Wychowująca postawa
pielęgniarki
Wychowująca postawa
pielęgniarki
Teoretyczne elementy działalności
jakie może manifestować
pielęgniarka
-
kształtowanie u podopiecznych poczucia odpowiedzialności za
swoje zdrowie (wpływanie na przekonania, system wartości, na
emocje i uczucia),
-
przygotowanie podopiecznego do podejmowania i realizowania
działań prozdrowotnych w odniesieniu do siebie i środowiska,
- przygotowanie pacjenta do współpracy w procesie
pielęgnowania (wyjaśnianie zaleceń, uczenie zachowań, których
przestrzeganie jest istotne dla osiągnięcia celów opieki),
- przygotowanie pacjenta do samo opieki, np. poprzez
uświadomienie mu konieczności systematycznego uczenia się
sposobów utrzymania zdrowia, jego wzmacniania,
kształtowania umiejętności niezbędnych do życia z chorobą lub
niepełnosprawnością.
Przyczyny trudności
wychowawczych
I. Zaburzony rozwój dziecka
-
dziecko dysharmonijne - to dziecko dyslektyczne, pewne sfery
wolniej się rozwijają; wolniejsze tempo rozwoju jest główną
przyczyną trudności czytania, ma trudności w odróżnianiu np.
kształtów graficznych. Dysharmonijna może być również sfera
emocjonalna. Dziecko może być zmienne, labilne emocjonalnie,
płaczliwe. Dziecko infantylne (opór emocjonalny np. 7 latek na
poziomie 5 latka)
- przyspieszone tempo rozwoju - jedynie niektóre sfery są
ponadprzeciętne; to dzieci wybitnie uzdolnione. Sfera poznawcza
może być rozwinięta, ale emocjonalnie dziecko rozwija się na
normalnym poziomie
- niższa inteligencja od przeciętnej - dziecko ma trudności w
uczeniu się
- upośledzenia - im wyższy stopień upośledzenia tym więcej
kłopotów można oczekiwać
3 czynniki wpływające na
trudności wychowawcze
1. jakakolwiek postać zaburzeń rozwoju łączy się z
trudnościami w uczeniu się (im bardziej odbiega od
normy tym większa trudność w uczenia się)
2. zaburzenie rozwoju dziecka łączy się najczęściej z
zaburzeniami dynamiki procesów nerwowych
(nadpobudliwość psychoruchowa, zahamowanie).
Najczęściej uszkodzenia układu nerwowego prowadzą
do zaburzeń neurotycznych.
3. w przypadku uszkodzeń centralnego układu
nerwowego, specyficzne następstwa w zachowaniu
(trudności w koncentracji - uwaga rozproszona,
osłabiona pamięć - szczególnie pamięć trwała,
niekorzystne cechy emocji - dziecko impulsywne,
problemy z kontrolą emocji)
Jak dorośli reagują na
zachowania dzieci zaburzonych
w rozwoju?
- postawa lękowa - matka poszukuje u
siebie przyczyn trudności dziecka, na
zasadzie: To ja jestem winna i muszę
to szybko naprawić. Postawa ta
wynika z nieprzystosowania do
pomocy dziecku
- postawa agresywna - rodzice winę
widzą w dziecku
- postawa bagatelizująca - stosunek
bagatelizujący: jakoś to będzie.
Przyczyny trudności
wychowawczych
II. Lęk i poczucie zagrożenia
stanowią bardzo ważne czynniki patologizujące
zachowanie dziecka.
Pierwotna przyczyną trudności wychowawczych
jest najczęściej zaburzony rozwój dziecka. Lęk i
poczucie zagrożenia stanową wtórne czynniki
patogenne.
Są dwa warunki wyznaczające kreatywne
zachowanie człowieka:
1. warunek zaspokojenia potrzeb biologicznych
2. zaspokojenie poczucia bezpieczeństwa
Jeżeli któryś z tych czynników zostaje zaburzony uruchamiamy
mechanizmy obronne, aby nie stracić więcej.
Jeśli te dwa warunki są zaspokojone to szukamy wyższych potrzeb. Jeśli
nie to zamykamy się na świat.
