MOCNE I SŁABE STRONY 

MYŚLENIA DZIECKA W WIEKU 

PRZEDSZKOLNYM JAKO PRZEJAW 

INTELIGENCJI 

PRZEDOPERACYJNEJ

→ Drugie stadium rozwoju poznawczego Piaget 
określa jako myślenie przedpojęciowe, pojawia 
się ono między 2. a 4. rokiem życia i jest 
częścią znacznie dłuższego stadium myślenia 
przedoperacyjnego, trwającego od 2. do 7. roku 
życia. 

→ Myślenie przedpojęciowe staje się podstawą 
późniejszego funkcjonowania poznawczego.

→ W okresie przedszkolnym obserwujemy 
głębokie zmiany myślenia dziecka- jego 
inteligencja we wczesnym dzieciństwie miała 
charakter sensoryczno-motoryczny, teraz pod 
wpływem mowy i uspołecznienia staję się 
inteligencją we właściwym sensie.

→ Mowa rozwija się w swej funkcji 
komunikacyjnej (dziecko może 
odkrywać bogactwo otaczających je 
przedmiotów i zjawisk świata 
rodziców oraz wymieniać 
doświadczenia, sądy z innymi) oraz 
w funkcji intelektualnej 
(związanej z przypominaniem i 
przewidywaniem).

→ Zmienia się perspektywa dziecka 
w ujmowaniu świata (służąca jako 
podstawa działania), w sensie 
fizycznym-zdolność postrzegania 
zjawisk w trzech czasach: przeszłym, 
teraźniejszym i przyszłym oraz w 
sensie społecznym-uwzględnienia 
odmienności sądów i ocen innych 
ludzi.

→ Poszerzanie perspektywy 
ujmowania świata przez dziecko 
zachodzi stopniowo w ciągu całego 
stadium przedoperacyjnego.

→ W stadium myślenia 
przedpojeciowego pojawia się 
kilka zmian rozwojowych w 
zakresie poznania:

• Zdolność do wykorzystywania 
funkcji symbolicznej

• Ujawnia się egocentryzm

• Animizm

• Artyficjalizm

• Sprawiedliwość immanentna

→ Zdolność do odróżniania znaczeń 
referencjalnych (odniesieniowych) 
reprezentacji np. słów, obrazów od 
przedmiotów odniesienia np. 
obiektów czy zdarzeń. 

→ Zdolność do myślenia o 
przedmiotach bez bezpośredniego 
kontaktu z nimi oraz zdolność do 
działań symbolicznych stanowią 
istotny przełom w rozwoju dziecka. 

→ Jego wyobraźnia staje się coraz 
bardziej plastyczna i wytwórcza. 

→ Teraz dziecko, dzięki połączeniu funkcji symbolicznej 
oraz rozwijającym się umiejętnościom lingwistycznym 
może tworzyć obrazy umysłowe niedostępnych 
percepcyjnie przedmiotów.

→ Zabawa  symboliczna- gdy dziecko stanie się zdolne do 
tworzenia obrazów umysłowych „nieobecnych” obiektów, 
to mogą się one włączać w pewien rodzaj zabawy 
symbolicznej tworzącej fikcyjny, upozorowany świat 
(klocek może stać się samochodem, banan słuchawką 
telefonu)

→ Zabawa symboliczna służy ćwiczeniu wyobraźni . To 
dziecko asymiluje w zabawie świat  do swojego „ego” , a 
nie odwrotnie. 

→ Styl myślenia, który ogranicza 
umiejętność przyjmowania punktu 
widzenia drugiej osoby.

→ Tendencja do myślenia, że inni 
ludzie postrzegają świat z tej samej 
perspektywy.

→ Egocentryzm wywiera wpływ 
zarówno na relacje społeczne , jak też 
na rozwiązywanie sytuacyjnie 
uwarunkowanych problemów.

→ Z powodu egocentryzmu dzieci 
myślą, że wszystko na świecie zostało 
stworzone dla nich. Trudno im 
zrozumieć, że to samo zjawisko jest 
przedmiotem doświadczeń innych 
jeszcze ludzi. 

→ Zabawa równoległa-podobna 
do mowy egocentrycznej . 
Dziecko nie mogąc oderwać się 
od własnych myśli , tylko do 
pewnego stopnia wchodzi w 
znaczące interakcje z 
towarzyszami zabaw. Zdarza się, 
że choć dzieci bawią się razem , 
to w rzeczywistości tworzą 
własne, odrębne światy. 

→ Często egocentryzm miesza się z rozumowaniem.  
Dzieci nie rozumieją jeszcze w sposób właściwy pojęć 
odnoszących się do świata realnego. Często 
interpretacja obiektów i zdarzeń opiera się wyłącznie 
na wyjaśnianiu zjawiska z punktu widzenia posiadanej 
wiedzy.

→ Egocentryzm przejawia się także we wzajemnym 
komunikowaniu się dzieci- każde skoncentrowane jest 
na sobie i ciężko przychodzi mu słuchanie tego, co 
mówi inne dziecko- ten aspekt Piaget nazwał mową 
egocentryczną. Dzieci bardziej mówią do siebie niż 
konwersują ze sobą.

→ Przypisywanie życia obiektom 
nieożywionym. Chcąc zrozumieć i 
wyjaśnić swoje otoczenie, dzieci 
często przypisują myśli i uczucia 
martwym obiektom (np. łódka nie 
pływa w nocy po jeziorze, bo śpi)

→ Animizm często pojawia się w 
baśniach, przez co wyobraźnia 
dzieci jest jeszcze bardziej 
pobudzana.

→ Wyrzucenie przez dorosłego lalki, która w 
zamyśle dziecka miała uczucia, może być 
prawdziwą tragedią w oczach dziecka.

→ Mniemanie, że wszystko na 
świecie, łącznie z naturalnymi 
rzeczami i zdarzeniami, jest 
przez kogoś zrobione. 

→ Dzieci sądzą, że wszystko jest 
stworzone dla użytku człowieka, 
zakładają też, że ludzie muszą 
być odpowiedzialni za wszystkie 
istniejące na świecie wytwory 
(np. niebo zostało pomalowane 
przez kogoś na niebiesko, góry 
zbudowane są przez silnych 
ludzi)

→ Jest jedną z ostatnich form myślenia w okresie 
wczesnego dzieciństwa, które ujawniają błędy 
mniemania.

→ Pogląd według którego świat jest wyposażony w 
wbudowany w niego kodeks, system prawa i porządku. 

→ Ilekroć pojawi się jakieś nieszczęście czy ktoś komuś 
wyrządzi krzywdę, dzieci próbują wyjaśnić dlaczego tak 
się stało (np. dziecko, które poparzyło się zapałkami, 
może sądzić, że dzieci nie powinny brać ich do ręki)

→ Jakościowe cechy myślenia 
przedoperacyjnego:
1. Intensywnie rozwija się język i 
myślenie symboliczne
2. Dominują egocentryczna mowa i 
myślenie
3. W percepcji i myśleniu dominuje 
centracja i nieodwracalność 
4. Występują trudności z 
postępowaniem według zasad 
stałości
5. Niektóre przedmioty są grupowane 
i klasyfikowane według określonej 
zasady, ale nie mogą być ponownie 
klasyfikowane do innej