Jak jest 

Jak jest 

zbudowana 

zbudowana 

kość?

kość?

         Wykonał: 

    Inż. biomedyczna, sem. V

Tkanka kostna  jest rodzajem tkanki łącznej 
szkieletowej, ma charakterystyczną organizację 
przestrzenną,
tworząc kość. 
Kości spełniają funkcję rusztowania, ochronną dla 
narządów wewnętrznych oraz rolę dźwigni, do 
których się przyczepiają się mięśnie. 

W istocie podstawowej tkanki znajdują się sole 
mineralne, to one nadają jej twardość, sztywność i 
wytrzymałość
na odkształcenia. 

Wprowadzenie

W skład tkanki kostnej wchodzą:

􀁺 komórki – osteoblasty, osteocyty i osteoklasty 
(ok. 5% całej masy tkanki kostnej);

􀁺 istota międzykomórkowa składająca się z 
części organicznej – osteoidu (ok. 25%) i części 
nieorganicznej – soli mineralnych (60–70% masy 
tkanki).

Budowa

Nazywane komórkami kościotwórczymi, wytwarzają 
składniki organiczne istoty międzykomórkowej kości. 
Znajdują się na powierzchni nowo powstającej kości, 
tworząc jednolitą błonę komórkową niedopuszczającą 
osteoklastów. Powstają z komórek wywodzących się ze 
szpiku kostnego.

Mają okrągłe pęcherzykowate jądra i zasadochłonną
cytoplazmę, bogatą w siateczkę śródplazmatyczną 
szorstką.
Jeśli nie wytwarzają istoty międzykomórkowej, stają się 
płaskie. 

Mają liczne wypustki cytoplazmatyczne, którymi łączą 
się
z  innymi osteoblastami. 

Osteoblasty

Żywe komórki tkanki kostnej odpowiedzialne za jej 
odżywianie.
Osteoblasty otoczone zmineralizowaną istotą 
międzykomórkową kości.

Mineralizacji nie podlega najbliższa okolica ciała 
osteoblastu i jego wypustek cytoplazmatycznych. W ten 
sposób powstają jamki kostne oraz kanaliki kostne, z 
wypustkami osteocytów.

Dojrzałe osteocyty są płaskie, ich jądra mają zbitą 
chromatynę, a pęcherzyki wydzielnicze, aparat Golgiego 
i szorstka siateczka śródplazmatyczna są słabo 
rozwinięte.

Osteocyty

Osteoklasty wywodzą się ze szpiku kostnego; główną 
ich funkcją jest niszczenie kości. Są to duże, na ogół 
owalne komórki o wielu jądrach. Powstają z 
jednojądrowych prekursorów. 

Osteoklasty wydzielają enzymy – hydrolazy, które 
rozkładają organiczne składniki.

Istota międzykomórkowa tkanki kostnej jest osnową do 
osadzenia komórek, w jej skład wchodzą:

􀁺 osteoid, składający się z włókien kolagenowych i 
organicznej substancji bezpostaciowej (głównie białka 
niekolagenowe);
􀁺 substancja nieorganiczna – hydroksyapatyt  
Ca10(PO4)6(OH)2

Wyróżnia się dwa rodzaje tkanki kostnej:

Tkanka kostna grubowłóknista- pojawia się w życiu 
płodowym i w pierwszym okresie życia pozapłodowego. 
U człowieka dorosłego występuje m. in. w miejscach 
przyczepów ścięgien do kości, i w przebiegu wielu 
chorób kości. 

Charakterystyczną cechą jest występowanie włókien 
kolagenowych w grubych pęczkach, które mają 
nieregularny przebieg.

Tkanka kostna blaszkowata- jest dojrzałą formą 
tkanki kostnej, która wchodzi w skład kości długich i 
płaskich. Zbudowana jest z blaszek kostnych,
w których skład wchodzą pojedyncze włókna 
kolagenowe spojone istotą podstawową.

