Kompleksowa 

stymulacja rozwoju 

dzieci z wrodzonymi i 

nabytymi dysfunkcjami 

oun według 

Wrocławskiego Modelu 

Usprawniania (WMU).

I Katedra Pediatrii AM we Wrocławiu
Samodzielna Pracownia Rehabilitacji 
Rozwojowej

Prof. dr hab. med. Ludwika 
Sadowska

 

 

Wprowadzenie

Rozwój neurofizjologicznych metod 
usprawniania (zwanych często 
gimnastyką leczniczą) datuje się 
zaledwie od 50-ciu lat.

Kierunki rozwoju wyznaczają 

odkrycia naukowe

 w dziedzinie 

biologii, fizjologii, patologii, genetyki, 
ekologii oraz 

postęp techniczny

 w 

naukach medycznych, głównie w 
dyscyplinach klinicznych.

 

 

Wprowadzenie c.d.

Metody neurorozwojowe 
usprawniania dzieci z zaburzeniami 
wrodzonymi i nabytymi w zakresie 
rozwoju psychomotorycznego od 
urodzenia dziecka wykorzystują 
prawa ontogenetycznego rozwoju, 
bazują na niezakończonym rozwoju 
mózgu (sieci neuronalnych), jego 
plastyczności rozwojowej, 
pamięciowej i naprawczej.

 

 

Wprowadzenie c.d.

Dziecko postrzegane jako jedność 
psychofizyczna i duchowa od swego 
początku realizuje zgodnie z kodem 
genetycznym rozwój swojej osoby w 
wymiarze somatycznym, psychospołecznym i 
duchowym w określonych warunkach 
kulturowych i geograficznych na ziemi.

Coraz częściej warunki środowiskowe nie 
sprzyjają rozwojowi dziecka od jego poczęcia 
w okresie wewnątrzłonowym, w czasie 
porodu i po urodzeniu stwarzając ryzyko 
nieprawidłowego rozwoju.

 

 

Wśród metod zwanych 
neurorozwojowymi 
stosowanych u dzieci 
ryzyka nieprawidłowego 
rozwoju należy 
wymienić: 



filadelfijska zwana metodą Domana-

Delacato



kalifornijska sensomotoryczna Kabata-PNF



sensomotoryczna Rood



neuromotoryczna Castillo-Moralesa



neurorozwojowa-Neuro Development 

Treatment NDT



neurokunezjologiczna Vojty, Bobathów

 

 



integracja sensoryczna Ayres



terapia psychomotoryczna wg modelu 

francuskiego



pedagogika lecznicza Montessori



metody wspomagające:

 masaż dziecięcy Shantali,

 ruch rozwijający Sherborn



muzykoterapia i arteterapia



hipoterapia.

 

 

Twórcy i użytkownicy tych metod 
organizują kursy i konferencje 
międzynarodowe, gdzie prezentują 
techniki i sprzęt stosowany w 
pracy, jak też efektywność 
poszczególnych sposobów 
usprawniania.

 

 

W opracowaniu 

współpracowano z 

placówkami:

Zakład Rehabilitacji w Ginekologii, Położnictwie i 
Pediatrii AWF we Wrocławiu

Katedra i Zakład Radiologii AM

Katedra i Zakład Patofizjologii AM we Wrocławiu

Instytut Pedagogiki UW we Wrocławiu

Katedra Psychologii APS w Warszawie

Ośrodek Szkolno-Wychowawczy im.J.Korczaka we 
Wrocławiu

Szkoła Specjalna Nr 111 we Wrocławiu

Specjaliści lekarze:okulistyki i laryngologii

 

 

Podstawa Wrocławskiego Modelu 

Usprawniania (WMU)

Podstawą WMU jest wczesna diagnostyka i 
stymulacja rozwoju psychomotorycznego 
obejmująca współpracę z rodzicami w 
procesie pielęgnacji od urodzenia. 
Stymulacja rozwoju jest realizowana głównie 
przez rodziców dziecka w warunkach 
domowych pod nadzorem pediatry 
współpracującego ze specjalistami z zakresu 
medycyny, rehabilitacji i psychopedagogiki. 
Dziecko ryzyka po urodzeniu jest zgłaszane 
do konsultacyjnej poradni zaburzeń 
rozwojowych, gdzie ocenia się czynniki 
ryzyka, stan kliniczny dziecka, warunki 
rodzinne, przeprowadza diagnostykę 
specjalistyczną i ustala się sposób stymulacji 
rozwoju. 

 

 

WMU jako własna koncepcja 

wczesnej interwencji leczniczej 

powstał w czasie diagnostyki 

dzieci z zaburzeniami rozwoju 

psychomotorycznego.

