•

Bartosz Czapski

•

Dominik Wieczorek

•

Adam Witkowski

Bakteriemia

•

Jest to wyizolowanie bakterii z krwi 
obwodowej.

•

Może ustąpić samoistnie lub prowadzi do 
powstawania odległych ognisk zakażenia np:

•

Bakteryjne zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych

•

Zapalenie płuc

•

Bakteryjne zapalenie stawów

•

Zapalenie szpiku kostnego

•

Gruźlica płucna i pozapłucna i wiele innych…

•

Nieleczona może doprowadzić do posocznicy 
i szoku septycznego

Posocznica

•

 Jest chorobą układową wywołaną przez zakażenie 
i towarzyszą  jej zaburzenia hemodynamiczne  
oraz niewydolność narządów:

•

Hiper- lub hipotermia

•

Tachykardia

•

Hyperwentylacja lub PaCO2 < 32 mmHg

•

Leukocytoza > 12000

•

Nieleczona posocznica może doprowadzić do:

•

Wstrząsu septycznego ( posocznica + obniżenie ciśnienie 
krwi )

•

Zespołu rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego 
( DIC )

•

Niewydolność wielonarządowa

Bakteriemie 
wywołane 
bakteriami Gramm 
(-)

•

Bacillus fragilis i Prevotella melaninogenica:

•

Długi przebieg posocznicy z mało gwałtownym początkiem

•

Rozwija się w ciągu kilku dni-tygodni

•

Wstrząs septyczny występuje u 25-35% chorych

•

Może wystąpić żółtaczka, zakrzepowe zapalenie żył oraz 
zatory bakteryjne.

•

Clostridium:

•

Najczęściej u noworodków, wycieńczonych chorych i osób 
z niedoborami odpornośći

•

Nasilona hemoliza wewnątrznaczyniowa ( alfa-toksyna C. 
perfringens )

•

Ostra martwica cewek nerkowych

•

Poronienie septyczne ( z towarzyszącym zakażeniem jamy 
macicy i objawami ogólnego zakażenia )

Bakteriemie 
wywołane 
bakteriami Gramm 
(-)

•

Neisseria meningitidis:

•

Charakterystyczne krwawe wybroczyny

•

Nudności, wymioty, gorączka, osłabienie, złe 
samopoczucie

•

Zespół Waterhouse’a-Friedricksena

•

Szczególnie ciężka postać piorunującej posocznicy 
meningokokowej

•

Nagła gorączka ok. 41 C, nudności, wymioty

•

Rozsiane wybroczyny zajmujące dużą powierzchnię

•

Nasilająca się martwica skóry i narządów wewnętrznych

•

Nasilone wykrzepianie wewnątrznaczyniowe

•

Często występują obustronne wylewy do nadnerczy

Bakteriemie 

wywołane 
bakteriami Gramm 
(+)

•

Staphylococcus aureus

•

Najczęściej pochodzi z ropni skóry i czyraków

•

Rzadko o przebiegu piorunującym

•

Toksyna TSST-1 może wywołać gronkowcowy 
zespół wstrząsu toksycznego

•

Staphylococcus epidermidis i saprophyticus

•

Związany z używaniem zanieczyszczonych kaniul, 
zastawek używanych do leczenia wodogłowia

•

Częstym powikłaniem jest zapalenie wsierdzia.

Bakteriemie 
wywołane 
bakteriami Gramm 
(+):

•

Streptococcus pyogenes, viridans, pneumoniae:

•

Nieswoisty początek choroby.

•

Rozwój osutki płoniczej, która często przekształca się w 
pęcherze krwotoczne jako element toksycznej, 
złuszczającej martwicy naskórka.

•

Paciorkowcowy zespół wstrząsu toksycznego:

•

Szybkie rozwijanie objawów

•

Może rozwinąć się zespół ostrej niewydolności 
wydechowej oraz rozsianego wykrzepiania 
wewnątrznaczyniowego

•

Często związany z ropnym i martwiczym zapaleniem 
powięzi

Zasady pobierania 
materiału:



Materiałem jest krew.



