Współczesne systemy
Współczesne systemy
polityczne
polityczne
SYSTEM
SYSTEM
POLITYCZNY
POLITYCZNY
SZWAJCARII
SZWAJCARII
Współczesne systemy
Współczesne systemy
polityczne
polityczne
SYSTEM
SYSTEM
POLITYCZNY
POLITYCZNY
SZWAJCARII
SZWAJCARII
Ewolucja systemu
Ewolucja systemu
politycznego
politycznego
1291 r. – „Wieczysty sojusz” trzech gmin
1291 r. – „Wieczysty sojusz” trzech gmin
alpejskich (Szwyc, Uri, Unterwalden)
alpejskich (Szwyc, Uri, Unterwalden)
przeciwko Habsburgom
przeciwko Habsburgom
Pełna suwerenność 13 gmin po Traktacie
Pełna suwerenność 13 gmin po Traktacie
Westfalskim z 1648 r. (dominacja kantonów
Westfalskim z 1648 r. (dominacja kantonów
Zurychu, Berna, Lucerny)
Zurychu, Berna, Lucerny)
I Konstytucja z 1848 r. – przekształcenie
I Konstytucja z 1848 r. – przekształcenie
konfederacji w federacje
konfederacji w federacje
Obecnie Szwajcaria rozwija radykalne
Obecnie Szwajcaria rozwija radykalne
formy demokracji bezpośredniej – 26
formy demokracji bezpośredniej – 26
podmiotów z własnymi konstytucjami,
podmiotów z własnymi konstytucjami,
parlamentami, rządami
parlamentami, rządami
Konstytucja i zasady
Konstytucja i zasady
ustrojowe
ustrojowe
Konstytucja Konfederacji Szwajcarskiej została
Konstytucja Konfederacji Szwajcarskiej została
uchwalona 1998 r; funkcjonuje od 2000 r po
uchwalona 1998 r; funkcjonuje od 2000 r po
zatwierdzeniu w referendum narodowym
zatwierdzeniu w referendum narodowym
Zmiana konstytucji może być zaproponowana:
Zmiana konstytucji może być zaproponowana:
A) jako inicjatywa zgłoszona przez 100 tys.
A) jako inicjatywa zgłoszona przez 100 tys.
obywateli
obywateli
B) przez Radę Narodową lub Radę Kantonów
B) przez Radę Narodową lub Radę Kantonów
C) z inicjatywy parlamentarzystów
C) z inicjatywy parlamentarzystów
Instytucja „podwójnego referendum”
Instytucja „podwójnego referendum”
Konstytucja i zasady
Konstytucja i zasady
ustrojowe
ustrojowe
Zasady ustrojowe
Zasady ustrojowe
: państwa demokratycznego,
: państwa demokratycznego,
federalizmu, jednolitości i nadrzędności władzy
federalizmu, jednolitości i nadrzędności władzy
państwowej, monokratyczności egzekutywy
państwowej, monokratyczności egzekutywy
federalnej, państwa socjalnego, praw i wolności
federalnej, państwa socjalnego, praw i wolności
obywatelskich
obywatelskich
Referendum i inicjatywa ludowa występuje na
Referendum i inicjatywa ludowa występuje na
wszystkich trzech stopniach struktury federalnej:
wszystkich trzech stopniach struktury federalnej:
federacji, kantonu i gminy
federacji, kantonu i gminy
Dwa rodzaje referendum:
Dwa rodzaje referendum:
A) obligatoryjne
A) obligatoryjne
B) fakultatywne
B) fakultatywne
Instytucja postępowania konsultacyjnego
Instytucja postępowania konsultacyjnego
Ludowa inicjatywa ustawodawcza, referendum
Ludowa inicjatywa ustawodawcza, referendum
