Slajd 1

Treść pierwszego wykładu

1. Literatura przedmiotu.

2. Rola i zadania elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej w

układzie

elektroenergetycznym.

3. Podstawowe kryteria identyfikacji zakłóceń stosowane w EAZ.

4. Klasyfikacja przekaźników elektrycznych.

5. Wymagania stawiane zabezpieczeniom elektroenergetycznym.

6. Niezawodność zabezpieczeń elektroenergetycznych.

7. Wykaz ważniejszych symboli graficznych stosowanych w schematach

EAZ.

Literatura

1. Synal B., Rojewski W., Dzierżanowski W. : Elektroenergetyczna

automatyka

    zabezpieczeniowa. Podstawy. Wyd.II poprawione i uzupełnione.
    Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej. Wrocław 2003.
2.  Winkler W., Wiszniewski A.: Automatyka zabezpieczeniowa w

systemach

elektroenergetycznych. WNT, Warszawa 1998.
3. Kowalik R., Januszewski M., Smolarczyk A.: Cyfrowa

elektroenergetyczna

automatyka zabezpieczeniowa. Oficyna Wydawnicza Politechniki

Warszawskiej.

Warszawa 2006.
4. Żydanowicz J., Namiotkiewicz M.: Automatyka zabezpieczeniowa w
elektroenergetyce. WNT, Warszawa 1983.
5. Wróblewski J.: Zespoły elektroenergetycznej automatyki

zabezpieczeniowej.

WNT, Warszawa 1993.
6. Borkiewicz A. : Automatyka zabezpieczeniowa, regulacyjna i

łączeniowa w

systemie elektroenergetycznym. ZIAiDZ, Bielsko – Biała 1997.
7. Czasopismo „Automatyka elektroenergetyczna”.
8. Konspekt wykładów opracowany przez prowadzącego zajęcia.

Treść wykładów – studia niestacjonarne

1. Rola elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej w układzie

elektroenergetycznym. Zakłócenia i główne i kryteria ich identyfikacji

2. Wymagania stawiane zabezpieczeniom. Niezawodność i skuteczność

zabezpieczeń

3. Struktura urządzeń elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej

4. Teletechnika w elektroenergetyce

5. Budowa elementów składowych automatyki zabezpieczeniowej

6. Zabezpieczenia linii elektroenergetycznych

7. Zabezpieczenia transformatorów elektroenergetycznych

8. Zabezpieczenia prądnic synchronicznych i silników wysokiego napięcia
9. Automatyka przeciwawaryjna i poawaryjna

1.Wiadomości wstępne

1.1.

Rola

elektroenergetycznej

automatyki

zabezpieczeniowej w układzie elektroenergetycznym

Zadaniem układu elektroenergetycznego jest niezawodne i

bezpieczne

dostarczenie

energii

elektrycznej

użytkownikom.

Wykonanie tego zadania w pełni jest niemożliwe ponieważ
przeciwdziałają temu przypadkowe czynniki nazywane zakłóceniami.

Zakłócenia w pracy układu elektroenergetycznego można

podzielić  na  zaburzenia,  przy  których  niemożliwa  jest  praca  układu
lub  jego  elementu  oraz  zagrożenia,  przy  których  dopuszczalna  jest
praca  przez  określony  czas.  Najczęściej  występującymi  i  groźnymi
zaburzeniami  są  zwarcia  –  winny  być  one  wyłączane  w  krótkim
czasie.  Natomiast  najczęściej  występującym  zagrożeniem  w  pracy
układu  elektroenergetycznego  lub  jego  elementu    jest  przeciążenie
cieplne i może ono być sygnalizowane lub, w przypadku przedłużania
się, eliminowane samoczynnie.

Zwarcia w urządzeniach elektrycznych spowodowane są

nadmiernym

wzrostem

naprężeń

elektrycznych, cieplnych

bądź

mechanicznych. Pośrednimi przyczynami zwarć mogą być:



zmiany i wadliwe własności materiałów izolacyjnych,

 błędy montażowe,

 omyłki łączeniowe dokonywane w układzie elektroenergetycznym,

 wpływy klimatyczne, atmosferyczne i geologiczne,

 wpływy postronne spowodowane przez ludzi, zwierzęta i rośliny,

 wpływy elektryczne i magnetyczne.

