Urazy narządu ruchu, a wiek człowieka

Urazy narządu ruchu,

a wiek człowieka

lek. med. Tomasz Rawo

Klinika Ortopedii i Rehabilitacji II WL

Wojewódzki Szpital Bródnowski

Kierownik:

prof. dr hab. med. Jarosław Deszczyński

Ciągłość życia

•

Okres okołoporodowy

•

Okres dziecięcy

•

Okres dorosłości

•

Wiek podeszły

Okres okołoporodowy

•

Dynamiczny wzrost

•

Adaptacja do życia

pozałonowego

•

Miękki szielet, dużo elementów

chrzęstnych

•

Szybkie formowanie kostniny

Urazy okołoporodowe

•

Akcja porodowa

•

Zabiegi położnicze

•

Duża masa urodzeniowa

Urazy okołoporodowe

objawy

•

Niedowłady rzekome

–

Deficyt odruchu Moro

–

Deficyt odruchu chwytnego

•

Konieczność wykluczenia

posocznicy

Urazy okołoporodowe

•

Złamania kości długich

–

Obojczyk (najczęściej)

–

Kość ramienna

–

Kość udowa

Urazy okołoporodowe

kości długie

Leczenie

Leczenie
•

Obojczyk

–

7-10 dni miękkiego unieruchomienia

–

Niekiedy przypadkowe wykrycie kostniny

po około 2 tygodniach

•

Kość ramienna

–

2 tygodnie miękkiego unieruchomienia

•

Kość udowa

–

Wyciąg plastrowy lub rozwórka Koszli na

2-3 tygodnie

Urazy okołoporodowe

kości długie

W leczeniu ważne jest

uzyskanie

jedynie styku odłamów

kostnych,

zrost z przebudową kostną

postępuje szybko

Urazy okołoporodowe

•

Urazy splotu barkowgo

Przyczyną jest nadmierne

zgięcie boczne szyi w

trakcie akcji porodowej

Urazy okołoporodowe

splot barkowy

•

typu Erba

–

Uszkodzenie korzeni C5 i C6

–

„

kelner biorący napiwek”

–

porażenie zginaczy i odwodzicieli

ramienia

Urazy okołoporodowe

splot barkowy

•

typu Klumpkego

–

Bardzo rzadkie

–

Uszkodzenie korzeni C8 i Th1

–

Ręka opadająca

–

Brak odruchu chwytnego

Okres dziecięcy

•

Duża dynamika gojenia złamania

–

Preferowane leczenie zachowawcze

•

Obecność chrząstki wzrostowej

–

Aktywność odwrotnie proporcjonalna do

wieku (im dziecko młodsze tym wzrost

szybszy)

–

Chrząstka nasadowa jest miejscem

zmniejszonej odporności mechanicznej

•

Silny aparat więzadłowy

•

Gruba i mocna okostna

Okres dziecięcy

•

Złamania typowe dla dzieci

–

Złuszczenia nasad

–

Złamania awulsyjne

–

Złamania podokostnowe

(typu „zielonej gałązki)

Okres dziecięcy

•

Klasyfikacja Saltera

–

Dotyczy złamań w obrębie chrząstki

wzrostowej

–

Ocena ryzyka wystąpienia zaburzeń

wzrastania (I i II typ – ryzyko niskie

tzw. Złuszczenia łagodne)

•

Klasyfikacja Neera i Horowitza

–

Klasyfikacja przemieszczenia

Okres dziecięcy

klasyfikacja Saltera

•

Typ I – złuszczenie bez przemieszczenia

•

Typ II – złamanie przechodzące przez

chrząstkę wzrostową i fragment

przynasady

•

Typ III – złamanie nasady wraz z

uszkodzeniem chrząstki wzrostowej

•

Typ IV – złamanie przechodzące przez

przynasadę, chrząstkę wzrostową i

fragent nasady

•

Typ V – kompresyjny uraz chrząstki

nasadowej bez złamania

Okres dziecięcy

klasyfikacja Neera i

Horowitza

•

Typ I - <5mm przemieszczenia

•

Typ II – 5mm do 33%

•

Typ III– 33-66%

•

Typ IV - >66%

Okres dziecięcy

zasady repozycji

•

Do 12 r.ż praktycznie każde ustawienie

złamania (z wyjątkiem przemieszczeń

rotacyjnych) jest akceptowalne

•

Przemieszczenia kątowe ponad 20

stopni u dzieci starszych nie dają

gwarancji wystąpienia przebudowy

•

Złamania śródstawowe zawsze

wymagają anatomicznego nastawienia

•

Złamania z uszkodzeniem chrząstki

wzrostowej mogą powikłać się

asymetrią kończyny

Okres dziecięcy

leczenie operacyne

•

Berniger i wsp (1999) Akron

Children’s Hospital – 9 lat obserwacji

46 pacjentów z dużym

przemieszczeniem – brak różnicy

pomiędzy wynikami leczenia

operacyjnego i zachowawczego

•

Baxter i Willey – 2 lata obserwacji 57

pacjentów – maksymalne skrócenie

kończyny wynosiło 2 cm niezależnie

od rodzaju leczenia

Okres dziecięcy

leczenie operacyne

•

Wskazania do leczenia operacyjnego

–

Złamania otwarte

–

Złamania wielomiejscowe

–

Złamania szyjki kości udowej (w

większości przypadków są to złamania

patologiczne)