Dokładnie odkażamy miejsce wkłucia.



Pobieramy krew z 2 niezależnych wkłuć.



10 ml u dorosłych, odpowiednio mniej u 
dzieci.



Materiał pobieramy PRZED rozpoczęciem 
antybiotykoterapii.



Materiał wprowadzamy do 2 butelek z 
pożywkami  dla beztlenowców i tlenowców.



Materiał pobieramy 3 razy w ciągu 24godzin.

Leczenie

•

Chemioterapeutyk dobieramy na 
podstawie antybiogramu.

•

W większości wypadków leczenie musi 
zostać podjęte przed otrzymaniem 
wyniku  posiewu i antybiogramu, 
wówczas stosujemy  terapię empiryczną.

•

Należy eliminować rozpoznane ogniska 
zakażenia np. zaopatrzenie chirurgiczne 
ran, ropni itp.

Zapalenie kości 
(ostitis) może 
dotyczyć: 

-

okostnej, 

-

szpiku,

-

tkanki kostnej.

Zapaleniu kości z 
reguły towarzyszy 
zapalenie szpiku 
(osteomyelitis),
co jest związane z 
budową kości.

Drogi zakażenia:

-

z krwią

-

z limfą

-

przez rany 

pourazowe i 
operacyjne 

ZAPALENIA 
KOŚCI

Etiologia:

-

gronkowiec złocisty

-

paciorkowiec hemolizujący 

-

paciorkowiec zapalenia płuc

-

dwoinka zapalenia opon mózgowych

-

rzeżączka

-

pałeczki okrężnicy, 

-

wirus grypy

-

Salmonella

 

Przebieg:
• ostry – objawy zakażenia 
ogólnego 
• podostre – objawy 
miejscowe np.
- bóle samoistne (w nocy 
świadczą o wytworzeniu 
ropnia śródkostnego lub 
stawowego)
- nocne
- tętniące
- wrażliwość na 
opukiwanie i dotyk 
- wzmożona temperatura 
skóry
Ustąpienie bólu świadczyć 
może o przebijaniu się 
ropnia pod lub przez 
okostną.
• przewlekły

NIESWOISTE ZAPALENIA 
KOŚCI I SZPIKU

Typy
1) Niemowlęcy ( do 2 roku 
życia )
2) Dziecięcy(do okresu 
pokwitania)-najczęstszy
3) Dorosły

Etiologia:
- Brucella abortus,
- Brucella melitensis

Najczęściej dotyczy osób mających kontakt ze 
zwierzętami lub ich produktami.
Uszkodzenie kości przypomina gruźlicę.

SWOISTE ZAPALENIA KOŚCI I 
SZPIKU

Bruceloza                               
         Brucellosis 

Najczęściej 
zajęte są:

-trzony kręgów,

-rzadziej kości 
długie

-najrzadziej kości 
płaskie

jest zwykle następstwem krwiopochodnego 
wysiewu prątków typu ludzkiego, rzadziej 
bydlęcego, z ognisk pozakostnych.  Dotyczy 
ona osób w każdym wieku, jednak najczęściej 
dzieci.
Głównie zajęte są:   - nasady 

   - przynasady kości długich, 

gdzie istnieją warunki krążenia sprzyjające 
osiedlaniu sie prątków. 
Zmiany gruźlicze rozwijają sie najczęściej w 
kościach: -piszczelowych, 

 -udowych,
 

-nadgarstkowych, 

   -śródręcza

 -w kręgosłupie. 

Z nasad szerzą sie czasem na stawy.Pierwotne 
zmiany gruźlicze mogą dotyczyć szpiku, skąd 
szerzą się na okostną albo też ograniczają się 
do samej okostnej.

