Normy i przepisy prawne

W polskiej teorii prawa przyjęło się 

odróżniać

 

normy 

prawne 

od 

przepisów prawnych.

 

 

Norma

Nie zabijaj

 

 

Art. 148 Kodeksu karnego

• §  1.  Kto  zabija  człowieka,  podlega  karze 

pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 8, 

karze  25  lat  pozbawienia  wolności  albo  karze 

dożywotniego pozbawienia wolności.

• § 2. Kto zabija człowieka:

1) ze szczególnym okrucieństwem,
2) w związku z wzięciem zakładnika, zgwałceniem 

albo rozbojem,
3) w wyniku motywacji zasługującej na szczególne 

potępienie,
4)  z  użyciem  broni  palnej  lub  materiałów 

wybuchowych,
podlega  karze  pozbawienia  wolności  na  czas  nie 

krótszy  od  lat  12,  karze  25  lat  pozbawienia 

wolności  albo  karze  dożywotniego  pozbawienia 

wolności.

 

 

• §  3.  Karze  określonej  w  §  2  podlega,  kto 

jednym  czynem  zabija  więcej  niż  jedną 

osobę  lub  był  wcześniej  prawomocnie 

skazany za zabójstwo.

• §  4.  Kto  zabija  człowieka  pod  wpływem 

silnego  wzburzenia  usprawiedliwionego 

okolicznościami, 

podlega 

karze 

pozbawienia wolności od roku do lat 10.

 

 

Składniki normy prawnej

• Hipoteza

 - 

określa adresata i okoliczności, w 

których ma on zachować się zgodnie z normą

• Dyspozycja

 – 

wzór powinnego zachowania się 

 

• Sankcja

 – 

określa konsekwencje 

niezastosowania się do dyspozycji normy

 

 

Przykłady

• Art. 415 KC

Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, 
obowiązany jest do jej naprawienia.

• Art. 159 KK

Kto,  biorąc  udział  w  bójce  lub  pobiciu 
człowieka,  używa  broni  palnej,  noża  lub 
innego 

podobnie 

niebezpiecznego 

przedmiotu,  podlega  karze  pozbawienia 
wolności od 6 miesięcy do lat 8.

 

 

Podziały przepisów 

prawnych

• Ogólne/indywidualne

 

– cechy  adresata  np.:  „Każdy  człowiek”/  „WSZiB  w 

Krakowie”.

• Abstrakcyjne/konkretne

– sposób  określenia  czynu/  zachowania  np.  „Każda  osoba 

wezwana  w  charakterze  świadka…”  albo  jednorazowe 

np. „Wzywa się Jana Kowalskiego do Urzędu Skarbowego 

…..”).

• Nakazujące/zakazujące/dozwalające
• Odsyłające i blankietowe

– odsyłają  do  innych  przepisów  bądź  reguł.  Blankietowe 

odsyłają do przepisów, które mają dopiero być wydane. 

 

 

Podziały przepisów 

prawnych c.d

• Dyspozytywne 

(ius dispostivum)

/ 

Imperatywne 

(ius cogens)

/  

Semiimperatywne

 – 

kryterium podziału jest 

możliwość zmiany/ograniczenia/wyłączenia stosowania 

przepisu mocą woli stron.

• Kompetencyjne

 – 

upoważniają organy państwowe 

do stanowienia/wydawania decyzji itp.

• Normy programowe

 – wskazują jedynie, jaki cel 

ma osiągnąć adresat danej normy; wybór środków zależy od 

adresata.

 

 

Systemy prawa

• Systemy typy

 

  zespół cech 

charakterystycznyc
h dla porządków 
prawnych 
określonego 
rodzaju 

• Systemy konkretne

ogół norm 
obowiązujących w 
danym czasie w 
danym państwie

 

 

Systemy typy

• Prawo socjalistyczne,

• Prawo kapitalistyczne,

• Prawo kontynentalne civil law,

• Prawo systemu anglosaskiego 

common law,

 

 

Systemy typy – kryteria 

rozróżnienia

• System 

kontynentalny

– zasada prymatu 

ustawy,

– oddzielenie 

tworzenia i 
stosowania prawa,

– zakaz tworzenia 

prawa przez sądy,

– recepcja prawa 

rzymskiego.