Wychowanie dziecka można rozumieć jako zapobieganie długotrwałym i
silnym lękom; dawanie poczucia bezpieczeństwa, eliminacja zagrożeń
stałych, silnych, długotrwałych.
Stres i frustracja mogą uczyć nas radzenia sobie z tymi sytuacjami
kłopotliwymi. Początkowo mobilizują do walki, ale w miarę
powtarzania coraz bardziej dziecko załamuje się. Ostatnia faza reakcji
na stres to faza destrukcji. Dziecko uruchamia mechanizmy obronne,
np. płacz, ucieczka, wagary itd.
Źródła frustracji tkwią w wielu środowiskach: dom rodzinny, szkoła,
grupa rówieśnicza.
Typy trudności
wychowawczych.
Wg. Kaji są 4 kryteria wyodrębniania trudności wychowawczych
1. Aktywności – aktywność własna jest określana przez naszą biologię,
jest pierwotną potrzebą. Są różne potrzeby aktywności: jednostki
bierne i żywe. Skrajne mogą spowodować trudności wychowawcze.
Trudności adaptacji mogą być dwojakiego rodzaju: motoryczne,
ruchowe (sfera ruchowa) i umysłowe, trudności w koncentracji uwagi
(sfera umysłowa).
2. Typu układu nerwowego, może być:
Słaby typ układu nerwowego – np. melancholik; układ niewydolny,
lękliwy; po pewnym czasie musi odpocząć, żeby ponownie się
skoncentrować. Może stanowić bazę dla zachowania biernego.
Silny typ układu nerwowego - to choleryk, flegmatyk. Układ jest
odporny, wydolny, nawet w niekorzystnych warunkach.
Równowaga jest korzystna z punktu widzenia trudności
wychowawczych.
3. Kontaktowość – to umiejętność nawiązywania i utrzymywania kontaktów
między ludźmi. Jedni nie mają problemów z nawiązywaniem kontaktów,
innym sprawia to trudność.
Słaby typ układu nerwowego to predyspozycje do onieśmielenia społecznego
w kontaktach, niepewność, lękliwość, brak wiary w siebie.
Agresja powstaje w związku z silnym typem układu nerwowego. Zachowania
agresywnego uczymy się w życiu, gdy mamy silny typ układu nerwowego.
4. Uspołecznienie- być uspołecznionym to przyjąć normy, zasady w danej
społeczności; to liczenie się z wymaganiami społecznymi.
Antyspołeczne zachowanie – to aktywne przeciwstawienie się wymaganiom
społecznym.
Aspołeczne zachowanie – to bierny, ale niegodzący się z normami opór; to
zachowanie nieaprobowane społecznie.
Jeśli agresywny i żywy to może spowodować postawy antyspołeczne (nie
akceptacja i walka z normami społecznymi)
Nieśmiałe, bierne – aspołeczne, bierne nie godzą się z normami.
Zaburzenia w zakresie uspołecznienia.
Podtypy trudności wychowawczych
(objawy):
* obniżona wrażliwość moralna
1. obniżona wrażliwość na uwagi (odbicie od świadomości); to ci co nie współczują
2. brak zainteresowania
3. brak zainteresowania własną przyszłością
4. brak trwałości zainteresowań pozytywnych.
5. pojawianie się zainteresowań innych np. nadmierna koncentracja na stroju; nawet fiksacje
6. nadmierne zainteresowanie seksem
7. brak poczucia obowiązku
* negatywna postawa wobec dorosłych
1. bunt
2. bierny opór
3. odrzucane pomocy
4. próba domagania się przywilejów
* negatywne czyny
Spionek i Obuchowska
uważają:
Początkowy brak w uspołecznieniu
ujawnia się w nerwowości zachowania
i w nerwicach. Nerwowość jest
wtórnym nabytkiem w życiu.
Przejawia się w: tiki, czerwienienie
się, bladnięcie, bezsenność, braki w
koncentracji, omdlenia. Negatywne
czyny:
kłamstwa, kradzieże, wagary,
picie alkoholu, narkotyki, czyny
przestępcze.
Różne poglądy na
wychowanie
T. Wujek – wychowanie to całokształt wpływów i oddziaływań kształtujących rozwój
człowieka i przygotowujących do życia.