Gruźlica

 

kości                              

 Tuberculosis ossis

Kiła kości

zmiany w kościach widuje sie zarówno w kile 
wrodzonej jak i nabytej.
U noworodków zmiany dotyczą końców kości i 
polegają na zapaleniu okostnej i chrząstek
nasadowych. 
Chrząstka ma kształt żółto-białego, nieregularnego 
pasma zawierającego
ogniska zwapniałej chrząstki, która nie ulega 
resorpcji. 
Przestrzenie szpikowe wypełnia tkanka włóknista. 
Niekiedy nasady oddzielają się, zwłaszcza w 
dalszym końcu kości promieniowej. Okostna 
kostnieje. 
Wrodzone zmiany kiłowe u dzieci starszych i u 
dorosłych przypominają obrazy widywane w nabytej 
kile trzeciorzędowej. 
Do charakterystycznych zmian należy 
okołonaczyniowe tworzenie sie kości z kilakami lub 
bez nich. Z reguły zajęte są kości piszczelowe, kości 
czaszki i obojczyk.

Etiologia:

-

Staphylococcus aureus, 

-

Streptococcus pneumoniae, 

-

pałeczki Gram-ujemne, 

-

E.coli – u niemowląt,  

-

paciorkowce grupy B – u niemowląt, 

-

Salmonella – u pacjentów z niedokrwistością 

  sierpowatokrwinkową
 

Cechy kliniczne:

•

 Początkowo:

- objawy ogólnoustrojowe typowe dla ostrych zakażeń  (szczególnie u noworodków i małych 
dzieci):
o       gorączka
o       osłabienie
o       leukocytoza
 
- objawy miejscowe (u dorosłych)
o       ból 
o       obrzmienie
o       zaczerwienienie
o       brak objawów ogólnych

•

Później – może rozwinąć się przewlekłe zapalenie kości, którego powikłania to:

      złamania patologiczne

      bakteriemia

      zapalenie wsierdzia

rzadziej: wtórna skrobiawica uogólniona oraz rak płaskonabłonkowy w kanale przewlekłej 
przetoki 

Ropne zapalenie kości i szpiku            
 Osteomyelitis purulenta

Sposoby zakażenia:
-przez rozsiew drogą krwionośną
-w wyniku bezpośredniego szerzenia się  
    ogniska ostrego zapalenia 
-z przyległego stawu lub tkanek 
miękkich
-podczas urazu ze złamaniem otwartym 
bądź  w czasie operacji ortopedycznych 

Na podstawie cech 

płynu stawowego:

 - barwa
 - przejrzystość
 - pH
 - lepkość
 - białko, glukoza
-  liczba i rodzaj komórek

 Na podstawie hodowli 

materiału 
uzyskanego  z płynu 
stawowego lub 
tkanek 
okołostawowych:

- barwienie metodą 

Gramma

- barwienie metodą Ziehl-

Neelsena 

- testy serologiczne
 

Badania laboratoryjne;
- OB
- CRP
- morfologia 

Posiewy 
- z krwi
- z płynu stawowego
- z błon śluzowych gardła,
- z cewki moczowej, szyjki 
macicy i odbytu (rzeżączkowe 
zapalenie stawów)

Inne
- odczyn tuberkulinowy 
(gruźlica)
- biopsja maziówki 

Metody 
diagnostyczne

 

wstępne postępowanie: 

        ->antybiotyk o szerokim spektrum działania

 po określeniu czynnika etiologicznego:
        -> dobranie antybiotyku o wąskim 
spektrum działania, na który zidentyfikowany 
drobnoustrój jest wrażliwy – wskazane 
wykonanie antybiogramu 
        -> zmiana antybiotyku

Dodatkowo przeprowadzenie DRENAŻU STAWU

 

