Zawodowe narażenie na kontakt z krwią

Zawodowe narażenie

na kontakt z krwią

Patryk Tarka

Zakład Medycyny

Zapobiegawczej i Higieny

Akademii Medycznej w

Warszawie

Zawodowe narażenie na kontakt z krwią (definicja)

Zawodowe narażenie na kontakt z krwią

(epidemiologia)

Co należy zrobić po zakłuciu (skaleczeniu ) ostrym

narzędziem

Wskazania stosowania profilaktyki poekspozycyjnej

Kiedy należy rozpocząć profilaktykę poekspozycyjną i

jak długo ją stosować?

Leki stosowane podczas profilaktyki poekspozycyjnej,

wybór i dawkowanie

Badanie eksponowanego pracownika służby zdrowia

Działanie uboczne leków antyretrowirusowych

Zawodowe zakażenia HIV na świecie

Sytuacje w jakich dochodziło do zakażeń związanych

z wykonywaniem pracy w służbie zdrowia

Przypadki nieskuteczności profilaktyki

poekspozycyjnej

Zawodowe narażenie na

kontakt z krwią (definicja)

Możliwość zranienia przedmiotami

skażonymi krwią lub płynami ustrojowymi z

domieszka krwi

Przerwanie ciągłości naskórka wskutek

zakłucia się igła lub zranienia w trakcie

wykonywania zabiegów diagnostycznych,

leczniczych lub pielęgnacyjnych

Bezpośredni kontakt z krwią lub płynów

ustrojowych z błona śluzową (oczy, usta,

nos) ranami lub zmianami skórnymi jak

np.wyprysk, alergia

Zawodowe narażenie na

kontakt z krwią

(Epidemiologia)

Ilość urazów typu zakłucie igłą /

100.000 jednostek sprzętu

zużytego

Zawód

Igły

jednorazowe

Pielęgniarki

963

Salowe

235

Lekarze

177

Pracownicy

laboratorium

Co należy zrobić po zakłuciu

(skaleczeniu) ostrym narzędziem

zanieczyszczonym zakażoną HIV

krwią

Miejsce zakłucia igła do iniekcji lub

skaleczenia ostrym narzędziem wymyć

dużą ilością wody z mydłem

Krew rozpryśniętą do nosa lub jamy ustnej

wypłukać wodą (kilkakrotnie)

Oko przepłukać czysta wodą lub roztworem

soli fizjologicznej

Nie udowodniono dotąd, by użycie środków

antyseptycznych zmniejszało ryzyko

zakażenia , ale ich użycie nie jest

przeciwwskazane

Inne potencjalnie zakaźne

płyny to:

Nasienie

Wydzielina z pochwy

Płyn mózgowo-rdzeniowy

Płyn stawowy

Płyn opłucnowy

Płyn otrzewnowy

Płyn osierdziowy

Płyn owodniowy

Poza tym zakaźne są inne wydzieliny np.

wymiociny, kał, mocz,

jeżeli zawierają krew

Poza HIV należy rozważyć również

ryzyko zakażenia wirusami zapalenia

wątroby B i C, a także innymi

chorobami zakaźnymi

np.

Cryptococcus neoformans

gruźlica, Toksoplazmoza.

Zakażenie HIV związane z

wykonywaniem pracy zawodowej w

służbie zdrowia udokumentowano

jedynie po kontaktach z krwią lub

płynami zawierającymi krew

Średnie ryzyko w następstwie

skaleczenia (zakłucia)narzędziem

zanieczyszczonym zakażoną HIV krwią

wynosi 0,32 %

A w skutek kontaktu błon śluzowych z

zakażoną krwią 0,03%

Czynniki wpływające na ryzyko

zakażenia po parenteralnej

zawodowej ekspozycji na HIV

Czynnik

Ryzyko

zakażenia HIV

Głębokie zakłucie igłą o

szerokim świetle

16-krotnie większe

Widoczna krew na

kaleczącym narzędziu

5-krotnie większe

Pacjent w

zaawansowanym

stadium AIDS

6-krotnie większe

Profilaktyczne

przyjmowanie

zydowudyny (AZT,

Retrovir)

79-krotnie mniejsze

Wskazania do stosowania

profilaktyki poekspozycyjnej

Rodzaj

ekspozycji

Stadium infekcji pacjenta źródła

HIV(+)

Klasa 1

HIV(+)

Klasa 2

Źródło

nieznane

Mniej

poważny

Wskazana

2 leki

Wskazana

3 leki

Nie

uzasadnio

Wskazana

gdy

istnieje

prawdopo

dobieństw

kontaktu z

HIV

Bardziej

poważny

Wskazana

3 leki

Wskazana

3 leki

Jak wyżej

Stosowanie barier ochronnych

ograniczających kontakt pracownika

medycznego z zakaźnymi płynami,

ustrojowymi zmniejsza ryzyko nabycia

zakażenia

Nawet jeżeli doszło do przebicia ścianek rękawiczki

ilość krwi która dostanie się do rany jest mniejsza

W przypadku igły iniekcyjnej (ze światłem) o 46-63%

W przypadku igły chirurgicznej (bez światła) nawet o

83 %

W ratownictwie medycznym szczególnie łatwo może

dojść do uszkodzenia rękawiczki, w obszarach

podwyższonego ryzyka powinno stosować się

rękawice nitrylowe bardziej odporne na uszkodzenia,

rękawice lateksowe o grubszych ściankach, lub w

braku takich podwójne rękawice lateksowe.