• System anglosaski

– zasada prymatu 

ustawy,

– brak rozdziału 

tworzenia od 
stosowania prawa,

– sądy mogą tworzyć 

prawo, 

– brak recepcji prawa 

rzymskiego.

 

 

System common law

Główna  osobliwość  systemu  polega  na  możliwości  tworzenia 

prawa przez sądy, co przejawia się poprzez tzw. 

precedensy

. 

Sformułowanie  precedensu  ma  miejsce  w  toku  stosowania 

prawa  czyli  w  trakcie  rozpatrywania  konkretnej  sprawy. 

Precedensem  nie  jest  jednak  cały  wyrok,  a  jedynie 

sformułowana  w  wyroku  zasada  ogólna  nazywana 

ratio 

decidendi

,  która  staje  się  wiążąca  przy  rozstrzyganiu 

podobnych  spraw  w  przyszłości.  Pozostałe  elementy  wyroku 

-

obiter dicta -

 są pozbawione tej mocy wiążącej.

Zasada  związania  precedensem  nosi  zaś  nazwę 

stare  decisis

. 

Oznacza ona obowiązek stosowania przez sądy niższe rationes 

decidendi  wysnutych  przez  sądy  wyższe.  Odstąpienie  od 

precedensu  może  nastąpić  co  do  zasady  jedynie  mocą 

orzeczenia  sądu,  który  go  ustanowił  albo  sądu  wyższego.  W 

praktyce często następuje to poprzez zaprzestanie stosowania 
danego precedensu.  

  

 

 

Czy w Polsce istnieją 

precedensy?

Co do zasady polski system prawny nie 

zna  instytucji  precedensu…  ale 
można  doszukiwać  się  pewnych 
podobieństw w:

• tzw. „linii orzeczniczej”,
• pewnych 

kwalifikowanych 

orzeczeniach  Sądu  Najwyższego  – 
tzw. „zasady prawne”.

 

 

Systemy konkretne

• Systematyzacja pionowa

• Systematyzacja pozioma

 

 

Pionowa

• Normy  prawne  tworzą  hierarchiczną  strukturę 

odpowiadającą  na  ogół  strukturze  organów 
państwowych.

• Hierarchia norm prawnych:

– Konstytucja,
– Ustawy,
– Akty podustawowe,
– Akty prawa miejscowego.

• „Stopniowalna moc” prawna aktów.

 

 

 

Pozioma

Podział  ten  odpowiada  uporządkowaniu  ze  ze  względu 

na:

–

materię regulowaną danymi normami (przedmiot),

–

kierowanie  przepisów  do  grup  osób  (stosowane 

np.  w  średniowieczu  jako  prawa  poszczególnych 

stanów),

–

stosowaną  metodę  regulacji  (metoda  cywilna, 

administracyjna czy karna).

•

Uzyskane  kompleksy  norm  nazywamy 

gałęziami 

prawa

.

•

Ciągła 

ewolucja

 (nowe dziedziny, specjalizacja).

 

 

Obowiązywanie prawa

Obowiązek przestrzegania i stosowania 

przepisów prawnych, które mają moc 

obowiązującą.

Co obowiązuje?

 

 

Pojęcie obowiązywania

• w sensie normatywnym,

• w sensie faktycznym,

• w sensie aksjologicznym

.

 

 

Obowiązywanie 

normatywne

Obowiązują 

te 

normy, 

które 

zostały 

prawidłowo  ustanowione  i  nie  zostały 

uchylone

:

• właściwy organ, tryb, forma,
• promulgacja 

Art. 88 Konstytucji stanowi:

1.