Bezpośrednimi skutkami zwarć mogą być nieszczęśliwe wypadki z

ludźmi, uszkodzenia dynamiczne i cieplne urządzeń elektrycznych, spadki
napięć w sieci, przerwy w zasilaniu odbiorców, utrata równowagi
współpracujących podsystemów i inne.

Do zaburzeń w pracy systemu elektroenergetycznego zalicza się

również długotrwałe kołysania mocy.

Rola elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej w układzie elektroenergetycznym

Zagrożenie przeciążeniem cieplnym elementów układu

elektroenergetycznego  spowodowane  jest  najczęściej  (z  wyjątkiem
pogorszenia  warunków  chłodzenia)  nadmiernym  wzrostem  prądu
płynącego przez przewody fazowe linii czy urządzeń. Wzrost ten może być
spowodowany  zwiększonym  poborem  mocy  czynnej  i  biernej,  obniżką
napięcia  w  sieci  zasilającej  silniki,  zmiana  konfiguracji  systemu  lub
niewłaściwą  praca  niektórych  urządzeń,  np.  regulatorów  napięcia  lub
regulatorów baterii kondensatorowych. Przeciążenia cieplne przyśpieszają
znacznie  proces  starzenia  się  izolacji  urządzeń  a  więc  czas  użytkowania
tych urządzeń. Do zagrożeń w pracy układu elektroenergetycznego zalicza
się również asymetrię obciążenia, kołysania mocy i obniżenie napięcia.

Elektroenergetyczna automatyka zabezpieczeniowa reaguje na

zakłócenia w pracy układu elektroenergetycznego. Ma ona za zadanie
ograniczać skutki zakłóceń przez dokonywanie następujących
czynności:

 wyłączenie elementu uszkodzonego lub zagrożonego,

 odpowiednie przełączanie w układzie elektroenergetycznym
powodujące
zmniejszenie lub likwidacje zagrożenia,

 sygnalizowanie nienormalnego stanu pracy elementu czy
układu.

Rola elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej w układzie elektroenergetycznym

Elektroenergetyczną automatykę zabezpieczeniową można podzielić
na prewencyjną, eleminacyjną i restytucyjną.

Automatyka zabezpieczeniowa prewencyjna samoczynnie

zapobiega lub likwiduje niektóre zakłócenia, stwarzające w systemie
elektroenergetycznym stan zagrożenia (rys.1.1), eliminując zupełnie lub
ograniczając skutki tych zakłóceń. Dotyczy to między innymi takich
zakłóceń jak przeciążenia cieplne, zmniejszenie się częstotliwości, wzrosty
napięcia i kołysania mocy.

Automatyka zabezpieczeniowa eleminacyjna wyłącza elementy

układu  dotknięte  zakłóceniem  zwanym  zaburzeniem  (rys.1.1).  Dotyczy  to
takich  elementów  i  zakłóceń,  przy  których  bezpieczna  praca  układu  jest
niemożliwa.  Najczęstszym  i  najgroźniejszym  rodzajem  zakłócenia,  przy
którym działa automatyka eleminacyjna są zwarcia.

Automatyka restytucyjna ma za zadanie doprowadzić układu

elektroenergetyczny  do  normalnej  pracy  poprzez  dokonanie  na  nim
odpowiednich  czynności  łączeniowych  w  stanie  pozakłóceniowym  po
eleminacji  zakłócenia  (rys.1.1).  Przykładami  działalności  automatyki
restytucyjnej mogą być:

 SPZ - samoczynne ponowne włączenie do pracy elementów
uprzednio
wyłączonych przez automatykę eleminacyjną,

 SZR - samoczynne włączenie do pracy elementów rezerwowych.

