Dr hab. Aleksandra Tokarz

PSYCHOLOGIA EMOCJI I MOTYWACJI. 

WYKŁAD

Zastosowania wiedzy o 

motywacji - motywowanie

Formy motywacyjnego wzbogacania (za: 

Lepper, Hodell, 1989

)

Cechy 

zadania

Konstrukt

Optimum 

motywacyjne

WYZWANIE
Zadanie
Wymagające 
Określonych 

umiejętności

Poziom 
Niepewności
Trudność 

zadania
Odpowiednioś

ć
Sukcesu 

Optymalny 

poziom 

trudności
Odpowiednie
Znaczenie
Zadania 

Oddziaływanie na proces 

motywacyjny

• Formy motywacyjnego wzbogacania 

motywacji wewnętrznej

• Trening motywacyjny wg McClellanda
• Przykłady wykorzystania różnych 

koncepcji motywacji w praktyce 
zarządzania

Formy motywacyjnego 

wzbogacania

Cechy 

zadania

Konstrukt

Optimum 

motywacyjne

CIEKAWOŚĆ
Informacja
Niesiona 
przez zadanie
Aktualna 
wiedza
Podmiotu 

Rozpoznanie
Rozbieżności
Lub
Niezgodności
Wartość 

wiedzy

Optymalny 

poziom
Rozbieżności
Optymalna
Złożoność
- w relacji do 

wiedzy 

Formy motywacyjnego 

wzbogacania

Cechy zadania

Konstrukt

Optimum 

motywacyjne

OSOBISTA 

KONTROLA
Możliwości
Stworzone 
Przez
Zadanie
Relacja 

zadanie-

zdolności 

Zdolność do
Wytrwałego 
działania
Znaczenie
Aktywności 

Zdolność do
Wytrwałego 
działania
Znaczenie
Aktywności 

Formy motywacyjnego 

wzbogacania

Cechy 

zadania

Konstrukt

Optimum 

motywacyjne

FANTAZJA
Elementy 

fantazji 
W zadaniu
Chęć podjęcia 
zadania 

Bogactwo
Narracji
Związek z
uczeniem 

się czegoś 

Zaangażowanie 
w
Sytuację
Identyfikacja 

Schemat procesu motywacyjnego 

wg D.C. McClellanda (1986, 

s.175))

Czynniki 

wpływ.na 
motywację

Zewnętrzne
SYTUACJA

Wewnętrzne
OSOBA

okresowe

A. Wymagania

Fizj.,społ 

C. Wzbudzona 
motywacja

trwałe

B. Podniety:
Doznania smakowe

D. Dyspozycje 

motywacyjne

Schemat procesu motywacyjnego 

wg D.C. McClellanda (1986, 

s.175))

Czynniki
• ZEWNĘTRZNE [w otoczeniu] i 
• WEWNĘTRZNE [w osobie] wywołują:
efekty poznawcze / Nawyki / 

Możliwości

(wartości) 
Łącznie dają    one  IMPULS działania i  

DZIAŁANIE

Trening motywacyjny wg 

McClellanda

• „motywy są uczuciowo zabarwionymi 

sieciami skojarzeniowymi, 
uporządkowanymi hierarchicznie ze 
względu na siłę lub znaczenie dla 
danej jednostki” 

• McClelland(1983,s.85)

Zasady trenowania motywu wg 

McClellanda

• najważniejsze jest zwiększenie liczby 

skojarzeń związanych z motywem 
czyli wzbogacenie poznawcze 
motywu [większa wiedza i 
kompetencja]

• metoda tworzenia sieci, poprzez 

określenie, jakie skojarzenia istnieją i 
wzbogacanie ich [większa ilość 
skojarzeń  z tym co i jak robić]

Zasady trenowania motywu wg 

McClellanda

• konstruowanie sieci czyli tworzenie 

świadomego, indywidualnego 
konstruktu [„ja” wiem i „ja” robię]

• połączenie powstałej lub wzmocnionej 

wiązki skojarzeń z kontekstem 
funkcjonalnym – czyli innymi 
czynnościami i ich sygnałami [to, co 
robię, wiąże się  z innymi działaniami]

Zasady trenowania motywu wg 

McClellanda

• wytwarzanie związku między siecią 

tworzącą motyw a nadrzędnymi 
wiązkami – np. struktura  JA 
[identyfikuje się,  z tym co robię, to 
jest ważne i wartościowe]

Różne koncepcji motywacji w 

praktyce zarządzania

„Podstawowy model motywacji” [ za: 

Gick, Tarczyńska,1999]

• Potrzeba [osobiste potrzeby 

pracownika]

• Akceptacja zadań [praca]
• Wzmocnienie [osiągnięcie dobrych 

wyników]

