Zaburzenia w oddawaniu
stolca i moczu po
zabiegach chirurgicznych
Dariusz Bała
Zaburzenia w oddawaniu
stolca i moczu po
zabiegach chirurgicznych
Dariusz Bała
definicja
Nietrzymanie moczu jest to
niekontrolowany wyciek moczu z
cewki moczowej, stanowiący
problem estetyczny, higieniczny i
społeczny.
nietrzymanie moczu
Wiek
Płec
Przyczyny nietrzymania moczu
Ciąża, porody
Niedobór hormonów
palenie papierosów
przewlekłe choroby płuc
przewlekłe zaparcia oraz otyłość
Zabiegi operacyjne
Mechanizmy prawidłowego oddawania
moczu
Kąt ustawienia cewki wobec dna pęcherza
Podparcie pęcherza moczowego (sąsiadujące
narządy, układ więzadeł, przepona
miednicy))
Prawidłowo funkcjonujący mięsień wypieracz
Prawidłowo funkcjonujący zwieracz pęcherza
i cewki moczowej
Prawidłowo funkcjonujący autonomiczny
splot nerwowy
Podział nietrzymania moczu
Wysiłkowe nietrzymanie moczu
Nietrzymanie moczu z parc
naglących (idiopatyczne, Ch.
Parkinsona, uszkodzenie CUN)
Nietrzymanie moczu z przepełnienia
(choroby nerek, uszkodzenie nerwów
trzewnych)
Nietrzymanie pozazwieraczowe
Unerwienie pęcherza moczowego
i cewki moczowej
Splot pęcherzowy
Nerwy trzewne pęcherzowe (S2-S4) –
włókna przywspółczulne
Skurcz mięśnie wypieracza, rozluźnienie zwieracza
Splot podbrzuszny dolny ( Th11-L3) –
włókna współczulne
rozluźnienie m. wypieracza, skurcz zwieracza
Nerw sromowy
unerwienie cewki moczowej
Wysiłkowe nietrzymanie moczu
podział Blaivas’a i Olssona
Typ 0 – otwarta szyja pęcherza, brak wypływu
moczu
Typ I – utrata moczu w czasie wysiłku. Szyja
pęcherza obniżona < 2 cm w stosunku do
spojenia łonowego
Typ II - utrata moczu w czasie wysiłku. Szyja
pęcherza obniżona > 2 cm w stosunku do
spojenia łonowego
Typ III – szyja pęcherza rozwarta w czasie
spoczynku i wysiłku. Utrata moczu w czasie
spoczynku i wysiłku
Nietrzymanie moczu
przebyte zabiegi chirurgiczne – ginekologiczne
(ok.. 63%)
Mechanizm:
zwłóknienie tkanek podtrzymujących cewkę
moczową i szyję pęcherza moczowego
wycięcie więzadeł podstawowych macicy,
wraz z przebiegającymi wzdłuż nich
włóknami nerwowymi współczulnymi
i przywspółczulnymi, co powoduje obniżenie
wewnątrzcewkowego ciśnienia zamknięcia
Upośledzenie czynności zwieraczy
cewki moczowej
Zwiotczenie mięśni dna miednicy
Wydłużenie szyi pęcherza
Powiększenie kąta cewkowo-
pęcherzowego
Skrócenie i łukowate wygięcie cewki
moczowej
Leczenie
Fizjoterapia – ćwiczenie skurczów mięśni
dna miednicy – 8-12 skurczów
kilkusekundowych – 4-5 x w tygodniu
przez 15-20 tygodni.
Elektrostymulacja – elektrody
dopochwowe (50% skuteczności)
Farmakoterapia (agoniści alfa1
receptorów, estrogeny)
Chirurgiczne – (typ II i III)
Zaburzenia w oddawaniu
stolca
Zaparcia
Biegunki
Naglące parcia
Nietrzymanie gazów i stolca
Zaburzenia czucia
Nietrzymanie stolca
Brak kontroli powstrzymywania
zawartości odbytnicy – zarówno
treści kałowej stałej lub płynnej, jak i
gazów jelitowych
Stopień niewydolności odbytu
I – nietrzymanie gazów
II – nietrzymanie gazów i
płynnego stolca
III - nietrzymanie gazów,
płynnego i stałego stolca
Nietrzymanie stolca -
przyczyny
neurogenne
jelitowe
spowodowane uszkodzeniem
zwieraczy
wieloczynnikowe
Nietrzymanie stolca – przyczyny
Operacja guzków krwawniczych – hemoroidektomie
Operacje szczeliny odbytu
Operacje przetok okołoodbytniczych
Wycięcie guzków w pobliżu odbytu
Przednia resekcja odbytnicy
Inne operacje w obrębie narządów miednicy
(prostatektomia, cystoprostatektomia, histerektomia)
Poród (13-26%)
Ch. Crohna, colitis ulcerosa
radioterapia
Zespół przedniej resekcji
(odbytnicy)
Występuje u ponad 70% chorych po
niskiej przedniej resekcji
Ponad 44% -nietrzymanie III stopnia
Radioterapia nasila objawy
Zespół przedniej resekcji -
objawy
Trudności w utrzymaniu stolca i gazów
Naglące parcia
Niepełne wypróżnienia
Trudności w różnicowaniu gazów i stolca
„mokry odbyt”
Zaburzenia erekcji i ejakulacji
Anorgazmia, dyspaurenia
Zmniejszenie popędu płciowego
Nietrzymanie moczu, zaleganie moczu, dysuria
Mechanizm nietrzymania stolca po
resekcjach odbytnicy
Brak bańki odbytnicy – elastycznego
zbiornika
Uszkodzenie nerwów układu
autonomicznego
Usztywnienie ściany odbytnicy przez
bliznowacenie, włóknienie
Uszkodzenie przez radioterapię
Obecność bardziej płynnego stolca
(np. zbiorniki po kolektomii)
Diagnostyka nietrzymania
stolca
ultrasonografia przezodbytnicza
badania czynnościowe (manometria)
Ciśnienie spoczynkowe kanału odbytu
Ciśnienie skurczowe kanału odbytu
Odruch hamujący odbytniczo-
odbytowe
Pomiar długości kanału odbytu
leczenie
Zachowawcze
odpowiednia dieta
biofeedback
elektrostymulacja przezodbytowa
Operacyjne
zeszycie zwieraczy
Graciloplastyka
Zwężenie kanału odbytu
wszycie sztucznego zwieracza
wyłonienie sztucznego odbytu