Locatio - conductio

Rodzaje najmu, strony

►

Locatio-conductio rei – najem rzeczy

►

Locatio-conductio operis – najem dzieła

►

Locatio-conductio operarum – najem pracy

Locator

Conductor (bierze rzecz)

Płaci czynsz

res

Locator
(„lokuje” zaufanie i
materiał)

Płaci wynagrodzenie

Conductor
(bierze materiał -
wykonuje dzieło)

Locator
(daje usługę)

Conductor

Płaci wynagrodzenie

Locatio-conductio rei

– cechy umowy

►

Umowa „starannego działania”

►

Wydanie przez wynajmującego najemcy rzeczy

(zazwyczaj niezużywalnej) w dzierżenie

UWAGA !!!

najemca nie miał ochrony interdyktalnej

►

Rzecz mogła, ale nie musiała, przynosić pożytki

(dzisiejsza umowa dzierżawy mieściła się w całości w

kontrakcie najmu)

►

Najemca nabywał własność pożytków przez

perceptio

►

Roszczenia wynajmującego zabezpieczało

prawo

zastawu

na rzeczach wniesionych przez najemcę

►

Podnajem był dopuszczalny, jeśli strony nie

wykluczyły tego same w zawartej umowie

Locatio-conductio rei

– obowiązki stron

►

Wynajmujący (

locator

) powinien

) powinien:



Dostarczyć rzecz

Dostarczyć rzecz w stanie nadającym się do

przeznaczonego użytku



Utrzymywać rzecz

Utrzymywać rzecz w tym stanie (np. wykonywać

poważniejsze naprawy)

►

Jeśli

locator

nie wywiązuje się z umowy



Traci czynsz

Traci czynsz w odpowiednim stosunku do czasu, w

którym rzecz nie nadawała się do użytku



Utrata czynszu jest

niezależna od jego winy

niezależna od jego winy !!!



Jeśli niemożność korzystania z rzeczy jest zawiniona

przez wynajmującego – powstaje obowiązek

pokrycia strat (np. w postaci lucrum cessans), jakie

poniósł najemca w związku z niemożnością

korzystania z rzeczy

Locatio-conductio rei

– obowiązki stron

►

Najemca (

conductor

) powinien:



Płacić czynsz



Zwrócić rzecz w stanie niepogorszonym (zarazem

ponosi koszta bieżącej eksploatacji rzeczy)

►

W wypadku zniszczenia rzeczy:



Bez winy najemcy

Bez winy najemcy (vis maior, casus, wyłączna wina

wynajmującego): obowiązek zwrotu wygasa



Z winy najemcy:

Z winy najemcy: płaci odszkodowanie + czynsz za

okres niekorzystania z rzeczy



Najemca odpowiada za omnis culpa – więc także

wówczas, gdy szkoda wynikła z zaniedbania lub

nieumiejętnego wykorzystywania przez niego rzeczy

Locatio-conductio operarum

– obowiązki

stron

►

Przedmiot:

świadczenie gotowości

pracy

►

Conductor

(„

(„pracodawca

”)



Zobowiązany do zapłaty wynagrodzenia oraz

ewentualnie do dostarczenia materiałów i narzędzi

►

Locator

(„

(„pracownik

”)



Obowiązek stawienia się do pracy



Niezdolność do pracy (niezależna od winy !!!) =

brak wynagrodzenia



Odpowiedzialność za złe wykonanie pracy

Locatio-conductio operis

– obowiązki

stron

►

Umowa rezultatu –

Umowa rezultatu – liczy się fakt dostarczenia dzieła

►

Locator

Locator („zamawiający”)



Dostarczenie materiałów



Zapłata za dzieło [po jego odebraniu]

►

Conductor

Conductor („wykonawca”)



Wykonanie dzieła zgodnie z zamówieniem (wykonawca w
sposób domniemany gwarantuje, że potrafi go wykonać)