Różne koncepcji motywacji w 

praktyce zarządzania

„Podstawowy model motywacji” [cd]
• Oczekiwany rezultat [osobiste 

oczekiwania]

• Oczekiwanie skuteczności [osobiste 

możliwości]

• Związek przyczynowo – skutkowy 

[zrozumienie własnej efektywności 
czy fukcjonowania]

Różne koncepcji motywacji w 

praktyce zarządzania

Zadowolenie i niezadowolenia z pracy wg 

Herzberga:

Czynniki motywujące [osiągnięcia, uznanie, 

praca sama w sobie, odpowiedzialność, 

awas, rozwój]

Czynniki higieniczne [polityka firmy , 

administracja, nadzór, stosunki z 

przełożonymi, warunki pracy, relacje z 

kolegami

Różne koncepcji motywacji w 

praktyce zarządzania

Zadowolenie i niezadowolenia z pracy 

wg Herzberga:

Nie można działać na motywacje tylko 

poprzez eliminację szkodliwego 
wpływu czynników higienicznych

Motywację można stymulować 

wpływając na wyróżnione „czynniki 
motywacyjne”

Różne koncepcji motywacji w 

praktyce zarządzania

• Koncepcja Maslowa [hierarchia 

potrzeb, kolejność ich zaspokajania]

• Koncepcja X-Y McGregora:
X –pracownicy są z natury leniwi, 

unikają pracy i odpowiedzialności, 
pracują tylko dla zaspokojenia 
potrzeb, przedsiębiorcy muszą 
stosować środki przymusu

Różne koncepcji motywacji w 

praktyce zarządzania

• Koncepcja X-Y McGregora:

Y – ludzie pracujący w warunkach 

swobody są aktywni, niezależni, 
zainteresowani pracą, zorientowani 
na przyszłość, świadomi siebie

Różne koncepcji motywacji w 

praktyce zarządzania

Zasady strategii wynagradzania:
Sprawiedliwości
Proponowania rozwoju osobistego
Opiekuńczego pracodawcy
Maksymalnego upełnomocnienia 

[osobistej odpowiedzialności]

Elastyczności
Wynagradzania osiągnięć

Różne funkcje koncepcji 

motywacji w praktyce 

zarządzania

Mitotwórcza 
Samospełniąjąca się [efekt Pygmaliona]
Perswazyjna 
Nagradzająca
Makiawelistyczna
Organizująca działania
Usprawiedliwiająca działania pracodawcy

Zasady motywowania

• Należy brać pod uwagę potrzeby 

podmiotu: te, które istnieją i te, które 

można ukształtować.

• Powinien istnieć związek pomiędzy 

proponowaną aktywnością a 

kompetencjami – aktywność ta musi 

być wyzwaniem.

• Proponowane zadania muszą być 

ważne dla podmiotu. 

Zasady motywowania

• Tworzenie sytuacji zadaniowych 

powinno wyraźnie modelować rodzaj 
motywacji

• Trzeba umiejętnie operować karami i 

nagrodami biorąc pod uwagę ich 
autonomiczny względnie 
instrumentalny charakter oraz rodzaj 
aktywności, do której się odnoszą.

Zasady motywowania

• Modelowanego działanie powinno być 

zintegrowane ze strukturą „ja” danego 
podmiotu poprzez identyfikację i/lub 
utożsamienie z zadaniem oraz związek 
z wartościami.

• Gdy motywacja jest bardzo słaba 

stymulacja motywacji autonomicznej 
nie jest możliwa.

Zasady motywowania

• Modelowane działanie powinno 

być zintegrowane ze strukturą „ja” 

danego podmiotu poprzez 

identyfikację i/lub utożsamienie z 

zadaniem oraz związek z 

wartościami.

• Gdy motywacja jest bardzo słaba 

stymulacja motywacji 

autonomicznej nie jest możliwa.

Zasady motywowania

• Niska motywacja do wykonywania 

czynności określonego rodzaju wymaga 

nagród zewnętrznych mogących ją 

podwyższyć.

• Stymulowanie motywacji autonomicznej 

skuteczne jest, przy co najmniej średnim 

natężeniu motywacji

• Środkiem stymulowania motywacji 

autonomicznej jest tworzenie sytuacji 

zadaniowych typu wyzwalających 

ciekawość, osobistych i wymagających 

fantazji.

Zasady motywowania - 

odnośniki

• Gick, Tarczyńska 1999, Kocowski 

1976, Reykowski 1975, 1977, 
McClelland 1986, Dowd 1989, 
McCombs, 1994, Gick, Tarczyńska 
1999, Guay et all, 2000, Światnicki 
2000, Brophy 2002.