Rola elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej w układzie elektroenergetycznym

1.2. Podstawowe kryteria identyfikacji zakłóceń stosowane
w EAZ

          Urządzenia  elektroenergetycznej  automatyki  zabezpieczeniowej
odróżniają  stan  zakłócenia  od  stanu  pracy  normalnej  na  podstawie
wybranego  zbioru  informacji  o  wartości  prądów,  napięć,  częstotliwości,
temperatury  itd.  Obróbka  tej  informacji  a  następnie  diagnoza
dotycząca stanu pracy przebiega według uprzednio zaprogramowanego
algorytmu postępowania.

            Identyfikacja  przez  zabezpieczenie  stanu  zakłóceniowego  w
dowolnym    elemencie  lub  systemie  elektroenergetycznym  opata  jest  na
pomiarze  wielkości  fizycznych,  których  odpowiednia  zamiana  w  czasie
charakteryzuje wystąpienie stanu zakłóceniowego.
     W tablicy 1.1 podano zestawienie najczęściej występujących rodzajów
zakłóceń w elementach lub w układzie elektroenergetycznym oraz kryteria
ich identyfikacyjne.

Tablica 1.1. Kryteria identyfikacji wybranych zakłóceń

Rodzaj zakłócenia

Kryterium identyfikacji

zwarcie ogólne

wzrost prądu

obniżenie się lub zanik napięcia

zmniejszenie się impedancji

zwarcie niesymetryczne

pojawienie

się

składowej

przeciwnej prądu, napięcia lub

mocy

przeciążenie cieplne

wzrost prądu

wzrost

temperatury

części

wiodących

lub izolacji

deficyt mocy czynnej

obniżenie się częstotliwości

szybkość zmian częstotliwości

kołysanie moc

szybkość

zmian

impedancji

ruchowej

lub prądu obciążenia

Podstawowe kryteria identyfikacji zakłóceń

1.3. Struktura urządzeń elektroenergetycznych automatyki
zabezpieczeniowej

Urządzenia elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej
ogólnie można podzielić na następujące człony:

 człony doprowadzające i przekształcające wielkości pomiarowe,

 człony pomiarowe,

 człony sterowniczo – sygnalizacyjne,

 człony energii pomocniczej.

Do członu pomiarowego informacja o stanie pracy obiektu
zabezpieczanego może być przekazywana przez:
 obwody przyłączone do uzwojeń wtórnych przekładników prądowych i
napięciowych,

 obwody przyłączone do przetworników łącza radiowego lub wysokiej
częstotliwości zestyków innych urządzeń zabezpieczających, czujników
itp.

Konieczne jest w szeregu przypadkach przekształcenie wielkości
pomiarowych np. z prądu na napięcie, prądów fazowych na składowe
symetryczne prądów fazowych z częstotliwości na napięcie itp.

Rys.1.2. Schemat blokowy uogólnionego układu elektroenergetycznej
automatyki
zabezpieczeniowej

Obiekt zabezpieczany

Przekładniki
prądowe, napięciowe,
czujniki, itp

Przetworniki np.
prąd/napięcie=
napięcie/na-pięcie

Zespoły
przekaźni-ków
np.
pradowe,
impedancyjneitd
.

Stero-
wanie

Źródło
napięcia
pomocni
czego

Sygnalizacja

Rejestracja

Struktura urządzeń elektroenergetycznych automatyki zabezpieczeniowej

          W  członie  pomiarowym  dokonywane  są  operacje  porównania
doprowadzonych  wartości  wielkości  elektrycznych  z  wartościami
rozruchowymi. W następstwie tego podejmowana jest decyzja o istnieniu,
czy  nie,  stanu  zakłóceniowego.  Zadanie  to  spełniają  najczęściej
przekaźniki  elektryczne.  Przekaźnik  taki  dokonuje  przewidziane
skokowe zmiany  w  jednym lub w większej liczbie obwodów wyjściowych
pod  wpływem  powstania  odpowiednich  warunków  w  obwodzie
elektrycznym  lub  obwodach  elektrycznych  wejściowych  sterujących  tym
przekaźnikiem.