–

Złamania nadkłykci kości ramiennej

(ryzyko wystąpienia przykurczu

Volkmanna)

–

Złamanie Monteggia

Okres dziecięcy

złamanie międzykłykciowe

k. udowej u 14-latka

zespolone wkrętem i grotem Kirschnera

Dziecko maltretowane

•

Liczne zasinienie i wybroczyny

•

Obrażenia zewnętrzne w różnych

stadiach gojenia

•

Naderwane uszy

•

Ubytki włosów

•

Złamania kości czaszki

•

Liczne złamania żeber

•

Liczne złamania nasad i przynasad

Złamania patologiczne u

dzieci

•

Wady genetyczne – osteogenesis

imperfecta

•

W miejscu torbieli samtnej

•

W miejscu dysplazji włóknistej

•

W miejscu chrzęstniaka

Wiek podeszły

•

Osteoporoza

•

Upadki

•

Obciążenia ogólne

•

Demencja

Wiek podeszły -

osteoporoza

Układowa choroba szkieletu,

charakteryzująca się

zmniejszoną masą kostną,

upośledzoną mikroarchitekturą

tkanki kostnej i w konsekwencji –

zwiększoną jej łamliwością

WHO 1994

Wiek podeszły -

osteoporoza

Wzrost częstości

złamań

osteoporotyczny

ch w Finlandii

w końcu lat 80-

tych

Wiek podeszły -

osteoporoza

•

Rozpoznanie

–

DEXA (Dual Energy X-Ray

Absobtiometry) – dwuenergetyczna

absobcjometria rentgenowska

–

BMD (Bone Mineral Density) –

gęstość mineralna kości

–

SD (Standard Deviation) – odchylenie

standardowe od szczytowej wartości

BMD, określane jako T-Score

Wiek podeszły -

osteoporoza

•

Rozpoznanie wg WHO (T-score)

–

T-score < -2,5 SD – OSTEOPOROZA

–

T-score -1,0 - -2,5 – OSTEOPENIA

–

T-score > -1,0 - NORMA

Wiek podeszły -

osteoporoza

Ryzyko złamania bliższego końca

kości udowej w wieku 65 lat przy

T-Score = -2,5 wynosi 3,2%,

i rośnie o 1,6 – 2,0 na każde 5 lat,

co oznacza, że ryzyko złamania

bliższego końca k. udowej w 80

r.ż wynosi 14,1%

Wiek podeszły -

osteoporoza

Życiowe ryzyko złamania

osteoporotycznego dla kobiet

wynosi 46,4%

Życiowe ryzyko złamania

osteoporotycznego dla mężczyzn

wynosi 22,4%

Wiek podeszły -

osteoporoza

•

Złamania typowe dla osteoporozy

–

Kompresyjne złamania kręgosłupa

•

W większości przypadków bezobjawowe

•

U co 4 kobiety po 50 r.ż

•

U co 2 kobiety po 80 r.ż

•

12% osób po 50 r.ż obojga płci

–

Prowadzą do przewlekłych zespołów

bólowych, oraz obniżenia wzrostu i

pogłębienia kyfozy piersiowej (wdowi garb)

–

Śmiertelność po złamaniu kręgosłupa

wzrsata o 15-20% w ciągu 7 lat

Wiek podeszły –

osteoporoza

kompresyjne złamanie L1

w obrazie CT (widoczna

stenoza)

Wiek podeszły -

osteoporoza

•

Złamania typowe dla osteoporozy

–

Złamania żeber

•

Błahe urazy, złamania spontaniczne

•

Niewidoczne na radiogramach

•

Nie przemieszczają się

•

Objawiają się silnym bólem i tkliwością

w miejscu złamania

•

Wymagają leczenia przeciwbólowego

(niekiedy przewlekłego)

Wiek podeszły -

osteoporoza

•

Złamania typowe dla osteoporozy

–

Złamania bliższego końca kości

promieniowej

•

Najczęstsze

•

Niestabilne – częste kontrole

•

30% - powikłanie w postaci zespołu Sudecka

•

Często wikła się zespołem cieśni nadgarstka

–

Zwykle leczone opatrunkiem gipsowym,

rzadziej operacyjne

Wiek podeszły –

osteoporoza

wieloodłamowe zł. dalszej

nasady k. promieniowej

Wiek podeszły –

osteoporoza

wieloodłamowe zł. dalszej

nasady k. promieniowej

Wiek podeszły – osteoporoza

wieloodłamowe zł. dalszej nasady k.

