Kryteria konwergencji, zbieżności
(convergence criteria)
(art. 140 TFUE)
konwergencja
prawna
zobowiązanie państw
członkowskich do
zapewnienia zgodności
prawodawstwa
krajowego z regulacjami
art. 129-130 TFUE (dot.
niezależności ESBC i
EBC)
konwergencja
ekonomiczna
(monetarna i fiskalna)
konwergencja prawna w
Polsce
Ponieważ UGiW wiąże się z przekazaniem
przez państwa na rzecz organu
ponadnarodowego wykonywania praw
suwerennych w zakresie kreowania polityki
pieniężnej, w tym emisji pieniądza,
wraz z przystąpieniem Polski do strefy euro
zajdzie
konieczność zmiany art. 227
Konstytucji RP.
Przepis ten ustanawia NBP
jako organ tworzący politykę pieniężną i
emitujący pieniądze. Rolę tę po wejściu do
strefy euro przejmie EBC.
Kryteria konwergencji
ekonomicznej
monetarne
1) inflacja
nie wyższa niż o
1,5 pkt proc.
od średniej
stopy inflacji w trzech państwach UE, gdzie inflacja
jest najniższa (w 2001r. przyjęto 3% w stosunku
rocznym);
2) długoterminowa stopa procentowa
nie może
być wyższa niż o
2 pkt proc.
od stopy procentowej
trzech państw członkowskich o najniższym poziomie
inflacji (w 2001r. przyjęto 7,8% dla 10-letnich
obligacji skarbowych lub instrumentów pochodnych;
3) stabilny kurs wymiany waluty
w ciągu ostatnich
2 lat – wahania kursów walut nie mogą przekroczyć
±15%
do ustalonej początkowo wartości
(wprowadzenie waluty do Mechanizmu Kursów
Walutowych ERM II).
Kryteria konwergencji
ekonomicznej
fiskalne (budżetowe)
4)
dług publiczny
państwa
nieprzekraczający 60% PKB;
5)
deficyt budżetowy
nie wyższy niż
3% PKB
Istnieją pewne okoliczności, które
subiektywnie wpływają na
występowanie różnic w poziomie
deficytu budżetowego i długu
publicznego w poszczególnych
państwach.
W Polsce (inaczej niż w UE):
• nie zalicza się do sektora finansów
publicznych otwartych funduszy
emerytalnych, co sprawia, iż poziom deficytu
budżetowego jest niższy o ok. 1,5%;
• stosuje się odmienną niż w UE metodologię
obliczania deficytu budżetowego: w
metodologii UE, opartej na ESA’95, wszystkie
transakcje są prezentowane
memoriałowo
,
czyli w momencie powstania, natomiast w
Polsce są ujmowane
metodą kasową
, czyli w
momencie faktycznego transferu środków. W
rezultacie więc:
1) powstałe w danym roku
zobowiązania
wymagalne
sektora publicznego zwiększają
deficyt obliczany w UE, odwrotnie niż w Polsce;
2) przyrost
należności wymagalnych
sektora
publicznego zmniejsza deficyt sektora
publicznego w UE, zaś w Polsce niekoniecznie;
3) umorzenie długu
jednostkom należącym do
sektora przez jednostki spoza sektora zmniejsza
deficyt sektora publicznego w UE, natomiast nie
ma to wpływu na deficyt w Polsce;
4) przejęcie długu
jednostki spoza sektora przez
jednostkę należącą do sektora wpływa na
zwiększenie deficytu sektora publicznego w UE,
a nie ma wpływu na deficyt kasowy w Polsce.
Metodologia obliczania
deficytu i długu publicznego
w Polsce
w UE
OFE
nie zalicza się do
SFP (deficyt
mniejszy o ok.
1,5%)
zalicza się do
SFP
metodologia
obliczania
kasowo
memoriałow
o
zobowiązania
wymagalne SFP
nie mają
wpływu na
deficyt
zwiększają
deficyt
Metodologia obliczania
deficytu i długu publicznego
w Polsce
w UE
należności
wymagalne SFP
nie mają
wpływu na
deficyt
zmniejszają
deficyt
umorzenie długu
jednostkom SFP
przez jednostki
spoza SFP
nie ma
wpływu na
deficyt
zmniejszają
deficyt
przejęcie długu
jednostki spoza SFP
przez jednostkę SFP
nie ma
wpływu na
deficyt
zwiększa
deficyt