Człon sterowniczo – sygnalizacyjny ma za zadanie wysyłanie
impulsu sterującego do wyłączników lub innych urządzeń, przekazywanie
informacji obsłudze oraz rejestrowanie stanu zagrożenia lub sposobie
likwidacji zaburzenia.

          Źródła  napięć  pomocniczych  dostarczają  energii  niezbędnej  do
działania urządzeń automatyki elektroenergetycznej.
     Obecnie urządzenia zabezpieczające są z reguły tak konstruowane, że
człony pomiarowe, sterowniczo sygnalizacyjne i układy przekształcające a
często  źródła  energii  pomocniczej  stanowią  pewna  całość.    Taki  zespół
automatyki

zabezpieczeniowej

(ZAZ)

konstruuje

się

jako

specjalizowany przystosowany do zabezpieczenia określonego urządzenia
elektroenergetycznego.

Struktura urządzeń elektroenergetycznych automatyki zabezpieczeniowej

1.4. Klasyfikacja przekaźników elektrycznych

          Przekaźnik  elektryczny  składa  się  z  członu  rozruchowego,
reagującego  na  wystąpienie  warunków  w  obwodzie  (w  obwodach)
sterującym  tym  przekaźnikiem  oraz  z  członu  wykonawczego,
wykonującego przewidziane skokowe zmiany w obwodzie (w obwodach)
sterowanym  tym  przekaźnikiem.  Przez  wystąpienie  odpowiednich
warunków  w  obwodach  sterujących  należy  rozumieć  pojawienie  się,
zanik  lub  zmianę  wartości  wielkości,  która  doprowadza  się  do
przekaźnika w celu spowodowania jego działania.

          W  zależności  od  sposobu  doprowadzania  wielkości  zasilającej
przekaźniki  dzieli  się  na  pierwotne  (zasilane  bezpośrednio)  i  wtórne
(zasilanie za pośrednictwem przekładników).
      Ze  względu  na  zastosowanie  przekaźniki  dzieli  się  na  pomocnicze,
które  reagują  na  pojawienie  się  lub  zanik  wielkości  zasilającej  i
pomiarowe,  które  działają  przy  określonej  wartości  doprowadzonej
wielkości pomiarowej.

Do przekaźników pomocniczych zalicza się przekaźniki
pośredniczące, zwłoczne i sygnałowe.

Funkcjonują jeszcze następujące podziały przekaźników:

 pod względem rodzaju wielkości pomiarowej na pomiarowe
prądowe,
napięciowe, częstotliwościowe, impedancyjne, mocowe, itd.

 pod względem zasady działania na elektromagnetyczne, indukcyjne,
    elektrodynamiczne, indukcyjno – elektrodynamiczne, magnetyczne,
cieplne,
    elektroniczne  analogowe (na wzmacniaczach operacyjnych) i cyfrowe
    (mikroprocesorowe).

     W urządzeniach EAZ oprócz przekaźników elektrycznych (zasilanych na
wejściu  wielkościami  elektrycznymi)  stosowane  są  również  przekaźniki
mechaniczne  reagujące  na  zmiany  temperatury,  ciśnienia,  prędkości
przepływu cieczy.

          Wszystkie  przekaźniki  stosowane  w  EAZ  zwane  są  przekaźnikami
elektroenergetycznymi.
          Zespół  przekaźników  wraz  z  obwodami  zewnętrznymi  pomiarowymi  i
pomocniczymi  przeznaczony  do  ochrony  obiektu  od  określonego
zakłócenia  zwany  jest  zabezpieczeniem  elektroenergetycznym.
Odróżnia się dwa rodzaje zabezpieczeń – podstawowe i rezerwowe.

Klasyfikacja przekaźników

Wyróżnić można trzy generacje rozwiązań EAZ:

 elektromechaniczne – najstarsze, udoskonalane wraz z rozwojem
elektroenergetyki (od początku XX wieku),

 elektroniczne analogowe – lata 70-te XX wieku – okres wdrożeń i
zastosowań
praktycznych,

 cyfrowe – lata 90-te XX wieku – produkcja seryjna i zastosowanie na
szeroką
skalę.

