Cukrzyca u koni

Diagnostyka laboratoryjna

chorób trzustki oraz cukrzycy

koni i bydła mlecznego

Dr Iwona Taszkun, Dr Jan Marczuk

Zakład Chorób Wewnętrznych

Zwierząt Gospodarskich i Koni

Katedra i Klinika Chorób

Wewnętrznych Zwierząt

Choroby trzustki (głównie psy,

koty)



ostre zapalenie trzustki



przewlekłe zapalenie trzustki



nowotwory trzustki



zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki

(ZNT)



cukrzyca

Diagnostyka chorób trzustki



Badania biochemiczne i hematologiczne w

chorobach trzustki słabo wyrażone i

nieswoiste



Niektóre badania nie są rutynowo

wykonywane (czas oczekiwania na wynik

około 2 dni)

Metody diagnostyki chorób

trzustki



wywiad



objawy kliniczne



badanie laboratoryjne (krwi i kału)



badanie USG



badanie RTG



tomografia komputerowa



laparotomia diagnostyczna

Amylaza we krwi



We krwi zwierząt występuje tylko alfa

amylaza



Głównym źródłem amylazy we krwi jest

trzustka, wątroba i jelito cienkie



Amylaza należy do grupy enzymów

katalizujących hydrolizę poliglikanów

(glikogenu, amylopektyny, amylozy) do

cukrów prostych

Wartości referencyjne:

Pies 300 – 2 000 U/L

Kot do 1 500 U/L

Amylaza – przyczyny wzrostu

we krwi



Ostre zapalenie trzustki u psa



Niewydolność nerek u psa



Nowotwory i ropnie trzustki



Leki: glikokortykoidy



Zatkanie dróg moczowych



Zatkanie jelit i patologiczne zmiany w

jelitach u kota



Określenie akt. enzymu w zapaleniu

trzustki u kotów ma ograniczone

znaczenie

Lipaza we krwi



Katalizuje hydrolizę triglicerydów do kw.

tłuszczowych i glicerolu



Enzym bierze udział w hydrolizie di- i

monoglicerdów



Wartości referencyjne:

Pies do 500 U/L

Kot do 250 U/L

Lipaza – przyczyny wzrostu



Ostre zapalenie trzustki



Leki: glikokortykoidy



Niewydolność nerek u psa



Nowotwór i ropień trzustki



Choroby wątroby u psa

UWAGA !

Przy podwyższonej aktywności lipazy

należy ozna- czyć aktywność amylazy

(pancreatitis), mocznika lub kreatyniny

(niewydolność nerek) lub ALT, AST, GLDH

(uszkodzenie wątroby)

Lipaza – przyczyny wzrostu.



Tylko aktywność lipazy 3 - 5 x powyżej

górnej granicy normy może wskazywać na

zapalenie trzustki



Pozatrzustkowe zaburzenia powodujące

wzrost aktywności lipazy we krwi to:

niewydolność nerek, glomerulonephritis,

amyloidoza, martwica lub stłuszczenie

wątroby, nowotwory, posocznica,

przegrzanie organizmu, podaż

glikokortykoidów,

TLI – trypsyn-like

immunoreactivity



Immunoreaktywnośc zależna od trypsyny,

test immunoreakcyjny cząstek podobnych

do trypsyny



TLI w surowicy pochodzi tylko z

zewnątrzwydziel- niczej części trzustki



Praktyczne znaczenie ma obniżone stężenie

TLI w rozpoznawaniu zew. niewydolności

trzustki



Tylko w 30 – 60% przypadków ostrego

zapalenia trzustki dochodzi do wzrostu

powyżej górnej granicy normy



Badanie nie wykonywane rutynowo

PLI – pancreatic lipaze

immunoreactivity



Test immunoreakcyjny lipazy trzustkowej

(NOWOŚĆ !)