Promieniowej zespolone wiązką grotów

Kirschnera

Wiek podeszły – osteoporoza

wieloodłamowe zł. dalszej nasady k.

Promieniowej zespolone wiązką grotów

Kirschnera i stabilizatorem

zewnętrznym

Wiek podeszły –

osteoporozazł. dalszej

nasady k. Promieniowej

stabilizator zewnętrzny

Wiek podeszły -

osteoporoza

•

Złamania bliższego końca kości

udowej

–

Najpoważniejszy problem

osteoporozy

–

Średnio u 2,5 kobiet / 1000

–

Ryzyko wynosi

•

0,2% w 35 r.ż,

•

17% w 50 r.ż

•

30% po 85 r.ż,

Wiek podeszły -

osteoporoza

•

Złamania bliższego końca kości

udowej

–

śmiertelność sięga 40% (w ciągu roku

umiera 20% kobiet i 25% mężczyzn po

złamaniu bliższego końca kości udowej)

–

Skrócenie życia po złamaniu szyjki kości

udowej wynosi około 9 lat.

–

Ilość chorych, którzy powracają do

pełnego zdrowia nie przekracza 25%

–

ponad 50% wymaga dalszej opieki

–

20% stałej pielęgnacji

Wiek podeszły -

osteoporoza

•

Złamania bliższego końca kości udowej

–

Złamania szyjki kości udowej

–

Leczenie operacyjne leczeniem z wyboru

–

Po 70 r.ż konieczna proteza – te złamania nie goją się

z uwagi na złe ukrwienie głowy

–

Przed 70 r.ż możliwe uzyskanie zrostu po zespoleniu,

ale w wypadku licznych obciążeń internistycznych

leczeniem z wyboru jest hemialloplastyka

–

Złamania przy, przez i podkrętarzowe

–

Leczenie operacyjne leczeniem z wyboru

–

Zespolenia dynamiczne (gwóźdź gamma, DHS)

•

KONECZNA WCZESNA PIONIZACJA!

Wiek podeszły –

osteoporoza

typy złamań bliższego

końca kości udowej

Wiek podeszły –

osteoporoza

złamanie szyjki kości

udowej

Wiek podeszły –

osteoporoza

złamanie szyjki kości

udowej

Wiek podeszły –

osteoporoza

złamanie szyjki kości

udowej

obraz CT

Wiek podeszły –

osteoporoza

złamanie szyjki kości

udowej

stan po implantacji protezy

bipolarnej

Wiek podeszły –

osteoporoza

złamanie szyjki kości

udowej

stan po zespoleniu

wkrętami

Wiek podeszły –

osteoporoza

płytka DHS

(Dynamic Hip Screw)

Wiek podeszły –

osteoporoza

złamanie podkrętarzowe

gwóźdź gamma

Wiek podeszły – osteoporoza

złamanie podkrętarzowe

płytka kątowa

(aktualnie używana bardzo

rzadko)

Wiek podeszły -

osteoporoza

•

Złamania bliższego końca kości

ramiennej

–

Zwykle bez przemieszczenia

–

Znaczne ograniczenie ruchomości

niezależnie od sposobu leczenia

Wiek podeszły –

osteoporoza

złamania szyjki k.

ramiennej

Wiek podeszły –

osteoporoza

złamania szyjki k.

ramiennej

Wiek podeszły - upadki

•

90% złamań kończyn w wieku

podeszłym jest wynikiem upadku

•

1/3 osób po 65 r.ż upada

przynajmniej raz w roku, z czego

3-5% kończy się złamaniem

•

Kobiety upadają częściej niż

mężczyźni

Wiek podeszły - upadki

•

Przyczyny bezpośrednie

–

Zmniejszona siła mięśniowa

–

Zaburzenia chodu

–

Osłabienie wzroku

–

Obniżenie aktywności fizycznej

–

Używanie środków uspokajająco -

nasennych

Wiek podeszły

– obciążenia ogólne

•

Choroby wewnętrzne zwiększające

ryzyko zgonu po złamaniu, oraz w

okresie okołooperacyjnym

–

Choroba niedokrwienna serca

–

Przewlekła niewydolność krążenia

–

Napadowe i Utrwalone migotanie

przedsionków

–

Przewlekła obturacyjna choroba płuc

–

Cukrzyca

Document Outline