budżetowe oraz zgromadzenie ludowe w kantonach
budżetowe oraz zgromadzenie ludowe w kantonach
Konstytucja i zasady
Konstytucja i zasady
ustrojowe
ustrojowe
Zasada federalizmu – zasada subsydiarności
Zasada federalizmu – zasada subsydiarności
akcentująca partnerstwo między federacją a
akcentująca partnerstwo między federacją a
kantonami;
kantonami;
- materialna autonomia w określaniu i
- materialna autonomia w określaniu i
wykonywaniu zadań; określaniu , pobieraniu i
wykonywaniu zadań; określaniu , pobieraniu i
przeznaczaniu dochodów; określaniu organizacji i
przeznaczaniu dochodów; określaniu organizacji i
politycznego działania; upoważnieniu do
politycznego działania; upoważnieniu do
współdziałania w kształtowaniu woli federacji;
współdziałania w kształtowaniu woli federacji;
współdziałaniu federacji i kantonów
współdziałaniu federacji i kantonów
Zasada jednolitości i nadrzędności władzy
Zasada jednolitości i nadrzędności władzy
państwowej (Zgromadzenie Federalne, Rada
państwowej (Zgromadzenie Federalne, Rada
Federalna, Trybunał Federalny)
Federalna, Trybunał Federalny)
Zasada monokratyczności egzekutywy
Zasada monokratyczności egzekutywy
Zasada państwa socjalnego
Zasada państwa socjalnego
Parlament
Parlament
Zgromadzenie Federalne
Zgromadzenie Federalne
– struktura
– struktura
dwuizbowa (Rada Narodowa i Rada
dwuizbowa (Rada Narodowa i Rada
Kantonów)
Kantonów)
Rada Narodowa
Rada Narodowa
– 200 deputowanych
– 200 deputowanych
wybieranych w kantonach (okręgach
wybieranych w kantonach (okręgach
wyborczych), zasada równości wyborów
wyborczych), zasada równości wyborów
Rada Kantonów
Rada Kantonów
– 46 deputowanych
– 46 deputowanych
reprezentujących kantony jako części
reprezentujących kantony jako części
federacji, wybory odbywają się na zasadzie
federacji, wybory odbywają się na zasadzie
większościowej, czas ważności mandatów
większościowej, czas ważności mandatów
określają przepisy kantonów
określają przepisy kantonów
Parlament - kompetencje
Parlament - kompetencje
Wybór
Wybór
Rady Federalnej
Rady Federalnej
Prezydenta i wiceprezydenta Federacji
Prezydenta i wiceprezydenta Federacji
Trybunał Federalny
Trybunał Federalny
„
„
Generała”
Generała”
Kanclerza federalnego
Kanclerza federalnego
Stanowienie prawa – ustawy zwykłe, z klauzulą
Stanowienie prawa – ustawy zwykłe, z klauzulą
pilności, rozporządzenie, uchwały
pilności, rozporządzenie, uchwały
Inicjatywa ustawodawcza – deputowani,
Inicjatywa ustawodawcza – deputowani,
komisje parlamentarne, frakcje, Rada
komisje parlamentarne, frakcje, Rada
Federalna
Federalna
Parlament - kompetencje
Parlament - kompetencje
Funkcja kontrolna
Funkcja kontrolna
A) rząd przedkłada parlamentowi wytyczne polityki
A) rząd przedkłada parlamentowi wytyczne polityki
rządowej
rządowej
B) rząd przedkłada parlamentowi uchwalony przez