Warunkiem wejścia w życie ustaw, rozporządzeń oraz aktów 

prawa miejscowego jest ich 

ogłoszenie

. 

2.

Zasady i tryb ogłaszania aktów normatywnych określa ustawa 
patrz ustawa z dnia 20 lipca 200 r o ogłaszaniu aktów 

normatywnych i niektórych innych aktów prawnych - Dz.U. 

00.62.718 i 01.46.499.

 

 

Obowiązywanie 

normatywne – c.d.

•

obowiązują  nie  tylko  normy  wyrażone  expilicite 

w  akcie  prawnym,  ale 

również  normy,  które 

zostały utworzone w drodze zabiegów logicznych 

lub 

argumentacyjnych

 

wysnute 

z 

tych 

pierwszych. 

•

nie  obowiązują  normy,  które  zostały  wyraźnie 

lub milcząco 

derogowane

.

– derogacja  wyraźna

  =  uchylenie    normy  lub  aktu 

prawnego  przez  przepis  lub  klauzulę  derogacyjną 

(zawarte  w  przepisach  końcowych  aktu  prawnego;  w 

postaci: „.. Traci moc...”; „..Uchyla się...”.)

– derogacja  milcząca

  =  przez  sam  fakt  odmiennego 

uregulowania.

 

 

Reguły kolizyjne

Służą  one  rozstrzyganiu  konfliktów 
między  normą  derogowaną  milcząco 
a inną normą.

• Lex superior derogat legi inferiori, 
• Lex posterior derogat legi priori,
• Lex speciali derogat legi generali

 

 

Lex superior derogat legi 

inferiori

• Norma  hierarchicznie  wyższa  uchyla 

niezgodną z nią normę hierarchicznie 
niższą.

• Reguła  o  najwyższej  mocy  tzn.  ma 

ona  decydujące  znaczenie  w  razie 
konfliktów z innymi regułami.

 

 

Lex posterior derogat legi 

priori

• Akt 

wydany później uchyla niezgodny 

z  nim  akt  wydany  wcześniej

,  pod 

warunkiem,  iż  akt  późniejszy  ma  nie 
niższą  moc  prawną  niż  wcześniejszy 
(np. 

rozporządzenie 

nie 

może 

zmienić ustawy)

 

 

Lex speciali derogat legi 

generali

• Stosuje się do norm, których zakresy 

zastosowania  pozostają  w  stosunku 
logicznym zawierania się.

                  l.g.

l.s

 

 

Przykładowe porównanie 

zakresów dwóch norm

Art.  148  [Zabójstwo]  §  1  Kto  zabija  człowieka, 
podlega  karze  pozbawienia  wolności  na  czas  nie 
krótszy  od  lat  8,  karze  25  lat  pozbawienia  wolności 
albo  karze  dożywotniego  pozbawienia  wolności.
...

Art.  150  [Eutanazja]  §  1.  Kto  zabija  człowieka  na 
jego  żądanie  i  pod  wpływem  współczucia  dla  niego, 
podlega  karze  pozbawienia  wolności  od  3  miesięcy 
do 

lat 

5.

...

 

 

Obowiązywanie faktyczne

Obowiązują  te  normy,  za  naruszenie 
których  organy  państwowe  pociągają 
do odpowiedzialności.

• Reguła 

desuetudo

  =  norma  prawna 

traci  moc  obowiązującą  wskutek  jej 
niestosowania  przez  dłuższy  okres 
czasu  lub  nadzwyczajnej  zmiany 
okoliczności.

 

 

Obowiązywanie 

aksjologiczne

Obowiązują  te  normy,  które  spełniają 
przyjęte kryteria etyczne.

• normy,  które  nie  zostały  formalnie 

uchylone,  ale  są  rażąco  sprzeczne  z 
elementarnymi  zasadami  moralnymi 
należy uznać za nieobowiązujące (tzw. 
formuła  Radbrucha  -  szkoły  prawa 
natury).