W eksploatacji znajdują się wszystkie trzy rodzaje zabezpieczeń. Na
terenie Zakładu Energetycznego Białystok SA udział poszczególnych typów
w ogólnej liczbie zainstalowanych zabezpieczeń sieci ŚN w 2003r. wynosił:

 elektromechanicznych – 24%,

 elektronicznych analogowych – 48%,

 cyfrowe – 28%.

Ogólne zasady realizacji trzech generacji zabezpieczeń przedstawiono
symbolicznie na rys. 1.3. i 1.4 na przykładzie przekaźnika pomiarowego
reagującego na jedną wielkość wejściową (prąd).

Klasyfikacja przekaźników

Rys. 1.3. Schemat ideowy zabezpieczeń:
a) elektromechanicznego, 1 – przekaźnik pomiarowy, 2 – wyjściowy

przekaźnik pośredniczący;

b) elektronicznego analogowego, 1 – przetwornik sygnału pomiarowego, 2

– układ pomiarowy, 3 – wzmacniacz sygnału wykonawczego, 4 –
wyjściowy przekaźnik pośredniczący, 5 – zasilacz

Klasyfikacja przekaźników

Rys. 1.4. Schemat zabezpieczenia cyfrowego:
1 – przetwornik sygnału pomiarowego (dopasowujący) plus filtracja
analogowa,
2 – układ próbkująco-pamiętający (i ewentualnie filtracja cyfrowa),
3 – jednostka centralna,
4 – wzmacniacz sygnału wykonawczego,
5 – zespół końcowych przekaźników pośredniczących,
6 – port szeregowy (wprowadzanie i wyprowadzanie danych),
7 – przetwornik sygnałów dwustanowych, 8 – zasilacz

Klasyfikacja przekaźników

          Do  podstawowych  wad  zabezpieczeń  elektromechanicznych
należą:  bezwładność  części  mechanicznych  (co  utrudnia  uzyskanie
dużej  szybkości  działania),  ograniczone  możliwości  realizowania
bardziej  wyrafinowanych  charakterystyk  i  kryteriów  działania,
niezbędna  jest  precyzja  wykonania.  Zaletą  jest  prostota  i  duża
długotrwała niezawodność (do 30 lat).
          Zabezpieczenia  elektroniczne  analogowe  są  wrażliwe  na
zakłócenia  w  agresywnym  środowisku  elektromagnetycznym,  posiadają
także zmniejszoną niezawodność długotrwałą (czas „życia” od 15 do 20
lat).  Do  ich  zalet  należy  szybkość  działania,  większe  możliwości
stosowania  bardziej  wyrafinowanych  kryteriów  działania,  typizacja
elementów  składowych,  możliwość  modularyzacji  i  integracji  wielu
funkcji w jednym zabezpieczeniu.
          Zabezpieczenia  cyfrowe,  podobnie  jak  analogowe,  cechują  się
szybkim zużyciem „moralnym” powodowanym postępem technologicznym
w  zakresie  techniki  cyfrowej.  Zalety  tych  zabezpieczeń  są  podobne  jak
zabezpieczeń  elektronicznych  analogowych.  Dochodzą  jednak  do
tego  możliwości programowej realizacji wyrafinowanych kryteriów
pomiarowych

funkcji

logicznych,

ogromne

możliwości

informatyczne (dane o przebiegu zakłócenia, rejestracja i lokalizacja
zakłóceń), samokontrola i autotestowanie zwiększające niezawodność
eksploatacyjną, możliwe rozwiązania adaptacyjne.

Klasyfikacja przekaźników

1.5. Wymagania stawiane zabezpieczeniom elektroenergetycznym

     Żąda się od zabezpieczeń aby działały możliwie jak najszybciej
przy  maksymalnym  zachowaniu  wybiórczości  i  niezawodności
działania.
    Możliwie duża szybkość działania jest potrzebna w celu:

 zwiększenia bezpieczeństwa pracy obsługi i osób postronnych,

 ograniczenie skutków od łuku i prądu zwarciowego,

 zmniejszenie wpływu zaniku napięcia w sieci na pracę

odbiorników, szczególnie silników,

 zabezpieczenie synchronicznej współpracy generatorów,

 niedopuszczenie do przekształcania się zwarć doziemnych w

międzyfazowe (w sieci z nieuziemionym punktem zerowym),

 zwiększenie skuteczności działania urządzeń SPZ.

