background image

Co to jest filozofia?

czyli

Wprowadzenie do filozofii

background image

MOŻLIWE ODPOWIEDZI

• Poznanie samego siebie
• Szukanie argumentów, dlaczego świat powstał
• Krytyka wiedzy, czyli zrozumienie czym jest wiedza ludzka
• Budowanie całościowego systemu wyjaśniania 

rzeczywistości

• Odnalezienie sensu własnego życia
• Szukanie szczęścia
• Postawienie jakiegoś problemu
• Szukanie ostatecznej przyczyny rzeczywistości

background image

Wielcy Filozofowie starali się m.in. odpowiadać na 

następujące pytania:

• Czym jest 

rzeczywistość?

• Czym jest 

prawda?

• Jak ją 

poznajemy?

• Czym jest 

dobro?

• Kim jest 

człowiek?

background image

 
a) Etymologia słowa: filos - miłośnik, sofia - mądrość;

(termin ten ukuł najprawdopodobniej Pitagoras w VI w. 

p.n.e.); 
mądrość w starożytności  to boska wiedza o prawdzie;

b) Źródła filozofii – (Arystoteles )- na początku zawsze 

jest zadziwienie, zachwyt otaczającym nas 

światem

c) Klasyczna definicja filozofii  - (Arystoteles):

jest autonomiczną dziedziną wiedzy, będącą 

racjonalnym namysłem nad całością rzeczywistości, 

szukającą ostatecznych jej przyczyn, mającą 

charakter wyłącznie teoretyczny;

background image

Najważniejsze składniki klasycznej 

definicji filozofii:

• autonomiczna – jest odrębną, samodzielną dziedziną wiedzy (tzn. 

ma własną metodę, cel i przedmiot);

• teoretyczna  -   jest poznaniem prawdy dla niej samej, nie zaś ze 

względu na jakiekolwiek cele praktyczne;

• jest całościowym poznaniem rzeczywistości - nie mówi wiec o 

jakimś wycinku rzeczywistości, lecz stara sie dotrzeć do zrozumienia 

całości rzeczywistości; ostatecznie wiec zamyka sie w pytaniu: co to 

jest rzeczywistość? czym jest byt? (metafizyka, ontologia);

• szuka ostatecznych przyczyn – chce odpowiedzieć na pytanie: „co 

było na początku?”;

• racjonalna  - ma obowiązek odwoływać sie wyłącznie do 

argumentacji racjonalnej.

background image

Filozofia  jest  przede  wszystkim 

mądrością. 

A  mądrość  to  zbiór  najbardziej   

fundamentalnych  prawd  o  nas  i  o 
otaczającym 

nas 

świecie, 

pomagających 

nam 

się 

nim 

odnaleźć.

background image

Inne istotne pytania:

• Czy filozofia jest nauką?
• Jaka jest różnica między filozofią, 

światopoglądem a ideologią?

background image

 Nauka to zespół uporządkowanych twierdzeń, 

uzasadnionych, dających się zakomunikować i 
sprawdzić (ma swój własny przedmiot, metodę i 
cel). 

 Światopogląd to zbiór najróżniejszych 

przekonań, dotyczących świata, człowieka i 
społeczeństwa. Metodą uzasadniania 
światopoglądu może być zarówno doświadczenie 
życiowe, tradycje, wiara.

 Ideologia to światopogląd  podporządkowany 

zawsze realizacji celów określonej grupy 
społecznej.

background image

Już Platon i jego uczeń Arystoteles dzielili filozofię 

na trzy WIELKIE  dziedziny!

A. Filozofia teoretyczna:

- filozofia bytu (metafizyka lub ontologia),
- teoria poznania (epistemologia);

B. Filozofia praktyczna:

 - filozofia moralności (etyka),

  

 - teoria wartości (aksjologia),

C. Filozofie szczegółowe:

- filozofia prawa,
- filozofia polityki,
- filozofia kultury;
- filozofia Boga (teodycea),
- filozofia religii,
- filozofia przyrody (kosmologia filozoficzna),
- filozofia człowieka (antropologia 

filozoficzna;

- filozofia piękna i sztuki (estetyka),
- filozofia płci (gender studies)

background image

Podstawowe epoki w dziejach filozofii:

jest ich 5

Podstawowe epoki w dziejach filozofii:

jest ich 5

• Starożytność 

- 1000 lat 

- od VI w. p.n.e. do 529 r. 

n.e.;

•  Średniowiecze 

- następne  1000 lat 

- od VI w. n.e. do XIV w. n.e.;

• Renesans 

- epoka przejściowa

- XV/XVI w. n.e.;

• Nowożytność  

- od XVII do XIX w. 

n.e.;

• Współczesność   - od XIX do XXI w. n.e.

• Starożytność 

- 1000 lat 

- od VI w. p.n.e. do 529 r. 

n.e.;

•  Średniowiecze 

- następne  1000 lat 

- od VI w. n.e. do XIV w. n.e.;

• Renesans 

- epoka przejściowa

- XV/XVI w. n.e.;

• Nowożytność  

- od XVII do XIX w. 

n.e.;

• Współczesność   - od XIX do XXI w. n.e.

background image

Co pozostanie:

1. Klasyczna definicja filozofii.
2. Różne rozumienia filozofii.
3. Różnica między filozofią, 
światopoglądem a ideologią.
4. Działy i poddziały filozofii.
5. Epoki w dziejach filozofii.

background image

Lektura obowiązkowa

• Polityka, 2005
• http://www.polityka.pl/spoleczen

stwo/niezbednikinteligenta/1662
01,1,nedza-humanistyki.read

• Nędza humanistyki
• Nie ma szczęścia bez myślenia
• Profesor Tadeusz Gadacz, filozof, w 

rozmowie z Jackiem Żakowskim.


Document Outline