B) rząd przedkłada parlamentowi uchwalony przez
siebie plan finansowy
siebie plan finansowy
C) rząd i Trybunał Federalny składają coroczne
C) rząd i Trybunał Federalny składają coroczne
sprawozdania ze swej działalności
sprawozdania ze swej działalności
D) komisje nadzoru z ramienia jednej lub drugiej izby
D) komisje nadzoru z ramienia jednej lub drugiej izby
E) sprawozdania z realizacji budżetu państwa
E) sprawozdania z realizacji budżetu państwa
F) komisje finansowe i komisje dochodzeniowo-
F) komisje finansowe i komisje dochodzeniowo-
śledcze
śledcze
G) Interpelacje i zapytania, godzina pytań
G) Interpelacje i zapytania, godzina pytań
Parlament - kompetencje
Parlament - kompetencje
Funkcja zarządzania
Funkcja zarządzania
A) kompetencje określone przez konstytucję
A) kompetencje określone przez konstytucję
–
–
bezpieczeństwo zewnętrzne, wewnętrzne, nadzór nad
bezpieczeństwo zewnętrzne, wewnętrzne, nadzór nad
administracją i wymiarem sprawiedliwości,
administracją i wymiarem sprawiedliwości,
wypowiadanie wojny i ogłaszanie pokoju, uchwalanie
wypowiadanie wojny i ogłaszanie pokoju, uchwalanie
budżetu, rezolucje i postulaty
budżetu, rezolucje i postulaty
B) kompetencje związane z wymiarem sprawiedliwości
B) kompetencje związane z wymiarem sprawiedliwości
– spory kompetencyjne, rozpatrywanie skarg na
– spory kompetencyjne, rozpatrywanie skarg na
orzeczenia rządu, rozstrzyganie o ważności inicjatywy
orzeczenia rządu, rozstrzyganie o ważności inicjatywy
ludowej, prawo łaski
ludowej, prawo łaski
C) współdziałanie w mechanizmie państwa
C) współdziałanie w mechanizmie państwa
federalnego
federalnego
– sprawowanie nadzoru nad relacjami
– sprawowanie nadzoru nad relacjami
Federacja – kantony, gwarantowanie konstytucji
Federacja – kantony, gwarantowanie konstytucji
kantonalnych, zatwierdzanie zmian terytorialnych,
kantonalnych, zatwierdzanie zmian terytorialnych,
wyrażanie zgody na umowy między kantonami
wyrażanie zgody na umowy między kantonami
Prezydent
Prezydent
Wybrany przez Zgromadzenie Narodowe
Wybrany przez Zgromadzenie Narodowe
„przewodniczący Rady Federalnej”
„przewodniczący Rady Federalnej”
Wybierany corocznie, zwyczajowo wybierani
Wybierany corocznie, zwyczajowo wybierani
są kolejno wszyscy członkowie rządu
są kolejno wszyscy członkowie rządu
Spełnia raczej czynności czysto protokolarne
Spełnia raczej czynności czysto protokolarne
Przewodniczy Radzie Federalnej
Przewodniczy Radzie Federalnej
Reprezentuje państwo na zewnątrz oraz w
Reprezentuje państwo na zewnątrz oraz w
stosunkach wewnętrznych
stosunkach wewnętrznych
Nie przestaje być nadal szefem kierowanego
Nie przestaje być nadal szefem kierowanego
przez siebie Departamentu Federalnego
przez siebie Departamentu Federalnego
Rząd
Rząd
Siedmioosobowa Rada Federalna (od 1848 r.)
Siedmioosobowa Rada Federalna (od 1848 r.)