Wrażliwość HIV na czynniki

fizykochemiczne

HIV jest wyjątkowo wrażliwy na czynniki

fizykochemiczne. Znajdując się w roztworze, ginie w

temperaturze 56

C po 30 minutach.Wrażliwy jest także

na działanie preparatów dezynfekcyjnych takich jak :

podchloryny(ACE, CLOROX, Domestos),

chloraminę,

aldehyd glutarowy, formalinę,

lizol,

alkohol 70

Jeżeli jednak znajduje się w środowisku

wysokobiałkowym, krwi, czy wysuszony mimo

dziesięciokrotnie mniejszej zakażności jest wykrywany

jeszcze po upływie tygodnia.

Mikrośrodowisko końcówki igły i

strzykawki stwarza wirusowi dogodne

warunki przetrwania przez dłuższy

okres czasu.W badaniach

doświadczalnych zdolny do zakażenia

HIV uzyskiwano ze strzykawek po

wielu dniach zależnie od objętości

pozostałej krwi i temperatury

przechowywania

Przetrwanie zdolnego do życia HIV w świetle igły do

iniekcji i końcówce strzykawki w zależności od ilości

pozostałej w niej krwi

Czas

przechowywani

a igieł i

strzykawek ( w

dniach)

Strzykawki z których izolowano

HIV zdolny do zakażenia

(%)

Resztkowa

zawartość krwi

Resztkowa

zawartość krwi

2-10

11-21

22-35

36-48

Kiedy należy rozpocząć

profilaktykę poekspozycyjną i jak

długo stosować?

Profilaktykę poekspozycyjną należy

rozpocząć tak szybko, jak to możliwe,

najlepiej w ciągu 1-2 godzin od kontaktu z

HIV nie później niż 72 godziny od wypadku

Obowiązuje zasada im szybciej tym lepiej

Czas podawania leków 28 dni

W badaniach na zwierzętach wielokrotnie

wykazywano, że ekspozycja na dużą ilość wirusa,

opóźnienie podawania leków antyretrowirusowych,

skrócenie czasu ich stosowania i zmniejszenia

dawek zmniejszają skuteczność profilaktyki

poekspozycyjnej

Leki stosowane w profilaktyce

poekspozycyjnej, wybór i

dawkowanie

Dwa nukleozydowe inhibitory odwrotnej

transkryptazy

Retrovir (AZT) +lamiwudyna (3TC)

250mg 2 x dziennie + 150 mg 2 x dziennie

Lub preparat złożony COMBIVIR 1 x dziennie

co 12 godzin

Dwa nukleozydowe inhibitory odwrotnej

transkryptazy +inhibitor proteazy

Retrowir +lamiwudyna +Indinavir

Badanie eksponowanego na HIV

pracownika medycznego

Możliwie szybko po ekspozycji powinny być

wykonane testy w kierunku obecności

przeciwciał anty-HIV, oraz jeżeli istnieje

ryzyko zakażenia wirusami

hepatotropowymi (HBV, HCV) także

wykonanie badań w tym kierunku (celem

poznania statusu serologicznego osoby

eksponowanej)

Następnie po 6 i 12 tygodniach oraz 6

miesiącach od ekspozycji na HIV

Zakażenia HIV na świecie

Specjalność

zawodowa

Zakażenia zawodowe

udokumentowane

prawdopodobne

Pielęgniarka/

położna

Lekarz/student

medycyny

chirurg

dentysta

Pracownik

laboratorium

Pracownik

pogotowia

Pracownik

prosektorium

W Polsce nie stwierdzono dotąd

żadnego przypadku zakażenia HIV

u pracownika służby zdrowia , który

mógłby mieć związek z

wykonywaniem pracy w służbie

zdrowia

Sytuacje w których dochodziło do

kontaktu z HIV związanych z

wykonywaniem pracy w służbie

zdrowia

Zakłucie igła po wykonaniu pobrania

krwi u pacjenta HIV(+)

Chirurg doznał urazu gałki ocznej

odpryskiem kostnym w trakcie

operacji pacjenta HIV(+)

Salowa skaleczyła się igłą z

widocznymi śladami krwi na oddziale

dla nosicieli HIV(+)

Przypadki nieskuteczności

profilaktyki poekspozycyjnej

Profilaktyczne podawanie leków antyretrowirusowych

nie daje absolutnej ochrony przed zakażeniem

Pracownik skaleczył się igła po pobraniu krwi od

pacjenta w terminalnym stadium AIDS profilaktyka

rozpoczęta po 6 godzinach-nieskuteczna

Pryśniecie krwi zakażonej do oka w laboratorium

profilaktyka rozpoczęta po 3 godzinach –

nieskuteczna

Strażnik więzienny ukłuł się igła rozpoczęto

podawanie 4 leków antyretrowirusowych

nieskuteczne

Document Outline