Nowoczesne zabezpieczenia działają z czasem około 0,02 0,04 s,

natomiast czas wyłączania szybkich wyłączników wysokonapięciowych
wynosi 0,02-0,04s.

Najdłuższe czasy trwania zwarć trójfazowych w liniach przesyłowych,
wynikające z warunków zapewnienia stabilności współpracy
generatorów, wynoszą od 0,1 do 0,35 s.

          Wybiorcze  działanie  zabezpieczenia  polega  na  tym,    że
zabezpieczenie  spowoduje  odłączenie  od  źródeł  zasilających  jedynie
element  uszkodzony.  Wybiórczość  może  również  dotyczyć  rodzaju  zwarcia
np.  w  zabezpieczeniu  odległościowym.  Zadziałanie  niewybiorcze
(zbędne)  niektórych  zabezpieczeń  może  spowodować  olbrzymie  straty
materialne.  W  praktyce  dopuszcza  się  niewybiorcze  szybkie  działanie
zabezpieczeń  w  przypadkach  gdy  po  takim  działaniu  następuje  włączenie
elementu rezerwowego w miejsce wyłączonego przez zabezpieczenie.
     Czułość zabezpieczenia może być scharakteryzowana jako zdolność
na  reagowanie  na  minimalne  zakłócenie,  które  nie  spowoduje  jeszcze
dużych  skutków.  Duża  czułość  działania  zabezpieczeń  jest  wymagana
wtedy gdy stan zakłócenia i stan pracy normalnej scharakteryzowany przez
określone  parametry  mało  się  różnią,  przykładowo  wartość  prądu  zwarcia
w dolinie obciążenia przy włączonej małej liczbie generatorów od wartości
prądu obciążenia w szczycie obciążenia.

Niezawodność

zabezpieczenia

definiuje

się

jako

prawdopodobieństwo,  że  zabezpieczenie  będzie  spełniało  swą  funkcję
prawidłowo  przez  określony  czas.  Niezawodność  działania  zabezpieczenia
zależy od materiałow i elementów użytych do jego konstrukcji, poprawnego
doboru wartości rozruchowych i warunków eksploatacji.
          Wskaźniki  niezawodnościowe  działania  zabezpieczeń
elektroenergetycznych  wylicza  się  na  podstawie  statystyki  zadziałań
(rys.1.4, tab.1.2).

Wymagania stawiane zabezpieczeniom



Tab.1.2.Wskaźniki niezawodnościowe działania zabezpieczeń

Zadziałanie potrzebne

Zadziałanie niepotrzebne

a = 0,9 
0,97

brakujące

z winy

przekaźnikó

z innych

przyczyn

z winy

przekaźnikó

z innych

przyczyn

n i e p r a w i d ł o w e

Pobór mocy zabezpieczeń powinien być możliwie mały, gdyż koszt
przekładników prądowych i napięciowych w dużym stopniu zależy od
mocy, które one winny dostarczać zabezpieczeniom w czasie ich działania.

Podstawowe normy i przepisy dotyczące EAZ zestawiono w tab.1.3.
Najważniejszych krajowych producentów aparatury zabezpieczeniowej
podano w tab.1.4.

Wymagania stawiane zabezpieczeniom

Tab.1.3. Podstawowe normy i przepisy dotyczące EAZ

PN-IEC 60050-
448:2000

Międzynarodowy słownik terminologiczny elektryki.
Elektroenergetyczna automatyka zabezpieczeniowa

IEV 60050-444

International Electrotechnical Vocabulary – Part 444.
Elementary relaks (Przekaźniki pośredniczące). Słownik
Terminologiczny z terminami również w języku polskim

IEV 60050-445

International Electrotechnical Vocabulary – Part 445: Time relays
(Przekaźniki czasowe). Słownik terminologiczny z terminami również
w języku polskim

PN-86/E-88601

Przekaźniki energoelektryczne – Przekaźniki i zespoły automatyki
energoelektrycznej – Terminologia.