(na przykładzie kości długiej)

(na przykładzie kości długiej)

 

 

Budowa makroskopowa

Budowa makroskopowa

Wyróżnia się dwa rodzaje tkanki kostnej 
drobnowłóknistej: 

Kość gąbczasta składa się z blaszek kostnych, 
tworzących zazwyczaj beleczki, których kształt i 
wielkość zależą od kierunków działania sił na kość. 
Przestrzenie między beleczkami wypełnia szpik 
kostny.

Kość gąbczasta znajduje się w nasadach i 
przynasadach
kości długich oraz wypełnia wnętrze kości płaskich.

Kość zbita jest zbudowana z blaszek kostnych, które 
wypełniają objętość tkanki. Wchodzi w skład 
zewnętrznych warstw kości płaskich oraz znajduje się 
w trzonach kości długich.

Podstawowym składnikiem 
strukturalnym i czynnościowym 
tkanki kostnej zbitej
jest osteon, czyli system Haversa. 
Jest to układ 4–20 (zwykle 6) blaszek 
kostnych, które leżą jedne w drugich 
(blaszki systemowe). Włókna 
kolagenowe blaszek systemowych 
układają się równolegle do siebie i 
spiralnie do osi długiej. Najbardziej 
zewnętrzna warstwa osteonu nie 
zawiera kanalików kostnych (linia 
Cementowa).
W środku osteonu znajduje się 
kanałem Haversa, najczęściej 
zawierający włosowate naczynie 
krwionośne i nerw. 

Osteon

Naczynia krwionośne 
osteonów łączą się między 
sobą za pośrednictwem 
odgałęzień biegnących w 
poprzek kości zbitej, w 
kanałach Volkmanna.

Na granicy przylegających do 
siebie blaszek kostnych 
znajdują się jamki kostne, 
zawierające osteocyty. Przez 
blaszki kostne, od kanału 
Haversa ku obwodowi , 
przechodzi promieniście wiele 
kanalików z wypustkami 
osteocytów.

Przestrzenie tkanki kostnej zbitej między osteonami są 
wypełnione przez blaszki kostne międzysystemowe. 

Unaczynienie kości- krew dociera do kości długich przez 
jedną lub dwie tętnice odżywcze: przynasadowe i 
nasadowe. 

Tętnice odżywcze dają dwa rodzaje odgałęzień:
kostne (rozpadają się na naczynia włosowate wchodzące 
do kanałow Volkmanna i dochodzące do kanałow Haversa) 
i szpikowe. Przepływ krwi w tych naczyniach jest powolny, 
nie ma tu naczyń limfatycznych.

Okostna 

Pokrywa zewnętrzną powierzchnię kości poza 
powierzchniami stawowymi. Brak okostnej lub 
śródkostnej na powierzchni kości prowadzi nieuchronnie 
do osadzania się osteoklastów i niszczenia tkanki.

Jest zbudowana z tkanki łącznej właściwej, bogato 
unerwionej i unaczynionej; ma znaczny wpływ na 
zdolności regeneracyjne kości. Układa się w dwie 
warstwy:

􀁺 zewnętrzną (wiele włókien kolagenowych, mało 
komórek),
􀁺 wewnętrzną (dużo komórek, a wśród nich komórki 
macierzyste, które mają zdolności dzielenia się).

Pokrywa wewnętrzna powierzchnię (od strony jamy 
szpikowej) kości. 

Składa się z komórek podobnych do komórek 
nabłonka, przylegających do siebie i tworzących 
jednowarstwową błonę, która pokrywa beleczki kostne
od strony jamy szpiku. 

Jej komórki macierzyste mają zdolność do podziałów; 
regulują wytwarzanie komórek krwi oraz są źródłem 
osteoblastów.

Śródkostna

W prezentacji 

wykorzystano:

• Sawicki, Wojciech: Histologia, Warszawa 
2008

• Ignasiak Zofia, Jarosińska Aniela, Janusz 
Antoni: Anatomia człowieka cz. 1, Wrocław 
2002