Anatomia
osie i płaszczyzny
ciała
Dr Wacław
Pawliszyn
Małopolska Wyższa
Szkoła Zawodowa
w Krakowie
Anatomia
osie i płaszczyzny
ciała
Dr Wacław
Pawliszyn
Małopolska Wyższa
Szkoła Zawodowa
w Krakowie
Anatomia
osie i płaszczyzny ciała
1
Oś
pionowa
(podłużn
a)
Oś pozioma
(poprzeczna
)
Oś strzałkowa Axis saggitalis
Axis verticalis
Axis tranversa
Anatomia
osie i płaszczyzny ciała
2a
Oś pionowa
(axis verticalis)
wyznacza kierunki
górny
(directio superior)
i
dolny
(directio inferior)
w stosunku
do tułowia (głowa – ogon). W
życiu płodowym kierunki te
określa się jako
czaszkowy
(directio cranialis)
i
ogonowy
(directio caudalic)
Anatomia
osie i płaszczyzny ciała
2b
Oś strzałkowa
(axis
saggitalis)
biegnie od przodu
ku tyłowi, czyli od strony
brzusznej do strony
grzbietowej. W stosunku do
tej osi używa się określeń
kierunek
przedni
(directio
anterior)
lub
brzuszny
(directio ventralis)
i kierunek
tylny
(directio posterior)
lub
grzbietowy
(directio
dorsalis
)
Anatomia
osie i płaszczyzny ciała
2c
Oś poprzeczna
(axis
transversa)
czyli pozioma
biegnie od jednej strony ciała
do drugiej (zwykle od lewej
ku prawej) i wyznacza
kierunki
przyśrodkowy
(directio medialis)
i
boczny
directio lateralis)
Anatomia
płaszczyzny ciała
3
Przez podane osie można
przeprowadzić płaszczyzny
płaszczyzna
czołowa
Planum
frontale
Płaszczyzna pozioma
Planum horizontale
płaszczyzna
strzałkowa
(tu środkowa)
Planum saggitale
Anatomia
płaszczyzny ciała
strzałkow
a
czołow
a
poprzeczna
Anatomia
płaszczyzny ciała
4
Płaszczyzna strzałkowa
(planum
saggitale)
wyznaczona jest przez
osie strzałkową i pionową. Przez
środek ciała przechodzi płaszczyzna
środkowa
(planum medianum)
. Dzieli
ona ciało na dwie podobne do siebie
części, świadczące o dwubocznej
symetrii zewnętrznej (wewnętrzna
symetria jest tylko częściowa)
Płaszczyzna czołowa
(planum
frontale)
jest wyznaczona osiami
pionową i poprzeczną (równolegle do
płaszczyzny czoła)
Płaszczyzna pozioma
(planum
horizontale)
wyznaczona przez oś
poprzeczną i strzałkową dzieli ciało
na część górną i dolną
Anatomia
płaszczyzny i kierunki
5a
Płaszczyzny, podobnie jak
osie, ustawione są pod kątem
prostym. Układ taki pozwala
na dokładne określenie
położenia narządów,
przebiegu naczyń i nerwów
Anatomia
płaszczyzny i kierunki
5b
Podstawowe kierunki:
Przedni
(anterior)
czyli brzuszny
(ventralis)
i tylny
(posterior)
czyli grzbietowy
(dorsalis)
Boczny
(lateralis)
i przyśrodkowy
(medialis)
Prawy
(dexter)
i lewy
(sinister)
Wewnętrzny
(internus)
i
zewnętrzny
(externus)
Pionowy
(verticalis)
i poziomy
(horizontalis)
Podłużny
(longitudinalis)
Powierzchowny
(superficialis)
i
głęboki
(profundus)
Anatomia
płaszczyzny i kierunki
5c
Na kończynach dodatkowo:
Bliższy
(dystalis)
i dalszy
(proximalis)
Górny
(superior)
i dolny
(inferior)
Anatomia
kierunki ruchu
Ruchy kończyny:
zginanie
prostowanie
Przywodzenie
i odwodzenie
Rotacja
(odwracani
e –
nawracanie
)
Anatomia
mięsień
Początek = koniec mięśnia
mniej ruchliwy lub punkt stały
(punctum fixum)
Przyczep = koniec mięśnia
bardziej ruchliwy lub punkt
ruchomy
(punctum mobile)
.
Uwaga praktyczna: pojęcia te nie
mają stałego charakteru i
zależnie od mechaniki mięśnia
mogą się zmieniać
Często też:
Przyczep bliższy i przyczep
dalszy lub
Przyczep początkowy (origo) i
przyczep końcowy
(insertio)
Miesień nawet w stanie
spoczynku ma pewne napięcie
(tonus)
Anatomia
jamy ciała
Kilka dużych przestrzeni
określamy mianem
jam ciała
.
Mogą być one położone bardziej
grzbietowo
(kolor niebieski)
lub
brzusznie
(kolor brązowy)
Grzbietowo leży jama czaszki i
kanał kręgowy
Brzusznie leżą jama klatki
piersiowej oraz jama brzuszna
połączona z jamą miedniczą
Jamy te rozdziela
przepona
Anatomia
płaszczyzny i okolice
brzucha
Okolice:
Podżebrowa
prawa
Nadbrzuszna
Podżebrowa lewa
Boczna prawa
Pępkowa
Boczna lewa
Pachwinowa
prawa
Łonowa
Pachwinowa lewa
Linie podziału:
Linie środkowo –
obojczykowe
prawa i lewa
Linia podżebrowa
poprzeczna
Linia
miedzyguzkowa