PN-86/E-88600

Przekaźniki energoelektryczne – postanowienia ogólne

PN-93/E-88641

Układy zabezpieczeniowe (odpowiednik IEC 60255-20:1984)

PN-EN 60255-3:1999

Przekaźniki energoelektryczne- Przekaźniki pomiarowe z jedną
wejściową wielkością zasilającą, o niezależnym lub zależnym czasie
działania

PN-IEC 255-12:1994

Przekaźniki energoelektryczne - Przekaźniki kierunkowe i przekaźniki
mocowe z dwoma wielkościami wejściowymi zasilającymi

PN-IEC 255-13:1994

Przekaźniki energoelektryczne- Przekaźniki różnicowe stabilizowane

PN-IEC 255-16:1997

Przekaźniki energoelektryczne – Impedancyjne przekaźniki
pomiarowe

PN-EN 60255-21-
1:1999

Przekaźniki energoelektryczne – Badanie odporności przekaźników
pomiarowych i urządzeń zabezpieczeniowych na wibracje, udary
pojedyncze i wielokrotne oraz wstrząsy sejsmiczne – Badania
odporności na wibracje (sinusoidalne)

PN-EN 60255-21-
2:2000

J.w.- Badania odporności na udary pojedyncze i wielokrotne

PN-EN 60255-21-
3:1999

J.w. – badania sejsmiczne

PN-92/E-88608

Przekaźniki energoelektryczne – Próby odporności przekaźników
pomiarowych i urządzeń zabezpieczeniowych na zakłócenia – Próba
udarami oscylacyjnymi o częstotliwości 1 MHz (odpowiada IEC 60255-
22-1:1988)

PN-EN 60255-22-
2:1999

Przekaźniki energoelektryczne- Badanie odporności przekaźników
pomiarowych i urządzeń zabezpieczeniowych na zakłócenia
elektryczne – Badanie odporności na zakłócenia od wyładowań
elektrostatycznych

PZPN-IEC 60255-22-3
(Projekt)

J.w.- Badania odporności na zakłócenia od pól elektromagnetycznych

PN-IEC 60255-22-
4:1996

J.w.- Badania odporności na szybkozmienne zakłócenia przejściowe

PN-EN 60255-23:1998

Przekaźniki energoelektryczne – Działanie zestyków

PN-EN 60255-25:2002

Przekaźniki energoelektryczne- Część 25; Badanie zaburzeń
elektromagnetycznych emitowanych przez przekaźniki pomiarowe i
urządzenia zabezpieczeniowe

PN-EN 60255-26:2004

Przekaźniki elektroenergetyczne – Część 26: Wymagania dotyczące
kompatybilności elektromagnetycznej przekaźników pomiarowych i
urządzeń zabezpieczeniowych

PN-EN 61810-1:2002

Elektromechaniczne przekaźniki pomocnicze z niestawialnym czasem
działania – Część 1: Postanowienia ogólne

PN_EN 61810-5:2001

Elektromechaniczne przekaźniki pomocnicze z nienastawialnym
czasem działania – Koordynacja izolacji

Podstawowe normy i przepisy dotyczące EAZ

PN-EN 61811-1:2001

Elektromechaniczne przekaźniki pomocnicze z nienastawialnym czasem
działania, o określonej jakości – Część 1: norma wspólna

PN-EN 61812-1:1999

Przekaźniki czasowe nastawne do zastosowań przemysłowych – Część 1:
Wymagania i badania

PN-EN 11600-2:2002

Specyfikacja wspólna: Elektromechaniczne przekaźniki pomocnicze –
Część 2: Postanowienia ogólne i metody badań przekaźników czasowych

PN-EN 11600-3:2002

Specyfikacja wspólna. Elektromechaniczne przekaźniki pomocnicze –
Część 3: procedury badań i pomiarów

