNAWCZA

• FILM –

zapis zachowania 10-miesięcznej
dziewczynki

•

widoczny jest wpływ warunkowania
instrumentalnego ( w wyniku  1
próby!)
na dalsze zachowanie – bez zdolności
posłużenia się  myśleniem

• [a to zdarza się także osobom

dorosłym!]

Słowo o afektach

wtórnych

• Stopniowo rozwijają się nowe jakościowo

afekty

• Powstają one dzięki interakcjom pomiędzy

afektami pierwotnymi
ALE: ich wzbudzenie wymaga pośrednictwa
i procesów poznawczych (o czym w Cyklu
III)

• Por. niżej – model „emocji mieszanych”

Plutchika (uwaga na kłopoty
terminologiczne!)

PIERWOTNE AFEKTY i

AFEKTY WTÓRNE:

EMOCJE MIESZANE

(diady I stopnia)

(wg. PLUTCHIK 1980)

LUBIENIE
(acceptance)

STRACH
(fear)

RADOŚĆ
(joy)

ZASKOCZENIE
(surprise)

OCZEKIWANIE
(anticipation)

SMUTEK
(sadness)

ZŁOŚĆ
(anger)

WSTRĘT
(digust)

ULEGŁOŚĆ

PRZYWIĄZANIE

PANIKA

ROZCZAROWANIE

AGRESYWNOŚĆ

WSTYD

NIENAWIŚĆ

OPTYMIZM

Wg. kołowego modelu Plutchika, afekty
najbardziej pierwotne
są „holistyczne”: nie mogą być wzbudzane w tym
samym
czasie (dotyczy to przede wszystkim par afektów
umieszczonych w modelu przeciwlegle).

Stopniowo afekty pierwotne mogą się łączyć -
dotyczy to najpierw afektów sąsiadujących:
powstają tzw. DIADY I STOPNIA.

Diady I stopnia to najprostsze EMOCJE
MIESZANE (takie jak nienawiść czy
przywiązanie) - mają one właściwości podobne
do afektów wrodzonych.

PODOBNE - a jednak łatwiej poddające się
samokontroli...

POPĘDY WTÓRNE

psychologiczne:

POTRZEBY EMOCJONALNE

Są to mechanizmy motywacyjne związane z

zapotrzebowaniem

na emocje

, takie jak poczucie bezpieczeństwa, przynależności,

więzi, czy aprobaty (por. lista potrzeb Maslowa).

•

Mechanizmy te działają na zasadach

deprywacyjnych:

b r a k

uczuć jest źródłem

ukierunkowania czynności,

homeostatycznych:

zakłócenia stanu równowagi

a u t o m a t y c z n i e

popychają do jej

przywrócenia.

HI ERARCHI A POTRZEB

wg. Abrahama MASLOWA (1954)

FIZJ OLOGICZNE

ESTETYCZNE

WIEDZY I ROZUMIENIA

SAMOREALIZACJI

SZACUNKU

PRZYNALEŻNOŚCI I MIŁOŚCI

BEZPIECZEŃSTWA

“

Podstawowe potrzeby ludzkie są zorganizowane w hie-

rarchię względnej przewagi” (Maslow 1990, s. 76)

* Potrzeby zdeprywowane (wzbudzone i niezaspokojone) mają

dominujący wpływ na funkcjonowanie

* Im niżej w hierarchii, tym silniejsza determinacja

funkcjonowania

* Zaspokojenie potrzeb niższych umożliwia pojawienie się potrzeb

wyższych

* Potrzeby wyższe pojawiają się później w rozwoju

ontogenetycznym
i mają mniejsze znaczenie dla biologicznego przetrwania

* Im wyższe potrzeby, tym bardziej może być opóźniona ich

gratyfikacja

HIERARCHIA POTRZEB

wg. Abrahama MASLOWA (1954)

HIERARCHIA POTRZEB

wg. Abrahama MASLOWA (1954)

FIZJOLOGICZNE

APROBATY

PRZYNALEŻNOŚCI I MIŁOŚCI

BEZPIECZEŃSTWA

MECHANIZMY MOTYWACYJNE

DEPRYWACYJNE:

HOMEOSTATYCZNO-POPĘDOWE

POPĘDY PIERWOTNE

to procesy motywacyjne oparte o predyspozycje wrodzone.

POPĘDY WTÓRNE

to procesy motywacyjne oparte o predyspozycje nabyte pod wpływem

doświadczenia.

Popędy pierwotne i wtórne są wzbudzane w stanach

DEPRYWACJI

, to jest

gdy:

•

brak czegoś i homeostaza jest zakłócona

• równowaga nie może być przywrócona bez działań podmiotu.