Dzieci demonstrowały różnorodne 
zaburzenia rozwoju psychomotorycznego, 
których etiologia obejmowała 
uwarunkowania genetyczne (zespół 
Downa i inne aberacje chromosomalne), 
wady rozwojowe i uszkodzenia 
ośrodkowego układu nerwowego powstałe 
w okresie rozwoju przed-, około- i po 
urodzeniu dziecka.

 

 

Program postępowania 
terapeutycznego 
obejmuje:

1. Pomoc w kształtowaniu więzi emocjonalnej w 

rodzinie od urodzenia się dziecka.

2. Wczesna diagnostyka specjalistyczna w 

zakresie: 

A/Rozwojowych zaburzeń somatycznych (wady 

narządowe) –USG, NMR

B/Dysfunkcji zmysłów (wzroku, słuchu) –badanie 

wywołanych potencjałów korowych, pniowych, 
badanie laryngologiczne i okulistyczne

C/Stanu sprawności narządu artykulacyjnego i 

poziomu rozwoju mowy –badanie logopedyczne

D/Zaburzeń rozwoju psychomotorycznego -MFDR

 

 

A/

Farmakologiczna

 

–leki substytucyjne(hormon 

tarczycy, wzrostu), enzymy trawienne, mega dawki 
witamin, soli mineralnych i mikroelementów, 
preparaty stymulujące przekaźnictwo 
nerwowe(Cerebrum, Coenzym, Nootropil), potencje 
homeopatyczne, wyciągi tkankowe i implantaty 
komórek płodowych
B/

Terapia logopedyczna

 od urodzenia (karmienie 

piersią i właściwa pielęgnacja podczas karmienia, 
noszenie i zabawy, stymulacja obszaru ustno-
twarzowego, wyzwalanie odruchu ssania i 
połykania)

3. Ustalenie 

terapii

 

 

3. Ustalenie terapii 

c.d.

C/

Kinezyterapia

 

(neurostymulacja metodą 

Vojty, Bobath, sensoryczna integracja-SI, 
ustno-twarzowa terapia regulacyjna Castillo-
Moralesa, stymulacja wzroku-DLS i słuchu-
trening słuchowy i aparaty słuchowe)
D/

Fizykoterapia

 (magnetostymulacja 

aparatem Viofor, JPS-MRS 2000)
E/

Metody wspomagające kinezyterapię

 

(masaż Shantali, ruch rozwijający Weroniki 
Sherborne, terapia manualna-ergoterapia)

 

 

4. Diagnostyka dojrzałości 
społecznej (wg testów MFDR, 
testów Gunzburga) i terapia 
polegającą na uspołecznianiu 
poprzez wypracowanie 
samodzielności i umiejętności 
zachowania w grupie (rodzina, 
przedszkole, szkoła, turnusy 
integracyjno-rehabilitacyjne).

 

 

Efektywność WMU

Ocena efektywności modelu 
usprawniania została 
przeprowadzona na podstawie 
badań klinicznych , 
psychofizjologicznych (fale 
mózgowe, potencjały wywołane, 
NMR) u dzieci z zespołem Downa 
i u dzieci z uszkodzeniem 
ośrodkowego układu nerwowego 
(ZOKN, MPD). Wyniki badań 
opublikowano w następujących 
pracach:

 

 

Pecyna M., Sadowska L.:Ocena psychofizyczna dzieci z ZD 
stymulowanych od urodzenia metodą odruchowej lokomocji. 
Zdrowie Publiczne 2000, 110: 205-210 
Sadowska L., Pecyna M., Kuś A.:Wczesna i późna 
neurostymulacja dzieci z ZD w świetle badań czynności 
bioelektrycznej mózgu metodą CapScan EEG/EMG. 
Medycyna Biologiczna 1999, 3-4, 88-94

Sadowska L., PecynaM.: Wczesna i późna neurostymulacja 
dzieci z ZD wg WMU a poziom koncentracji uwagi. 
Fizjoterapia Polska 2001, 1 (1), 9-16
Prusiecka Z., Sadowska L., Sliwiński Z.: Rola narządu wzroku 
we wczesnej diagnostyce i rehabilitacji ośrodkowego układu 
nerwowego. Fizjoterapia Polska, 2001, 1 (1), 43-44

Publikacje w 

czasopismach 

naukowych

 

 