 

 

Inne aspekty 

obowiązywania prawa

• czasowy

– od wejścia w życie do uchylenia,
– ew. vacatio legis.

• terytorialny

– całe terytorium (ziemia, obszary pod i nad ziemią, morskie 

wody  przybrzeżne,  własne  statki  powietrzne,  morskie, 
kosmiczne) poza obszarami obcych ambasad i konsulatów.

• personalny

– wszystkie  osoby  przebywające  na  terytorium  danego 

państwa  poza  osobami  dysponującymi  odpowiednimi 
immunitetami.  Również  obywatele  przebywający  poza 
granicami danego państwa.

 

 

Źródła prawa w polskiej 

Konstytucji – art. 87

• Powszechnie 

obowiązujące:

– Konstytucja,
– Ustawa,
– Ratyfikowana 

umowa 
międzynarodowa,

– Rozporządzenie,

• Akty prawa 

miejscowego.

 

 

Warunkiem wejścia w życie jest 

ogłoszenie – art. 88

• Dziennik Ustaw
• Monitor Polski
• Dzienniki Urzędowe (ministerstwa, 

urzędy centralne, wojewódzkie)

 

 

Konstytucja

• Akt normatywny o najwyższej mocy prawnej,
• Specjalny  tryb  uchwalenia  i  zmiany  –  art.  235 

Konstytucji,

• Reguluje 

podstawy 

ustroju 

politycznego, 

ekonomicznego, społecznego,

• Zawiera  katalog  podstawowych  praw  i  wolności 

obywateli,

• Jest 

stosowana  bezpośrednio

  –  art.  8  ust  2 

Konstytucji. Sądy i inne organy mogą opierać swe 

decyzje  na  przepisach  konstytucji,  a  obywatele 

mogą z nich wprost wywodzić swe uprawnienia.

 

 

Ratyfikowane umowy 

międzynarodowe 

• Ratyfikowane.
• Ratyfikowane  za  uprzednią  zgodą 

wyrażoną 

w 

ustawie 

– 

art.89 

Konstytucji.

• Przekazujące  kompetencje  organów 

władzy  państwowej  w  niektórych 

sprawach – art. 90 Konstytucji

- 

specjalny  tryb  dotyczący  uchwalania  ustawy 

wyrażającej zgodę na ratyfikację takiej umowy – art. 90 

ust 2,3,4.

 

 

Miejsce ratyfikowanej umowy 

międzynarodowej w krajowym 

porządku prawnym – art. 91

• Taka  umowa,  po  jej  ogłoszeniu,  stanowi 

część 

krajowego 

porządku 

i 

jest 

bezpośrednio 

stosowana

,  chyba  że  jej  stosowanie  jest 

uzależnione od wydania ustawy.

• Umowa 

ratyfikowana  za  uprzednią  zgodą 

wyrażoną  w  ustawie

  ma 

pierwszeństwo

  przed 

ustawą  „zwykłą”,  jeśli  tej  ustawy  nie  można 

pogodzić z umową.

• Prawo organizacji międzynarodowej  art. 91 ust 3. 

 

 

Ustawa

• Podstawowa forma legislacji.
• Zawiera abstrakcyjne i generalne normy.
• Kwestia tzw.

„materii ustawowej”:

– Prawa i obowiązki obywateli – art. 31 ust 3 Konstytucji,
– Prawo karne,
– Prawo podatkowe i gospodarka finansowa państwa,
– Budżet,
– Ustanowienie monopolu,
– Wprowadzanie stanów nadzwyczajnych,
– Regulacja struktury państwa i samorządów

 

– art. 15 

ust 2 Konstytucji.

 

 

Rozporządzenie

Art. 92 Konstytucji
1. Rozporządzenia  są  wydawane  przez  organy  wskazane 

w 

Konstytucji, 

na 

podstawie 

szczegółowego 

upoważnienia  zawartego  w  ustawie  i  w  celu  jej 
wykonania

. 