H. Muszyński - wychowanie to szczególny rodzaj działalności ludzkiej, który polega na
zamierzonym wywoływaniu określonych zmian w osobowości człowieka.
Bogdan Suchodolski
1. spojrzenie obiektywne (ogólne i standardowe)- wychowanie to przygotowanie ludzi do
coraz trudniejszych zadań związanych z rozwojem świata i koniecznością panowania
nad nim.
2. subiektywne (przez pryzmat jednostki) wychowanie to niezbędna pomoc człowiekowi,
dzięki której może ta jednostka wybierać właściwą drogę rozwoju (dorastać do zadań,
mieć poczucie szczęścia, żyć pełnią życia)
Maria Przetacznikowa - procesy wychowawcze są uwarunkowane przez warunki socjalne i
kulturowe. Kierunki, treść, metody wychowania są wyznaczone przez rzeczywistość
społeczną.
Przecławski – można wyodrębnić oddziaływania, wpływy wychowawcze od wpływów
pozawychowawczych, ale jest to bardzo trudne. Powinno się zatem stosować kilka
kryteriów jednocześnie.
6 podstawowych
kryteriów wychowania
1. kryterium intencjonalności – oddziaływania wychowawczo zamierzone; im
mniej intencji tym mniej wychowawcze.
2. kryterium świadomości wpływów wychowawczych- takie zachowanie jest
wychowawcze, któremu towarzyszy świadomość działania. Im mniej tej
świadomości, tym w mniejszym stopniu nasze działania są wychowawcze.
3. kryterium organizacji i planowości wpływów wych.- to działanie jest
wychowawcze, które jest zorganizowane i planowe. Im mniej zorganizowane i
planowane tym mniej jest ono wychowawcze. To cecha instytucjonalnego
wychowania.
4. kryterium celowości- oddziaływania są wychowawczymi, jeśli wynikają ze
społecznie akceptowanych celów i wartości. Mogą się różnić w różnych
społecznościach (relatywizm kulturowy)
5. kryterium ukierunkowania zmian w zachowaniu jednostki – wychowawczym
jest to działanie, które dokonuje zmiany.
6. kryterium względnie trwałych zmian psychicznych – za wychowawcze
oddziaływanie można przyjąć takie, które prowadzą do względnie trwałych
zmian w psychice człowieka. Zmiany nie są stałe lecz względnie trwałe.
Postawy wychowawcze
Postawa jest pewnym zespołem cech określających ustosunkowanie
człowieka wobec przedmiotu postawy.
Postawy mają charakter 3 składnikowy (postawa rodzicielska też ma te
elementy)
1. składnik poznawczy – rozumiany jako całokształt wiedzy, przekonań,
nastawień, poglądów rodzica wobec dziecka. Składnik ten może być
ubogi (prymitywny) i rozbudowany (szeroka świadomość rodzicielska)
2. składnik emocjonalny- jest to składnik najważniejszy. To uczuciowy
stosunek do dziecka. Silne albo słabe lub pozytywnie albo negatywne
3. składnik działania (behawioralny) – wszystko to co praktyczne;
stopień współdziałania z dzieckiem
Trzeci składnik jest wypadkową 1 i 2.
Postawy rodzicielskie – uważa się za struktury plastyczne (zmieniają
się wciągu życia). Rodzice zmieniają postawy względem rozwoju
dziecka. Postawy rodzicielskie, które mają skłonność do zastania się
są nieprawidłowe. Usztywnione postawy wobec dziecka są szkodliwe.
Złoty środek
Złoty środek – to płaszczyzna prawidłowych postaw wobec
dziecka:
* akceptacja
* uznanie praw
* swoboda
* współdziałanie z dzieckiem
Równowaga emocjonalna - to zmienna, która w sposób
najbardziej ogólny decyduje o tym, czy postawa prawidłowa
powstanie, ukształtuje się. Tylko jednostka w równowadze
emocjonalnej może ukształtować poprawną postawę wobec
dziecka.
Autyzm
ADHD
Zespół Downa
Bibliografia
1. Pospiszył Irena - Patologie
społeczne.
2. Ewa Jarosz, Ewa Wysocka -
Diagnoza psychopedagogiczna.
3. http://pedagogika-
wychowawcza.wyklady.org_trudnosci-
wychowawcze.html (26.12.2012)