Doktryny polityczne starożytnych Greków:
1. Filozofia starożytna – okresy: kosmologiczny (VI – V w. p.n.e.),
oświecenia starożytnego (V w. p.n.e.), systemów starożytnych
(IV w. p.n.e.), szkół starożytnych (III – I w. p.n.e.), okres filozofii
Religijnej (synkretyczny: I w. p.n.e. do V w. n. e.)
2. Polis
3. Sofiści starsi: postulat harmonijnego wykształcenia. Filozofowie politycznie
Zaangażowani
4. Protagoras z Abdery: relatywizm. Teoria poznania oparta o sensualizm i relatywizm.
Konwencjonalizm zjawisk. Umowny charakter państwa.
5. Gorgiasz: człowiek elementem społeczeństwa, rzeczywistość poznawalna
dzięki zmysłom, obiektywność rzeczywistości, wiedza wynikiem poznania,
wiedza warunkiem społecznego rozwoju. Cnota dzielności obywatelskiej. Umowny
charakter instytucji państwa.
6. Prodikos: poznanie natury kluczem do poznania społeczeństwa. Państwo dobre -
państwem demokratycznym
7. Sofiści młodsi:
a) Hippiasz z Elidy – przewaga praw natury w stosunku do konwencjonalnych instytucji
społecznych, państwo i prawo pozostają w sprzeczności z prawem równości
b) Kallikles – prawa stanowione hamują silne i zdecydowane jednostki
c) Trazymach – sprawiedliwość to interes silniejszego
8. Sokrates: uczniowie to Platon i Antystenes
a) jest pierwszym filozofem, który bada człowieka jako istotę
społeczną
b) twórca etyki. Absolutność cnoty. Idea etycznego absolutyzmu
c) doktryna etyczna: wiedza gwarantem moralności, ludzie postępują nieetycznie z
powodu niewiedzy, lepszy jest człowiek dopuszczający się świadomie zła od człowieka
nieświadomie czyniącego zło
d) demokracja ustrojem opartym na pozorach
e) cnota obywatelskości i patriotyzm
9. Platon
a) idealizm obiektywny, człowiek to ciało i nieśmiertelna dusza
b) cnota sprawiedliwości, idea dobra
c) odrzucenie demokracji
d) timokracja, oligarchia, demokracja, tyrania
e) więź państwa i prawa; państwo zreformowane rządzone przez mędrców – kreatorów,
państwo tworem powstałym spontanicznie, państwo idealne
f) państwo oparte o: własność, rodzinę, prawo i system organów centralnych
g) dyscyplina i sykonomia, absolutyzm prawa
10. Arystoteles
a) poznanie zmysłowe i rozumowe
b) wiedza zawarta w generalizacjach
c) społeczna natura człowieka
c) dobrem najwyższym szczęście – eudajmonia
d) moralność – najwyższe dobro człowieka
e) hierarchia cnót
f) teoria szczęścia, cnoty intelektualne i moralne
g) sprawiedliwość w znaczeniu ogólnym i szczegółowym
h) nadrzędność prawa natury nad prawem państwowym
i) autarkia
j) państwo powstało z rodziny
k) monarchia, arystokracja, politeja – tyrania, demokracja, oligarchia