Publikacje w 

czasopismach 

naukowych

L. Sadowska, A. Gruna-Ożarowska, M. Mysłek, E. 
Wójcik, E. Masłowska: Występowanie wad wrodzonych 
u dzieci z zespołem Downa (ZD) rehabilitowanych w 
systemie ambulatoryjnym. Fizjoterapia Polska 2001, 
1,3 254-260

M. Pecyna, L. Sadowska: Fale elktroencefalograficzne 
beta i theta u dzieci z zespołem Downa po 
magnetostymulacji wolnozmiennymi polami 
magnetycznymi. Balneologia Polska 2001, XLIII, 1-2, 
22-30

M. Skórczyńska, L. Sadowska: Postrzeganie roli 
rodzica przez matki i ojców dzieci z zespołem Downa. 
Szkoła Specjalna 2001, 2, 67-75

 

 

Publikacje w 

czasopismach 

naukowych

L. Sadowska, M. Mysłek, A. Gruna-Ożarowska: Rozwój 
somatyczny dzieci z zespołem Downa (ZD) leczonych 
kompleksowo w systemie ambulatoryjnym. Pediatria Polska 
2002, 2(1), 21-28. 

M. Skórczyńska, L. Sadowska: Postawy rodzicielskie wobec 
dziecka z zespołem Downa w aspekcie potrzeby 
społecznego wsparcia. Fizjoterapia 2001, 9,2, 74-81

Sadowska L., Prusiecka Z., Sliwiński Z.: Medical treatment 
and rehabilitation of eyes anomalies in down children. Ital. 
J. Intellect. Impair., 1998, 11:131-139

Pilecki W., Sobieszczańska-Łampika M., Jagielski J.: 
Evaluation of hearing in children with Down syndrome in 
light of brainstem auditory evoked potentials. Pediatria 
Polska, 71(3): 217-221, 1996

 

 

Publikacje na 

konferencjach 

naukowych

Sadowska L., Pilecki W., Rusiecki L.: Estimation of the first 
part of the auditory pathway in children with down’s 
syndrome in the light of brainstem auditory evoked 
potentials. IV Europejska Konferencja Zespołu Downa. 
Malta, 1999, 99-100

Sadowska L., Pilecki W., Wójcik E., Kulesza A.: Sprawność 
statomotoryczna dzieci z zespołem Downa a pomiary 
transmisji pobudzenia w pniowej części drogi słuchowej. 
XXVI Zjazd pediatrów. Białystok, 1999, 402-403

A. Choińska, L. Sadowska, A. Kuś, B. Bartosik: Umiejetności 
psychomotoryczne dzieci z zespołem Downa leczonych 
według Wrocławskiego Modelu Usprawniania (WMU). III 
Międzynarodowe Dni Fizjoterapii, 25-26 maja 2001, Wrocław.

 

 

Publikacje na 

konferencjach 

naukowych

Sadowska L.: Kompleksowa stymulacja rozwoju dzieci z 
wrodzonymi i nabytymi dysfunkcjami ośrodkowego układu 
nerwowego wg Wrocławskiego Modelu Usprawniania 
(WMU). XXI Międzynarodowa Konferencja Naukowa 
„Środowisko a zdrowie dziecka”,Legnica 24-25 maja 2002, 
str.32 (Zbiór prac)

Pilecki W., Sadowska L., Mysłek M.:Efektywność wczesnej 
stymulacji rozwoju dzieci z zespołem Downa w świetle 
wywołanych potencjałów mózgowych (WPM) bodźcami 
świetlnymi i dźwiękowymi. XXI Międzynarodowa 
Konferencja Naukowa „Środowisko a zdrowie 
dziecka”,Legnica 24-25 maja 2002, str.66 (Zbiór prac)

 

 

Doktoraty i prace 

magisterskie

T. Kaczan: Wpływ wczesnej rehabilitacji mowy na rozwój 
umiejętności komunikacyjnych i językowych u dzieci z 
zespołem Downa. Praca doktorska. Akademia Pedagogiki 
Specjalnej. Warszawa 2000.

A. Kuś: Ocena rozwoju fizycznego dzieci z zespołem Downa w 
wieku od 3 do 18 lat. Praca doktorska. AWF Wrocław 2002.

B. Nazimek: Rozwój statomotoryczny 3 letnich dzieci z mpdz 
rehabilitowanych metodami neurofizjologicznymi. Praca 
magisterska. AWF Wrocław 1999.

K. Gomulska: Ocena skuteczności neurofizjologicznych metod 
leczenia dzieci z mpdz. Praca doktorska. Akademia Medyczna 
2002.

Z. Prusiecka: Stan przedmiotowy narządu wzroku u dzieci z 
uszkodzeniami oun. Praca doktorska. Akademia Medyczna 
2000.