Występuje w postaci dla psów cPLI i kotów fPLI



Można diagnozować zapalenie trzustki nawet u

pacjentów z niewydolnością nerek



W ostrym zapaleniu trzustki czułość testu

80%, amylazy mniej niż 55%, TLI mniej niż 35%



Nie rozróżnia ostrego i przewlekłego zapalenia

trzustki



Spec cPL – Idex Laboratories – test dostępny

na rynku

Badanie mikroskopowe kału



Upośledzone trawienie - ziarna skrobi,

włókna mięśniowe i kuleczki tłuszczu –

białko i tłuszcz w kale



Upośledzone wchłanianie- brak

Badanie kału –wykrywanie

tłuszczu

Mieszanina równych części 70% etanolu i

acetonu z rozpuszczonym w nim

sproszkowanym barwnikiem Sudan III,

roztwór 0,9%NaCl

Mała grudkę kału zmieszać na szkiełku

podstawowym z kroplą 0,9% NaCl i dodać

kroplę roztworu Sudan III

Przykryć szkiełkiem nakrywkowym.

Oglądać pod powiększeniem 10x10

mikroskopu.

Obecność pomarańczowych lub czerwonych

kuleczek tj tłuszczu świadczy o niedoborze

lipazy trzustkowej

Badanie kału wykrywanie

włókien mięśni

Próbkę kału rozcieńczyć na szkiełku

podstawowym wodą

Oglądać pod powiększeniem 10x10

Włókna mięśniowe mają barwę lekko

żółtą, a stwierdzenie prążkowania

świadczy o niedoborze trypsyny

Badanie kału na aktywność

trypsyny trzustkowej- Test filmowy

(kliszowy)



Wlać do probówki 9 ml 5% roztworu

dwuwęglanu sodu



Dodać do 1 ml kału, dobrze wymieszać



Zanurzyć w probówce pasek

naświetlonego filmu rentgenowskiego



Wstawić do łaźni wodnej w 37 st. C na 1

godz. lub cieplarki



Rozjaśniona zanurzona część paska

świadczy o aktywności trypsyny

Cukrzyca - istota choroby i

występowanie

Pod pojęciem cukrzycy rozumiemy stan

przewlekłej hiperglikemii, który jest

wynikiem oddziaływania czynników

genetycznych, środowiskowych,

infekcyjnych oraz predylekcji osobniczych.

Endokrynopatia najczęściej występuje u

kotów, u psów na 2 miejscu po hipotyreozie,

sporadycznie u koni, przeżuwaczy – słaba

wykrywalność i łagodny przebieg

U koni najczęściej występuje u kucyków i

samic

Trzustka i jej znaczenie w

patogenezie cukrzycy

Część wewnątrzwydzielnicza trzustki stanowi

3% masy narządu

Trzustka wydziela następujące hormony:

Komórki



(alfa) – glukagon

Komórki



(beta) – insulinę

Komórki



(delta) – somatostatynę hormon

hamujący sekrecję prolaktyny,

somatotropiny i TSH

Tkankami docelowymi dla insuliny są: tkanka

tłuszczowa, mięsnie szkieletowe, wątroba

(insulina usprawnia przejście glukozy do

komórek i jej fosforylację

Trzustka i jej znaczenie w

patogenezie cukrzycy

U koni wzrost stężenia insuliny po

dożylnym lub doustnym obciążeniu

glukozą jest opóźniony nawet o 3 godz. w

porównaniu do innych zwierząt

Utrzymywanie normoglikemii wynika nie

tylko z działania samej insuliny ale także

z działania jej antagonistów: hormon

wzrostu, kortyzol, adrenalina glukagon,

tyroksyna, estrogeny, progestageny.

Nadmiar tych hormonów prowadzi do

hiperglikemii.

Rodzaje cukrzycy u koni i bydła



Typ I – cukrzyca insulinozależna (IDDM –

insulin

dependent diabetes mellitus

); przyczyną są

zmiany patologiczne w komórkach beta

trzustki, dochodzi do niedostatecznej

produkcji insuliny, przeżycie pacjenta jest

zależne od podawania egzogennej insuliny



Typ II – cukrzyca insulinoniezależna,

insulinooporna, wtórna cukrzyca, cukrzyca

typu S, (NIDDM –

non-insulin dependent

diabetes mellitus),

pierwotną przyczyną jest

nadczynność kory nadnerczy, guzy przysadki

mózgowej i mózgu, akromegalia; schorzenia te

wywołują niereaktywność tkanek na insulinę;

podawanie insuliny w tej postaci ma na celu

monitorowanie i podtrzymywanie przemiany

cukrowej



typ III – cechuje normalna aktywność

insuliny, opóźniona reakcja na

podwyższenie poziomu glukozy i opóźniony

powrót glukozy do normy.

