Pthirus pubis

 

(Linnaeus, 1758) 

wesz łonowa,  

“menda”

 

Jest to kosmopolityczny pasożyt człowieka, 

wywołujący wszawicę łonową.

Budowa:

• Jest najmniejszą z wszy pasożytujących na człowieku. 

• Długość samicy:1,5 – 2,5 mm

• Długość samca: około 1 mm

• Wszystkie 3 pary odnóży krocznych zakończone są 

zagiętymi pazurkami. II i III para odnóży krocznych jest 

silnie zbudowana, wesz przymocowuje się nimi do włosa. 

• Ciało zróżnicowane jest na głowę, tułów i odwłok. Głowa jest 

szeroko zaokrąglona. Tułów jest krótszy i szerszy od 

odwłoka. Na tułowiu znajduje się jedna para przetchlinek. 

Pierwsze trzy segmenty odwłoka zrośnięte są w jedną 

całość, na której znajdują się 3 pary przetchlinek. Kolejne 

segmenty są normalnie rozwinięte i mają po 1 parze 

przetchlinek. Po bokach segmentów znajdują się stożkowate 

wyrostki zaopatrzone w szczecinki. 

• Przydatki płciowe samicy są krótkie i nie wystają poza obręb 

ciała. Rozwój osobniczy trwa najczęściej 3,5 tygodnia.

Cykl życiowy:

• Samica składa ok. 30 jaj, które przyklejane są do włosa przy 

pomocy pierścienia z substancji cementowej. Wieczko jaja 

ma wysoko ułożone komory mikropylarne. Po upływie 7-8 

dni z jaj wylęgają się nimfy, z których w czasie 15-18 dni 

powstają osobniki dorosłe.

• Występują trzy pokolenia nimf, które różnią się od siebie 

m.in. kształtem cała, obecnością wyrostków lub włosków na 

biodrach, liczbą guzków odwłokowych. Dorosłe postacie żyją 

na człowieku ok. 3 tygodni a poza żywicielem tylko do 24 

godz.

• W ciągu dnia wesz jest nieruchliwa, jej aktywność wzrasta w 

czasie odpoczynku człowieka, kiedy następuje wzrost 

temperatury i wilgotności otoczenia.

• Zarażenie pasożytem odbywa się głównie podczas kontaktu 

płciowego, może nastąpić również przez wspólne używanie 

tych samych ręczników, pościeli, bielizny oraz spanie w 

jednym łóżku z osobą zarażoną. Wszawica łonowa dotyczy 

głównie osób dorosłych, u dzieci występuje rzadziej.

Miejsce 

pasożytowania:

Głównie wzgórek 
łonowy i doły 
pachowe. Przytwierdza 
się do włosa tuż przy 
skórze. Może również 
umiejscowić się na 
brwiach i rzęsach 
(szczególnie u małych 
dzieci), co powoduje 
zapalenia spojówek i 
brzegów powiek. 

Objawy wszawicy 
łonowej:

Świąd skóry, w 
miejscach ukąszenia 
pojawiają się 
sinofiołkowe lub 
szare plamy, tzw. 
plamy błękitne 
(maculae ceruleae), 
powstające wskutek 
hemolizy 
erytrocytów.

Wykrywanie:
Pthirus pubis wykrywa się przeszukując okolice 

genitaliów, wzgórka łonowego i innych owłosionych 

części ciała. 

Zwalczanie:
• Gnidy usuwa się gęstym grzebieniem. W celu 

zwalczania pasożyta zaleca się po myciu smarowanie 

skóry preparatem Crotamiton, 2x dziennie przez 3-5 

dni.

• U dzieci lekiem z wyboru jest 1% -

sześciochlorocykloheksan (Jacutin, Lindan) w formie 

szamponu.

• Rzęsy można smarować maściami zawierającymi 

pyretroidy lub mechanicznie usuwać pasożyty (np. 

pod mikroskopem okulistycznym). 

Zapobieganie: 
Unikanie kontaktu z osobami zarażonym.