Interna: 

 Choroby układu 

oddechowego

Prof. dr hab. med. Krzysztof 

Sładek

Wywiad – badanie podmiotowe 

układu oddechowego

• Kaszel
• Odksztuszanie plwociny: ilość, zabarwienie
• Krwioplucie
• Duszność: początek, czas trwania, czynniki 

wyzwalające, 

• Świszczący oddech
• Gorączka
• Ból w klatce piersiowej
• Spadek masy ciała
• Palenie tytoniu
• Praca zawodowa
• Wywiad rodzinny

Wywiad – dolegliwości ze strony 

układu oddechowego

• duszność – w spoczynku, po wysiłku, w nocy, 

napadowa, stała, pozycja w czasie duszności, 

towarzyszące objawy – lęk, kaszel, granie w 

piersiach, odksztuszanie plwociny (jakiej), 

bladość i sinica, ból w klatce piersiowej, 

oddech świszczący, czas trwania duszności, 

częstość, w jakich okolicznościach powstaje,

• kaszel -  czas trwania, częstość, co nasila: 

wysiłek fizyczny, zmiana pozycji, nocny, 

napadowy, suchy, z odksztuszaniem plwociny  

  

Kaszel

• Kaszel ostry:

wirusowe zakażenia górnych dróg 

oddechowych
ostre zapalenie oskrzeli

• Kaszel przewlekły (>4tyg):

palenie tytoniu (POChP)

50-60%

postnasal drip syndrome

25-30%

astma oskrzelowa 10-15%
refluks żołądkowo-przełykowy

10-15%

inne: rozstrzenia oskrzeli

5%

   rak płuca
   choroby śródmiąższowe

Duszność – podział etiologiczny

• Choroby dróg oddechowych: 

astma, POChP, 
rozstrzenia oskrzeli,
mukowiscydoza, 
guz tchawicy i oskrzeli

• Choroby miąższu płucnego:

 zapalenie płuc, 
alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych,
sarkoidoza, 
idiopatyczne włóknienie płuc,
ARDS, 
odma opłucnej, niedodma

Duszność – podział etiologiczny

• Choroby płucnego układu 

naczyniowego:  zatorowość płucna

• Choroby serca: 

niewydolność serca, 
wady serca – wada mitralna,
kardiomyopatia, choroby osierdzia

• Choroby ściany klatki piersiowej: 

urazy, płyn w opłucnej, 
skrzywienie kręgosłupa, 
choroby układu nerwowo-mięśniowego,
choroby przepony    

Krwioplucie

• Choroby infekcyjne:

zapalenie oskrzeli, rozstrzenie oskrzeli, 

zapalenie płuc, gruźlica płuc, ropień 

płuca, infekcja grzybicza (kropidlakowa)

• Nowotwory oskrzela:

rak oskrzelopochodny, gruczolak oskrzela

• Inne choroby płuc:

przetoki tętniczo-żylne i inne zaburzenia 

rozwojowe naczyń płucnych, uraz klatki 

piersiowej, aspiracja ciała obcego, 

nadciśnienie płucne, hemosyderoza 

idiopatyczna

Krwioplucie

• Choroby serca:

wada mitralna, obrzęk płuc

• Inne choroby:

zawał płuca (zator płuca), skazy 
krwotoczne, sarkoidoza, zespół 
Goodpasture’a, zespół Osler-Weber-
Rendu, ziarniniak Wegenera.

Ból w klatce piersiowej

• W chorobach układu oddechowego wynika z 

zapalenia opłucnej

• Ból opłucnowy: 

- zaczyna się nagle, jest bardzo nasilony, 
- nasila się przy głębokim wdechu 
- zwykle jednostronny, 
- dobrze umiejscowiony (w dole oraz z boku) 
- zajęcie przepony i n. przeponowego bóle 
okolicy
  nadobojczykowej i ramienia

Ból w klatce piersiowej

• Ból z towarzyszącą dusznością:

- zator tętnicy płucnej (w 80% przypadków)

• Ucisk w klatce piersiowej:

