OKRES DOJRZAŁOŚCI 

OKRES DOJRZAŁOŚCI 

PŁCIOWEJ

PŁCIOWEJ

Dr n. med. JOLANTA OLSZEWSKA

Dr n. med. JOLANTA OLSZEWSKA

29.05.21

29.05.21

 

 

00:08

00:08

Pielęgniarstwo Okres dojrzałości płciowej 

Pielęgniarstwo Okres dojrzałości płciowej 

1

1

OKRES DOJRZAŁOŚCI 

OKRES DOJRZAŁOŚCI 

PŁCIOWEJ KOBIETY

PŁCIOWEJ KOBIETY



charakteryzuje się 

charakteryzuje się 

występowaniem 

występowaniem 

cyklicznych krwawień 

cyklicznych krwawień 

miesiączkowych

miesiączkowych



Długość 

Długość 

fizjologicznego cyklu 

fizjologicznego cyklu 

waha się od 26 do 36 

waha się od 26 do 36 

dni, w przebiegu 

dni, w przebiegu 

którego (około 14 

którego (około 14 

dnia) dochodzi do 

dnia) dochodzi do 

owulacji

owulacji

29.05.21

29.05.21

 

 

00:08

00:08

Pielęgniarstwo Okres dojrzałości płciowej 

Pielęgniarstwo Okres dojrzałości płciowej 

JO

JO

2

2

W ZALEŻNOŚCI OD STĘŻENIA WE 

W ZALEŻNOŚCI OD STĘŻENIA WE 

KRWI HORMONÓW

KRWI HORMONÓW



tropowych przysadki 

tropowych przysadki 

mózgowej (FSH i LH)

mózgowej (FSH i LH)



Stężenia hormonów 

Stężenia hormonów 

steroidowych jajnika 

steroidowych jajnika 

(estrogenów i 

(estrogenów i 

progesteronu)

progesteronu)



Wrażliwości 

Wrażliwości 

narządów i tkanek 

narządów i tkanek 

docelowych, 

docelowych, 

obserwuje się różne 

obserwuje się różne 

objawy

objawy



Szczególnie są 

Szczególnie są 

one zaznaczone w 

one zaznaczone w 

obrębie pochwy

obrębie pochwy



Kanału szyjki 

Kanału szyjki 

macicy

macicy



Śluzówki macicy

Śluzówki macicy



jajnika

jajnika

Pielęgniarstwo Okres dojrzałości płciowej 

Pielęgniarstwo Okres dojrzałości płciowej 

JO

JO

3

3

29.05.21

29.05.21

 

 

00:08

00:08

ZMIANY TE DOTYCZĄ 

ZMIANY TE DOTYCZĄ 

RÓWNIEŻ

RÓWNIEŻ



procesów 

procesów 

metabolicznych i 

metabolicznych i 

energetycznych, co 

energetycznych, co 

wyraża się wzrostem 

wyraża się wzrostem 

podstawowej 

podstawowej 

temperatury ciała, który 

temperatury ciała, który 

uwarunkowany jest 

uwarunkowany jest 

reakcją podwzgórzowego 

reakcją podwzgórzowego 

ośrodka termoregulacji, 

ośrodka termoregulacji, 

w odpowiedzi na 

w odpowiedzi na 

podwyższony poziom 

podwyższony poziom 

progesteronu w surowicy 

progesteronu w surowicy 

krwi

krwi

29.05.21

29.05.21

 

 

00:08

00:08

Pielęgniarstwo Okres dojrzałości płciowej 

Pielęgniarstwo Okres dojrzałości płciowej 

JO

JO

4

4

ZMIENNE STĘŻENIA 

ZMIENNE STĘŻENIA 

HORMONÓW

HORMONÓW



w surowicy krwi 

w surowicy krwi 

są 

są 

wykorzystywane 

wykorzystywane 

jako markery 

jako markery 

diagnostyczne w 

diagnostyczne w 

szeregu zaburzeń 

szeregu zaburzeń 

hormonalnych, a 

hormonalnych, a 

także w leczeniu 

także w leczeniu 

niepłodności

niepłodności

29.05.21

29.05.21

 

 

00:08

00:08

Pielęgniarstwo Okres dojrzałości płciowej 

Pielęgniarstwo Okres dojrzałości płciowej 

JO

JO

5

5

W PRZEBIEGU CYKLU 

W PRZEBIEGU CYKLU 

NORMALNEGO

NORMALNEGO



Wyróżnia się kilka faz

Wyróżnia się kilka faz



Pierwszą z nich jest :

Pierwszą z nich jest :



FAZA WZROSTOWA

FAZA WZROSTOWA



W fazie tej rozwijają 

W fazie tej rozwijają 

się, rozrastają i 

się, rozrastają i 

dojrzewają w jajniku 

dojrzewają w jajniku 

pęcherzyki 

pęcherzyki 

zawierające 

zawierające 

pierwotną komórkę 

pierwotną komórkę 

jajową - oocyt

jajową - oocyt



Wskutek działania 

Wskutek działania 

hormonów szybko 

hormonów szybko 

wzrasta pęcherzyk 

wzrasta pęcherzyk 

Graffa, który pęka 

Graffa, który pęka 

wyrzucając komórkę 

wyrzucając komórkę 

jajową

jajową



Zostaje ona 

Zostaje ona 

przechwycona, wraz ze 

przechwycona, wraz ze 

wzgórkiem jajonośnym 

wzgórkiem jajonośnym 

przez jajowód, w którym 

przez jajowód, w którym 

może dojść do spotkania 

może dojść do spotkania 

z plemnikiem i 

z plemnikiem i 

zapłodnienia

zapłodnienia

Pielęgniarstwo Okres dojrzałości płciowej 

Pielęgniarstwo Okres dojrzałości płciowej 

JO

JO

6

6

29.05.21

29.05.21

 