Antybiotykoterapi
a

bruceloza:



streptomycyna



aureomycyna

 
rzeżączka:



penicylina

choroba z Lyme:



penicyliny, 



cefalosporyny 



tetracykliny przez 3-
4 tygodnie

Zespół Reitera:



sulfasalazyna, 
azatiapryna

 
osteomyelitis:



cefalosporyny 
dożylnie przez 6 
tygodni



wankomycyna w 
przypadku MRSA

gruźlica:



rifampicyna (z grupy 
ansamycyn)



izoniazyd 



etambutol

Antybiotykoterapi
a

Zakażenia stawów

Czynniki sprzyjające zachorowaniu:

•

Choroby przebiegające ze spadkiem odporności

•

Cukrzyca

•

Reumatoidalne zapalenie stawów

•

Stosowanie leków immunosupresyjnych

•

Operacje ortopedyczne

•

Zastrzyki dostawowe

•

Nadużywanie alkoholu

•

Niska higiena osobista

•

Endoprotezy stawów

•

Wiek powyżej 60 lat

Zapalenia stawów

Ropne zapalenie stawów:

Gronkowcowe

Pneumokokowe

Paciorkowcowe

Inne bakteryjne

Ropne zapalenia stawów, nie określone

Bezpośrednie infekcje stawów w 

przebiegu chorób zakaźnych i 

pasożytniczych:

Rzeżączkowe zapalenie stawów

Gruźlicze zapalenie stawów

Zapalenie stawów w chorobie z Lyme

Zapalenie stawów towarzyszące innym 

bakteryjnym chorobom

Zapalenie stawów w różyczce

Zapalenie stawów związane z chorobami 

wirusowymi

Grzybicze zapalenie stawów

Zapalenie stawów w przebiegu innych 

chorób zakaźnych i pasożytniczych  

Odczynowe zapalenie stawów:

Poczerwonkowe zapalenie stawów

Poszczepienne zapalenie stawów

Choroba Reitera 

Ropne zapalenie stawów

czynniki etiologiczne

•

Staphylococcus aureus

•

Staphylococcus epidermidis

•

Streptococcus pyogenes

•

Mycobacterium tuberculosis

•

Salmonella species(dzieci)

•

Yersinia pseudotuberculosis (rzadko)

•

Inne pałeczki Gram ujemne np. 
Pseudomonas(rzadko)

•

Neisseria gonorrhoeae

•

Haemophilus influenzae(dzieci)

•

Borrelia burgdorferi (późna faza choroby 
z Lyme)

•

Mycoplasma pneumoniae

Sposoby 
zakażenia:
- w przebiegu 
bakteriemii
- w czasie urazu
- wskutek 
szerzenia się 
procesu zapalnego 
z okolicznej kości 
lub tkanek 
miękkich
 
Cechy kliniczne:
- miejscowy ból
- gorączka
- ropny wysięk 

Zapalenia stawów w przebiegu 

innych chorób bakteryjnych

Gruźlicze zapalenie stawów

•

1-3% przypadków gruźlicy płuc

•

Rozsiew drogą krwi. Może być- przez ciągłość (z węzłów chłonnych śródpiersia 
na kręgi).

       Dotyczy głównie kości długich i kręgów:

•

 Miejsca objęte zakażeniem

A.

       kręgosłup – 50%

B.

       staw biodrowy – 20%

C.

       staw kolanowy – 15%

D.

       staw ramienny i skokowy – 5-10%

•

 Początkowo zakażeniu ulega maziówka, następnie zakażenie może szerzyć 
się na nasady kości.

•

Zmiany najczęściej pojedyncze.

•

Mnogie głównie u pacjentów z niedoborami immunologicznymi.