Realizacja ustaw i uchwał parlamentu
Realizacja ustaw i uchwał parlamentu
Działalność samoistna o charakterze
Działalność samoistna o charakterze
kierowniczym (ustalanie polityki państwa,
kierowniczym (ustalanie polityki państwa,
kierowanie rozwiązywaniem spraw
kierowanie rozwiązywaniem spraw
publicznych)
publicznych)
Wybierana przez Zgromadzenie Narodowe
Wybierana przez Zgromadzenie Narodowe
na początku każdej nowej kadencji
na początku każdej nowej kadencji
parlamentu spoza jej członków (zasada
parlamentu spoza jej członków (zasada
niepołączalności mandatów)
niepołączalności mandatów)
Brak odpowiedzialności politycznej rządu
Brak odpowiedzialności politycznej rządu
przed parlamentem
przed parlamentem
Rząd
Rząd
W praktyce:
W praktyce:
A) muszą zostać wybrani przedstawiciele
A) muszą zostać wybrani przedstawiciele
czterech największych partii
czterech największych partii
B) muszą w rządzie zasiadać reprezentanci
B) muszą w rządzie zasiadać reprezentanci
głównych grup językowych
głównych grup językowych
C) wybierani zostają przedstawiciele trzech
C) wybierani zostają przedstawiciele trzech
najludniejszych kantonów
najludniejszych kantonów
D) przedstawiciele grup wyznaniowych
D) przedstawiciele grup wyznaniowych
E) wybiera się dotychczasowych
E) wybiera się dotychczasowych
ministrów
ministrów
Rząd - kompetencje
Rząd - kompetencje
A) akty kierownictwa politycznego w sferze
A) akty kierownictwa politycznego w sferze
administracyjnej (sprawy zagraniczne,
administracyjnej (sprawy zagraniczne,
bezpieczeństwo wewnętrzne, zewnętrzne)
bezpieczeństwo wewnętrzne, zewnętrzne)
B) kompetencje administracyjne
B) kompetencje administracyjne
C) kompetencje wykonawcze
C) kompetencje wykonawcze
D) kompetencje prawodawcze
D) kompetencje prawodawcze
E) inicjatywa ustawodawcza, opiniowanie
E) inicjatywa ustawodawcza, opiniowanie
projektów ustaw, określanie daty wejścia ustawy w
projektów ustaw, określanie daty wejścia ustawy w
życie, przedkładanie projektu budżetu,
życie, przedkładanie projektu budżetu,
przedkładanie umów międzynarodowych
przedkładanie umów międzynarodowych
F) uprawnienia nadzorcze
F) uprawnienia nadzorcze
G) kompetencje kreacyjne
G) kompetencje kreacyjne
Sądownictwo
Sądownictwo
konstytucyjne
konstytucyjne
Trybunał Federalny - 39 sędziów
Trybunał Federalny - 39 sędziów
wybieranych przez Zgromadzenie Federalne
wybieranych przez Zgromadzenie Federalne
na sześcioletnią kadencję
na sześcioletnią kadencję
Rozpatrywanie skarg konstytucyjnych
Rozpatrywanie skarg konstytucyjnych
Rozstrzyganie sporów kompetencyjnych
Rozstrzyganie sporów kompetencyjnych
między Federacją a kantonami sporów
między Federacją a kantonami sporów
publiczno-prawnych między kantonami
publiczno-prawnych między kantonami
Rozpatrywanie skarg o naruszenie umów
Rozpatrywanie skarg o naruszenie umów
międzynarodowych
międzynarodowych
Rozpatrywanie skarg gmin o naruszenie
Rozpatrywanie skarg gmin o naruszenie
przez inne władze ich autonomii bądź
przez inne władze ich autonomii bądź
przywilejów
przywilejów
System partyjny
System partyjny
System wielopartyjny zintegrowany (80%-90%
System wielopartyjny zintegrowany (80%-90%
mandatów przypada ciągle tym samym
mandatów przypada ciągle tym samym
czterem największym partiom – „system
czterem największym partiom – „system
paropartyjny”
paropartyjny”
Od 1959 r. istnieje stabilna koalicja czterech
Od 1959 r. istnieje stabilna koalicja czterech
partii tworzących Radę Federalną: Partia
partii tworzących Radę Federalną: Partia
Radykalno-Demokratyczna, Chrześcijańsko-
Radykalno-Demokratyczna, Chrześcijańsko-
Demokratyczna Partia Ludowa,
Demokratyczna Partia Ludowa,
Socjaldemokratyczna Partia Szwajcarii,
Socjaldemokratyczna Partia Szwajcarii,
Szwajcarska Partia Ludowa
Szwajcarska Partia Ludowa
Działając wspólnie są w stanie przeprowadzić
Działając wspólnie są w stanie przeprowadzić
swoje projekty w referendach
swoje projekty w referendach