Upoważnienie  powinno  określać  organ  właściwy  do 
wydania  rozporządzenia  i  zakres  spraw  przekazanych 
do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu. 

2. Organ upoważniony do wydania rozporządzenia 

nie 

może przekazać

 swoich kompetencji, o których mowa 

w ust. 1, innemu organowi. 

 

 

Rozporządzenie – c.d.

• Wydają organy wskazane w 

Konstytucji:

– Prezydent art.142.

– Rada Ministrów art. 146 ust 4 pkt. 2.

– Ministrowie art. 149 ust 2.

 

 

Inne źródła prawa

• Prawo wewnętrzne

 – tj. obowiązujące 

jedynie 

jednostki 

podlegające 

hierarchicznie  wydającemu  normy 
organowi (np. zakład administracyjny 
  jakim  jest  uczelnia  –  zarządzenia 
rektora, regulamin studiów)

 

 

Uchwały i Zarządzenia

Art. 93 Konstytucji

1.

Uchwały 

Rady  Ministrów  oraz 

zarządzenia

  Prezesa 

Rady  Ministrów  i  ministrów  mają 

charakter 

wewnętrzny

 

i 

obowiązują 

tylko 

jednostki 

organizacyjnie  podległe  organowi  wydającemu

  te 

akty. 

2.

Zarządzenia

  są  wydawane 

tylko  na  podstawie 

ustawy

. 

Nie  mogą  one  stanowić  podstawy  decyzji

 

wobec  obywateli,  osób  prawnych  oraz  innych 
podmiotów. 

3.

Uchwały  i  zarządzenia 

podlegają  kontroli

  co  do  ich 

zgodności z powszechnie obowiązującym prawem.

 

 

Akty prawa miejscowego

Art. 94.

Organy  samorządu  terytorialnego  oraz  terenowe 

organy  administracji  rządowej, 

na  podstawie  i  w 

granicach 

upoważnień 

zawartych 

w 

ustawie

, 

ustanawiają akty prawa miejscowego 

obowiązujące na 

obszarze  działania  tych  organów

.  Zasady  i  tryb 

wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa.

• Np.  art.  40  i  nast.  ustawy  o  samorządzie  gminnym, 

art. 40 i nast. ustawy o samorządzie powiatowym, art. 

9  oraz  art.  89  i  nast.  ustawy  o  samorządzie 

wojewódzkim.     

• Obowiązują  jedynie  na  obszarze  działania  organu 

wydającego.

 

 

Prawo Unii Europejskiej

 

 

Pierwotne

• Traktaty  założycielskie

  Wspólnot  Europejskich 

oraz Unii Europejskiej,

• Traktaty  akcesyjne

  (do  tej  pory  5  takich 

aktów),

– Traktaty  są  źródłami  prawa  międzynarodowego 

publicznego.  Jednak  orzecznictwo  ETS  nadało  im 
szczególną  rangę  poprzez  nazwanie  ich  „kartą 
konstytucyjną  Wspólnot”  –  orzeczenie  294/83  Les 
Verts v. Parliament; opinia 1/91 dot. EOG,

• Zasady ogólne prawa UE

.

– Są efektem interpretacji traktatów.

 

 

Pochodne

dot. I filara

• Katalog  aktów  zawierają  art.  249 

TWE oraz art. 110 TWE 

(dot. EBC)

:

– Rozporządzenia,
– Dyrektywy,
– Decyzje,
– Zalecenia i opinie,
– Akty sui generis.

 

 

Rozporządzenia

• Mają charakter abstrakcyjny i generalny.
• Adresatami są państwa członkowskie oraz jednostki.
• Nie  podlegają  inkorporowaniu  –  obowiązują  i  są 

stosowane bezpośrednio w państwach członkowskich.