Choroba z Lyme a stawy

STADIUM I

 

ostra faza choroby

 

                       

tygodnie

ukąszenie przez kleszcza
- zaczerwieniona grudka
erythema chronicum migrans
powiększenie węzłów chłonnych

STADIUM II

 

rozsiew

                  tygodnie
                  lub
                  miesiące

o.u.n.
    zapalenie opon móżgowych i 
mózgu
    zapalenie nerwów 
czaszkowych
 
w obrębie serca
    zaburzenia przewodnictwa
    zapalenie osierdzia
    zapalenie mięśnia sercowego

STADIUM III

 

późna postać 
przewlekła

niszczące przewlekłe zapalenie 
stawów
acrodermatitis chronica 
atrophicans
("skóra pergaminowa")
niedowład nerwów czaszkowych

Wirusy związane 

z zapaleniami stawów 

•

 

w przebiegu  wirusowego 

zapalenia wątroby typu B:

Głównie symetryczne zapalenie kilku stawów 

mogące wyprzedzać żółtaczkę: mniejsze stawy 
rąk i nóg ,stawy kolanowe, barkowe, łokciowe.

•

  

w  przebiegu różyczki

Zapalenie stawów pojawiaja się na ok. 6 dni 

przed wysypką i najczęściej ustępuje ok. 6 dni 
po wysypce.

•

w przebiegu zakażenia wirusem 
HIV:

Dolegliwości dotyczą głównie dużych stawów- 

głównie kolanowych.

Cechy kliniczne:
- obrzęk
- bolesność
- zaczerwienienie 
skóry
- guzki podskórne
- złe 
samopoczucie, 
brak apetytu itp. 

Zapalenia stawów wywołane zakażeniem grzybiczym

Drobno

ustrój

Choroba

Zmiany 

zapalne

Umiejscowien

ie

Leczenie

Cryptoco
ccus 
neoform
ans

zdrowi, 
obniżona 
odporność

z.sz.k., p.z.j.

kręgi, miednica, 
żebra, stawy 
kolanowe, 
skokowe

Amfoterycyna B oraz 
oczyszczenie zmian 
chorobowych

Candida

obniżona 
odporność 
(antybiotyk
oterapia, 
narkomani)

z.sz.k., p.z.j.

kręgi, stawy 
kolanowe, 
biodrowe, 
barkowe

Amfoterycyna B oraz 
oczyszczenie zmian 
chorobowych, artrocenteza

Sporothri
x 
schenckii

alkoholizm, 
obniżona 
odporność

p.z.j. z.sz.k., 
zapalenie 
pochewek 
ścięgien

stawy kolanowe, 
nadgarstkowe, 
łokciowe, kość 
strzałkowa, 
kończyny górne

Amfoterycyna B oraz 
oczyszczenie zmian 
chorobowych

 
p.z.j. - przewlekłe zapalenie jednego stawu
z.sz.k. - zapalenie szpiku kostnego

 

PASOŻYT

TYP ZMIAN 
STAWOWYCH

RODZAJ STAWU

LECZENIE

Giarda lamblia

wielostawowe

duże stawy

Tinidazol

Cryptosporydiu
m

wielostawowe

duże stawy

samoograniczając
a się inwazja

Toxoplasma 
gondii

wielostawowe

duże i małe stawy

Pirymentamina i 
sulfadoksyna

Schistosoma 
mansoni 
i haematobium

zapalenie przyczepów
kilkustawowe
wielostawowe

każdy
duże stawy
duże i małe stawy

Praziquantel

Odczynowe zapalenie 
stawów

Poszczepienne zapalenie stawów:

- szczepionkaprzeciwko różyczce – objawy jak w zapaleniu stawów 
  związanej z tą chorobą
 
Zespół Reitera:
zespół objawów chorobowych występujących przy zakażeniu Chlamydia trachomatis, 
na który składają się następujące objawy:
- zapalenie spojówek,
- zmiany śluzówkowo-skórne,
- zapalenie stawów.
 
Objawy pojawiają się 1 - 4 tygodni po zapaleniu cewki moczowej.
 
Etiologia zespołu niejasna,w 80% przypadków wiąże się on 
z obecnością antygenu HLA-B27. 
Przypuszcza się, że oczne i stawowe objawy są wynikiem 
reakcji nadwrażliwości wyzwolonej przez toczące się zakażenie

.