Tzw. mechanizm motywacyjny

HOMEOSTATYCZNO-POPĘDOWY

obejmuje kilka faz:

• ODCHYLENIE OD RÓWNOWAGI
• ZAKŁÓCENIE HOMEOSTAZY
• NAPIĘCIE EMOCJONALNE

• UKIERUNKOWANIE AKTYWNOŚCI
• PRZYWRÓCENIE RÓWNOWAGI
• REDUKCJA NAPIĘCIA
• ZANIK CZYNNOŚCI

AUTONOMIA

FUNKCJONALNA

to termin wprowadzony przez

Allporta

dla nazwania

relacji

                                     pomiędzy popędami
pierwotnymi i popędami wtórnymi.

Allport zwrócił uwagę na to, że

(1) skoro realizacja popędów pierwotnych prowadzi
do  zaspokojenia potrzeb (jak w przypadku:
czynności pokarmowe -zaspokojenie głodu),
(2) a stany zaspokojenia są nagradzające
(3) to środki, które posłużyły do ich zaspokojenia
stają
     się pożądane (jak określona potrawa czy
miejsce,
     w którym się głód zaspakaja):
     stają się źródłem nowych popędów -  popędów
     wtórnych.

AUTONOMIA FUNKCJONALNA

POPĘDÓW WTÓRNYCH WZGLĘDEM

POPĘDÓW PIERWOTNYCH

Stopniowo – te powiązane w osobniczej historii
doświadczeń elementy (głód, przyjemność jedzenia
określonej potrawy i obcowania z kimś) mogą się
wzajemnie uniezależniać – to jest

a u t o n o m i z

o w a ć

Popęd wtórny może być wzbudzony niezależnie, bez
wzbudzenia popędu pierwotnego (pod wpływem nie
głodu, lecz apetytu na daną potrawę).

Allport sprzeciwił się tym samym tezie Freuda
jakoby wszelkie motywy wtórne były

funkcjonalnie

powiązane z popędami

pierwotnymi - to jest wzbudzane tylko wtedy,
gdy dochodzi do deprywacji popędu
pierwotnego.

MOTYWACJE DEPRYWACYJNE:

związane z

ZAKŁÓCENIAMI RÓWNOWAGI POZNAWCZEJ

 Są to mechanizmy

MOTYWACYJNE

związane z zapo-

trzebowaniem na

OKREŚLONY RODZAJ

informacji

   Braki lub  pewne rodzaje informacji wywołują
napięcia
    zakłócające równowagę (wywołując poczucie
niepokoju,
    odrzucenia, dezaprobaty), a te powodują
poszukiwanie


    określonych informacji.

   Napięcie sprawia, że przetwarzanie informacji jest
     tendencyjne, subiektywne, nielogiczne, powiązane
     z błędami poznawczymi (nietrafnym
spostrzeganiem i


     rozumieniem rzeczywistości).

Poszukiwane są informacje, które

mogą jak najszybciej zredukować

napięcie i przywrócić zaburzoną

RÓWNOWAGĘ POZNAWCZĄ

Źródłem zakłóceń równowagi poznawczej, wywołujących
dotkliwe napięcia, może być :

NIEZGODNOŚĆ

informacji napływających z

posiadanymi – wywołująca poczucie dysonansu

WIELOZNACZNOŚĆ

informacji – wywołująca poczucie niepewności,

LUKA

– brak informacji, wywołujący poczucie niejasności.

dezorientacji

UWAGA:

• Nie należy mylić zjawiska „dysonansu poznawczego”

z dostrzeżeniem sprzeczności w posiadanej wiedzy!

• Takie spostrzeżenia mogą prowadzić do wyjaśniania

przez poszukiwanie nowych informacji.

• Automatyczne odrzucanie nowych informacji,

niezgodnych z posiadanymi, to następstwo

gromadzenia informacji ze względu na zgodność

afektywną (a nie spójność logiczną)

• Dlatego utrzymujemy afektywne sądy o

rzeczywistości, a zaciekawić nas może wiele danych,

które uściślają naszą wizję świata.

POPĘDY WTÓRNE : POTRZEBY

ORIENTACYJNE I EMOCJONALNE



Sytuacje zagrożenia, niejasności czy dezaprobaty

ze strony innych ludzi wywołują negatywne
napięcia: strachu, osamotnienia, czy odrzucenia,

poczucia dezorientacji.

 Napięcia te popychają do aktywności
ukierunkowanych na przywrócenie równowagi:
osiągnięcie poczucia bezpieczeństwa,
przynależności, akceptacji,

jasności

itp.

•

Równowaga jest przywracana dzięki:

A. realnej zmianie sytuacji (np. osiągnięciu
aprobaty) lub

B. na drodze mechanizmów samooszukiwania

Document Outline