• Wydanie  rozporządzenia  regulującego  daną  materię 

powoduje, iż państwo członkowskie:

– nie może wydawać przepisów w tej materii,
– ma obowiązek uchylenia przepisów sprzecznych.

• W praktyce wiele rozporządzeń nie jest kompletnych i 

wymaga dodatkowego uregulowania.

• Są instrumentem unifikacji prawa.

 

 

Dyrektywy

• Co do zasady, zawierają normy abstrakcyjne i generalne.

• Adresatami  są  państwa  członkowskie  (wszystkie  lub 

niektóre).

• Co do zasady, nie mogą być źródłem praw i obowiązków 

jednostek.

• Wymagają transponowania do porządku krajowego:

–

wybór formy i środka należy do danego państwa,

–

państwo  jest  związane  jednak  celem  dyrektywy  oraz 

terminem transponowania,

–

Istnieje 

odpowiedzialność 

odszkodowawcza 

państw 

członkowskich tak wobec Wspólnot, jak i wobec jednostek z 

tytułu  braku  lub  niewłaściwej  implementacji

  –  art.  226  i 

227  TWE,  orzeczenie  ETS  w  sprawie  C-6/90  Francovich  v. 

Italy i inne.

• Są instrumentem harmonizacji prawa.

 

 

Decyzje

• Mają 

charakter 

konkretny 

i 

indywidualny.

• Mogą  być  kierowane  do  państw 

członkowskich, jak i do jednostek.

• Bardzo  często  używane  w  zakresie 

prawa  konkurencji,  WPR,  pomocy 
publicznej itp.

 

 

Zalecenia i opinie

• Nie mają charakteru wiążącego.
• Adresowane 

do 

państw 

członkowskich,  jednostek,  czy  też  do 
organów wspólnotowych.

• Częste  w  praktyce.  Służą  wyrażeniu 

stanowiska w konkretnej sprawie.

 

 

Publikacja

• Polska:

– Dziennik Ustaw,
– Monitor Polski,
– Dzienniki Urzędowe.

• UE:

– Official Journal.

 

 

Budowa tekstu prawnego

• Część nieartykułowana:

U S T A W A 

z dnia 20 czerwca 2002 r. 

O BEZPOŚREDNIM WYBORZE WÓJTA, BURMISTRZA I 

PREZYDENTA MIASTA

– w przypadku aktów wykonawczych zawsze podaje się 

podstawę prawną

.

• Część artykułowana

:

Art1.
1.......
2..........
Art2. itd..

• Problem 

preambuły

 

 

• Przepisy ogólne

– zakres  przedmiotowy  i  podmiotowy,  elementy  wspólne dla 

wielu instytucji (np. Część ogólna k.k.), formułowanie zasad 

prawa (np. Rozdział II K.P).

• Przepisy szczegółowe

– podstawowe instytucje regulowane danym aktem;

– zaleca się aby zachowywać kolejność: przepisy materialne; 

organy  i  procedura,  wyjątkowo  przepisy  karne  (nie 

naruszają k.k., k.k.s, k.w.; związane z regulowaną materią).

• Przepisy przejściowe i dostosowujące

– sposób zakończenia spraw będących w toku,

– czy  „nowe”  instytucje  stosuje  się  do  „starych”  stanów 

faktycznych,

– czy i jak długo utrzymuje się w mocy instytucje , które znosi 

nowe prawo,

– rozstrzyga,  czy  utrzymuje  się  w  mocy  dotychczasowe 

przepisy wykonawcze.

• Przepisy końcowe

– uchylające,

– o wejściu w życie,

– ew. o wygaśnięciu mocy danego aktu.

 

 

Nowelizacja

• Odrębna ustawa nowelizująca

• Przepis nowelizujący zawarty w innej 

ustawie 

– konieczne jest aby nastąpiła w tym przypadku derogacja 

wyraźna.