Dostarczenie dzieła



UWAGA !!! Krawiec oraz czyściciel odzieży

UWAGA !!! Krawiec oraz czyściciel odzieży odpowiadają
za

custodia

Locatio-conductio operis

– obowiązki

stron

►

Conductor

mógł

powierzyć wykonanie

dzieła osobie trzeciej, jeśli nie sprzeciwiało

się to naturze świadczenia jakie miało

zostać spełnione

►

Jeśli

conductor

powierzył wykonanie dzieła

osobie trzeciej odpowiadał względem

locatora

za „winę w wyborze” danej osoby

(

culpa in eligendo

– wina w wyborze)

►

Punkt wyjścia do ukształtowania odpowiedzialności

dłużnika wykonującego swoje zobowiązanie za pomocą

lub przy współudziale osób trzecich na zasadzie ryzyka

(por. art. 474 KC).

Locatio-conductio operis

– ryzyko

stron

►

Spór co do zasady kogo obciąża ryzyko

przepadku rzeczy



Początkowo do chwili wydania rzeczy

conductor

odpowiadał za przypadkową jej

utratę (

periculum conductoris

)



Jeśli rzecz została zniszczona (choćby bez

winy

conductora

) przed jej odbiorem przez

locatora

, ten ostatni był zwolniony z

obowiązku zapłaty wynagrodzenia



W okresie późniejszym przyjmowano kazuistycznie

zasadę, że jeżeli zniszczenie dzieła nastąpiło w

skutek siły wyższej

conductor

może mieć prawo do

wynagrodzenia, jeśli przemawiają za tym względy

słuszności

Locatio-conductio operis

– ryzyko

stron

►

Labeon D. 19.2.62:

„Jeśli zawrzesz umowę wykopania kanału i

wykonasz go, ale zanim zostanie przyjęty

[przez wynajmującego], zostanie on

zniszczony w wyniku wypadku, ryzyko

będzie twoje. Paulus, mówi natomiast, że

jeśli wypadek miał miejsce w wyniku

obsunięcia się ziemi, strona wynajmująca

będzie za to odpowiedzialna, ale jeśli to

się stało, z tego względu, że dzieło było

wykonane wadliwie, będziesz musiał sam

ponieść stratę.”

Najem dzieła a sprzedaż

►

Gdy wykonawca dzieła dostarcza materiał



Aulus zamówił u Brutusa złoty pierścień, który miał

zostać wykonany ze złota Brutusa

►

Sabinianie: decyduje pochodzenie materiału



Od zamawiającego – najem dzieła (substancja

rzeczy nie zmienia się)



Od wykonawcy – sprzedaż (najem nie może

przenosić własności)

►

Prokulianie: decyduje wkład pracy



Niezależnie od pochodzenia materiału, bo własność

i tak należy do przetwórcy i dlatego najem może

przenieść własność



Jeśli powstało nowe dzieło – najem dzieła

Umowa o transport morski

►

Problem: jaki to najem

►

Najem rzeczy: miejsca na statku

(czyli możliwość umieszczenia towaru na statku)



Należy się zapłata za czas, w którym można
było korzystać z miejsca na statku,
niezależnie od tego, czy rzecz dopłynęła

►

Najem dzieła: przedmiotem jest

dowiezienie rzeczy do miejsca

przeznaczenia



Zapłata należy się dopiero po zawinięciu do
portu (umowa rezultatu!)

Lex Rhodia de iactu

►

Zasada podziału ryzyka przy zrzucie

►

W przypadku utraty

(de facto celowego

wyrzucenia za burtę)

części towaru w celu

odciążenia okrętu:



Rozliczenia między osobą, której towary

wyrzucono a kapitanem statku oraz

kapitanem a resztą przewożących

proporcjonalnie do ilości przewożonych

towarów w stosunku do ilości utraconych

rzeczy

Rozkład skarg przy

Lex Rhodia de

iactu

►

Najem rzeczy

►

Najem dzieła

Kapitan
(locator)

Właściciele towarów
(conductores)

Właściciel
wyrzuconego
towaru

kapitan

Inni właściciele
towarów

a.conducti

a.locati

Właściciel
wyrzuconego
towaru

kapitan

Inni właściciele
towarów

Kapitan
(conductor)

Właściciele towarów
(locatores)

a.conducti

a.locati

Document Outline