- astma oskrzelowa, 
- zespół żyły próżnej górnej (zajęcie węzłów 

chłonnych

      śródpiersia)

• Ostry ból związany z kaszlem 

- uraz m. międzyżebrowych

• Bóle kostno-mięśniowe w okolicy ramienia, 

łopatki z promieniowaniem do łokcia 
- naciek nowotworowy splotu barkowego

• Bóle kręgosłupa, łopatki, żeber

- przerzuty raka do kości 

Ból w klatce piersiowej

• Różnicowanie z chorobami układu 

krążenia
- choroba wieńcowa
- zawał serca
- tętniak rozwarstwiający aorty
- zapalenie osierdzia (komponent 
opłucnowy)
(zmniejsza się w pozycji siedzącej)
- wypadanie płatka zastawki dwudzielnej 
(zmniejsza się w pozycji leżącej)

Ból w klatce piersiowej

• Zmiany w układzie kostno-

szkieletowym
- zmiany zwyrodnieniowe
- zespół Tietza (zap. odcinków chrzęstno-
   kostnych żeber)

• Choroby narządów jamy brzusznej

- choroby przełyku (skurcz, refluks 

żołądkowo-
   przełykowy)
- wrzód żołądka, 
- zapalenie pęcherzyka żółciowego, 
- zapalenie trzustki

Badanie przedmiotowe - 

oglądanie 

• Wyniszczenie: choroby nowotworowe, 

przewlekłe choroby płuc – włóknienie, rozedma, 
niewydolność oddechowa

• Palce pałeczkowate: – przewlekła 

niewydolność oddechowa

• Sinica centralna: – odtlenowana hemoglobina 

>5g%

• Zaczerwienienie twarzy: – policytemia 

(czerwienica) wtórna (Ht>54%M, 49%K) –
przewlekła hipoksja

• Deformacje klatki piersiowej: – klatka 

beczkowata, kyphoscoliosis

Sinica

• Odtlenowana hemoglobina > 5g% (Hb 15g% 

krew tętnicza- odtl. Hb 0.75g%, żylna: 4.5g%)

• Przyczyny:

niedostateczne utlenowanie w płucach
nadmierny pobór w tkankach
przeciek tętniczo-żylny

• Sinica lepiej widoczna przy podwyższonej 

zawartości Hb – policythemia, gorzej w 

niedokrwistościach 

• Sinica centralna: obniżenie wysycenia tlenem 

krwi tętniczej – wrodzone wady serca, choroby 

tkanki płucnej uposledzające dyfuzję tlenu 

• Sinica obwodowa spadek objętości minutowej, 

zwiększony pobór tlenu w tkankach

Badania diagnostyczne – badania 

czynnościowe płuc

• Badanie spirometryczne

FEV1 – natężona objętość jednosekundowa
VC – pojemność życiowa

• Badania odwracalności – betamimetyk, 

kortykosteroid 

• Krzywa przepływ/objętość MEF 25-75

• Szczytowy przepływ wydechowy – PEF

• Całkowita pojemność płuc – metoda 

rozcieńczonego helu

• Pomiar oporów oddechowych – pletyzmografia 

ciała 

• Współczynnik dyfuzji CO 

Badanie spirometryczne

• FEV1 < 75 % w. należnej choroby 

obturacyjne
np. astma, POChP

• Odwracalność po beta-mimetyku >12-

15%
w astmie

• Brak odwracalności lub < 12% POChP
• VC < 70 % choroby restrykcyjne

np. Zapalenie płuc, włóknienie płuc

Badania diagnostyczne – 

badania gazometryczne

• PaO2 – odzwierciedla wymianę gazową

wart prawidłowe 90 (20r.ż.) – 75 mm Hg (70r.ż.)