 

 

Wykładnia prawa

• Jest 

to 

zespół 

czynności 

zmierzających 

do 

ustalenia 

prawidłowego  znaczenia  przepisu 
prawnego… czyli 

interpretacja

• Zasada clara non sunt interpretanda

 

 

Podział wykładni ze względu na 

moc

• Autentyczna

– dokonuje organ, który ustanowił dany przepis

– moc prawna równa samemu aktowi, z którego przepis pochodzi

.

• Legalna

– dokonuje organ, który na podstawie przepisów prawa jest 

upoważniony do dokonywania wykładni

– obecnie brak formalnie obowiązujących wykładni; przed wejściem 

w życie Konstytucji z 1997 roku, TK miał takie uprawnienia.

– abstrakcyjny charakter wykładni (nie w toku konkretnej sprawy)

• Operatywna

– dokonuje organ stosujący prawo w konkretnej sprawie,

– konkretny charakter,

– wiąże tylko w danej sprawie 

• Doktrynalna

– naukowcy w formie glos do orzeczeń

 

 

Stosunek prawny

jest to stosunek społeczny 

uregulowany przez normy prawne

• Stosunek prawny 

faktyczny

 – uświadamiany sobie 

przez strony (umowa, mandat za nadmierną 

prędkość),

• Stosunek prawny 

normatywny

 – nieuświadamiany 

sobie przez strony (uzyskanie statusu 

spadkobiercy).

 

 

Elementy stosunku 

prawnego

• Podmioty stosunku prawnego
• Przedmiot stosunku prawnego
• Treść  stosunku  prawnego  (prawa  i 

obowiązki)

 

 

Fakty prawne

Są to zdarzenia powodujące 

powstanie, ustanie lub zmianę treści 

stosunku prawnego (czyli wywołują 

skutki prawne)

 

 

Fakty prawne

Zdarzenia  prawne

    - 

nie  zależą  od  woli 
człowieka  (urodzenie, 
śmierć, upływ czasu)

Działania 

i 

zaniechania 

-  zależą 

od woli człowieka:

– czyny

 (nie zmierzają do 

wywarcia skutków 
prawnych ale z mocy 
prawa je wywołują np. 
popełnienie 
wykroczenia 
drogowego)

– akty prawne

 (zmierzają 

do wywarcia skutków 
prawnych np. umowa)

 

 

Akty prawne

• Akty tworzenia prawa
• Akty stosowania prawa:

– konstytutywne

  tj.  tworzące  jakiś  nowy 

stan prawny np. wyrok rozwodowy,

– deklaratoryjne

 tj. jedynie potwierdzający 

jakiś stan prawny np. orzeczenie o treści 

umowy wydane wskutek wniesienia tzw. 

powództwa ustalającego (art. 189 KPC).

• Czynności prawne

 

 

Podmioty stosunku 

prawnego

• Jednostki

• Grupy ludzkie

• Organizacje

 

 

Przedmiot stosunku 

prawnego

• Rzeczy

:

– ruchomości,

– nieruchomości.

• Inne przedmioty materialne

:

– Ciecze, gazy, kopaliny – nie występują bowiem w 

dostatecznie zindywidualizowanej i wyodrębnionej postaci.

• Przedmioty niematerialne

 -  np. dobra osobiste 

człowieka, dobra o charakterze intelektualnym.

• Pieniądze

• Papiery wartościowe

• Zorganizowane masy majątkowe

 

 

Treść stosunku prawnego

Stanowią  ją 

uprawnienia  i  obowiązki  stron

  tego 

stosunku.  Tworzą  one  swoistą  więź  prawną 

polegającą  na  tym,  że  jedna  ze  stron  może 

czegoś  żądać,  a  druga  jest  zobowiązana  do 

czegoś.

Uprawnienia

:

– proste np. prawo właściciela do korzystania z rzeczy,

– złożone = kompleksy uprawnień prostych np. prawo 

własności.

Obowiązki

:

– pozytywne,

– negatywne.