Rodzaje cukrzycy u koni i bydła.

Objawy kliniczne cukrzycy



Polydypsia i polyuria (PD/PU)



Wzmożony apetyt (polifagia)



Postępujący spadek masy ciała pomimo

zachowanego apetytu



Wypadanie sierści



Zapalenie skóry (grudki na skórze)



Zwiększona podatność na zachorowania tła

infekcyjnego



Kwasica metaboliczna



Odwodnienie

Badania laboratoryjne w cukrzycy

koni



Hiperglikemia



Wielomocz, glukozuria, ketonuria



Kwasica metaboliczna (ketonowa)



Wzrost stężenia lipidów w surowicy

(wzrost stężenia cholesterolu)



Obniżone stężenie insuliny (norma u

konia to 5 – 30

U/ml surowicy) lub jej

wzrost (wtórna cukrzyca)



Obniżona tolerancja glukozy

(nieprawidłowa krzywa po doustnym lub

dożylnym obciążeniu glukozą)

Badanie laboratoryjne w cukrzycy

krowy



Hiperglikemia (40 – 60 mg/dL)



Glikozuria



Ketonemia



Niskie stężenie insuliny (norma 4,83

1,4



L) - krowy



Wzrost stężenia glukagonu (norma 79

18,8



U/mL) – krowy



Wzrost stężenia fruktozaminy (norma

207

10,7



U/L) – krowy



Niskie stężenie Na i K



Wzrost aktywności AST, GGT, AP

Badanie laboratoryjne w

cukrzycy krowy

Badany parametr

Krowy z

cukrzycą

Krowy

zdrowe

Glukoza [mmol/L]

>10

2,5 – 5,8

Insulina [U/mL]

<1,0

5,0 - 25,0

Glukagon [pg/mL]

>350

70 - 95

Fruktozamina
[mol/L]

>450

200 - 250

HbA1C [%]

>10

6,5 - 8,5

Rozpoznawanie cukrzycy



Wywiad



Badanie kliniczne



Badanie krwi i moczu



Próba tolerancji glukozy (doustny lub

dożylny test tolerancji glukozy)



Określenie stężenia insuliny

Dożylny test tolerancji glukozy

(metoda przeprowadzenia

badania

)



Pobrać na czczo krew, schłodzić i

odwirować i oznaczyć stężenie glukozy



Podać dożylnie 0,5 – 1,0 g/kg mc glukozy

w roztworze 30 – 50%



Pobrać krew po 1, 2, 3 i 8 godz. i

oznaczyć stężenie glukozy



Wykreślić krzywą

Diagnostyka różnicowa

Hiperglikemia i glikozuria w przebiegu



Wścieklizny



Botulizmu



Silnego stresu



Moczówka prosta

INSULINA



Badanie wykonywane w specjalistycznych

laboratoriach



Wskazaniem do badania jest cukrzyca lub

insulinoma



Dodatkowo określa się stężenie glukozy lub

fruktozaminy



Insulina produkowana przez komórki



trzustki



W cukrzycy I typu – stężenie insuliny

obniżone



W cukrzycy II typu – stężenie insuliny

prawidłowe lub podwyższone

INSULINA



Stężenie insuliny obniżone w I typie

cukrzycy



Stężenie insuliny powyżej wartości

referencyjnych przy powtarzającym się

niskim stężeniu glukozy < 60 mg/dl (<

3,3 mmol/L) wskazuje na insulinomę



Próbka 0,5 ml surowicy do badania

powinna być poddana mrożeniu !!!

INSULINA

Wartości referencyjne

Konie 70 – 140 pmol/L

Krowy 5 -25



U/mL

Psy 18,9 – 122,6 pmol/L

Koty 34 – 194 pmol/L

Współczynniki przeliczeniowe

g/l x 172,1 = pmol/L

pmol/L x 0,0058 =

g/l

Leczenie



Iniekcja insuliny 1 – 5 IU/kg mc / dobę



Dieta odciążająca



Suplementy dietetyczne

Suplementy żywieniowe w

cukrzycy u ludzi



DIALEVEL – tabl. 30 szt. [kwas alfa

liponowy, cynamonowiec wonny,

chrom]



DIABECON (Himalaya) – tabl. 60

szt.



KARELA (Himalaya) – kaps. 60 szt.

Document Outline