• Hipoksemia PaO2<60mmHg (spadek utlenowania 

tkanek)

• PaCO2 – odzwierciedla wentylację pęcherzykową

wart. prawidłowe: 35 – 45 mmHg

• Hiperkapnia: (kwasica oddechowa) – 

hipowentylacyjna

• Hipokapnia: (alkaloza oddechowa) – 

hiperwentylacyjna

• pH – stan równowagi kwasowo-zasadowej, różnicuje 

zaburzenia oddechowe od metabolicznych
wart prawidłowe pH – 7.35 - 7.45   

Badania diagnostyczne – 

badania radiologiczne

• Przeglądowe zdjęcie kl. piersiowej A-P i 

boczne

• Tomografia komputerowa

HRCT – zmiany śródmiąższowe
spiralna – zmiany naczyniowe, ocena 
śródpiersia
 średnica oskrzeli

• Magnetyczny rezonans jądrowy (MRI)
• Scyntygrafia wentylacyjna i perfuzyjna 

Badania diagnostyczne - 

bronchoskopia

Wskazania kliniczne:
• Krwioplucie
• Kaszel, chrypka, stridor, duszność 

niejasnego pochodzenia, z. żyły próżnej 

górnej

• Świsty na ograniczonym obszarze nie 

ustępujące po leczeniu

• Przedłużające się lub nawracające 

zapalenie tego samego obszaru płuc

• Wykrztuszanie mas serowatych, 

przedłużąjace się lub nawracające 

wykrztuszanie ropnej plwociny 

Badania diagnostyczne - 

bronchoskopia

Wskazania radiologiczne:
• Cechy niedodmy lub rozdęcia na 

ograniczonym obszarze

• Płyn w jamie opłucnej  o niejasnej etiologii
• Objawy porażenia nerwu przeponowego
• Ruch wahadłowy śródpiersia
• Zniekształcnie zarysu lub przebiegu 

tchawicy lub oskrzela

• Zmiany rozsiane w płucach
• Zmiany ograniczone (cień okrągły, 

guzowaty, poszerzone śródpiersie, wnęki)  

Badania diagnostyczne - 

bronchoskopia

Wskazania terapeutyczne:
• Tamowanie krwawień z dróg oddechowych
• Niedodma pooperacyjna, 
• Usuwanie zalegającej wydzielony, mas 

serowatych (chorzy nieprzytomni, wentylowani 
mechanicznie)

• Usuwanie „czopów” śluzowych przy 

nieskutecznym leczeniu stanów 
bronchospastycznych (zaostrzenie astmy lub 
POChP)

• Usuwanie ciała obcego z drzewa oskrzelowego

Badania diagnostyczne – 

techniki 

bronchofibersokopowe

• Bronchoskopia

– sztywna bronchoskopia
– bronchofiberoskopia

• Biopsja endobronchialna
• BAL – bronchoalveolar lavage (płukanie 

oskrzelowo-pęcherzykowe)

• Transbronchialna biopsja miąższu płucnego 

(TBLB)

• Transbronchialna igłowa aspiracyjna biopsja 

węzłów chłonnych (TBNA)

• EBUS – ultrasonografia wewnątrzoskrzelowa
• Bronchofiberoskopia wirtualna  

Wideotorakoskopia (VTS)

• Wskazania:

- diagnostyka chorób opłucnej
utrzymujący się lub nawracający płyn w
jamie opłucnej
zmiany na opłucnej w badaniu
radiologicznym
- diagnostyka chorób śródmiąższowych
- diagnostyka guzów i powiększonych węzłów
  chłonnych śródpiersia i wnęk
- ocena zaawansowania raka płuca (staging)   
- diagnostyka guzków obwodowych

Jama opłucnej

• Opłucna płucna

       7-24m, płyn: 1-20 

ml 

• Opłucna ścienna

Opłucna
ścienna

Opłucna
płucna

Szybkość wytwarzania
 płynu: 0.01ml/kg/godz

Choroby opłucnej

Metody diagnostyczne
• Badanie radiologiczne
• Badanie ultrasonograficzne
• Badanie CT
• Punkcja jamy opłucnej
• Badanie płynu opłucnowego bad. 

biochemiczne, mikrobiologiczne (BK), 

cytologiczne

• Biopsja opłucnej (tzw. „ślepa biopsja”)
•  wideotorakoskopia