PN/G-42042:1998

Środki ochronne i zabezpieczające w elektroenergetyce kopalnianej –
Zabezpieczenia zwarciowe i przeciążeniowe Wymagania i zasady
doboru

PN-EN 60617-7:2004

Symbole graficzne stosowane w schematach. Aparatura łączeniowa,
sterownicza i zabezpieczeniowa

Tab.1.4. Krajowi producenci aparatury zabezpieczeniowej

Producent

Asortyment produkcji

Computers & Control S.C.Katowice
www.candc.pl

Zabezpieczenie odległościowe linii. Zabezpieczenie
ziemnozwarciowe kierunkowe. Zabezpieczenie
różnicowoprądowe

Elkomtech S.A. Łódź www.elkomtech.pl

Zabezpieczenia SN (EX)

Podstawowe normy i przepisy dotyczące EAZ

Energopomiar -Elektryka Gliwice
www.energopomiar.com.pl

Zabezpieczenia porównawczo-fazowe. Sprzęt do
badania zabezpieczeń, Urządzenia telesterowania

Energotest Energopomiar Gliwice
www.energotest.com.pl

Synchronizatory. Automatyka SZR. Zabezpieczenia
potrzeb własnych elektrowni. Zabezpieczenie
ziemnozwarciowe dla sieci SN

Instytut Energetyki Laboratorium
Automatyki
i Zabezp. Warszawa www.ien.com.pl

Zabezpieczenie różnicowe transformatora. Sprzęt
do badania zabezpieczeń

Instytut Tele i Radiotechniczny Warszawa
www.itr.org.pl

Zabezpieczenia SN (MUPASZ)

JM-Tronik Warszawa www.jmtronik.com.pl

Zabezpieczenia SN (MUZ) Automatyka SZR

RELPOL S.A Żary www.relpol.com.pl

Przekaźniki pomocnicze

RELPOL- Polon Zielona Góra

Zabezpieczenia SN (CZIP)

ZEG Energetyka Sp.z o.o. Tychy www.zeg.pl

Zabezpieczenia generatorów i silników.
Zabezpieczenie linii WN. Zabezpieczenia SN
(CZAZ). Przekaźniki pomiarowe, czasowe
i specjalne

ZIAD Bielsko Biała www.ziad.bielsko.pl

Zabezpieczenia Sygnalizatory. Testery

ZPrAE Sp.z Sp.o. Siemianowice www.zprae.pl

Zabezpieczenie szyn i LRW (TSL i TL)

ALSTOM T&D Protecrion & Control S.A.
Świebodzice www.refa.alstom.pl.

Zabezpieczenia SN (SMAZ). Przekaźniki
pomiarowe. Przekaźniki czasowe

Krajowi producenci aparatury zabezpieczeniowej

Wykaz ważniejszych symboli graficznych stosowanych w

schematach elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej

a )

b )

a )

b )

Generator

Transformator

dwuuzwojeniowy

Transformator

trójuzwojeniowy

Autotransformator

Silnik indukcyjny

trójfazowy

Silnik synchroniczny

o magnesie trwałym

Przekładnik

prądowy

Przekładnik

napięciowy

Wyłącznik otwarty

Wyłącznik zamknięty

Odłącznik

Bezpiecznik

Przekaźnik

Przekaźnik nadprądowy

zwłoczny

Bateria

akumulatorów

~ ~

= 1

M U X

Wykaz ważniejszych symboli graficznych stosowanych w schematach elektroenergetycznej automatyki
zabezpieczeniowej

Prostownik

pełnookresowy

Przetwornik DC/DC

Przetwornik

częstotliwości

Filtr

dolnoprzepustowy

Filtr

górnoprzepustowy

Filtr

środkowoprzepustowy

Filtr

środkowozaporowy

Człon logiczny

AND(i)

Człon logiczny

NAND(nie - i)

Człon logiczny

wyłącznie OR

Człon logiczny

OR(lub)

Człon negacji

Człon logiczny

NOR (nie - lub)

Człon opóźniający

nastawny

Człon opóźniający

Multiplexer

Document Outline