 

00:08

00:08

FAZA PRZED i OWULACYJNA

FAZA PRZED i OWULACYJNA



Obejmuje ona czas 

Obejmuje ona czas 

między 11 a 14 dniem 

między 11 a 14 dniem 

cyklu, przy 28 dniowym 

cyklu, przy 28 dniowym 

czasie jego trwania

czasie jego trwania



W fazie tej dochodzi do 

W fazie tej dochodzi do 

istotnych zmian w 

istotnych zmian w 

składzie i właściwościach 

składzie i właściwościach 

śluzu szyjkowego

śluzu szyjkowego



Śluz staje się 

Śluz staje się 

przepuszczalny dla 

przepuszczalny dla 

plemników

plemników



W jajniku w miejscu 

W jajniku w miejscu 

pękniętego 

pękniętego 

pęcherzyka, rozwija 

pęcherzyka, rozwija 

się ciałko żółte, które 

się ciałko żółte, które 

zaczyna produkować 

zaczyna produkować 

progesteron – ma on 

progesteron – ma on 

zabezpieczyć i 

zabezpieczyć i 

umożliwić 

umożliwić 

implantację 

implantację 

zapłodnionej komórki 

zapłodnionej komórki 

jajowej

jajowej

Pielęgniarstwo Okres dojrzałości płciowej 

Pielęgniarstwo Okres dojrzałości płciowej 

JO

JO

7

7

29.05.21

29.05.21

 

 

00:08

00:08

FAZA WYDZIELNICZA

FAZA WYDZIELNICZA



Część tej fazy 

Część tej fazy 

(między 18 – 24 

(między 18 – 24 

dniem) nazwano 

dniem) nazwano 

wczesną fazą lutealną

wczesną fazą lutealną



Charakteryzuje się 

Charakteryzuje się 

ona wysokim 

ona wysokim 

stężeniem 

stężeniem 

progesteronu

progesteronu



Rozluźnioną 

Rozluźnioną 

mięśniówką

mięśniówką



Zmniejszoną 

Zmniejszoną 

wrażliwością macicy 

wrażliwością macicy 

na bodźce, ponieważ 

na bodźce, ponieważ 

progesteron spełnia 

progesteron spełnia 

rolę opiekuńczą dla 

rolę opiekuńczą dla 

rozwijającej się 

rozwijającej się 

zygoty

zygoty



Od około 25 – 26 dnia 

Od około 25 – 26 dnia 

cyklu miesięcznego 

cyklu miesięcznego 

rozpoczyna się późna 

rozpoczyna się późna 

faza lutealna

faza lutealna

Pielęgniarstwo Okres dojrzałości płciowej 

Pielęgniarstwo Okres dojrzałości płciowej 

JO

JO

8

8

29.05.21

29.05.21

 

 

00:08

00:08

JEŚLI NIE DOSZŁO DO 

JEŚLI NIE DOSZŁO DO 

ZAPŁODNIENIA

ZAPŁODNIENIA



Zaczynają się procesy 

Zaczynają się procesy 

wsteczne

wsteczne



Zanikają naczynka 

Zanikają naczynka 

krwionośne w 

krwionośne w 

śluzówce macicy

śluzówce macicy



Komórki śluzówki 

Komórki śluzówki 

macicy ulegają 

macicy ulegają 

martwicy

martwicy



Obniża się poziom 

Obniża się poziom 

progesteronu we krwi 

progesteronu we krwi 



W miejscu ciała 

W miejscu ciała 

żółtego powstaje 

żółtego powstaje 

ciałko białawe – 

ciałko białawe – 

blizna po 

blizna po 

przebytym 

przebytym 

jajeczkowaniu

jajeczkowaniu

Pielęgniarstwo Okres dojrzałości płciowej 

Pielęgniarstwo Okres dojrzałości płciowej 

JO

JO

9

9

29.05.21

29.05.21

 

 

00:08

00:08

FAZA ZŁUSZCZANIA

FAZA ZŁUSZCZANIA



Martwe komórki śluzówki 

Martwe komórki śluzówki 

macicy, wraz z 

macicy, wraz z 

domieszką krwi, zostają 

domieszką krwi, zostają 

w wyniku skurczów 

w wyniku skurczów 

wydalone na zewnątrz

wydalone na zewnątrz



To jest krwawienie 

To jest krwawienie 

miesiączkowe – pierwszy 

miesiączkowe – pierwszy 

dzień tego krwawienia 

dzień tego krwawienia 

jest pierwszym dniem 

jest pierwszym dniem 

następnego cyklu.

następnego cyklu.

29.05.21

29.05.21

 

 

00:08

00:08

Pielęgniarstwo Okres dojrzałości płciowej 

Pielęgniarstwo Okres dojrzałości płciowej 

JO

JO

10

10